Uzasadnienie z 17 lipca 2026, sygn. I C 121/26

UZASADNIENIE

V. C. Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą we E. w pozwie przeciwko pozwanej A. P. (1) (C.) wniósł o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym i nakazanie pozwanej, aby zapłaciła na rzecz powoda V. C. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą we E. kwotę 290.174,59 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 13 maja 2021 r. do dnia zapłaty oraz koszty postępowania, zastrzegając prawo pozwanej powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie swej odpowiedzialności do nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Ostródzie prowadzi (...) Nr (...), w zakresie ustanowionej na rzecz powoda hipoteki umownej kaucyjnej wpisanej do kwoty 612.723,70 zł.

Sąd Okręgowy w Elblągu nakazem zapłaty z dnia 17 czerwca 2021 r. nakazał pozwanej A. C. (2), aby zapłaciła na rzecz powoda V. C. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą we E. kwotę 290.174,59 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 13 maja 2021 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 10.845 zł tytułem kosztów postępowania, zastrzegając prawo pozwanej powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie swej odpowiedzialności do nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Ostródzie prowadzi (...), w zakresie ustanowionej na rzecz powoda hipoteki umownej kaucyjnej wpisanej do kwoty 612.723,70 zł.

Pozwana A. P. (2) - nieznana z miejsca pobytu, reprezentowana przez kuratora wniosła zarzuty od tego nakazu domagając się oddalenia powództwa oraz zasądzenia od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu i na rzecz kuratora pozwanej wynagrodzenia. Wskazała na brak wymagalności roszczeń powoda wobec pozwanej, przedawnienie roszczenia brak tożsamości pomiędzy pozwaną a osobą która zawarła umowę, nie istnienie stosunku prawnego z którego miałoby wynikać roszczenie, a także brak skutecznego przeniesienia roszczeń (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą we E. na rzecz powoda.

W ocenie Sądu Okręgowego powództwo zasługiwało, w całości na uwzględnienie. Konsekwencja powyższego było:

1.  uchylenie nakazu zapłaty z dnia 17 czerwca 2021 r. w całości;

2.  zasądzenie od pozwanej A. P. (1) na rzecz powoda V. C. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą we E. kwotę 290.174,59 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 13 maja 2021 r. do dnia zapłaty, zastrzegając prawo pozwanej powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie swej odpowiedzialności do nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Ostródzie prowadzi (...), w zakresie ustanowionej na rzecz powoda hipoteki umownej kaucyjnej wpisanej do kwoty 612.723,70 zł;

3.  zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwotę 18.445 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

4.  przyznanie kuratorowi ustanowionemu dla pozwanej nieznanej z miejsca pobytu - radcy prawnemu T. R. wynagrodzenie w kwocie 4.000 zł, w tym VAT, które nakazano wypłacić z zaliczki zaksięgowanej pod pozycją (...).

W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, iż pozwana wskazana w pozwie i wydanym nakazie zapłaty A. C. (1) nosi obecnie, po zawarciu w dniu 30 marca 2017 r. związku małżeńskiego, nazwisko P..

(dowód: wydruk (...)-SAD – k 60)

Dnia 27 września 2007 r. pomiędzy pozwaną i (...) Spółką Akcyjną z siedzibą we E. została zawarta umowa kredytu (...) na kwotę 306.361,85 zł. Z tytułu udzielonego kredytu celem zabezpieczenia wierzytelności Banku na nieruchomości pozwanej ustanowiona została hipoteka umowna kaucyjna do 612.723,70 zł.

(dowód: umowa kredytu – k 14-15, oświadczenie o ustanowieniu hipoteki – k 17)

Dnia 4 listopada 2011 r. (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą we E. wystawił przeciwko pozwanej bankowy tytuł egzekucyjny łącznie na kwotę 320.473,43 zł, któremu postanowieniem referendarza Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 8 grudnia 2011 r. nadano klauzulę wykonalności.

(dowód: bankowy tytuł egzekucyjny – k 18, postanowienie – k 19)

Dnia 29 listopada 2018 r. pomiędzy (...) Spółką Akcyjną z siedzibą we E. i powodem została zawarta umowa przelewu wierzytelności, której załącznikiem nr 1A jest lista wierzytelności, obejmująca pozwaną z identyfikacją jej numeru PESEL, numeru umowy, daty zawarcia umowy, daty wypowiedzenia umowy, kwoty zobowiązania w całości, kwoty zadłużenia z tytułu kapitału i odsetek, rodzaju i wysokości hipoteki i wskazaniem tytułu wykonawczego, które to dane są zgodne z danymi zawartymi w dokumentach wyżej powołanych. Załącznik ten został poświadczony za zgodność z oryginałem przez notariusza, a następnie przez radcę prawnego występującego w sprawie.

(...) złożył w dniu 20 grudnia 2018 r. oświadczenie o zapłacie ceny.

(dowód: umowa cesji – k 20-29, lista wierzytelności – k 30 -31, 188-191, oświadczenie o zapłacie ceny – k 32-34 poświadczone za zgodność z oryginałem przez radcę prawnego występującego w sprawie)

Kluczowych ustaleń w sprawie dokonano na podstawie dokumentów zaoferowanych przez powoda, w oparciu o treść których możliwa była weryfikacja okoliczności i faktów, z których powód wywodził swoje roszczenie.

Zgłoszone przez pozwaną zarzuty od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, które w jej zamierzeniu miały skutkować oddaleniem powództwa w całości nie zasługują na aprobatę.

Zgodnie z art. 95 ust. 1 Prawa bankowego księgi rachunkowe banków i sporządzone na ich podstawie wyciągi oraz inne oświadczenia podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banków i opatrzone pieczęcią banku, jak również sporządzone w ten sposób pokwitowania odbioru należności mają moc prawną dokumentów urzędowych w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych oraz ustanowionych na rzecz banku zabezpieczeń i mogą stanowić podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych. Z kolei na mocy art. 95 ust 2 cytowanej ustawy moc prawna dokumentów urzędowych, o której mowa w ust. 1, nie obowiązuje w odniesieniu do dokumentów wymienionych w tym przepisie w postępowaniu cywilnym.

Wyciąg z ksiąg bankowych stanowi dokument prywatny w rozumieniu art. 245 k.p.c., podlegający ocenie - przy zastosowaniu reguł z art. 233 § 1 k.p.c. - wraz ze wszystkimi innymi, zaoferowanymi w sprawie dowodami (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 16 kwietnia 2020 r., I AGa 16/20, System Informacji Prawnej S. nr (...)) Wyciąg z ksiąg bankowych nie ma mocy prawnej dokumentu urzędowego w postępowaniu cywilnym (art. 95 ust. 1a ustawy z 1997 r. Prawo bankowe), jednak jako dokument prywatny (art. 245 k.p.c.) może stanowić podstawę ustaleń w sprawie, jeżeli koresponduje z innymi dowodami świadczącymi o zawarciu umowy kredytu, postawieniu środków z kredytu do dyspozycji kredytobiorcy, czy dokumentami potwierdzającymi wysokość wpłat na poczet rat kredytu. Zaprzeczenie prawdziwości dokumentu prywatnego w postaci sporządzonego prawidłowo i zgodnie z kompetencją ustawową wyciągu z ksiąg rachunkowych nie może polegać na samym zanegowaniu istnienia lub wysokości długu, jeśli z pozostałych dowodów przedłożonych przed bank wynika fakt zawarcia umowy kredytu, jej wysokość, ustalone przez strony warunki spłaty, a także wykaz i sposób zarachowania kilku dokonanych przez dłużnika wpłat (tak w wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 16 października 2020 r., V ACa 196/20, System Informacji Prawnej Lex nr (...)).

Sąd podziela w całości poglądy wyrażone w cytowanych powyżej judykatach, podkreślając, że pozwana nie przedstawiła żadnego dowodu podważającego wysokość i wymagalność roszczenia ostatecznie dochodzonego przez powoda.

Strona powodowa złożyła do akt kopie dokumentów poświadczone za zgodność z oryginałem, wskazujących na cesję wierzytelności i wyjaśnić należy, iż przy odpowiednim zastosowaniu art. 129 § 2 k.p.c., strona zamiast oryginału dokumentu może złożyć odpis, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza lub występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem lub radcą prawnym. Odpis poświadczony za zgodność przez kwalifikowanego pełnomocnika ma z mocy art. 129 § 3 k.p.c. charakter dokumentu urzędowego. Złożenie takiego dokumentu jest zatem wystarczające do zrealizowania funkcji dowodu z dokumentu.

Nie polega na prawdzie twierdzenie pozwanej, że nie zachodzi tożsamość podmiotowa pomiędzy osobą wskazaną w pozwie, umową o kredyt i dla której prowadzona jest (...) przez Sąd Rejonowy w Ostródzie. W pozwie, umowie kredytowej wskazuje się na poprzednie nazwisko pozwanej. W księdze wieczystej prawo własności nieruchomości wpisane jest także na rzecz pozwanej A. C. (1) (obecnie P.) i wpisana jest hipoteka umowna kaucyjna do kwoty 612.723,70 zł na rzecz powoda – wierzyciela hipotecznego.

(dowód: odpis zwykły księgi wieczystej – k 154- 156)

Nie zasługuje wreszcie na podzielenie ostatni zarzut dotyczący przedawnienia roszczenia dochodzonego pozwem.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 lutego 2018 r. w sprawie C CSK 212/17 wskazał, iż „zgodnie z art. 77 u.k.w.h., przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej, poza roszczeniami o świadczenia uboczne. Przepis ten ma zastosowanie do właściciela nieruchomości będącego dłużnikiem osobistym, jak i do właściciela, który jest osobą trzecią. Przedawnienie wierzytelności hipotecznej wywołuje skutki tylko w sferze obligacyjnej. Jeżeli dłużnik jest dłużnikiem rzeczowym i dojdzie do przedawnienia wierzytelności, to będzie odpowiadał tylko rzeczowo. Właściciel nieruchomości, który jest jednocześnie dłużnikiem osobistym, może bronić się przed żądaniem wierzyciela hipotecznego zarzutem przedawnienia wierzytelności głównej w zakresie zaspokojenia z innych składników majątkowych niż obciążona nieruchomość. Skutki przedawnienia wierzytelności hipotecznej polegają na tym, że właściciel przedmiotu hipoteki nie może skutecznie podnieść wobec wierzyciela hipotecznego zarzutu przedawnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką. Wierzyciel hipoteczny może domagać się zapłaty tytułem zaspokojenia swej wierzytelności od dłużnika osobistego lub od właściciela przedmiotu hipoteki. Obowiązek tego właściciela odpowiadający uprawnieniu wierzyciela do zaspokojenia się z przedmiotu hipoteki polega na zapłacie, a nie na znoszeniu egzekucji kierowanej do tego podmiotu. Dla przeniesienia hipoteki konieczny jest wpis w księdze wieczystej, który ma charakter konstytutywny. Zgodnie z art. 79 u.k.w.h., w razie przelewu wierzytelności hipotecznej na nabywcę przechodzi także hipoteka, chyba że ustawa stanowi inaczej; hipoteka nie może być przeniesiona bez wierzytelności, którą zabezpiecza. Oznacza to, że hipoteka dzieli losy zabezpieczonej wierzytelności. Nie stanowi ona przedmiotu obrotu, a jej przejście jest następstwem przelewu wierzytelności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 r., IV CSK 74/11, niepubl.). Dla przeniesienia hipoteki konieczny jest wpis w księdze wieczystej, który ma charakter konstytutywny. Przeniesienie hipoteki polega na usunięciu oznaczenia dotychczasowego wierzyciela i wpisaniu w to miejsce danych nowego wierzyciela (nabywcy wierzytelności)”.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 września 2022 r. w sprawie I CSK 2458/22 wyraził pogląd, iż „przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie wpływa na uprawnienia wierzyciela hipotecznego dotyczące dochodzenia zaspokojenia z przedmiotu hipoteki. W rezultacie właścicielowi przedmiotu hipoteki nie przysługuje zarzut przedawnienia jako skuteczny środek obrony przeciwko powództwu wierzyciela hipotecznego. Artykuł 77 u.k.w.h. ma przy tym zastosowanie bez względu na to, czy właścicielem przedmiotu hipoteki jest dłużnik osobisty czy też osoba trzecia. Jeżeli dłużnik podniesie zarzut przedawnienia powództwo w zakresie odpowiedzialności osobistej nie będzie zasadne, natomiast w zakresie odpowiedzialności rzeczowej powinno zostać uznane za uzasadnione”.

Pogląd, iż przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie wpływa na uprawnienia wierzyciela hipotecznego dotyczące dochodzenia zaspokojenia z przedmiotu hipoteki, jest w orzecznictwie utrwalony.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż wierzytelność kredytodawcy względem pozwanej została scedowana na rzecz powoda, jak też na jego rzecz została przeniesiona hipoteka zabezpieczająca spłatę kredytu. Pozwanej nie przysługuje zarzut przedawnienia jako skuteczny środek obrony przeciwko powództwu powoda wierzyciela hipotecznego, który domaga się zaspokojenia z nieruchomości obciążonej, poza roszczeniami o świadczenia uboczne.

O poniesionych przez powoda kosztach procesu sąd orzekł, mając na uwadze zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz § 2 ust. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych zasądzając łącznie kwotę 18.445 zł (wynagrodzenie pełnomocnika - 10.800 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa -17 zł, zaliczka na kuratora - 4.000 zł i opłata od pozwu 3.628 zł).

Wysokość wynagrodzenia ustanowionego w sprawie kuratora procesowego ustalono na podstawie § 1 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 536). w zw. z przepisami § 2 pkt 7 i § 10 ust. pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935 ze zm.).

Sąd Okręgowy wskazuje bowiem, że wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2025 roku sygn. SK 89/22, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 roku w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. poz. 536) z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wynagrodzenie kuratora obowiązanego do rozliczenia podatku od towarów i usług podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług określoną zgodnie z obowiązującą stawką tego podatku.

Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazano ściągnięcie od pozwanej nieuiszczonych wydatków w wysokości 17.466 zł.