Wyrok z 12 sierpnia 2024, sygn. XVII AmE 264/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 sierpnia 2024 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie – XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

w składzie:

Przewodniczący – SSO Bogdan Gierzyński

Protokolant – sekretarz sądowy Joanna Nande

po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2024 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w miejscowości C.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o wymierzenie kary pieniężnej

na skutek odwołania od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 25 listopada 2022 r., znak: (...) ( (...): (...))

I.  oddala odwołanie;

II.  zasądza od powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w miejscowości C. na rzecz pozwanego Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sędzia SO Bogdan Gierzyński

Sygn. akt XVII AmE 264/23

UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzja z dnia 25 listopada 2022 r., znak: (...) ( (...): (...)), na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12 w związku z art. 56 ust. 2, ust. 3 i ust. 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U. z 2022 r. poz. 1385, ze zm.), oraz w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy – (...) Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości C. , posiadającemu numer identyfikacji podatkowej (NIP): (...) orzekł, że:

1)  że przedsiębiorca – (...) Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości C. , posiadający numer identyfikacji podatkowej (NIP): (...), naruszył warunek 1, określający przedmiot i zakres działalności, koncesji na obrót paliwami ciekłymi z dnia 22 marca 2011 r. Nr (...), z późn. zm., udzielonej Przedsiębiorcy na okres od dnia 23 marca 2011 roku do dnia 31 grudnia 2030 roku, w ten sposób, że prowadził działalność w zakresie obrotu paliwami ciekłymi na zasadzie pośrednictwa w sprzedaży bez wykorzystania infrastruktury należącej do przedsiębiorstwa energetycznego;

2)  za działania opisane w pkt 1 wymierzam przedsiębiorcy – (...) Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości C. , posiadającemu numer identyfikacji podatkowej (NIP): (...), karę pieniężną w wysokości 30 000 złotych (słownie: trzydzieści tysięcy złotych).

Od powyższej decyzji odwołanie złożył (...) Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości C. zaskarżając ją w całości.

Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji:

•

Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez przyjęcie, że naruszenie warunków koncesji miało miejsce, a nastąpiło to poprzez prowadzenie działalności na zasadzie pośrednictwa bez wykorzystania infrastruktury należącej do przedsiębiorstwa energetycznego;

•

Naruszenie art. 56 ust.1 pkt.12 w zw. z art. 37 p.e. .poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że skarżący podlega karze pieniężnej, z powodu naruszenia koncesji mimo, że zarówno jej warunki jak zasady rozumowania a fortiori nie wyłączają w razie uprawnienia do prowadzenia obrotu paliwami z wykorzystaniem infrastruktury do prowadzenia obrotu bez jej wykorzystania

•

Naruszenie art. 56 ust. 6a p.e. poprzez nieodstąpienie od wymierzenia kar pieniężnych, pomimo, że stopień szkodliwości czynów przedsiębiorcy nawet jeżeli nawet miał miejsce, jest niezawiniony i znikomy, a podmiot nie prowadzi już działalności polegającej na obrocie bez wykorzystania infrastruktury;

•

Naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez wybranie uciążliwego środka karnego, niepozostającego w odpowiedniej proporcji do rozmiarów czynu zarzuconego powodowi.

W konsekwencji Odwołujący wniósł o:

- zmianę zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa U RE, poprzez uznanie, że przedsiębiorca nie naruszył warunków koncesji na obrót paliwami ciekłymi z dnia 22 marca 2011 r. Nr (...) z późn zm. i uchylenie wymierzonej powodowi kary pieniężnej, albo

- zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uznanie, że stopień szkodliwości naruszenia przez przedsiębiorcę koncesji nie jest znaczny i odstąpienie od wymierzenia kar pieniężnych

- zasądzenie od Prezesa URE na rzecz przedsiębiorcy kosztów procesu z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych

W odpowiedzi na odwołanie pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o:

1.  odrzucenie odwołania z uwagi na wniesienie odwołania po upływie terminu do jego wniesienia,

2.  ewentualnie w przypadku niepodzielenia przez Sąd stanowiska pozwanego w zakresie odrzucenia odwołania wnoszę o oddalenie odwołania.

Pozwany zaprzeczył twierdzeniom powoda dotyczącym tego, że:

1)  doszło do naruszenia:

a)  art 56 ust. 1 pkt.12 w z w. z art. 37 ustawy - Prawo energetyczne,

a)  art. 56 ust. 6a ustawy - Prawo energetyczne,

b)  art. 31 ust. 3 Konstytucji RP,

c)  przepisów k.p.a.,

2)  jak również temu, aby doszło do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez przyjęcie, że naruszenie warunków koncesji miało miejsce.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

Przedsiębiorcy - (...) Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości C. (NIP): (...), udzielono decyzją z dnia 22 marca 2011 r. Nr (...) udzielono, koncesji na obrót paliwami ciekłymi.

Zgodnie z brzmieniem warunku 1, określającego przedmiot i zakres działalności, Przedsiębiorca uprawniony był do obrotu benzynami silnikowymi innymi niż benzyny lotnicze, olejami napędowymi oraz olejami opałowymi przy wykorzystaniu dwóch cystern drogowych eksploatowanych przez Przedsiębiorcę (wskazanych precyzyjnie w treści warunku 2.1.2. powołanej decyzji koncesyjnej).

Na wniosek Przedsiębiorcy z dnia 16 maja 2011 roku, decyzją z dnia 6 lipca 2011 r. Nr (...) dokonano zmiany udzielonej Przedsiębiorcy koncesji na obrót paliwami ciekłymi.

Zgodnie z brzmieniem warunku 1, określającego przedmiot i zakres działalności, Przedsiębiorca uprawniony był do obrotu benzynami silnikowymi innymi niż benzyny lotnicze, olejami napędowymi oraz olejami opałowymi przy wykorzystaniu cystern drogowych eksploatowanych przez Przedsiębiorcę (wskazanych precyzyjnie w treści warunku 2.1.2. powołanej decyzji koncesyjnej).

Decyzją z dnia 10 lutego 2020 r. Nr (...), na wniosek Przedsiębiorcy dokonano zmiany przedmiotowej koncesji na obrót paliwami ciekłymi.

Zgodnie z brzmieniem warunku 1, określającego przedmiot i zakres działalności, Przedsiębiorca uprawniony jest do obrotu benzynami silnikowymi, olejami napędowymi, olejami napędowymi do celów grzewczych oraz lekkimi olejami opałowymi przy wykorzystaniu eksploatowanych przez Przedsiębiorcę środków transportu paliw ciekłych – cystern drogowych.

Powód nabywał paliwa ciekłe od (...) S.A., które następnie były odsprzedawane przedsiębiorcy (...) sp. z o.o. sp. k. w ramach sprzedaży paliw ciekłych bez ich faktycznego przemieszczenia tj. tzw. czystego obrotu czy sprzedaży w pojemności. /okoliczność bezsporna/

Na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, pismem z dnia 8 lipca 2022 r. Nr (...), zwrócono się do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z prośbą o przekazanie znajdujących się w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów informacji dotyczących przedsiębiorcy - (...) Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P., posiadający numer identyfikacji podatkowej (NIP): (...) (zwanego dalej: (...) Sp. z o.o.”).

Pismem z 4 sierpnia 2022 r. Nr (...), Szef Krajowej Administracji Skarbowej przekazał Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki wskazane powyżej informacje. Z nadesłanego danych wynika, iż Przedsiębiorca – w okresie od dnia 17 września 2019 roku do dnia 18 marca 2022 roku – był 14 razy nadawcą paliw ciekłych na rzecz (...) Sp. z o.o. (przy czym równocześnie Przedsiębiorca nie został wskazany jako przewoźnik paliw ciekłych). Z nadesłanych przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej danych zgromadzonych w rejestrze zgłoszeń (...) wynika, iż przedsiębiorca - w okresie od dnia 17 września 2019 roku do dnia 18 marca 2022 roku - był 14 razy nadawcą paliw ciekłych na rzecz (...) sp. z o.o. sp. k., ale nie był przewoźnikiem tych paliw. W 9 przypadkach jako przewoźnik została wskazana spółka(...) spółka jawna, w trzech przypadkach przewoźnikiem był (...) sp. z o.o., w jednym przypadku (...) sp. z o.o. sp.k. oraz spółka (...) sp. z o.o. /k. 2- 4 akt am./

Ponadto, przy piśmie z dnia 10 września 2022 roku, (...) Sp. z o.o. nadesłał Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki zestawienia faktur zakupu paliw ciekłych nabytych od Przedsiębiorcy (data wystawienia ostatniej faktury – 4 sierpnia 2022 roku).

Przedsiębiorca mógł - w okresie od dnia 17 września 2019 roku do dnia 4 sierpnia 2022 roku – prowadzić działalność koncesjonowaną niezgodnie z warunkiem 1, określającym przedmiot i zakres działalności, udzielonej koncesji na obrót paliwami ciekłymi poprzez wykonywanie obrotu paliwami ciekłymi na zasadzie pośrednictwa w sprzedaży bez wykorzystania infrastruktury należącej do Przedsiębiorcy.

Pismem z dnia 5 października 2022 r. Nr (...), zawiadomiono Przedsiębiorcę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z możliwością naruszenia przez Przedsiębiorcę warunku 1, określającego przedmiot i zakres działalności, koncesji na obrót paliwami ciekłymi z dnia 22 marca 2011 r. Nr (...), z późn. zm., udzielonej Przedsiębiorcy na okres od dnia 23 marca 2011 roku do dnia 31 grudnia 2030 roku.

Równocześnie, mając na uwadze dyspozycję art. 50, art. 77 § 1 i art. 78 Kodeksu postępowania administracyjnego, wezwany został do złożenia szczegółowych wyjaśnień w tej sprawie oraz przesłanie uwierzytelnionych kopii dokumentów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowego postępowania. W szczególności zaś Przedsiębiorca wezwany został do nadesłania: informacji o ogólnej sytuacji finansowej Przedsiębiorcy, sprawozdania finansowego za 2021 rok (zeznania podatkowe, bilans oraz rachunek zysków i strat, itp.), zestawienia dowodów sprzedaży paliw ciekłych wprowadzonych przez Przedsiębiorcę do obrotu na zasadzie pośrednictwa w sprzedaży bez wykorzystania infrastruktury paliw ciekłych należącej do Przedsiębiorcy - za okres od dnia 17 września 2019 roku do dnia sporządzenia odpowiedzi na niniejsze pismo.

W odpowiedzi, z pismem z dnia 24 października 2022 r. Przedsiębiorca nadesłał niezbędne dokumenty i informacje. Ponadto Przedsiębiorca przedstawił wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie.

Pismem z 27 października 2022 r. Nr (...), Przedsiębiorca zawiadomiony został o zakończeniu postępowania dowodowego w niniejszej sprawie oraz poinformowany o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w niniejszej sprawie materiałem dowodowym w terminie 7 dni licząc od dnia otrzymania niniejszego zawiadomienia. Przedsiębiorca nie skorzystał z przysługujących mu uprawnień.

W przedmiotowej sprawie to pierwszy stwierdzony przypadek naruszenia przez Przedsiębiorcę warunku 1 udzielonej koncesji na obrót paliwami ciekłymi.

Przedsiębiorca w 2021 r. osiągnął przychody z działalności gospodarczej w wysokości (...)złotych oraz uzyskał dochód w wysokości(...) złotych. Ponadto ze złożonego przez Przedsiębiorcę oświadczenia wynika, iż w roku 2021 osiągnął przychody z działalności koncesjonowanej w zakresie obrotu paliwami ciekłymi w wysokości (...) złotych.

Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o bezsporne twierdzenia stron postępowania oraz o dowody z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, które nie były przez żadną ze stron niniejszego postępowania kwestionowane, jak też w ocenie Sądu nie budziły wątpliwości.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje.

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Wbrew zarzutowi powoda ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości Sądu, albowiem został poparty dowodami zgromadzonymi w postępowaniu administracyjnym. Powód w odwołaniu nie zakwestionował faktu dokonania wielokrotnej sprzedaży paliw ciekłych na rzecz innego przedsiębiorstwa energetycznego bez wykorzystania własnych cystern drogowych, tj. de facto bez wykorzystania infrastruktury technicznej eksploatowanej przez powoda.

W sprawie bezsporne jest, że powód prowadzi działalność gospodarczą polegającą na obrocie paliwami ciekłymi na podstawie koncesji przy wykorzystaniu eksploatowanych przez Przedsiębiorcę środków transportu paliw ciekłych – cystern drogowych.

Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo energetyczne, prowadzenie działalności w zakresie obrotu paliwami ciekłymi wymaga uzyskania koncesji na obrót paliwami ciekłymi. Koncesja natomiast, stosownie do przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo energetyczne, powinna określać przedmiot i zakres działalności, którego przestrzeganie należy traktować jako „obowiązek" nałożony na przedsiębiorstwo energetyczne decyzją Prezesa URE. Koncesja jest zatem zobowiązaniem przedsiębiorcy do należytego wykonywania wynikających z niej obowiązków. Z chwilą podjęcia takiej działalności koncesjonariusz odpowiada za należyte wykonywanie obowiązków koncesyjnych. Przekroczenie zakresu przedmiotowego koncesji stanowi naruszeniem koncesji.

Decyzją z dnia 22 marca 2011 r. Nr (...) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki udzielił przedsiębiorcy - (...) Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości C., koncesji na obrót paliwami ciekłymi. Zgodnie z brzmieniem warunku 1, określającego przedmiot i zakres działalności, przedsiębiorca uprawniony był do obrotu benzynami silnikowymi innymi niż benzyny lotnicze, olejami napędowymi oraz olejami opałowymi przy wykorzystaniu dwóch cystern drogowych eksploatowanych przez przedsiębiorcę, których numery identyfikacyjne zostały wskazane w treści warunku 2.1.2. (k. 14 - 16 akt adm.). Następnie Prezes URE decyzją z dn. 6 lipca 2011 r. zmienił treść warunku 1 oraz 2.1.2. w celu rozszerzenia koncesji o prowadzenie obrotu paliwami ciekłymi przy wykorzystaniu kolejnych 3 cystern. W rezultacie warunek 1 otrzymał treść: „Przedmiot działalności objętej niniejszą koncesją stanowi działalność gospodarcza polegająca na obrocie paliwami ciekłymi: benzynami silnikowymi innymi niż benzyny lotnicze, olejem napędowym oraz olejem opałowym przy wykorzystaniu cystern, eksploatowanych przez Koncesjonariusza". (k. 12 - 13 akt adm.).

Bezsporne jest ponadto, że 10 lutego 2020 r. Prezes URE wydał decyzję zmieniającą powyższą decyzję koncesyjną w wyniku konieczności dostosowania koncesji do zmian wynikających z nowelizacji ustawy - Prawo energetyczne zmienionej ustawami z dnia 7 lipca 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1052 i 1165), z dnia 22 lipca 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1165 i 1986) oraz z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1986). Decyzja z dnia 10 lutego 2020 r. nadała warunkowi 1 koncesji nowe brzmienie. Zdanie pierwsze warunku 1 w brzmieniu nadanym decyzją z dnia 10 lutego 2020 r określiło, że: „Przedmiot działalności objętej niniejszą koncesją stanowi działalność gospodarcza polegająca na obrocie następującymi paliwami ciekłymi: benzynom i silnikowym i o kodach CN: (...), (...), olejami napędowymi o kodach CN: (...),(...), olejami napędowymi (do celów grzewczych} o kodach CN: (...), lekkimi olejami opałowym i o kodach CN: (...), (...), (...) przy wykorzystaniu eksploatowanych przez Koncesjonariusza środków transportu paliw ciekłych - cystern drogowych". (k. 8-11 akt adm.).

Dopiero zatem ta ostatnia zmiana koncesji uprawniała przedsiębiorcę do dokonywania obrotu paliwem ciekłym jednak i w tym przypadku uprawnienie to dotyczyło obrotu przy wykorzystaniu eksploatowanych przez Koncesjonariusza środków transportu paliw ciekłych - cystern drogowych. Koncesja nie obejmowała zatem obrotu paliwami ciekłymi bez wykorzystania eksploatowanych przez Koncesjonariusza środków transportu paliw ciekłych - cystern drogowych.

Brzmienie udzielonej powodowi koncesji jak również decyzje zmieniające wskazują wprost, iż powód od dnia wydania decyzji o udzieleniu koncesji do chwili obecnej nie posiadał uprawnień do prowadzenia działalności koncesjonowanej polegającej na obrocie paliwami ciekłymi, bowiem dopiero Decyzją z dnia 10 lutego 2020 r. Nr (...), na wniosek Przedsiębiorcy dokonano stosownej zmiany przedmiotowej koncesji na obrót paliwami ciekłymi.

Zgodnie z brzmieniem warunku 1, określającego przedmiot i zakres działalności, Przedsiębiorca uprawniony jest do obrotu benzynami silnikowymi, olejami napędowymi, olejami napędowymi do celów grzewczych oraz lekkimi olejami opałowymi przy wykorzystaniu eksploatowanych przez Przedsiębiorcę środków transportu paliw ciekłych – cystern drogowych.

Powód nabywał paliwa ciekłe od (...) S.A., które następnie były odsprzedawane przedsiębiorcy (...) sp. z o.o. sp. k. w ramach sprzedaży paliw ciekłych bez ich faktycznego przemieszczenia tj. tzw. czystego obrotu czy sprzedaży w pojemności. O braku wykorzystania infrastruktury technicznej w przypadku tych transakcji świadczą dane pochodzące z rejestru zgłoszeń (...).

Jak wynika z nadesłanych przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej danych zgromadzonych w rejestrze zgłoszeń (...) wynika, iż przedsiębiorca - w okresie od dnia 17 września 2019 roku do dnia 18 marca 2022 roku - był 14 razy nadawcą paliw ciekłych na rzecz (...) sp. z o.o. sp. k., ale nie był przewoźnikiem tych paliw. W 9 przypadkach jako przewoźnik została bowiem wskazana spółka (...) spółka jawna, w trzech przypadkach przewoźnikiem był (...) sp. z o.o., w jednym przypadku (...) sp. z o.o. sp.k. oraz spółka (...) sp. z o.o. (k. 2- 4 akt am.).

Nabycie paliw ciekłych wskazanych w rejestrze zgłoszeń (...) potwierdziło przedstawione przez (...) sp. z o.o. sp.k. zestawienia faktur zakupu paliw ciekłych nabytych przez ten podmiot od powoda (k. 7 akt adm.) oraz duplikaty faktur przedłożone do akt postępowania administracyjnego przy piśmie powoda z dn. 24 października 2022 r. (k. 53 - 68 akt adm.).

Powód powyższego faktu nie kwestionował, a zatem należy uznać go za przyznany.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że prowadzenie sprzedaży paliw na zasadzie pośrednictwa w sprzedaży bez wykorzystania infrastruktury należącej do przedsiębiorstwa energetycznego stanowiło naruszenie warunku 1 koncesji określającego jej przedmiot i zakres. Rodziło to po stronie Prezesa URE obowiązek do orzeczenia wobec przedsiębiorcy kary za popełniony wyżej czyn.

Za bezzasadne należy uznać zarzuty i twierdzenia powoda, iż niezależnie od przedmiotu i zakresu działalności, który wskazany został przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w udzielonej koncesjonariuszowi koncesji na obrót paliwami ciekłymi, każde przedsiębiorstwo energetyczne może powadzić działalność polegającą na obrocie paliwami ciekłymi bez wykorzystania infrastruktury technicznej użytkowanej przez dane przedsiębiorstwo. Przede wszystkim powód objęty jest treścią koncesji, która wyraźnie wskazuje zakres działalności, wobec czego zarzut powoda jest sprzeczny z treścią udzielonej mu koncesji, o która sam się ubiegał i do przestrzegania której sam się zobowiązał.

Pogląd prezentowany przez powoda pozostaje w całkowitej sprzeczności z treścią powoływanego art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo energetyczne. Zauważyć bowiem należy, iż ustawodawca wskazał, iż koncesja powinna określać przedmiot oraz zakres działalności objętej koncesją. Nie sposób zatem przyjąć, iż intencją prawodawcy było zawarcie w koncesji jedynie tych uprawnień, które wiążą się z eksploatacją konkretnej infrastruktury należącej do danego przedsiębiorstwa energetycznego (szczególnie w zestawieniu z wprowadzonym obowiązkiem regulowanym brzmieniem art. 43e ustawy - Prawo energetyczne). Przedmiot i zakres działalności objętej koncesją odnosi się bowiem niezaprzeczalnie do całości działalności koncesjonowanej prowadzonej przez powoda w ramach udzielonej koncesji na obrót paliwami ciekłymi - nie zaś do wskazania wybiórczych uprawnień koncesjonariusza.

Zdaniem Sądu niezasadne jest ponadto powoływanie się przez Odwołującego na treść warunku 2.1.5. oraz 2.2.9., albowiem przedmiotowe postępowanie administracyjne nie dotyczyło bowiem naruszenia tychże warunków, tj. sprzedaży paliw ciekłych na rzecz podmiotu nieposiadającego wymaganej koncesji na obrót paliwami ciekłymi czy realizacji transportu nabywanych paliw ciekłych przy wykorzystaniu cystern drogowych niespełniających wymagań określonych obowiązującymi przepisami. W odniesieniu do warunku 2.2.9. wskazać należy, że warunek ten nie nadaje przedsiębiorcy uprawnienia do prowadzenia działalności polegającej na tzw. czystym obrocie - brak w nim bowiem wskazania, iż miałby dotyczyć dostaw realizowanych na rzecz jego kontrahentów. W zależności od zakresu udzielonej koncesji na obrót paliwami ciekłymi może on dotyczyć różnych sytuacji związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej polegającej na obrocie paliwami ciekłymi. W przypadku przedsiębiorstw energetycznych eksploatujących stacje paliw ciekłych dotyczyć on będzie dostaw paliw ciekłych realizowanych do zbiorników eksploatowanych obiektów (realizowanych w większości przy wykorzystaniu cystern drogowych należących do podmiotów trzecich). Natomiast w przypadku uprawnień posiadanych przez przedsiębiorcę dotyczyć on będzie przewozów paliw ciekłych, które realizowane są na jego rzecz, np. paliw ciekłych nabywanych na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, które w niektórych przypadkach mogą być dostarczane mu przy wykorzystaniu cystern drogowych należących do podmiotów trzecich (o ile zachowane zostaną inne wymogi wynikające z obowiązujących norm prawnych). Natomiast w zaistniałym stanie faktycznym przedsiębiorca de facto nie prowadził działalności koncesjonowanej przy wykorzystaniu cystern drogowych innego przedsiębiorstwa energetycznego. Przedsiębiorca prowadził bowiem tzw. czysty obrót w klasycznym znaczeniu, tj. sprzedaż w pojemności (działalność polegającą na sprzedaży paliwa poprzez pośrednika - podmiot trzeci - bez zmiany jego faktycznie lokalizacji, tj. w ramach zawartości zbiornika zlokalizowanego na bazie paliw ciekłych). Natomiast nabywane paliwa ciekłe były odbierane bezpośrednio pojazdami, które organizowane były przez nabywcę. Tym samym już w momencie wydawania przedmiotowych paliw ciekłych z bazy paliw na cysterny drogowe zorganizowane przez nabywcę ( (...) sp. z o.o.) dobiegał końca faktyczny proces odsprzedaży paliw ciekłych przez przedsiębiorcę (trafiało one do nabywcy). Wobec powyższego nie powinno budzić wątpliwości, iż przedsiębiorca nie zawierał jakichkolwiek umów na transport przedmiotowych paliw ciekłych z podmiotem trzecim, zatem tym bardziej chybione jest powoływanie na brzmienie warunku 2.2.9.

Stosownie do treści art. 56 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385, ze zm.) – obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji, karze pieniężnej podlega ten, kto nie przestrzega obowiązków wynikających z koncesji.

Treść powołanego przepisu wskazuje zatem, że już samo naruszenie jednego z warunków koncesji jest wystarczającą przesłanką do zastosowania przepisów z art. 56 ust. 1 i 2 Prawa energetycznego (P.e.) oraz wymierzenia na tej podstawie przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kary pieniężnej.

W ocenie Sądu, brzmienie przepisu przesądza o obligatoryjnym charakterze kary za naruszenie określonych w koncesji warunków wykonywania działalności gospodarczej, przewidując bezwzględny obowiązek ukarania danego przedsiębiorcy w sytuacji spełnienia hipotezy przedmiotowej normy prawnej. Powyższy przepis stanowi w związku z tym samodzielną podstawę do wymierzenia kary przedsiębiorcy za niedochowanie obowiązków udzielonej koncesji i nie wymaga wykazania zawinionego działania przedsiębiorcy. Stąd też nawet niezawinione działanie przedsiębiorcy uprawnia organ regulacyjny do nałożenia kary pieniężnej przy wystąpieniu naruszenia warunków koncesji.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że powód, jako koncesjonowany podmiot profesjonalny zdaje sobie sprawę z obowiązków na nim ciążących i w konsekwencji odpowiada za swoje działania bądź zaniechania powstałe w wyniku wykonywania działalności koncesjonowanej, która winna być czyniona zgodnie z prawem. Powód z pewnością zdaje sobie również sprawę z tego, że działalność koncesyjna, o możliwość wykonywania której sam się ubiegał, jest reglamentowana przez państwo, w związku z czym sposób jej wykonywania winien stać na szczególnie wysokim poziomie i powinna być ona wykonywana przede wszystkim zgodnie z prawem. Uzyskując koncesję powód zgodził się wypełniać wszystkie jej postanowienia.

Zdaniem Sądu to na podmiocie gospodarczym ciąży obowiązek prawidłowego wykonywania obowiązków koncesyjnych i to powódka jest odpowiedzialna za właściwą organizację pracy. Wzorzec działania przedsiębiorcy zgodnego z przepisami prawa zobowiązywał powódkę do złożenia wniosku o odpowiednie rozszerzenie zakresu udzielonej koncesji, bowiem Prezes URE obowiązany jest każdorazowo ustalić w postępowaniu administracyjnym, czy wnioskodawca spełniać będzie w skazane ustawą - Prawo energetyczne warunki wykonywania działalności koncesjonowanej. Wiąże się to w szczególności z koniecznością zbadania, czy przedsiębiorstwo, które złożyło wniosek o zmianę koncesji, polegającą w przedmiotowej sprawie na rozszerzeniu zakresu działalności, spełniać będzie wskazane w art. 33 ustawy - Prawo energetyczne, warunki wykonywania działalności gospodarczej objętej koncesją.

W realiach niniejszego postępowania, powód jako Koncesjonariusz dokonał zmiany sposobu wykonywania działalności gospodarczej określonej w koncesji poprzez zmianę koncesji dokonaną decyzją z dnia 10 lutego 2020 r. Nr (...), na wniosek Przedsiębiorcy, gdzie zgodnie z brzmieniem warunku 1, określającego przedmiot i zakres działalności, Przedsiębiorca uprawniony jest do obrotu benzynami silnikowymi, olejami napędowymi, olejami napędowymi do celów grzewczych oraz lekkimi olejami opałowymi przy wykorzystaniu eksploatowanych przez Przedsiębiorcę środków transportu paliw ciekłych – cystern drogowych.

Dla stwierdzenia naruszenia warunku koncesji nie ma znaczenia kwestia winy, czy też jej braku, a wykonywanie koncesjonowanej działalności gospodarczej niezgodnie z zakresem koncesji jest naruszeniem obowiązków (warunków) wynikających z koncesji. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Powód wykonywał koncesjonowaną działalność gospodarczą niezgodnie z zakresem posiadanej koncesji na obrót paliwami ciekłymi w okresie od dnia 17 września 2019 roku do dnia 18 marca 2022 roku, kiedy to był 14 razy nadawcą paliw ciekłych na rzecz (...) Sp. z o.o. (przy czym równocześnie Przedsiębiorca nie został wskazany jako przewoźnik paliw ciekłych), a zatem przez okres dwóch i pół roku.

Odwołujący podniósł ponadto zarzut niezastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej określonej w art. 56 ust. 6a p.e.

Wskazany wyżej przepis wskazuje przesłanki uprawniające Prezesa URE do odstąpienia od wymierzenia kary: znikomy stopień szkodliwości czynu i zaprzestanie naruszania prawa lub realizację obowiązku przez adresata kary, przy czym przesłanki z pkt 2 mogą zatem występować alternatywnie, zawsze natomiast musi zostać zrealizowana przesłanka z pkt 1 (łącznie z jedną z przesłanek z pkt 2).

Zasadą jest nakładanie kar pieniężnych za enumeratywnie wyliczone w art. 56 ust. 1 tej ustawy naruszenia. W tej sytuacji, jak wskazywano w orzecznictwie Sądu Najwyższego w sprawach z zakresu regulacji energetyki (zob. wyrok z dnia 25 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SK 1/07), odstąpienie od nałożenia kary jest wyjątkiem, a przepis art. 56 ust. 6a p.e. przyznaje Prezesowi URE uznaniową kompetencję do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (tak w: wyroku Sądu Najwyższego z 31 maja 2017 r., sygn. akt III SK 27/16, Legalis nr 1657911).

Mając na względzie podwyższony miernik staranności, którym powinien kierować się podmiot koncesjonowany, powód miał obowiązek przestrzegania warunków koncesji, na które się zgodził i o co wnioskował składając wniosek o udzielenie koncesji dla prowadzenia zaplanowanej przez siebie działalności gospodarczej, a następnie o jej zmianę we wskazywanym zakresie. Powód powinien realizować swoją działalność zgodnie z brzmieniem treści koncesji, czego nie dopełniał przez okres dwóch i pół roku, stąd należy przyjąć, że było to działanie ze strony powoda świadome.

W ugruntowanym już od lat stanowisku doktryny i judykatury, profesjonalizm przedsiębiorcy powinien przejawiać się w dwóch podstawowych cechach jego zachowania: postępowaniu zgodnym z regułami fachowej wiedzy oraz sumienności. Wzorzec należytej staranności musi uwzględnić zwiększone oczekiwania co do zawodowych kwalifikacji koncesjonariusza-specjalisty, co do jego wiedzy i praktycznych umiejętności skorzystania z niej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2005 r., IV CK 100/05, Legalis 92763).

Przepis art. 355 § 2 k.c. wymaga od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą przy uwzględnieniu ich zawodowego charakteru, staranności szczególnego rodzaju. To przemawia za tym, że przedsiębiorca obowiązany jest do zwiększonej skrupulatności, rzetelności, zapobiegliwości i zdolności przewidywania, jak również uzasadnione jest oczekiwanie od niego wiedzy na temat sposobu wykonywania koncesjonowanej działalności. W istotę działalności gospodarczej wpisane jest również posiadanie specjalistycznej wiedzy nie tylko obejmującej czysto formalne kwalifikacje, lecz także doświadczenie wynikające z praktyki zawodowej i ustalone standardy wymagań. Szczególnym przykładem profesjonalnej działalności gospodarczej jest wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie obrotu paliwami ciekłymi, która powinna cechować się profesjonalizmem wynikającym z zawodowego charakteru tej działalności. Z kolei w odniesieniu do stosunków o charakterze zawodowym wymagane są kryteria specjalistyczne, wśród których istotnym kryterium gwarantującym prawidłową realizację zadań koncesyjnych jest staranność, na poziomie wyższym od przeciętnego, która wymagana jest od specjalistów bez względu na to, czy odpowiednio wysoki stopień biegłości osiągnięty został w drodze uzyskania specjalistycznego wykształcenia zawodowego (fachowego), czy też poprzez praktyczne doskonalenie zawodowe. Powód powyższych kryteriów nie spełnił, albowiem naruszył wymogi koncesyjne w zakresie prowadzenia działalności.

Naruszając warunek pkt. 1 koncesji, powód tym samym wypełnił przesłanki z art. 56 ust. 1 pkt 12 P.e.

Zgodnie z przepisem art. 56 ust. 2 Prawa energetycznego„karze podlega ten kto...", zatem Prezes URE jest obowiązany, a nie uprawniony, do nałożenia kary w razie stwierdzenia okoliczności podlegających karze. Zgodnie z art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego ustalając wysokość kary pieniężnej, Prezes URE uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe" (wyrok Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SK 1/07, wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 19 września 2007 r. sygn. akt VI ACa 458/07, z dnia 7 października 2009 r. sygn. akt VI ACa 356/09, z dnia 28 sierpnia 2009 r. sygn. akt VI ACa 300/09, wyroki Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: z dnia 10 września 2007 r., sygn. akt XVII AmE 58/07 oraz z dnia 2 października 2009 r. sygn. akt XVII AmE 191/08).

Zgodnie z treścią art. 56 ust. 3 P.e. postępowanie w sprawie odwołania od decyzji Prezesa URE toczy się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu w sprawach z zakresu regulacji energetyki. Postępowanie sądowe przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest postępowaniem kontradyktoryjnym, w którym uwzględnia się materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym, co nie pozbawia jednak stron możliwości podnoszenia nowych twierdzeń faktycznych i nowych dowodów. Z kolei w myśl art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

W związku z powyższym, należy stwierdzić, że kwestie poruszone w odwołaniu stanowią powtórzenie stanowiska wyrażonego w postępowaniu administracyjnym, jak również stanowią jedynie polemikę z treścią zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu decydujące znaczenie w przedmiotowej sprawie ma ocena dokonana przez Prezesa URE, co do charakteru i rozmiaru naruszenia obowiązków wynikających z przepisów ustawy – Prawo energetyczne i udzielonej koncesji. Sąd stanął na stanowisku, że wysokość nałożonej na odwołującą kary pieniężnej znajduje uzasadnienie w świetle obowiązujących przepisów prawa.

Ponad wszelką wątpliwość został stwierdzony fakt naruszenia warunku koncesji, a tym samym naruszenia bezwzględnie obowiązujących przepisów prawnych, albowiem odwołujący nie kwestionował w odwołaniu kwestii naruszenia przez spółkę warunku koncesji.

Zgodnie z postanowieniami art. 56 ust. 6 P.e. Prezes URE ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia stopień społecznej szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe.

W ocenie Sądu, pozwany prawidłowo ocenił stopień szkodliwości czynu oraz stopień zawinienia powoda jak też uwzględnił fakt, że powódka dotychczas nie była karana za naruszenie przedmiotu i zakresu koncesji na obrót paliwami ciekłymi.

Przy ocenie szkodliwości czynu, reasumując wskazane wyżej rozważania należało wziąć pod uwagę, że Odwołujący przez okres dwóch i pół roku działał niegodnie z zakresem udzielonej mu koncesji.

Nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej określone w art. 56 ust. 6a p.e.

Stopień zawinienia powoda należało w związku z tym określić jako duży, albowiem, co już podkreślono, to na powodzie ciąży obowiązek stworzenia takiej organizacji działalności koncesjonowanej, aby wykluczyć podobne sytuacje realizowania warunków koncesji.

Powód, zdaniem Sądu, miał pełną świadomość czego dotyczy udzielona mu koncesja i jaki jest jej zakres. Sąd podziela stanowisko organu regulacyjnego .

Przechodząc w tym miejscu do kwestii wymiaru nałożonej na odwołującego kary pieniężnej, której wysokość odwołujący kwestionował, należy wskazać, że na podstawie art. 56 ust. 3 P.e., wysokość kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 nie może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, a jeżeli kara pieniężna związana jest z działalnością prowadzoną na podstawie koncesji, wysokość kary nie może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z działalności koncesjonowanej, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym.

Należy w tym miejscu stwierdzić, że Przedsiębiorca nie podjął podstawowych działań mogących doprowadzić do zmniejszenia wysokości nakładanej kary pieniężnej, tj. nie wstrzymał się z rozpoczęciem działalności koncesjonowanej w szerszym zakresie do czasu uzyskania wymaganych uprawnień nadanych przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Jednocześnie Przedsiębiorca nie zwrócił się do organu regulacyjnego z prośbą o wyjaśnienie wątpliwości w zakresie prowadzonej (lub planowanej) działalności koncesjonowanej w zakresie obrotu paliwami ciekłymi, co pozwoliłoby mu na uniknięcie lub zminimalizowanie okresu dokonanego naruszenia.

W odniesieniu natomiast do finansowych możliwości Odwołującego należy stwierdzić, że Przedsiębiorca w 2021 r. osiągnął przychody z działalności gospodarczej w wysokości (...) zł oraz uzyskał dochód w wysokości (...) zł. Ponadto ze złożonego przez Przedsiębiorcę oświadczenia wynika, iż w roku 2021 osiągnął przychody z działalności koncesjonowanej w zakresie obrotu paliwami ciekłymi w wysokości (...) zł.

Wymierzona kara pieniężna w kwocie 30 000 zł stanowi zatem około (...) przychodów z działalności koncesjonowanej, osiągniętych przez Przedsiębiorcę w 2021 roku. Tym samym uznać należy, że wysokość wymierzonej kary jest adekwatna do stopnia zawinienia, szkodliwości czynu oraz pozostaje we właściwej proporcji do uzyskanego przychodu z działalności koncesjonowanej Przedsiębiorcy, uzyskanego w 2021 r., tj. nie przekracza 15 % tego przychodu, a zatem tak ustalona kara nie powinna spowodować zagrożenia dla działalności Koncesjonariusza z uwagi na wysokość osiąganych przychodów.

Należy zauważyć, że kwota kary jest niższa od limitu wyznaczonego w art. 56 ust. 3 P.e., bowiem maksymalny wymiar kary mógł wynieść 15 % tego przychodu.

Tym samym, w aktualnym stanie rzeczy, wysokość wymierzonej kary pozostaje we właściwej proporcji do uzyskanego przychodu i nie będzie rzutować na stabilność finansową, co w ocenie Sądu nie spowoduje utraty płynności finansowej przedsiębiorcy, ani też nie przyczyni się do upadłości, czy likwidacji przedsiębiorcy.

Kara pieniężna, aby była skuteczna powinna być również na tyle dolegliwa dla podmiotu, by ten w przyszłości unikał podobnych zachowań sprzecznych z prawem i jest ostrzeżeniem na przyszłość. Przedsiębiorca prowadzący działalność koncesjonowaną ponosi odpowiedzialność za swoje działania sprzeczne z prawem nie tylko w kontekście wpływu na własną działalność, ale również na działalność koncesyjną prowadzoną przez pozostałe podmioty. Uznanie, że szkodliwość czynu dokonanego przez przedsiębiorcę była większa niż znikoma (była duża), uniemożliwia to odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Organ regulacyjny nie ma obowiązku w myśl art. 56 ust. 6a ustawy – Prawo energetyczne do odstąpienia od wymierzenia podmiotowi kary.

W ocenie Sądu, nałożona kara pieniężna będzie pełnić funkcję prewencji szczególnej i ogólnej, a zatem będzie zarówno realną, jak również odczuwalną dolegliwością dla ukaranego podmiotu oraz wyraźnym ostrzeżeniem na przyszłość, zapobiegającym powtarzaniu nagannych zachowań. W ocenie Sądu sytuacja finansowa odwołującej pozwala na uiszczenie kary we wskazanej wyżej wysokości bez uszczerbku dla prowadzonej działalności gospodarczej i nie będzie stanowić nadmiernego obciążenia finansowego dla powódki.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oddalił na podstawie art. 479 ⁵³ § 1 k.p.c. odwołanie powoda.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 w zw. z art. 99 k.p.c. Zasada odpowiedzialności za wynik procesu polega na obowiązku zwrotu kosztów procesu przez stronę przegrywającą sprawę, tj. powoda który przegrał sprawę w przeważającej części. W konsekwencji kosztami zastępstwa procesowego Prezesa Urzędu, określonymi na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804) na 720,00 zł, obciążono odwołującą spółkę, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sędzia SO Bogdan Gierzyński