Postanowienie z 9 listopada 2023, sygn. I Ca 221/23

POSTANOWIENIE

Dnia 9 listopada 2023 r.

Sąd Okręgowy w Łomży I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: Tomasz Makaruk

po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2023 r. w Łomży

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z wniosku M. K. (1)

z udziałem J. K.

o rozgraniczenie

na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Łomży z dnia 1 czerwca 2023 r. w sprawie I Ns 103/22

postanawia:

1.  Zmienić zaskarżone postanowienie nadając mu treść:

„I. Rozgraniczyć nieruchomość położoną w K., składającą się z działki gruntu, oznaczonej numerem geodezyjnym (...) dla której Sąd Rejonowy w Łomży prowadzi księgę wieczystą (...), stanowiącą własność M. K. (1) z nieruchomością położoną w K., składającą się z działki gruntu, oznaczonej numerem geodezyjnym (...), dla której Sąd Rejonowy w Łomży prowadzi księgę wieczystą (...) stanowiącą własność J. K. w ten sposób, że przebieg granicy ustalić według linii ciągłej koloru czerwonego łączącej pkt. (...)w sposób wskazany przez biegłego sądowego M. K. (2) na mapie sytuacyjnej do celów prawnych, stanowiącej załącznik do opinii biegłego z dnia 29.09.2023 r. (k. 231) i stanowiącej integralną część niniejszego postanowienia oraz rozgraniczyć nieruchomość położoną w K., składającą się z działki gruntu, oznaczonej numerem geodezyjnym (...), dla której Sąd Rejonowy w Łomży prowadzi księgę wieczystą (...), stanowiącą własność M. K. (1) z nieruchomością położoną w K., składającą się z działki gruntu, oznaczonej numerem geodezyjnym (...), dla której Sąd Rejonowy w Łomży prowadzi księgę wieczystą (...), stanowiącą własność J. K. w ten sposób, że przebieg granicy ustalić według linii ciągłej koloru czerwonego łączącej pkt. (...) w sposób wskazany przez biegłego sądowego M. K. (2) na mapie sytuacyjnej do celów prawnych, stanowiącej załącznik do opinii biegłego z dnia 29.09.2023 r. (k. 231) i stanowiącej integralną część niniejszego postanowienia;

II.  zasądzić od uczestniczki J. K. na rzecz

wnioskodawcy M. K. (1) kwotę 1.200 (jeden tysiąc dwieście) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienia do dnia zapłaty tytułem zwrotu połowy uiszczonych kosztów sądowych;

III. nakazać ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w Łomży) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych od:

- wnioskodawcy M. K. (1) kwotę 261,23 (dwieście sześćdziesiąt jeden i 23/100) złotych, - uczestniczki J. K. kwotę 261,23 (dwieście sześćdziesiąt jeden i 23/100) złotych; IV. stwierdzić, iż w pozostałym zakresie zainteresowani ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.”;

2. zasądzić od uczestniczki J. K. na rzecz

wnioskodawcy M. K. (1) kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu

połowy opłaty od apelacji wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie

od dnia uprawomocnienia się pkt 2 niniejszego postanowienia do dnia

zapłaty;

3.  nakazać ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Łomży)

tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych od:

- wnioskodawcy M. K. (1) kwotę 325,35 (trzysta dwadzieścia pięć i 35/100) złotych,

- uczestniczki J. K. kwotę 325,36 (trzysta dwadzieścia pięć i 36/100) złotych;

4.  ustalić, iż w pozostałym zakresie koszty postępowania odwoławczego zainteresowani ponoszą we własnym zakresie.

Sygn. akt I Ca 221/23

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 28.07.2021 r. nr (...).36.2021.ES Wójt Gminy K. na podstawie art. 30 ust. 1 i 4 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020 r., poz. 2052 ze zm.) wszczął postępowanie rozgraniczeniowe w stosunku do granic nieruchomości poł. we wsi K., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów numerami działek (...) oraz (...) stanowiącej własność M. K. (1) z nieruchomością oznaczoną numerami działek (...) oraz (...) stanowiącą własność J. K., upoważniając do przeprowadzenia rozgraniczenia geodetę R. N..

Decyzją z dnia 18.01.2022 r. nr RI.6830.36.2021.ES Wójt Gminy K. na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r., poz. 2025 z późn. zm.) umorzył postępowanie o rozgraniczenie w stosunku do granic nieruchomości poł. we wsi K., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów numerami działek (...) oraz (...) stanowiącej własność M. K. (1) z nieruchomością oznaczoną numerami działek (...) oraz (...), stanowiącą własność J. K. i przekazał z urzędu sprawę do rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w Łomży (decyzja k.-4-5).

W postępowaniu sądowym wnioskodawca M. K. (1), po ostatecznym sprecyzowaniu stanowiska na rozprawie w dniu 19.05.2023 r. wniósł o dokonanie rozgraniczenia przedmiotowych działek gruntu według stanu posiadania według linii oznaczonej kolorem niebieskim pomiędzy pkt. (...) zaznaczonymi przez biegłego sądowego M. K. (2) na mapie sytuacyjnej do celów prawnych, stanowiącej załącznik do opinii uzupełniającej z dnia 2.02.2023 r. (k.-153).

Uczestniczka postępowania J. K. po ostatecznym sprecyzowaniu stanowiska na rozprawie w dniu 19.05.2023 r. wniosła o dokonanie rozgraniczenia według granicy prawnej według linii oznaczonej kolorem czarnym pomiędzy pkt. (...) oraz (...) zaznaczonymi przez biegłego sądowego M. K. (2) na mapie sytuacyjnej do celów prawnych, stanowiącej załącznik do opinii z dnia 3.07.2023 r. (k.-94).

Sąd Rejonowy w Łomży postanowieniem z dnia 1 czerwca 2023 r., sygn. akt I Ns 103/22



w punkcie I. rozgraniczył nieruchomość położoną w K., składającą się z działki gruntu, oznaczonej numerem geodezyjnym (...) stanowiącą własność M. K. (1) z nieruchomością położoną w K., składającą się z działki gruntu, oznaczonej numerem geodezyjnym (...), stanowiącą własność J. K. w ten sposób, że przebieg granicy ustalił według linii ciągłej koloru czarnego łączącej pkt. (...) w sposób wskazany przez biegłego sądowego M. K. (2) na mapie sytuacyjnej do celów prawnych, stanowiącej załącznik do opinii biegłego z dnia 3.07.2022 r. i stanowiącej integralną część niniejszego postanowienia oraz rozgraniczył nieruchomość położoną w K., składającą się z działki gruntu, oznaczonej numerem geodezyjnym (...) stanowiącą własność M. K. (1) z nieruchomością położoną w K., składającą się z działki gruntu, oznaczonej numerem geodezyjnym (...), stanowiącą własność J. K. w ten sposób, że przebieg granicy ustalił według linii ciągłej koloru czarnego łączącej pkt. (...) w sposób wskazany przez biegłego sądowego M. K. (2) na mapie sytuacyjnej do celów prawnych, stanowiącej załącznik do opinii biegłego z dnia 3.07.2022 r. i stanowiącej integralną część niniejszego postanowienia,



w punkcie II. stwierdził, że zainteresowani ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie,



w punkcie III. nakazał pobrać od M. K. (1) na rzecz Skarbu Państwa (Kasa Sądu) kwotę 393,43 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa.

Powyższe orzeczenie zapadło w tak ustalonym stanie faktycznym:

Mapę ewidencji gruntów wsi K. ułożono w oparciu o pomiar gruntów z 1960-1961 r. ((...). Dokonano wówczas na gruncie pomiaru granic przedmiotowych działek gruntu poł. w K. o nr (...) oraz (...) oraz (...). Późniejsze prace geodezyjne takie jak aktualizacja ewidencji gruntów w 2016 r. i modernizacja ewidencji gruntów z 2018 r. polegały na przeliczeniu granic w oparciu o nowy układ współrzędnych i przeliczeniu powierzchni działek z dokładnością do 1 m2 z wcześniejszego 1 ara. Nie miały one wpływu na przebieg granicy działek.

Na podstawie art. 1, 5 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. decyzją z dnia 5.12.1972 r. nr (...) stwierdziło, że Z. K. stała się z mocy samego prawa właścicielką nieruchomości (działek) oznaczonych w ewidencji gruntów numerem (...) (...), położonych w K.. Na mocy umowy darowizny z dnia 29.12.1997 r. Rep. A nr 11118/97 Z. K. darowała swojemu synowi M. K. (1) działki poł. w K. o nr (...) i (...). Na postawie art. 1, 5 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. decyzją z dnia 16.01.1973 r. znak (...) stwierdziło, że S. N. oraz jego żona W. N. stali się z mocy samego prawa właścicielami nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów numerem (...) i (...), położonych w K.. Umową przekazania gospodarstwa rolnego z dnia 26.03.1990 r. Repertorium A Nr 3131/90 S. N. oraz jego żona W. N. przekazali gospodarstwo rolne poł. w K., w skład którego wchodziła m. in. działka nr (...)i (...) na rzecz J. i H. małż. N..

W dniu 17.12.2012 r. zmarł J. N.. Na mocy protokołu dziedziczenia z dnia 4.01.2013 r. Repertorium A Nr 68/2018 spadek po nim nabyły z mocy ustawy: żona H. N. w 1/4 części, córka A. B. w 3/20 częściach, córka E. G. w 3/20 częściach, córka J. K. w 3/20 częściach, córka E. N. (1) w 3/20 częściach, córka E. N. (2) w 3/20 częściach.

Na mocy umowy o częściowy dział spadku, podział majątku wspólnego i zniesienie współwłasności z dnia 4.03.2013 r. Repertorium A Nr 732/2013 prawo do powyższych działek gruntu nabyła H. N..

Na mocy umowy darowizny z dnia 7.10.2014 r. Repertorium A Nr 3634/2014 J. K. nabyła m. in. działki gruntu poł. w K. o nr (...) i (...) (umowa k.-56-59).

Sąd Rejonowy wskazał, iż podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 153 kc, zgodnie z którym jeżeli granice gruntów stały się sporne, a stanu prawnego nie można stwierdzić, ustala się granice według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Gdyby również takiego stanu nie można było stwierdzić, a postępowanie rozgraniczeniowe nie doprowadziło do ugody między zainteresowanymi, Sąd ustali granice z uwzględnieniem wszelkich okoliczności, może przy tym przyznać jednemu z właścicieli odpowiednią dopłatę.

Art. 153 kc wprowadza trzy materialnoprawne kryteria rozgraniczenia nieruchomości, której granice stały się sporne oraz kolejność ich stosowania. Są to: aktualny na chwilę orzekania stan prawny nieruchomości, ostatni stan spokojnego posiadania, „wszelkie okoliczności”.

Sąd Rejonowy wskazał, że Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 13.06.2002 r., V CKN 1620/00 zaznaczył, że wymienione w art. 153 kc kryteria rozgraniczenia wyłączają się wzajemnie. Dopóki więc nie zostanie przesądzone, że nie jest możliwe ustalenie granic na podstawie pierwszego kryterium, niedopuszczalne jest posłużenie się dalszymi. Zgodnie z tym sąd obowiązany jest dokonać rozgraniczenia w pierwszej kolejności według stanu prawnego, jeżeli tylko materiał w sprawie pozwoli na ustalenie tego stanu, w szczególności pozwoli na ustalenie do jakiej granicy na gruncie sięga prawo własności właścicieli gruntów sąsiadujących. Przepis ten wymaga należytego wyjaśnienia tytułów własności w aspekcie faktycznym i prawnym.

Przy tym Sąd I Instancji wskazał, że w orzecznictwie wyjaśniono już, że jeżeli nieruchomości objęte rozgraniczeniem były przedmiotem postępowań prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.), zakończonych wydaniem aktów własności ziemi, to w pierwszej kolejności należało ustalić zakres samoistnego posiadania przedmiotowych nieruchomości na dzień 4 listopada 1971 r., który wyznaczał stan prawny w rozumieniu art. 153 k.c. (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 24.06.1988 r., III CZP 456/880). Ustalenie przebiegu spornych granic w momencie wejścia w życie tej ustawy jest zagadnieniem z zakresu postępowania dowodowego, oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ustaleń faktycznych, które to elementy wchodzą do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Wątpliwości dotyczące stanu prawnego granic nie uzasadniają stosowania dalszych kryteriów rozgraniczenia, które można zastosować dopiero wtedy, gdy stanu prawnego nie da się ustalić (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2.12.2015 r., IV CSK 109/15, nie publ.).

Sąd I Instancji podkreślił, iż według ustawy z 26 października 1971 r. nabycie nieruchomości w granicach posiadania według stanu na dzień 4 listopada 1971 r. następowało z mocy prawa. Decydował więc stan faktycznego władania na gruncie, a nie stan odzwierciedlony w dokumentach geodezyjnych, nawet jeśli nie zostały one następnie dostosowane do stanu posiadania. Określeniu zaś prawnych granic nieruchomości służy instytucja rozgraniczenia. Stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (jedn. tekst: Dz. U. z 2019 r., poz. 725 ze zm.), rozgraniczenie ma na celu ustalenie przebiegu granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Określenie przebiegu granic według stanu prawnego wymaga ustalenia na podstawie dokumentów i innych dowodów jaki jest zakres prawa własności (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20.11.2014 r., V CSK 71/14, nie publ.), a tym samym jakie są granice nieruchomości w rozumieniu k.c.”. Przy tym granicą ewidencyjną zgodnie z treścią § 9 rozporządzenia o ewidencji gruntów i budynków jest natomiast linia wydzielająca z otoczenia ciągły obszar gruntu, jednorodny pod względem prawnym, położony w granicach jednego obrębu.

Sąd Rejonowy podkreślił, że w sprawie poza sporem pozostawał fakt, iż przedmiotowe działki gruntu położone w K. o nr (...) oraz (...) i (...) były przedmiotem uwłaszczenia, co oznaczało, że ich nabycie następowało z mocy prawa z dniem 4.11.1971 r. w takich granicach, w jakich znajdowały się w posiadaniu rolnika w tej dacie. Potwierdzają to akty własności ziemi, z których wynika bezsprzecznie, iż na postawie art. 1,5 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. decyzją z dnia 5.12.1972 r. nr (...) stwierdziło, że Z. K. stała się z mocy samego prawa właścicielką nieruchomości (działek) oznaczonych w ewidencji gruntów numerem (...), (...) położonych w K. (akt własności k.-64) oraz decyzją z dnia 16.01.1973 r. znak (...) stwierdziło, że S. N. oraz jego żona W. N. stali się z mocy samego prawa właścicielami nieruchomości (działek) oznaczonych w ewidencji gruntów numerem (...) i (...).

Z opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji M. K. (2) z dnia 3.07.2022r. wynika, że mapę ewidencji gruntów wsi K. ułożono w oparciu o pomiar gruntów z 1960-1961 r. ((...)). Dokonano wówczas na gruncie pomiaru granic przedmiotowych działek gruntu poł. w K. o nr (...) oraz (...) oraz (...). Późniejsze prace geodezyjne takie jak aktualizacja ewidencji gruntów w 2016 r. i modernizacja ewidencji gruntów z 2018 r. polegały na przeliczeniu granic w oparciu o nowy układ współrzędnych i przeliczeniu powierzchni działek z dokładnością do 1 m2 z wcześniejszego 1 ara. Nie miały one wpływu na przebieg granicy działek. Położenia stanu granicy użytkowania na gruncie na dzień 4.11.1971 r. nie wykonywano dla przedmiotowych działek gruntu. Pomiar granic wykonany w 1960 r., na podstawie którego założono ewidencję gruntów i budynków przedstawia pomierzone punkty graniczne oraz linie granic nieruchomości. Celem tego pomiaru było przedstawienie zakresu posiadania nieruchomości przedstawionego przez zainteresowanych w dacie pomiaru. W ocenie biegłego granica wówczas przebiegała zgodnie ze wskazaniem uczestników pomiaru między działkami (...) z pkt. 1751 na pkt. 4 i dalej kończyła się na starorzeczu w pkt. 1752. (...) narobił geodeta w postępowaniu administracyjnym twierdząc, że w pkt. 4 powstało załamanie i brak jednoznacznego odczytu szkicu nr 71 (k.-lO). Wątpliwości geodety wzbudził fakt, iż można licząc granice między działkami (...) i (...) i wskazać ją jako linię prostą pomiędzy pkt. (...)4 i przecinając ją z linią granicy „starej rzeki” - dz. nr (...) w pkt. (...) lub jako linię łamaną pomiędzy pkt. 1751, pkt. 4 przecinając prostą między pkt. 4 a pkt. 1115a z granicą „starej rzeki” dz. nr (...)w pkt. (...). Powyższe załamanie powoduje, że pkt. graniczny nr (...) zmienia swoje położenie o 0,34 m. W związku z tym zdaniem biegłego należy uznać, że prawdziwe jest stwierdzenie, że granica pomierzona w 1961 r. jak również wskazana przez geodetę w postępowaniu administracyjnym nie miała załamań i biegła w linii prostej. Taki stan był ujawniony w ewidencji gruntów w 1961 r. i taki jest ujawniony w chwili obecnej.

Sąd Rejonowy uznał, że ww. opinia biegłego jest wykonana w sposób prawidłowy i obiektywnie przedstawia przebieg granicy prawnej pomiędzy działkami zainteresowanych. Biegły bowiem wykonał wszystkie niezbędne pomiary na gruncie oraz przeanalizował wszystkie dostępne dokumenty. Ustalony na tej podstawie przebieg granicy stanu prawnego przedstawił na mapie sytuacyjnej do celów prawnych, stanowiącej załącznik do opinii z dnia 3.07.2022 r. w linii koloru czarnego łączącej pkt.(...).

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie szczególne znaczenie ma fakt, że poprzednicy prawni zainteresowanych uzyskali tytuł własności na przedmiotowe działki na podstawie ustawy z 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27 poz. 250), która weszła w życie w dniu 4.11.1971 r. Na podstawie tej ustawy samoistni posiadacze gruntów stali się ich właścicielami z mocy prawa w granicach posiadania w dacie wejścia powyższej ustawy w życie (por. orzecznictwo Sądu Najwyższego: III CZP 92/74 OSN 1976, poz. 34, III CR OSNCP 1979 r. nr 3, poz. 55 oraz III CZP 45/95 OSNC 1996, nr 10, poz. 137 - zawierający przegląd orzecznictwa w tej kwestii). Sąd Rejonowy uznał, że w niniejszej sprawie takim stanem prawnym był stan na gruncie jaki istniał w dniu 4.11.1971 r. i trwa do chwili obecnej. Taki przebieg granicy został oznaczony przez biegłego sądowego z zakresu geodezji M. K. (2) na mapie do celów prawnych, stanowiącej załącznik do opinii z dnia 3.07.2022 r. w linii koloru czarnego łączącej pkt. (...) oraz (...) (k.-94), a którą to opinię Sąd w całości przyjął jako podstawę swego orzeczenia. Bowiem została ona sporządzona w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy, a wnioski przedstawione przez biegłego zostały poparte analizą sytuacji terenowej zastanej w trakcie oględzin sądowych oraz analizą dokumentów znajdujących się w Państwowym Zasobie Geodezyjno - Kartograficznym. Powyższy przebieg granicy wynika także z oględzin sądowych z dnia 16.05.2022 r. (k.-70-74).

Sąd I Instancji wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zakres posiadania poprzedników prawnych wnioskodawcy i uczestniczki postępowania przedmiotowych działek gruntu w dniu 4.11.1971 r. pokrywał się z danymi ewidencyjnymi, wynikającymi z dokumentów pomiarowych z lat 1960-1961, które zostały sporządzone w odniesieniu do faktycznego stanu posiadania na gruncie. Istniejący w tych latach stan posiadania nie uległ zmianie, aż do chwili orzekania o rozgraniczeniu.

Poprzednicy prawni zainteresowanych potwierdzili zakres swojego posiadania, który był przez nich respektowany, o czym świadczy także brak jakichkolwiek sporów i konfliktów na tle przebiegu granicy pomiędzy przedmiotowymi działkami grantu. Z tego też względu zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż istniejąca w dacie 4.11.1971 r. granica między przedmiotowymi działkami przebiegała wzdłuż granicy wytyczonej przez poprzedników prawnych zainteresowanych. Do tej właśnie granicy nabyli własność swoich działek. Po dniu 4.11.1971 r. zaś nie zmienił się stan i zakres ich posiadania.

Sąd Rejonowy na podstawie art. 153 kc dokonał rozgraniczenia nieruchomości zainteresowanych według pierwszego kryterium przewidzianego w art. 153 kc, tj. według stanu prawnego, potwierdzonego aktami własności ziemi, który odzwierciedla granica przebiegająca według linii ciągłej koloru czarnego łączącej pkt. (...)oraz (...) zaznaczonej na mapie sytuacyjnej do celów prawnych, stanowiącej załącznik do opinii biegłego sądowego M. K. (2) z dnia 3.07.2022 r. (k.-94).

Tym samym brak jest podstaw do ustalenia granicy według ostatniego spokojnego posiadania, o co wnosił wnioskodawca.

Sąd Rejonowy uznał, że w związku z tym, iż w sprawie możliwe było dokonanie rozgraniczenia według stanu prawnego przedmiotowych nieruchomości wyłączona została podstawa do dokonania ich rozgraniczania według ostatniego stanu spokojnego posiadania.

Sąd na podstawie art. 153 kc orzekł w jak w pkt. I sentencji postanowienia, orzeczenie o kosztach zapadło na podstawie art. 520 § 1 kpc.

Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) obciążono wnioskodawcę kosztami wynagrodzenia biegłego sądowego M. K. (2) za sporządzenie opinii w sprawie na jego wniosek, poniesionymi tymczasowo przez Skarb Państwa.

Apelację od powyższego orzeczenia wniósł wnioskodawca.

Skarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1.  sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez nietrafne przyjęcie , że:

a)  granicę prawną pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami będącymi przedmiotem rozgraniczenia w tej sprawie stanowi linia koloru czarnego naniesiona na mapie a uwidoczniona w ewidencji gruntów zgodnie z pomiarami granic w 1960-1961 roku jest granicą prawną pomiędzy tymi nieruchomościami w sytuacji gdy granica ta nie była ustalana według stanu prawnego i takiego charakteru nigdy nie miała bowiem pomiary te służyły jedynie do założenia ewidencji gruntów a co za tym idzie granica ta nie jest i nie może być granicą prawną w rozumieniu art. 153 kc a jedynie granicą prawną jest granica istniejąca w chwili wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej,

b)  linia oznaczona kolorem czarnym jest granicą prawną bowiem istniała jako granica prawna w chwili wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej to jest w dniu 4 listopada 1971 roku w sytuacji gdy w sprawie oczywistym jest, że w chwili wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej nie dokonano pomiaru geodezyjnego granicy wspólnej dla tych nieruchomości a w sprawie brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że poprzednicy stron użytkowali tak właśnie swoje nieruchomości a co za tym idzie przyjęcie tej granicy przez Sąd nie znajduje oparcia w dowodach zgromadzonych w sprawie,

c)  stan użytkowania przedmiotowych działek będących przedmiotem rozgraniczenia w chwili wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej w dniu 4.11.1971 roku pokrywał się z danymi ewidencyjnymi wynikającymi z dokumentów pomiarowych z lat 1960-1961 a stan takiego posiadania nie uległ zmianie aż do chwili obecnej w sytuacji gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że stan taki był całkowicie odmienny co wynika z zeznań świadków, z których to zeznań wynika, że strony użytkowały swoje nieruchomości całkowicie odmiennie bowiem budowali płoty wzdłuż granicy oznaczonej kolorem czerwonym a wskazanej przez wnioskodawcę, sadzili drzewa wyznaczające granicę ( poprzednik prawny wnioskodawcy posadził drzewa na swojej działce jak również zbudowali nasypy przez ciek starorzecza rzeki P., każda ze stron na nieruchomości, którą użytkował,

d)  wnioskodawca domagał się rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości według ostatniego spokojnego stanu posiadania w sytuacji gdy wnioskodawca zawsze twierdził, że jego poprzednicy i on sam użytkował swoją nieruchomość według wskazanej przez niego linii czerwonej, która to linia wyznaczała użytkowanie nieruchomości również w chwili wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej i ta właśnie linia jest granicą prawną przedmiotowych nieruchomości,

e)  wnioskodawca nie wniósł o zasiedzenie przygranicznego pasa gruntów w sytuacji gdy nie było takiej potrzeby ani konieczności bowiem wnioskodawca i jego poprzednicy prawni zawsze użytkowali swoją nieruchomość wzdłuż linii czerwonej, która jest i była granicą prawną i pokrywała się z użytkowaniem nieruchomości w dniu 4.11.1971 roku,

2.  naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie przepisu art. 233 § 1 kpc przez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, co polegało na zaniechaniu wnikliwej i wszechstronnej oceny wiarygodności i mocy dowodowej zeznań i wyjaśnień osób występujących w tej sprawie a w szczególności wyjaśnień wnioskodawcy z których wynika, że tak on jak i jego poprzednicy prawni użytkowali nieruchomości wzdłuż linii oznaczonej w opinii biegłego kolorem czerwonym, sadzili drzewa na użytkowanej przez siebie nieruchomości, które to drzewa wyznaczały granicę a poprzednicy prawni uczestniczki budowali wzdłuż tej linii płot z żerdzi a wnioskodawca w porozumieniu i z pełną akceptacją poprzednika prawnego zbudował nasyp przez starorzecze rzeki P., a poprzednik prawny zbudował po swojej stronie granicy swój nasyp, który został naniesiony przez biegłego na swojej mapie i oznaczony kolorem niebieskim jak również opinii biegłego z której to opinii wynika, że granice ujawnione na mapach wykonanie według pomiarów wykonanych w 1960 roku nie były granicami wyznaczonymi według stanu prawnego a wszelkie inne twierdzenia biegłego są twierdzeniami nie opartymi a w szczególności jego twierdzenia co do stanu faktycznego, który istniał na gruncie w chwili wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej

Wskazując na po wyższe podstawy apelacji wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i rozgraniczenie przedmiotowych nieruchomości zgodnie z linią prostą oznaczoną w opinii biegłego kolorem czerwonym łączącym punkty 1708-115a, o zasądzenie na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania apelacyjnego w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacja wnioskodawcy skutkowała zmianą zaskarżonego orzeczenia.

Na wstępie należy zauważyć, że skarżący zakwestionował podstawę faktyczną orzeczenia tj. ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym błędną ocenę opinii biegłego geodety, wyjaśnień wnioskodawcy, zeznań występujących w sprawie świadków, skutkujących dowolnymi i błędnymi ustaleniami co do przebiegu granicy prawnej. Na tym tle skarżący wnioskodawca twierdził, że Sąd I instancji błędnie ustalił granicę, która to granica nie była ustalana według stanu prawnego i takiego charakteru nigdy nie miała, bowiem pomiary z 1960 roku służyły jedynie do założenia ewidencji gruntów a co za tym idzie granica ta nie jest i nie może być granicą prawną w rozumieniu art. 153 k.c.

Rozpoznając apelację sąd drugiej instancji jest nie tylko sądem stricte odwoławczym, lecz także merytorycznym, tzn. nie może ograniczyć się tylko do zbadania zarzutów apelacyjnych. Powinien poczynić własne ustalenia i samodzielnie ocenić je z punktu widzenia prawa materialnego. Oznacza to, iż w postępowaniu odwoławczym (apelacyjnym) zarzuty skarżącego zgłoszone w apelacji są (łącznie z ich uzasadnieniem) punktem wyjścia dla rozpoznania apelacyjnego, ale także stanowią inspirację dla sądu odwoławczego do podjęcia czynności zmierzających do usunięcia niedostatków dotychczasowego materiału procesowego oraz wadliwości ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego wyroku. Ustalenia sądu I instancji nie są bowiem wiążące dla sądu II instancji, zobowiązanego do dokonania ustaleń niezależnie od tego, czy apelujący podniósł zarzut dokonania wadliwych ustaleń faktycznych lub ich braku (por.. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 1999 r., sygn. III CZP 59/98, publ. OSNC 1999, nr 7 – 8, poz. 124).

Sąd Okręgowy mając na uwadze konsekwentne stanowisko wnioskodawcy, iż wnioskodawca i jego poprzednicy prawni użytkowali swoją nieruchomość wzdłuż linii czerwonej (oznaczonej na mapie przez biegłego M. K. (2) (k. 94), która jest i była granicą prawną bowiem pokrywała się z użytkowaniem nieruchomości w 1971 roku, zwrócił się do Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w W. o nadesłanie zdjęć lotniczych obejmujących działki gruntu położone w miejscowości K., gmina K., powiat (...), województwo (...) oznaczonych numerami geodezyjnymi (...) i(...)oraz (...) i (...) z dat: z roku 1960 lub 1961 (ewentualnie najbliżej tej daty), z roku 1965 (ewentualnie najbliżej tej daty), 4 listopada 1971 r. (ewentualnie najbliżej tej daty).

Po nadesłaniu zdjęć lotniczych przez Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w W., Sąd Okręgowy kolejno dopuścił dowód z pisemnej opinii biegłego z zakresu geodezji M. K. (2) na okoliczność sporządzenia mapy sytuacyjnej przebiegu granicy pomiędzy działkami (...) i(...) oraz (...) i (...) położonymi w obrębie ewidencyjnym K. uwzględniającej przebieg tejże granicy wynikający ze zdjęć lotniczych wykonanych 30 sierpnia 1966 roku, 10 kwietnia 1979 roku i 3 czerwca 1979 roku.

Biegły z zakresu geodezji M. K. (2) po przeanalizowaniu zdjęć wyjaśnił, że pominął zdjęcie z 10 kwietnia 1979 r. – albowiem niemożliwym było zidentyfikowanie zarysu użytkowania nieruchomości na tym zdjęciu. Zdjęcie to zostało wykonane podczas wiosennych wylewów rzeki P., co całkowicie uniemożliwia identyfikację użytkowania w obszarze zalanym wodą –pomiędzy działkami nr (...) i (...) . Lokalizacja drzewostanu występującego obecnie wzdłuż przedmiotowej granicy jest zbliżona do nasadzeń identyfikowalnych na zdjęciach lotniczych. Przebieg śladu użytkowania nieruchomości biegły zidentyfikował na zdjęciu z 1966 r. jak i na zdjęciu z 1979 r. począwszy od drogi gminnej - działki nr (...) - w punkcie oznaczonym nr (...), dalej przesuwając się w kierunku północno-zachodnim widoczne są zadrzewienia i zakrzaczenia oraz pojedyncze drzewa. Jednak wyraźna jest granica użytkowania związana prawdopodobnie z różną datą pokosu traw, bądź wypasu zwierząt gospodarskich. Granica ta przebiega w linii prostej w kierunku punktu 301 znajdującego się na styku nieruchomości - działki nr (...) i nr (...) z wodą płynącą - ciekiem naturalnym stanowiącym działkę o numerze ewidencyjnym (...). Obecnie jest to punkt na połączeniu obu nasypów, tj. pobudowanego przez wnioskodawcę i oznaczonego kolorem czerwonym oraz pobudowanego przez uczestniczkę i oznaczonego kolorem niebieskim. Dalej w kierunku północno-zachodnim różnica w użytkowaniu nieruchomości jest mniej wyraźna, jednak na podstawie obrazu zarówno z 1966 r. jak i z 1979 r. biegły stwierdził, że biegnie w linii prostej od punktu (...) znajdującego się na styku nieruchomości - działek nr(...) i nr (...) z działką stanowiącą ciek wodny nr (...) do punktu 1115a. W ocenie biegłego jest to materiał poglądowy, który ze względu na brak trwałych elementów zagospodarowania umożliwia identyfikację prostoliniowego przebiegu użytkowania nieruchomości zbliżonego do linii opisanej punktami 1751 - 301 dla nieruchomości - działek (...) i (...) oraz (...) dla nieruchomości - działek nr (...) i (...), co za tym idzie linia ta wskazuje na zasięg władania ówczesnych posiadaczy przedmiotowych nieruchomości.

W ocenie Sądu opinia biegłego sądowego M. K. (2) sporządzona w toku postępowania odwoławczego jest w całości wiarygodna i Sąd uczynił ją podstawą ustaleń faktycznych. Biegły dokładnie przeanalizował dokumentację fotograficzną i sporządził przedmiotową opinię uwzględniając wszystkie aspekty sprawy. Zdaniem Sądu złożona opinia jest jasna, logiczna i wewnętrznie niesprzeczna, a wszelkie wątpliwości zostały wyjaśnione w sposób nie budzący wątpliwości.

Jednocześnie zarzuty do opinii złożyła uczestniczka postępowania J. K., podnosząc iż jakość zdjęć z 1966 i 1979 roku jest słaba, nadto przedstawiony załącznik do opinii nie pozwala dokładnie odnieść się do wcześniejszych wariantów przebiegu granic sporządzonych przez biegłego, a wskazanych w opinii podstawowej oraz uzupełniającej oznaczanych linią koloru czarnego, czerwonego, zielonego i niebieskiego.

W ocenie Sądu biegły szczegółowo wyjaśnił z jakich powodów nie uwzględnił zdjęcia z 1979 roku wskazując, iż zostało wykonane w czasie podczas wiosennych wylewów rzeki P., co uniemożliwia identyfikację użytkowania w obszarze zalanym wodą - pomiędzy działkami nr (...) i (...). Biegły wyjaśnił, że z ww. przyczyn nie da się zidentyfikować zarysu użytkowania nieruchomości. Co do pozostałych zdjęć biegły wskazał iż są to zdjęcia pionowe, teren płaski, więc na ich podstawie jest możliwa analiza metodą jednoobrazową. Biegły wyliczył, że zdjęcia wykonano w skali 1:1937, a więc 1 mm na zdjęciu odpowiada 1,94 m w terenie. Biegły też wykonał zlecenie Sądu Okręgowego w wyznaczonym zakresie, odniósł się w sposób jasny i precyzyjny do kwestii granicy użytkowania nieruchomości widocznej na zdjęciach lotniczych, nie było potrzeby ustosunkowania się przez biegłego do kwestii uprzednio wyznaczonej przez niego na mapie granicy oznaczonej linią koloru zielonego. Opinia biegłego z zakresu geodezji sporządzona w toku postępowania odwoławczego jak i opinie sporządzone w toku postępowania przed Sądem I Instancji (główna i uzupełniająca) zostały sporządzone przez biegłego posiadającego odpowiednią wiedzę fachową z zakresu geodezji. Biegły po uzupełnieniu materiału dowodowego w toku postepowania odwoławczego w sposób jednoznaczny rozstrzygnął zakres użytkowania spornych nieruchomości od 1966 roku do roku 1979. W związku z tym, w ocenie Sądu Okręgowego, nie zachodzą wątpliwości co do prawidłowości opinii sporządzonej przez biegłego sądowego M. K. (2).

Jednocześnie bezsprzecznie dla działki nr (...) 5 grudnia 1972 roku wydano przez Wydział (...) i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. - w trybie przepisów ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) - akt własności ziemi nr (...) gdzie stwierdzono, że K. Z. c. S. i M. ur. (...) stała się z mocy samego prawa właścicielem nieruchomości (działek) oznaczonych w ewidencji gruntów w poz. rej. (...) (działki nr (...)).

Natomiast dla działki oznaczonej numerami(...) położonych w K. pow. K. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. decyzją z dnia 16 stycznia 1973 roku, wydaną na podstawie art. 1, 5 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) znak (...) stwierdziło, że S. N. s. A. i M. oraz jego żona W. N. stali się z mocy samego prawa właścicielami nieruchomości (dziełek) oznaczonych w ewidencji gruntów m.in. nr 283 i 304. Z opinii głównej biegłego z zakresu geodezji M. K. (2) wnika, że na gruncie, na dzień 4 listopada 1971 roku (data wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej) dla obecnych ewidencyjnych działek nr (...) i (...) nie wykonywano położenia stanu granicy użytkowania – co wynika z dokumentacji geodezyjnej znajdującej się w (...) Ośrodku (...) w K..

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy uznać trzeba, że poprzednik prawny wnioskodawcy (Z. K. c. S. i M.) nabyła własność działki nr (...) w zakresie w jakim faktycznie ją posiadała w dniu 4 listopada 1971 roku, natomiast poprzednicy prawni uczestniczki (S. N. s. A. i M. oraz jego żona W. N.) nabyli własność działek nr (...) w zakresie w jakim je posiadali w dacie 4 listopada 1971 r.. Akty własności ziemi nie zakreślały jednakże granic stwierdzanego prawa własności. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 19 sierpnia 2009 r., sygn. III CZP 51/09, LEX nr 5200363 w razie wypełnienia hipotezy art. 1 ustawy uwłaszczeniowej uwłaszczenie następowało z mocy samego prawa, a zatem decyzja taka miała charakter deklaratoryjny. Organ administracyjny ustalał jedynie nabycie prawa własności nieruchomości, nie dokonując kontroli granicy. Z tego względu w wypadku określenia w akcie własności ziemi obszaru i konfiguracji działki z naruszeniem art. 12 ust. 7 ustawy uwłaszczeniowej sąd dokonujący rozgraniczenia mógł i nadal może samodzielnie ustalić granicę działek zgodnie ze stanem samoistnego posiadania w dniu 4 listopada 1971 r., bez potrzeby dokonania zmiany decyzji w postępowaniu administracyjnym. Z kolei z uchwały Sądu Najwyższego z 11 maja 1995 r., III CZP 45/95, publ. OSNC 1995, nr 10, poz. 137 wynika wprost, że art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw nie stoi na przeszkodzie ustaleniu przebiegu granicy odmiennej od wynikającej z aktów własności ziemi, jeżeli w decyzjach tych nieruchomości zostały określone według danych z ewidencji gruntów niezgodnych ze stanem posiadania nieruchomości w dniu wejścia ustawy uwłaszczeniowej w życie.

Zatem w niniejszej sprawie, Sąd dokonując rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości nie mógł poprzestać tylko na danych wynikających z ewidencji gruntów, ale musiał ustalić stan posiadania na dzień 4 listopada 1971 r. i zgodnie z nim wytyczyć granicę. Również fachowi pełnomocnicy obydwu stron zgodnie wskazywali, iż granicą prawną jest granica wynikająca z uwłaszczeń, choć odmiennie określali jej przebieg.

Spór graniczny między wnioskodawcą, a uczestnikiem należało zatem rozstrzygnąć – mając na względzie art. 153 k.p.c. i przewidziane w nim kryteria – oraz uwzględniając stan prawny wynikający z zastosowania ustawy uwłaszczeniowej do obu graniczących nieruchomości.

Zgodnie z przywołaną już wyżej tezą orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. III CZP 51/09, LEX nr 5200363 samoistny posiadacz nabył własność nieruchomości na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych w takich granicach, w jakich faktycznie wykonywał swe władztwo w stosunku do posiadanej nieruchomości w dniu wejścia ustawy uwłaszczeniowej w życie, nawet jeżeli stan jej posiadania nie był zgodny z obszarem i konfiguracją działek wynikających z ewidencji gruntów. Dalsze zmiany mogły wynikać z czynności prawnych lub na skutek zasiedzenia spornych przygranicznych pasów gruntu po dniu 4 listopada 1971 r. Najistotniejsze zatem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie przebiegu granic sąsiadujących za sobą nieruchomości i stanu ich posiadania w dacie 4.11.1971 r.

Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 233 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie „wszechstronnego rozważenia zebranego materiału”, a zatem, jak podkreśla się w orzecznictwie, z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności (por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 marca 1999 r., sygn.I PKN 632/98, publ. OSNAPiUS 2000, nr 10, poz. 382). Przyjmuje się, że ramy swobodnej oceny dowodów muszą być zakreślone wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego, regułami logicznego myślenia oraz pewnego poziomu świadomości prawnej, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27 września 2002 r., sygn. II CKN 817/00, publ. LEX nr 56906).

W sprawie niewątpliwie należało mieć na uwadze treść opinii głównej i uzupełniających biegłego z zakresu geodezji M. K. (2).

Z opinii głównej sporządzonej przez biegłego na zlecenie Sądu Rejonowego wynika, że mapę ewidencji gruntów wsi K. ułożono w oparciu o operat z pomiaru gruntów wsi K. z 1960-1961 roku ((...)).

Biegły stwierdził, że pierwsze pomiary zostały wykonane w 1960 r. do założenia ewidencji gruntów. Wówczas założono ewidencje gruntów i budynków i celem tego pomiaru było przedstawienie zakresu posiadaniu nieruchomości przedstawionego przez zainteresowanych w dacie pomiaru. Jednocześnie z opinii biegłego jasno wynika, że położenia stanu granicy użytkowania na gruncie na dzień 4 listopada 1971 r. nie wykonywano dla obecnej ewidencyjnej działki nr (...) i (...) na co wskazuje dokumentacja geodezyjna złożona w (...) Ośrodku (...) w K..

Podkreślenia wymaga, że w opinii sporządzonej w toku postępowania przed Sądem II instancji biegły po przeanalizowaniu zdjęć lotniczych z 1966 roku i 1979 roku prześledził granice użytkowania nieruchomości i stwierdził, że ślad użytkowania nieruchomości na zdjęciu z 1966 roku i 1979 roku począwszy od drogi gminnej znajduje się w punkcie 1751, dalej wyraźna jest granica związana z granicą pokosu traw, bądź wypasu zwierząt gospodarskich i przebiega w kierunku punktu 301 (obecnie jest punkt na połączeniu obu nasypów, tj. pobudowanego przez wnioskodawcę - oznaczonego kolorem czerwonym i pobudowanego przez uczestniczkę - oznaczonego kolorem niebieskim). Dalej biegły stwierdził, że granica biegnie w linii prostej od punktu 302 znajdującego się na styku nieruchomości – działek nr (...) i (...) z działką stanowiącą ciek wodny nr 503, do punktu 1115a przetoczonego przez geodetę palikiem drewnianym w postepowaniu administracyjnym.

W ocenie biegłego granica między nieruchomościami wynikająca z przedstawionego mu materiału w postaci zdjęć lotniczych jest zbliżona do linii opisanej punktami 1751-301 dla nieruchomości - działek (...) i (...) oraz (...)dla nieruchomości – działek nr (...) i (...). Tym samym linia ta wskazuje na zasięg władania ówczesnych posiadaczy przedmiotowych nieruchomości.

Przy tym należy stwierdzić, że z żadnego z dowodów przeprowadzonych w sprawie nie wynika, aby pomiędzy 1966 r., a 4 listopada 1971 r. nastąpiło jakiekolwiek przesunięcie granicy użytkowania. W szczególności z zeznań wszystkich przesłuchanych w sprawie świadków wynika, że między stronami nie było sporu co do przebiegu granicy. Świadek A. K. zeznał, że pozostaje w związku małżeńskim z uczestniczką od 2012 roku i nie było sporów między dziadkiem i ojcem uczestniczki, a wnioskodawcą - co do granicy między nieruchomościami. Świadek zeznał, że nasyp był zrobiony zanim przyszedł. Przy tym kosili zawsze do drzew, około metra przed drzewami, bo dalej kosiarka nie weszła (k. 147v). Świadek B. N. – stryj uczestniczki zeznał zaś, że nasyp był robiony jak brat gospodarzył – J. N.. Ojciec nie żył jak był robiony nasyp. (k. 148). Z zeznań świadków zawnioskowanych przez wnioskodawcę również nie wynika, aby między stronami toczyły się jakiekolwiek spory o granicę między działkami. Świadek K. R., który u wnioskodawcy kosił trawę w latach 1989-2000 zeznał, że ogrodzenie między działkami przebiegało prosto i prawdopodobnie stawiał je ojciec uczestniczki razem z bratem M. (k. 127-128). Świadek S. S. również zeznał, że zainteresowani są sąsiadami w łące. Stał tam płot z drągów, płot szedł prosto. Świadek zeznał, że pomagał kosić w 1978 roku do roku 1987. Płot był od strony N., chyb stawiał go N.. (k. 128v).

Tym samym w ocenie Sądu Odwoławczego poprzednicy prawni stron aktem własności ziemi nr (...) i decyzją nr (...) nabyli działki odpowiednio ((...)) i ((...)) w granicach oznaczonych na mapie sytuacyjnej stanowiącej załącznik do opinii biegłego z dnia 29.09.2023 roku (k. 231). Niewątpliwie zdjęcia lotnicze dołączone do materiału dowodowego w toku postępowania przed Sądem Odwoławczym potwierdziły pokrywanie się przebiegu granicy w 1966 roku i w 1979 roku. Jednocześnie nie zostały też przedstawione żadne dowody, które wskazywałyby na to, że po 1966 r. nastąpił powrót do przebiegu granicy ustalonej w 1960-1961 roku, a następnie kolejny raz, przed 1979 rokiem, nastąpiła zmiany przebiegu granicy na zgodny z tym, jaki był w 1966 roku. Twierdzenia o możliwości takiego powrotu są sprzeczne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego – skoro przebieg granicy w 1966 roku pokrywał się z przebiegiem granicy w 1979 r., a jednocześnie nie było żadnych sporów o przebieg granicy pomiędzy sąsiadami, to w pełni zasadnym jest uznanie, iż również w dacie 4 listopada 1971 r. przebieg granicy był taki sam. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że granica między spornymi nieruchomościami przebiegała w dacie uwłaszczenia zgodnie ze stanowiskiem uczestniczki tj. wg ewidencji gruntów.

Tym samym, w ocenie Sądu Okręgowego, należało przyjąć, że granica prawna między działką(...) i (...) przebiega według linii ciągłej łączącej punkty 1751-301, a między działką (...) i (...) przebiega według linii ciągłej łączącej punkty (...) - oznaczonych na mapie sytuacyjnej stanowiącej załącznik do opinii biegłego z dnia 29.09.2023 r. (k. 231).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c i art. 13 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie i rozgraniczył nieruchomość oznaczoną nr 305 stanowiącą własność M. K. (1) z nieruchomością nr 304 stanowiącą własność J. K. według linii ciągłej koloru czerwonego łączącej punkty 1751-301 w sposób wskazany przez biegłego M. K. (2) na mapie sytuacyjnej (k. 231) oraz działkę nr (...) stanowiącą własność M. K. (1) z działką nr (...) stanowiącą własność J. K. według linii ciągłej koloru czerwonego łączącej punkty (...) w sposób wskazany przez biegłego sądowego M. K. (2) na mapie sytuacyjnej stanowiącej załącznik do opinii biegłego z dnia 29.09.2023 r. (k. 231).

O kosztach sądowych orzeczono w oparciu o art. 520 § 2 kpc - i obciążono nimi (koszt opinii, oględzin i opłaty) zainteresowanych w częściach równych. Czyniąc tak Sąd miał na względzie to, iż z istoty rozgraniczenia wynika też, że leży ono w interesie obu stron, uzyskujących w jego wyniku pewność co do przebiegu granicy. Stąd zasądzono od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy kwotę 1.200 zł tytułem zwrotu połowy uiszczonych przez niego kosztów sądowych.

Sąd na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych (k. 76v-77 kwota 129 zł, k. 97 kwota 166,74 zł i k.157 kwota 226,72 zł) nakazał ściągnąć od wnioskodawcy M. K. (1) i uczestniczki J. K. kwoty po 261,23 zł.

Sąd stwierdził, że w pozostałym zakresie na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. zainteresowani ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

Sąd Okręgowy na podstawie art. 520 § 2 k.p.c. zasądził od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy kwotę 100 zł tytułem zwrotu połowy opłaty od apelacji wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się pkt. 2 postanowienia.

Sąd na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28.07. (...). o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazał ściągnąć od wnioskodawcy M. K. (1) kwotę 325,35 zł oraz od uczestniczki J. K. kwotę 325,36 zł.

Sąd Okręgowy na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. stwierdził, że w pozostałym zakresie koszty postępowania przed Sądem Odwoławczym strony ponoszą we własnym zakresie.