Wyrok z 30 marca 2026, sygn. I C 872/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

P., dnia 30 marca 2026r

Sąd Rejonowy w Gdyni, I Wydział Cywilny

Przewodniczący: SSR Małgorzata Nowicka - Midziak

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Iwona Górska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2026r

sprawy z powództwa Gminy Miasta P. – (...) i (...) w P.

przeciwko N. N.

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 31 058,27 zł. (trzydzieści jeden tysięcy pięćdziesiąt osiem złotych dwadzieścia siedem groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 8 października 2025r do dnia 30 marca 2026r;

II.  należność opisaną w punkcie I. wyroku rozkłada na 65 rat, 64 równe raty w kwocie po 500 zł. (pięćset złotych) każda, 65 – ta rata w kwocie 469,08 zł. (czterysta sześćdziesiąt dziewięć złotych osiem groszy) - raty płatne będą miesięcznie do dnia 20 – tego każdego miesiąca, poczynając od miesiąca następującego po uprawomocnieniu się wyroku w sprawie;

III.  nie obciąża pozwanego kosztami procesu.

Sygnatura akt I C 872/25

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 30 marca 2026 roku

co do punktu II. i III.

Powódka Gmina Miasta P. wniosła pozew przeciwko N. N. domagając się zasądzenia od pozwanego kwoty 31.058,27 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu powódka podniosła, że pozwany był najemcą lokalu mieszkalnego przy (...) w P., a umowa najmu została rozwiązana z dniem 31 sierpnia 2025 roku. W niniejszej sprawie powódka dochodziła zapłaty zaległości z tytułu czynszu najmu za okres umowny od 1 listopada 2021r. do 31 sierpnia 2025r. w kwocie 25.003,45 zł oraz odsetek za opóźnienie naliczonych za okres od 11 listopada 2021r. do 31 sierpnia 2025r. w kwocie 6.054,82 zł.

(pozew, k. 2-5)

Pozwany wniósł o rozłożenie świadczenia na raty, wskazując na brak możliwości jednorazowej spłaty zobowiązania, a także na swoją ciężką sytuację finansową oraz zdrowotną.

(sprzeciw od nakazu zapłaty, k. 58-59v)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwany N. N. (ur. (...)) z wykształcenia jest dziennikarzem politologiem, obecnie jest zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. bez prawa do zasiłku. Ostatni raz pracował w 2025 roku w sieci sklepów (...). Pozwany nie posiada żadnego dochodu, w utrzymaniu pomagają mu brat i były pracodawca, którzy przekazują pomoc rzeczową, w tym leki czy żywność. Pozwany ma prąd na kartę. Obecnie chce podjąć zatrudnienie.

N. N. przeszedł terapię uzależnień oraz terapię behawioralno – poznawczą. W okresie terapii uzyskiwał pomoc z MOPS oraz od ciotki i w tym czasie regulował czynsz za mieszkanie. Od 21 listopada 2024 roku do 2 stycznia 2025 roku był hospitalizowany z uwagi na zapalenie płuc powikłane obustronnym ropniakiem opłucnej. Choruje również na kiłę, zaburzenia lękowe, (...). Pozwany przyjmuje leki na nerwicę lękową.

(dowód: przesłuchanie pozwanego N. N., płyta CD k. 80, dokumentacja medyczna leczenia pozwanego, k. 60)

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodu z przesłuchania stron, z ograniczeniem do strony pozwanej oraz na podstawie przedłożonej przez pozwanego dokumentacji medycznej.

Oceniając zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy Sąd nie znalazł żadnych podstaw do kwestionowania wiarygodności i mocy dowodowej wyżej wskazanego dokumentu, albowiem strona pozwana nie kwestionowała jego autentyczności, ani też nie zaprzeczyła, iż osoby podpisane pod nim nie złożyły zawartego w nim oświadczenia. Sąd z urzędu również nie doszukał się żadnych okoliczności mogących budzić wątpliwości co do autentyczności i wiarygodności dołączonej dokumentacji medycznej.

Za wiarygodne Sąd uznał również zeznania pozwanego N. N. odnośnie jego aktualnej sytuacji osobistej, zdrowotnej i materialnej. W ocenie Sądu zeznania pozwanego były szczere, wewnętrznie spójne i niesprzeczne z żadnymi innymi dowodami złożonymi w toku niniejszego postępowania. W zakresie stanu zdrowia korelują one z przedstawioną dokumentacją medyczną.

Na podstawie art. 320 k.p.c. zasądzoną na rzecz powoda należność w kwocie 31.058,27 zł wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia 8 października 2025 roku do dnia 30 marca 2026 roku Sąd rozłożył na 65 rat miesięcznych, w tym na 64 równe raty w kwotach po 500 zł każda, oraz ostatnią – 65. ratę w kwocie 469,08 zł, płatnych do 20 - tego dnia każdego miesiąca, począwszy od miesiąca następującego po uprawomocnieniu się wyroku.

Zgodnie z powołanym przepisem w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie, a w sprawach o wydanie nieruchomości lub o opróżnienie pomieszczenia - wyznaczyć odpowiedni termin do spełnienia tego świadczenia.

Jak wskazuje się w judykaturze uprawnienie przewidziane w art. 320 k.p.c. przysługuje sądowi w szczególnie uzasadnionych wypadkach, a więc w sytuacjach, w których ze względu na stan majątkowy, rodzinny czy zdrowotny, spełnienie zasądzonego świadczenia byłoby dla pozwanego niemożliwe do wykonania lub w każdym razie bardzo utrudnione i narażałoby jego lub jego bliskich na niepowetowane szkody. Rozłożenie świadczenia na raty ma w szczególności na celu uchronienie pozwanego od postępowania egzekucyjnego poprzez umożliwienie mu wykonania wyroku w sposób dobrowolny. Chodzi tu o wypadki szczególnie uzasadnione, czyli takie, które w sposób ponadprzeciętny lub nadzwyczajny uzasadniają albo nawet nakazują zmodyfikowanie skutków wymagalności dochodzonego roszczenia. Podstawę zastosowania omawianego przepisu może stanowić trudna sytuacja materialna (życiowa) kredytobiorcy, powstała już po zaciągnięciu zobowiązania kredytowego. Może tu wchodzić w grę choroba, niezawiniona utrata pracy bądź inne zdarzenia niezależne od dłużnika, zmniejszające z przyczyn obiektywnych jego możliwości płatnicze, ale pozwalające z wywiązywania się z umowy na bardziej korzystnych dla niego zasadach (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 29 października 2021 r., I ACa 609/21, C.; wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 3 października 2019r., I ACa 459/19, C.). Obowiązkiem sądu jest - w ramach uwzględnienia słusznego interesu wierzyciela - zbadanie, czy faktycznie dłużnik, mając na uwadze jego uwarunkowania majątkowe i życiowe, będzie w stanie regulować deklarowane raty zadłużenia w proponowanej wysokości i częstotliwości (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 listopada 2020r., I ACa 364/20, C.).

Badając szczegółowo sytuację finansową, rodzinną i zdrowotną pozwanego, a także jego możliwości spłaty należności Sąd uznał, że obecnie pozwany nie jest w stanie jednorazowo spłacić całej zasądzonej należności. Jak bowiem wynika z jego niekwestionowanych zeznań pozwany jest bezrobotny i utrzymuje się tylko z pomocy uzyskiwanej od brata oraz znajomego. Zważyć przy tym należy, iż pozwany nie ma żadnych oszczędności ani też majątku, który mógłby spieniężyć. Powyższa sytuacja była spowodowana głównie stanem zdrowia pozwanego, który był uzależniony od alkoholu, a także cierpiał na liczne schorzenia umożliwiające podjęcie pracy. Aktualnie jednak sytuacja pozwanego uległa zmianie. Po pierwsze, po przejściu wielomiesięcznej terapii pozwany wyszedł z nałogu, a jego stan zdrowia umożliwia podjęcie zatrudnienia. Już w ubiegłym roku pozwany podejmował wysiłki zmierzające do ustabilizowania swojej sytuacji życiowej, okresowo pracował w sklepie (...), zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. jako osoba bezrobotna. Obecnie, N. N. deklaruje stanowczy zamiar podjęcia pracy. Zdaniem Sądu jego deklaracja jest szczera i rokuje powodzenie, tym bardziej, że pozwany może liczyć na pomoc brata, również finansową. Faktem notoryjnym jest również, że w okresie wiosenno – letnim na rynku pojawia się wiele ofert pracy, zarówno sezonowej, jak też stałej. Udana batalia o poprawę stanu zdrowia czy wyjście z nałogu świadczy o tym, że pozwany jest w stanie podjąć wysiłek w celu poprawienia swojej sytuacji życiowej.

Jednocześnie, należy wskazać, że we wskazanych powyżej okolicznościach, skorzystanie z możliwości przewidzianej w art. 320 k.p.c. nie spowodowuje szkody dla powoda, gdyż obecnie i tak nie byłby w stanie wyegzekwować należności od dłużnika z uwagi na brak jakichkolwiek aktywów majątkowych. Postępowanie egzekucyjne musiałoby się zakończyć umorzeniem z powodu bezskuteczności egzekucji. Nawet w razie podjęcia zatrudnienia – nie posiadając dużego doświadczenia zawodowego – pozwany zapewne uzyska minimalne wynagrodzenie za pracę, które jest zwolnione spod egzekucji. Spłata w ratach po 500 zł – nawet przy założeniu uzyskania minimalnego wynagrodzenia za pracę – nie zagrozi podstawom egzystencjonalnym pozwanego, jest więc jak najbardziej realna (zwłaszcza, że pomoc pozwanemu zaoferował brat). Może to również wpłynąć mobilizująco na pozwanego, który będzie miał okazję wyjść z długów i rozpocząć nowy etap życia z „czystą kartą”. Sąd miał na względzie, że konieczność jednorazowej spłaty całej należności mogłaby spowodować szkodę po stronie pozwanej, albowiem z jednej strony zostałby on obciążony dodatkowo kosztami egzekucji, a z drugiej w dalszym ciągu naliczane byłyby odsetki od całości zadłużenia, co zwiększałoby tylko rozmiar długu. W takiej sytuacji dokonywane przez pozwanego wpłaty zaliczane byłyby na poczet rosnącego zadłużenia z tytułu odsetek, a dopiero w dalszej kolejności na poczet kapitału należności głównej. Taka sytuacja uniemożliwiałaby pozwanemu „wyrwanie się” z obecnej sytuacji, a w rezultacie doprowadziła do tego, że pozwany stałby się beneficjentem pomocy społecznej. W konsekwencji doszłoby do sytuacji, gdy z jednej strony powód nie może uzyskać spłaty długu, a z drugiej musi przeznaczać na utrzymanie pozwanego kolejne środki, gdyż opieka społeczna należy do zadań ustawowych Gminy Miasta P.. Rozłożenie zadłużenia na raty daje przynajmniej nadzieję, że taka sytuacja nie zaistnieje.

Nadto, na mocy art. 102 k.p.c. Sąd odstąpił od obciążania pozwanego kosztami procesu z uwagi na opisaną powyżej sytuację materialną i osobistą pozwanego. Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 102 k.p.c. urzeczywistnia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Zważyć jednak należy, iż nieskonkretyzowanie w tym przepisie „wypadków szczególnie uzasadnionych” oznacza, że to sądowi rozstrzygającemu sprawę została pozostawiona ocena, czy całokształt okoliczności pozwala na uznanie, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, przemawiający za nieobciążaniem strony przegrywającej spór kosztami procesu w całości lub w części. Takie stanowisko znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie. W wyroku z dnia 2 października 2015r. I ACa 2058/14 LEX nr (...) Sąd Apelacyjny w Warszawie stwierdził, że sposób skorzystania z przepisu art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu orzekającego i do jego oceny należy przesądzenie, czy wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek, który uzasadnia odstąpienie, a jeśli tak, to w jakim zakresie, od generalnej zasady obciążenia kosztami procesu strony przegrywającej spór. Ustalenie, czy w danych okolicznościach zachodzą "wypadki szczególnie uzasadnione", ustawodawca pozostawia swobodnej ocenie sądu, która następuje niezależnie od przyznanego zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie natomiast ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zawartym w postanowieniu z dnia 22 lutego 2011r. II PZ 1/11 trudna sytuacja życiowa, majątkowa, zdrowotna, osobista, która uniemożliwia pokrycie przez stronę kosztów procesu należnych przeciwnikowi, należy do okoliczności uzasadniających odstąpienie od zasady wyrażonej w art. 98 § 1 k.p.c. Dokonując tej oceny sąd orzekający winien kierować się własnym poczuciem sprawiedliwości, a podważenie oceny tego sądu wymaga wykazania że jest ona wadliwa. Nadto, należy zwrócić uwagę, że zastosowanie przepisu art. 102 k.p.c. nie wymaga osobnego wniosku od strony przegrywającej. Powinno ono być ocenione w całokształcie okoliczności konkretnego przypadku, z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego do kręgu tych okoliczności zalicza się między innymi ciężką sytuację strony przegrywającej (zob. wyrok SN z dnia 17 listopada 1972r., I PR 423/72, OSNC 1973, Nr 7-8, poz. 138).

W ocenie Sądu opisana powyżej sytuacja osobista i materialna pozwanego powoduje, że obciążenie go całością lub nawet tylko częścią kosztów procesu pozostaje trudne do pogodzenia z poczuciem sprawiedliwości oraz zasadami współżycia społecznego. Jak wynika z zeznań pozwanego prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma żadnych dochodów, utrzymuje się z pomocy krewnego i znajomego. Nie ma także żadnego wartościowego majątku, który mógłby spieniężyć. Tym samym obciążenie pozwanego kosztami procesu skutkowałoby tylko i wyłącznie uszczerbkiem dla jego bieżącego utrzymania.