Wyrok z 16 lipca 2026, sygn. IV P 152/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 lipca 2026 r.

Sąd Rejonowy w Toruniu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Andrzej Kurzych

po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2026 r. w T.

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa B. B.

przeciwko Funduszowi Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych reprezentowanemu przez (...)

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanego Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na rzecz powoda B. B. kwotę 4.800,00 zł (cztery tysiące osiemset złotych) tytułem wynagrodzenia za pracę w październiku 2025 roku niewypłaconego w związku niewypłacalnością pracodawcy,

II.  oddala powództwo w pozostałym zakresie,

III.  kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa.

sędzia Andrzej Kurzych

IV P 152/26

UZASADNIENIE

Powód B. B. wniósł w dniu 13 kwietnia 2026 r. pozew przeciwko Funduszowi Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (dalej: FGŚP) reprezentowanemu przez (...)o zapłatę 4.800,00 zł tytułem wynagrodzenia za październik 2025 r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 listopada 2025 r. do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu powód wskazał, że okresie od dnia 1 października 2025 r. do dnia 31 października 2025 r. pozostawał w stosunku pracy. W wyroku z dnia 18 grudnia 2025 r. w sprawie o sygn. akt (...) Sąd Rejonowy w Grudziądzu zasądził na jego rzecz m. in. dochodzoną kwotę tytułem wynagrodzenia za pracę, która nie została zaspokojona. W dalszej części uzasadnienia powód wskazał, że w razie niewypłacalności pracodawcy wynagrodzenie za pracę podlega zaspokojeniu ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, tym samym brak było podstaw do odmowy wypłaty zaległego wynagrodzenia, które zostało potwierdzone prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego oraz mieściło się w katalogu świadczeń podlegających ochronie.

W odpowiedzi na pozew pozwany Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Pozwany wskazał, że pracodawca rozwiązał z powodem umowę o pracę ze skutkiem na 31 października 2025 r. Wyrokiem z 10 grudnia 2025 r. zasądzono na rzecz powoda m.in. wynagrodzenie za październik 2025 r. w kwocie 4.800 zł. Pozwany częściowo uwzględnił wniosek powoda o wypłatę świadczeń z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, odmówił jednak wypłaty wynagrodzenia za październik 2025 r. Ustalił bowiem, że pracodawca zaprzestał działalności 30 września 2025 r., a 1 października 2025 r. został wykreślony z CEIDG. Tę ostatnią datę pozwany uznał za datę niewypłacalności pracodawcy.

W ocenie pozwanego, skoro stosunek pracy powoda ustał 31 października 2025 r., a więc po dacie niewypłacalności, nie została spełniona przesłanka z art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 2026 r. poz. 186; dalej jako u.o.r.p.), zgodnie z którą ustanie stosunku pracy powinno przypadać w okresie poprzedzającym niewypłacalność pracodawcy. Z tej przyczyny pozwany odmówił zaspokojenia roszczenia o wynagrodzenie za październik 2025 r.

W niniejszej sprawie wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 148 ¹ § 1 k.p.c. sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, określone w cytowanym przepisie, gdyż z pozwu i odpowiedzi na pozew, a także z dołączonych do nich dokumentów wynikał klarowny stan sprawy. Przeprowadzenie rozprawy nie było zatem konieczne. Strony również w tym przedmiocie nie składały żadnych wniosków.

Sąd ustalił, co następuje:

J. P. w okresie od dnia 5 kwietnia 2006 r. do dnia 30 września 2025 r. prowadził firmę działającą pod nazwą (...) w G.. Powód B. B. był zatrudniona u wskazanego przedsiębiorcy w okresie od dnia 12 sierpnia 2021 r. do dnia 31 października 2025 r. na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu, na stanowisku ślusarza.

Pismem z dnia 19 września 2025 r. pracodawca rozwiązał z powodem umowę o pracę z zastosowaniem skróconego okresu wypowiedzenia, który wyniósł 1 miesiąc i upłynął w dniu 31 października 2025 r. Jako przyczynę wskazano zaprzestanie działalności gospodarczej przez pracodawcę. W dniu 1 października 2025 r. nastąpiło wykreślenie prowadzonej przez J. P. działalności gospodarczej z Centralnej Ewidencji i Informacji
o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej.

(bezsporne, nadto:

pismo z 19 września 2025 r. – k. 5, 8 i 31 akt,

świadectwo pracy – k. 6, 9 i 31v akt,

pismo ZUS z dnia 26.01.2026 r. – k. 32-32v akt,

wydruk z CEIDG – k. 40-40v akt,

dane z wpisu w rejestrze REGON – k. 41 akt)

Wyrokiem z 10 grudnia 2025 r. Sąd Rejonowy w Grudziądzu w sprawie o sygn. akt (...) zasądził na rzecz powoda następujące kwoty:

4.800,00 zł brutto tytułem wynagrodzenia za pracę w październiku 2025 r.,

9.600,00 zł brutto tytułem odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia,

3.701,76 zł brutto tytułem ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

Wyrok uprawomocnił się z dniem 22 stycznia 2026 r.

W dniu 16 stycznia 2026 r. powód złożył wniosek o wypłatę świadczeń z tytułu niezaspokojonych roszczeń pracowniczych w trybie u.o.r.p., wskazując w nim każdą z zasądzonych kwot. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą (...)W toku postępowania wyjaśniającego były pracodawca powoda w piśmie z dnia 17 lutego 2026 r. wskazał, że zakończył działalność z końcem września 2025 r., rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło ze skróconym okresem wypowiedzenia wynoszącym jeden miesiąc bez konieczności świadczenia pracy i z prawem do odszkodowania za pozostały okres wypowiedzenia. Nadto wskazano, że zakończenie działalności spowodowane było sytuacją finansową, która uniemożliwiła zapłatę należnych kwot.

Postanowieniem z dnia 9 lutego 2026 r. Sąd Rejonowy w Toruniu – V Wydział Gospodarczy ogłosił upadłość J. P.jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. W piśmie z dnia 12 lutego 2026 r. syndyk masy upadłościowej zawiadomił Wojewódzki Urząd Pracy w T.o ogłoszeniu upadłości J. P.
i wezwał wierzycieli upadłego do dokonania zgłoszeń wierzytelności.

(bezsporne, nadto:

wyrok z dnia 10.12.2025 – k. 4, 10 i 33 akt,

wniosek z 16.01.2026 – k. 30-30v akt,

pismo z 17.02.2026 – k. 34 akt,

zawiadomienie o ogłoszeniu upadłości – k. 35 akt,

wydruk z Krajowego Rejestru Zadłużonych – k. 36-37 akt,

obwieszczenie postanowienia o ogłoszeniu upadłości – k. 49 akt,

akta sprawy (...) – k. 1-29)

W piśmie z dnia 30 marca 2026 r. i doręczonym w dniu 7 kwietnia 2026 r. FGŚP poinformował powoda o przyznaniu środków z tytułu:

a.  dwumiesięcznego odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia w kwocie
9.600 zł,

b.  ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy 3.701,76 zł.

Odnosząc się zaś do wynagrodzenia za październik 2025 r. pozwany zawiadomił powoda o odmowie wypłaty należnej kwoty w wysokości 4.800,00 złotych, powołując się
w uzasadnieniu na treść art. 12 ust. 3 u.o.r.p., jak również na poczynione ustalenia, w świetle których stosunek pracy powoda ustał wprawdzie 31 października 2025 r., przy czym już po wystąpieniu niewypłacalności pracodawcy z datą wykreślenia wpisu z rejestru CEIDG w dniu 1 października 2025 r., zatem nie doszło do ustania stosunku pracy w tzw. okresie ochronnym, tj. w ciągu 12 miesięcy poprzedzających datę wystąpienia niewypłacalności pracodawcy. Odmowę wypłaty świadczenia powód zaskarżył w ustawowym terminie.

(bezsporne, nadto:

pismo z dnia 30 marca 2026 r. – k. 26-28 akt,

potwierdzenie doręczenia – k. 29-29v akt)

Sąd zważył, co następuje:

Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Autentyczność ani treść tych dokumentów nie były kwestionowane przez strony. Sąd uznał je za wiarygodne w całości, ponieważ wynikające z nich okoliczności były wzajemnie zgodne i tworzyły spójny obraz zdarzeń. Poza sporem było, że powodowi przysługiwało wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy w październiku 2025 r. Należność ta została stwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Grudziądzu z 10 grudnia 2025 r. Pozwany FGŚP nie kwestionował tego wyroku ani nie twierdził, że powodowi wynagrodzenie za październik 2025 r. nie przysługiwało.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.o.r.p. niewypłacalność pracodawcy zachodzi między innymi wówczas, gdy sąd upadłościowy wyda postanowienie o ogłoszeniu upadłości pracodawcy lub o wszczęciu wobec niego wtórnego postępowania upadłościowego. Zgodnie z art. 3 ust. 2 u.o.r.p. datą niewypłacalności jest w takim przypadku data wydania postanowienia sądu upadłościowego.

Ustawa przewiduje jednak również inne zdarzenia powodujące niewypłacalność pracodawcy. Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 7 u.o.r.p. niewypłacalność pracodawcy będącego osobą fizyczną zachodzi również wtedy, gdy – w razie niezaspokojenia roszczeń pracowniczych z powodu braku środków finansowych – organ ewidencyjny wykreśli pracodawcę z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wskutek zawiadomienia o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej albo stwierdzenia trwałego zaprzestania jej wykonywania. Zgodnie z art. 8 ust. 2 u.o.r.p., jeżeli wykreślenie nastąpiło wskutek zawiadomienia o zaprzestaniu wykonywania działalności, datą niewypłacalności jest data zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej. Jeżeli natomiast wykreślenie nastąpiło wskutek stwierdzenia trwałego zaprzestania działalności, datą niewypłacalności jest data dokonania wykreślenia.

W niniejszej sprawie pracodawca zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej 30 września 2025 r., a 1 października 2025 r. został wykreślony z CEIDG. Ponieważ wykreślenie nastąpiło wskutek zawiadomienia o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej, datą pierwszej niewypłacalności był 30 września 2025 r. Ponowna niewypłacalność nastąpiła 9 lutego 2026 r., kiedy Sąd Rejonowy w Toruniu, V Wydział Gospodarczy, ogłosił upadłość pracodawcy.

W myśl art. 12 ust. 1 u.o.r.p. w razie niewypłacalności pracodawcy niezaspokojone roszczenia pracownicze podlegają zaspokojeniu ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 2 lit. a u.o.r.p. ze środków Funduszu zaspokajane są należności główne z tytułu wynagrodzenia za czas niezawinionego przez pracownika przestoju, za czas niewykonywania pracy (zwolnienia od pracy) i za czas innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Dochodzona w sprawie należność mieściła się w tym katalogu. Powód w październiku 2025 r. był zwolniony z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia za pracę, co były pracodawca powoda wprost przyznał w piśmie z 17 lutego 2026 r. (k. 34 akt).

Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 3 u.o.r.p. roszczenia o świadczenia wymienione m.in. w art. 12 ust. 2 pkt 2 lit. a u.o.r.p. podlegają zaspokojeniu za okres nie dłuższy niż trzy miesiące bezpośrednio poprzedzające datę wystąpienia niewypłacalności pracodawcy albo za okres nie dłuższy niż trzy miesiące bezpośrednio poprzedzające ustanie stosunku pracy, jeżeli ustanie stosunku pracy przypada w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy poprzedzających datę wystąpienia niewypłacalności pracodawcy.

Z kolei art. 13 u.o.r.p. stanowi, że w przypadku ponownego zaistnienia niewypłacalności danego pracodawcy przepisy dotyczące zaspokajania roszczeń ze środków Funduszu nie mogą mieć powtórnie zastosowania do tych samych pracowników w zakresie takich samych roszczeń.

Celem art. 13 u.o.r.p. jest zapobieżenie powtórnemu zastosowaniu ochrony Funduszu wobec tego samego pracownika w zakresie takich samych roszczeń w związku z kolejnymi przypadkami niewypłacalności tego samego pracodawcy. Przepis ten nie oznacza jednak, że pierwsze zdarzenie powodujące niewypłacalność definitywnie wyłącza możliwość udzielenia pracownikowi ochrony w związku z późniejszym zdarzeniem. W odniesieniu do każdego przypadku niewypłacalności należy odrębnie ustalić, czy dochodzone roszczenie mieści się w okresach referencyjnych określonych w art. 12 ust. 3 u.o.r.p. oraz czy nie zostało już objęte ochroną ze środków Funduszu.

Na gruncie niniejszej sprawy roszczenie powoda o wynagrodzenie za październik 2025 r. nie mieściło się w okresach referencyjnych związanych z pierwszą niewypłacalnością. Dotyczyło bowiem okresu następującego po 30 września 2025 r., a stosunek pracy powoda ustał dopiero 31 października 2025 r.

Roszczenie to mieściło się natomiast w okresie referencyjnym związanym z ogłoszeniem upadłości 9 lutego 2026 r. Stosunek pracy powoda ustał w okresie 12 miesięcy poprzedzających tę datę, a wynagrodzenie za październik 2025 r. mieściło się w okresie trzech miesięcy bezpośrednio poprzedzających ustanie stosunku pracy.

Roszczenie o wynagrodzenie za październik 2025 r. nie zostało wcześniej zaspokojone ze środków Funduszu ani objęte ochroną w związku z pierwszą niewypłacalnością. Uwzględnienie go w związku z późniejszym ogłoszeniem upadłości nie stanowiło zatem powtórnego zastosowania przepisów ustawy do tego samego pracownika w zakresie takiego samego roszczenia. Art. 13 u.o.r.p. nie sprzeciwiał się więc uwzględnieniu powództwa.

W konsekwencji Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 4.800,00 zł tytułem wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy w październiku 2025 r., o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku.

Odrębnej oceny wymagało roszczenie o odsetki. Powód dochodził odsetek od 1 listopada 2025 r., a więc od daty odnoszonej przez niego do opóźnienia pracodawcy w wypłacie wynagrodzenia za październik 2025 r.

Zgodnie z art. 12 ust. 2 u.o.r.p. ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zaspokojeniu podlegają należności główne z tytułów wymienionych w tym przepisie. Zakres świadczenia gwarancyjnego nie obejmuje natomiast odsetek należnych od pracodawcy z tytułu opóźnienia w spełnieniu świadczenia pracowniczego.

Stanowisko takie wynika również z wyroku Sądu Najwyższego z 27 listopada 2012 r., I PK 116/12, LEX nr 1284714. Sąd Najwyższy wskazał, że uprawniony nie może żądać od Funduszu odsetek od należności głównej od daty jej wymagalności. Fundusz jest bowiem gwarantem niezaspokojonych należności głównych jedynie w zakresie określonym ustawą, która limituje wypłaty i nie przewiduje zaspokajania odsetek. Wyłączenie odsetek stanowi cechę szczególną ochrony udzielanej przez Fundusz.

W konsekwencji odsetki dochodzone przez powoda od 1 listopada 2025 r. nie mogły zostać zasądzone od pozwanego Funduszu. W tej dacie wymagalne stało się wynagrodzenie należne powodowi od pracodawcy. Ewentualne odsetki naliczane od tego dnia obciążały zatem pracodawcę jako podmiot zobowiązany do terminowej wypłaty wynagrodzenia, a nie Fundusz, którego odpowiedzialność powstaje na podstawie odrębnych przesłanek określonych w ustawie.

Sąd rozważył również, czy powodowi mogłyby przysługiwać odsetki z tytułu własnego opóźnienia Funduszu w wypłacie świadczenia gwarancyjnego.

Sąd miał w tym zakresie na uwadze, że w wyroku z 27 listopada 2012 r., I PK 116/12, LEX nr 1284714, Sąd Najwyższy wyraził zdecydowany pogląd, że wykładnię dopuszczającą dochodzenie od Funduszu odsetek za jego własne opóźnienie należy odrzucić. Prowadziłaby ona bowiem do sytuacji, w której pracownik mógłby dochodzić za częściowo pokrywający się okres odsetek zarówno od pracodawcy, jak i od Funduszu, uzyskując dwukrotnie należność odsetkową związaną z niezaspokojeniem tej samej wierzytelności pracowniczej. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela powyższy pogląd, mimo że zagadnienie odpowiedzialności Funduszu za jego własne opóźnienie nie stanowiło zasadniczego przedmiotu rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego w przywołanej sprawie.

Ochrona udzielana przez Fundusz opiera się na szczególnej konstrukcji prawnej i obejmuje ściśle określone świadczenia pracownicze. Fundusz nie przejmuje w pełnym zakresie zobowiązań niewypłacalnego pracodawcy, lecz realizuje ustawową gwarancję wypłaty wskazanych należności głównych, w granicach przedmiotowych, czasowych i kwotowych ustanowionych w ustawie. Zakres tej szczególnej odpowiedzialności nie powinien być rozszerzany przez zastosowanie ogólnych przepisów o odsetkach za opóźnienie.

Sąd nie podziela tym samym odmiennego stanowiska wyrażonego we wcześniejszych wyrokach Sądu Najwyższego: z 26 września 2000 r., I PKN 53/00, OSNP 2002/9, poz. 205, oraz z 23 sierpnia 2005 r., I PK 43/05, OSNP 2006/13–14, poz. 202, zgodnie z którym Fundusz może odpowiadać za odsetki z tytułu własnego opóźnienia w spełnieniu świadczenia gwarancyjnego. W ocenie Sądu stanowisko to nie uwzględnia w dostatecznym stopniu szczególnego, gwarancyjnego charakteru odpowiedzialności Funduszu, ograniczenia ustawowej ochrony do należności głównych oraz wskazanego w wyroku Sądu Najwyższego z 27 listopada 2012 r., I PK 116/12, LEX nr 1284714, ryzyka dwukrotnego naliczenia odsetek za częściowo pokrywający się okres.

Nie zachodziły zatem podstawy do zastosowania wobec pozwanego art. 481 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. Przepisy ogólne dotyczące skutków opóźnienia nie mogą prowadzić do rozszerzenia szczególnego zakresu świadczeń gwarantowanych przez Fundusz, określonego w ustawie o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy.

Z tych względów Sąd oddalił powództwo w zakresie żądania odsetek, o czym orzekł w punkcie II sentencji wyroku.

Nieuiszczone koszty sądowe Sąd przejął na rachunek Skarbu Państwa, wobec braku podstaw do obciążenia nimi którejkolwiek ze stron.

sędzia Andrzej Kurzych