Uzasadnienie z 5 maja 2026, sygn. VIII U 31/26

UZASADNIENIE

Decyzją z 18 listopada 2025r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. odmówił odwołującej D. W. ponownego przeliczenia emerytury w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024r. wskazując, że wydanie wyroku przez Trybunał nie jest przesłanką do uchylenia lub zmiany decyzji wskazaną w art. 114 ustawy emerytalnej.

Odwołująca w odwołaniu od ww. decyzji domagała się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez nakazanie organowi ponownego obliczenia wysokości emerytury w wieku powszechnym, a przy obliczaniu jej wysokości pominięcie przez organ art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej od dnia, od którego mogłaby być podjęta wypłata emerytury przyznanej na podstawie art. 24 ustawy emerytalnej wraz z prawem do wyrównania stanowiącego różnicę między sumą kwot emerytur, jakie przysługiwałyby w okresie od dnia, od którego mogłaby być podjęta wypłata emerytury przyznanej na podstawie art. 24 ustawy emerytalnej, do dnia wydania decyzji o ponownym przeliczeniu emerytury z uwzględnieniem ich waloryzacji, a sumą kwot wypłaconych w tym okresie, ustalenia odpowiedzialności za niewydanie decyzji w terminie, zasądzenia na rzecz odwołującej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, w przypadku ustanowienia zawodowego pełnomocnika procesowego.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wskazał ponadto, że kluczowe w niniejszej sprawie jest to, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Decyzją z 24 stycznia 2007 roku organ rentowy przyznał odwołującej (ur. (...)) prawo do emerytury wcześniejszej – nauczycielskiej bez względu na wiek, od (...) roku. W decyzji wskazano, że wypłata emerytury podlega zawieszeniu, gdyż odwołująca kontynuuje zatrudnienie, w celu podjęcia wypłaty emerytury należy przedłożyć w oddziale organu rentowego świadectwo pracy lub zaświadczenie potwierdzające fakt rozwiązania stosunku pracy z każdym pracownikiem, na rzecz którego praca ta była wykonywana bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury.

Decyzją z 26 marca 2007 roku organ rentowy uchylił z urzędu decyzję przyznająca odwołującej prawo do emerytury nauczycielskiej z dnia 24 stycznia 2007 roku. W uzasadnieniu wskazano, że jedną z przesłanek przyznania emerytury nauczycielskiej bez względu na wiek jest rozwiązanie stosunku pracy na wniosek nauczyciela, a odwołująca nie przedstawiła dowodów potwierdzających ustanie zatrudnienia na ten dzień.

Decyzją z 8 lipca 2008 roku organ rentowy przeliczył odwołującej emeryturę od (...) roku, tj. od ustania zatrudnienia.

Decyzją z 3 września 2008 roku organ rentowy przyznał odwołującej prawo do emerytury nauczycielskiej bez względu na wiek od (...) roku, tj. od ustania zatrudnienia.

Decyzją z 30 września 2010 roku organ rentowy odmówił odwołującej przyznania emerytury wcześniejszej – w związku z pracą w szczególnych warunkach z art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 z późn. zm.).

Decyzją z 18 października 2017 roku organ rentowy, po rozpoznaniu wniosku z 20 września 2017 roku, przyznał odwołującej prawo do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego od 1 września 2017 roku, tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.

Wysokość emerytury została obliczona na podstawie art. 25 – 26 ustawy emerytalnej.

Do obliczenia emerytury przyjęto kwotę składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji, zewidencjonowanego na koncie odwołującej do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury. Podstawa obliczenia emerytury podlegała pomniejszeniu o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę:

- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi 411 400,69 zł,

- kwota składek zaewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi

190 491,63 zł

- suma kwot pobranych emerytur wynosi 224 072,14 zł,

- średnie dalsze trwanie życia wynosi 252,00 m-cy,

- wyliczona kwota emerytury wynosi 1499,29 zł.

Emerytura ustalona niniejszą decyzją została zawieszona, ponieważ jest świadczeniem mniej korzystnym od dotychczas wypłacanej emerytury obliczonej według art. 53, dlatego wypłacano świadczenie w dotychczasowej wysokości.

Decyzją z 19 października 2017 roku organ rentowy z urzędu przeliczył emeryturę od 1 października 2017 roku. Jako podstawę prawną wskazał ogólnie ustawę z dnia 16 listopada 2016 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 38) oraz ustawę z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Wysokość emerytury została obliczona na podstawie art. 25 – 26 ustawy emerytalnej.

Do obliczenia emerytury przyjęto kwotę składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji, zewidencjonowanego na koncie odwołującej do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury. Podstawa obliczenia emerytury podlegała pomniejszeniu o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę:

- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi 411 400,69 zł,

- kwota składek zaewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi

190 491,63 zł

- suma kwot pobranych emerytur wynosi 224 072,14 zł,

- średnie dalsze trwanie życia wynosi 248,40 m-cy,

- wyliczona kwota emerytury wynosi 1521,02 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że emerytura ustalona niniejszą decyzją została zawieszona, ponieważ jest świadczeniem mniej korzystnym. Niniejszą decyzją ponownie ustalono wysokość świadczenia odwołującej z zastosowaniem wariantowania tablic średniego dalszego trwania życia.

W dniu 30 października 2025 roku odwołująca wystąpiła z wnioskiem o ponowne przeliczenie emerytury z uwagi na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego.

W załatwieniu tego wniosku, organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję odmowną.

Powyższe Sąd ustalił jako okoliczności bezsporne jednoznacznie wynikające
z dokumentacji zawartej w aktach organu rentowego.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie zasługuje na częściowe uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie był sporny. Kwestia sporna dotyczyła natomiast przeliczenia emerytury odwołującej przyznanej z powszechnego wieku emerytalnego a obliczonej na podstawie art. 25-26 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 z późn. zm., dalej: ustawa emerytalna), a konkretnie tego czy organ rentowy prawidłowo zastosował przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej i dokonał potrącenia z emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, pobranych uprzednio emerytur wcześniejszych. Odwołująca domagała się bowiem obecnie ponownego obliczenia świadczenia bez zastosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024r. w sprawie o sygn. SK 140/20.

Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: „Art. 25 ust. 1b ustawy
z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U.
z 2023r. poz. 1251) w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie przed 6 czerwca 2012r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”.

Wyrok ten do chwili obecnej nie został opublikowany.

Pomimo braku publikacji orzeczenia wydanego w sprawie SK 140/20, a tym samym braku mocy obowiązującej tego orzeczenia podkreślić należy, że Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę był uprawniony do samodzielnej oceny konstytucyjności zastosowanego przez organ rentowy przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w ramach tzw. rozproszonej kontroli zgodności przepisów z Konstytucją. Za dopuszczalnością takiej oceny przemawia ugruntowane już w tym zakresie stanowisko judykatury i doktryny. Dokonując powyższej oceny należy wskazać, że Sąd orzekający podzielił argumentację zaprezentowaną w ww. wyroku.

W uchwale z 4 lipca 2001r. w sprawie III ZP 12/01 (opubl. OSNAPiUS 2002/2/34), Sąd Najwyższy podkreślił, że odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Istota tego stanowiska bazowała na wskazaniu, że przedmiot orzekania sądu dotyczy indywidualnego stosunku społecznego, a Trybunał Konstytucyjny orzeka o prawie. Wykonując władzę sądowniczą (art. 10 ust. 2 Konstytucji) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości (art. 175 ust. 1 Konstytucji). Z kolei rola Trybunału przypomina bardziej władzę ustawodawczą tzw. ustawodawcy negatywnego (mimo że art. 10 ust. 2 Konstytucji zalicza go do władzy sądowniczej). Trzeba również wskazać, iż Sąd Najwyższy w uchwale z 17 listopada 2022r., III PZP 2/21 (OSNP 2023/3/23) wskazał, iż: Sąd rozpoznający sprawę, pozbawiony możliwości skierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego w trybie art. 193 Konstytucji RP o zbadanie zgodności z Konstytucją RP przepisu ustawy stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia w sprawie ze względu na przyczyny wskazane w art. 59 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 ustawy z 30 listopada 2016r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 2393), może pominąć przepis ustawy, jeśli uzna go za niezgodny z Konstytucją RP.

Przywołać należy także stanowisko zajęte przez Sąd Najwyższy w wyroku z 8 grudnia 2020r. (II PK 35/19, OSNP 2021/7/77), że ani sądy powszechne, ani Sąd Najwyższy nie mają kompetencji do derogacji norm ustawowych (uchylenia ich mocy obowiązującej), natomiast mają obowiązek zapewnienia określonego standardu, którego efekt uzyska się albo przez zastosowanie prawa unijnego i niezastosowanie przepisów ustawy sprzecznych z prawem unijnym albo przez interpretacyjne zastosowanie Konstytucji RP w ramach prounijnej wykładni przepisów prawa krajowego. Wykorzystanie zasad konstytucyjnych (art. 2) następuje przy rozstrzygnięciu konkretnej sprawy cywilnej (art. 1 k.p.c.), co już dawno uznano za oczywiście dopuszczalne w piśmiennictwie (zob. A. Mączyński: Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy, Państwo i Prawo 2000 nr 5, s. 3 - 14; S. Wronkowska:
W sprawie bezpośredniego stosowania Konstytucji, Państwo i Prawo 2001 nr 9, s. 3 - 23;
B. Nita: Bezpośrednie stosowanie Konstytucji a rola sądów w ochronie konstytucyjności prawa, Państwo i Prawo 2002 nr 9, s. 36 - 46; R. Balicki: Bezpośrednie stosowanie Konstytucji, Krajowa Rada Sądownictwa 2016 nr 4, s. 13 - 19; W. Sanetra: Bezpośrednie stosowanie Konstytucji RP przez Sąd Najwyższy, Przegląd Sądowy 2017 nr 2, s. 5 -29). Taki zabieg prowadzi do sytuacji, w której obok normy ustawowej zastosowana zostanie norma konstytucyjna jako dyrektywa interpretacyjna, sprzyjając tym samym wykładni ustawy
w zgodzie z Konstytucją, a tym samym z prawem UE i Konwencją. W literaturze przedmiotowe rozwiązanie określa się mianem współstosowania interpretacyjnego jako jednej z form bezpośredniego stosowania Konstytucji RP (zob. M. Haczkowska: Zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji w działalności orzeczniczej sądów, Przegląd Sejmowy 2005 nr 1, s. 57 - 63 i podana tam literatura). W ten sposób potwierdza się zasadę nadrzędności Konstytucji, która służy ochronie wolności i praw człowieka, a którą w pierwszej kolejności zapewnia sądowa kontrola konstytucyjności norm, sprawowana przez organ niezależny oraz odrębny od władzy ustawodawczej i wykonawczej (por. także postanowienie Sądu Najwyższego z 29 października 2020r., III UZP 4/20 ).

Dokonując zatem tzw. rozproszonej kontroli zgodności przepisów z Konstytucją Sąd w pierwszej kolejności zwraca uwagę że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej wszedł w życie
1 stycznia 2013r. i na jego mocy ubezpieczonym, którzy pobrali emeryturę częściową lub emeryturę na podstawie przepisów art. 46, 50, 50a, 50e, 184 lub art. 88 Karty Nauczyciela, podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, ustaloną zgodnie z ust. 1, pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Konsekwencją zastosowania tego przepisu jest obniżenie wysokości emerytury osób urodzonych po 31 grudnia 1948r., które wcześniej pobrały wymienione świadczenia. Należy jednak mieć na uwadze, że ubezpieczeni, którzy skorzystali z możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę przed wejściem w życie powołanego przepisu nie mogli przewidzieć przyszłych konsekwencji wypłaty na ich rzecz świadczeń emerytalnych. Stąd też Trybunał Konstytucyjny dostrzegając ten problem w wyroku z 6 marca 2019r. P 20/16 (OTK-A 2019, poz. 11), stwierdził niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim dotyczy kobiet urodzonych w 1953r., które przed 1 stycznia 2013r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy. Wprawdzie wyrok ten dotyczył kobiet urodzonych w 1953r., tym niemniej należało uwzględnić wyrażone w uzasadnieniu tegoż wyroku zapatrywanie prawne co do standardu konstytucyjnego, z którego wynika sprzeczność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z art. 2 Konstytucji i wyrażoną w tym przepisie zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, a które znajduje zastosowanie także do sytuacji odwołującej.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że powyższe ma zastosowanie także do sytuacji odwołującej urodzonej w (...)roku, która na emeryturę wcześniejszą przeszła w (...) roku, a zatem jeszcze przed wejściem w życie art. 25
ust. 1b ustawy emerytalnej, a emeryturę z powszechnego wieku emerytalnego przyznano jej od 1 września 2017 roku, decyzją z 18 października 2017 roku. W takiej sytuacji Sąd uznał, że wysokość emerytury odwołującej z powszechnego wieku emerytalnego nie podlega pomniejszeniu o kwoty pobranych emerytur w wieku obniżonym.

Sąd miał na uwadze, że odwołująca na emeryturę z powszechnego wieku emerytalnego przeszła z dniem (...) roku, czyli już po ukończeniu wieku emerytalnego, który wynosił dla niej, jako osoby urodzonej (...), 61 lat i 2 miesiące – na podstawie art. 24 ust. 1a pkt 15 ustawy emerytalnej. Odwołująca wiek ten osiągnęła (...) roku, a z wnioskiem o przyznanie emerytury z wieku powszechnego wystąpiła dopiero 20 września 2017 roku.

Należy wskazać, że art. 24 ust. 1a i 1b z mocy ustawy z 16 listopada 2016r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017r., poz. 38) uchylono z dniem 1 października 2017 roku, a tym samym wprowadzono wiek emerytalny 60 lat dla kobiet. Zatem w dacie (...) roku art. 24 ust. 1a jeszcze obowiązywał.

Odwołująca w niniejszej sprawie domagała się przeliczenia swojej emerytury z powszechnego wieku w oparciu o treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 140/20. Podstawą takiego przeliczenia jest art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej. Zgodnie
z tym przepisem w sprawie zakończonej prawomocną decyzją organ rentowy, na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, uchyla lub zmienia decyzję i ponownie ustala prawo do świadczeń lub ich wysokość, jeżeli: po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość.

W orzecznictwie ukształtowanym na tle stosowania powyższego przepisu wskazuje się, że zwrot „przedłożenie nowych dowodów” oznacza zgłoszenie każdego prawnie dopuszczalnego środka dowodowego stanowiącego potwierdzenie okoliczności faktycznych istniejących przed wydaniem decyzji, a mających wpływ na powstanie prawa do świadczenia czy też jego wysokości. Natomiast występujący w tym przepisie termin „ujawnienie okoliczności” generalnie oznacza powołanie się na fakty dotyczące ogółu wymagań formalnych i materialnoprawnych związanych z ustalaniem przez organ rentowy prawa do emerytur (rent) lub wysokości tych świadczeń. Są to więc określone w przepisach prawa materialnego fakty warunkujące powstanie prawa do świadczenia i/lub jego wysokości,
a także uchybienia normom prawa procesowego lub materialnego (np. błędna wykładnia przepisów) przez organ rentowy, wpływające potencjalnie na dokonanie ustaleń w sposób niezgodny z ukształtowaną z mocy prawa sytuacją zainteresowanych. Tak np. w wyrokach
z 26 lipca 2013r. III UK 145/12 (Lex nr 1408199) oraz z 4 października 2018r., III UK 153/17 (Lex nr 2563524) Sąd Najwyższy wskazał, że użyty w art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej zwrot „okoliczności” występuje w dwóch znaczeniach: w znaczeniu okoliczności faktycznych oraz okoliczności sprawy. Nie ulega wątpliwości, że dowody służą ustaleniu istnienia okoliczności faktycznych (ustaleniu prawdziwości lub fałszywości twierdzeń o faktach). Dlatego nie można przypisywać pojęciu „okoliczności” wyłącznie wąskiego znaczenia. Dążąc do ustalenia znaczenia zwrotu „okoliczności”, należy uwzględnić szerszy kontekst użycia analizowanego pojęcia w przepisie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej. Ten kontekst determinowany jest przez wspomnianą wcześniej funkcję art. 114 ustawy, jaką jest zmiana treści decyzji organu rentowego.

Wprawdzie orzeczenia te zostały wydane na tle obowiązywania art. 114 ustawy emerytalnej przed zmianą tego przepisu dokonaną ustawą z 10 lutego 2017r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017r., poz.715), to jednak, jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 7 czerwca 2022r. II USKP 41/22 (Lex nr 3450285), nie straciły one na swojej aktualności. Funkcją uregulowanej w tym przepisie instytucji jest nadal stworzenie gwarancji wydania decyzji rentowych zgodnie z ukształtowaną ex lege sytuacją prawną zainteresowanych.

Mając na uwadze takie rozumienie art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 3 grudnia 2019r. sygn. III AUa 683/19 (Lex nr 2781436) stwierdził, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego korzystny dla odwołującego może stanowić okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania w oparciu o art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej.

W konsekwencji powyższego, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, także ocena konstytucyjności danego uregulowania dokonana przez sąd w indywidualnie rozpatrywanej sprawie w ramach tzw. rozproszonej kontroli zgodności przepisów
z Konstytucją, stanowi „nową okoliczność” w rozumieniu tego przepisu pozwalającą na wznowienie postępowania w jego trybie, co z kolei ma miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Zajmując takie stanowisko Sąd w pkt 1 wyroku, na mocy art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał odwołującej prawo do ustalenia wysokości emerytury przyznanej na podstawie art. 26 ustawy emerytalnej, bez pomniejszenia podstawy jej obliczenia o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, począwszy od 1 października 2025 roku, czyli od miesiąca zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie wysokości emerytury, zgodnie z art. 133 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej.

W ocenie Sądu brak było podstaw do dokonania takiego przeliczenia za okres wcześniejszy, a odwołująca domagała się również wyrównywania i dlatego w tym zakresie Sąd z mocy art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie jako bezzasadne.

Z art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej wynika, że tylko w przypadku błędu organu rentowego możliwe jest ponowne ustalenie wysokości świadczenia za okres trzech lat (nie dłużej) poprzedzających miesiąc złożenia wniosku. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, nie można jednak mówić o błędzie organu rentowego, bowiem organ ten obniżając wysokość emerytury odwołującej z powszechnego wieku emerytalnego zastosował faktycznie istniejący i obowiązujący przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, zgodnie z jego literalnym brzmieniem. Organ rentowy jako organ administracji ma obowiązek działania zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie ma możliwości odmowy ich zastosowania, a tym bardziej dokonywania we własnym zakresie ich interpretacji co do zgodności tych przepisów z Konstytucją. Taka ocena, jak wskazano wcześniej, może być dokonywana przez sądy powszechne jako wyraz przysługujących tym sądom szczególnych kompetencji w ramach tzw. rozproszonej kontroli i przy okazji rozpatrywania konkretnej, indywidualnej sprawy, co ma miejsce w niniejszym przypadku, a co było możliwe dopiero na skutek wniesienia odwołania przez odwołującą od zaskarżonej decyzji - inicjującego postępowanie sądowe. Zatem możliwość ponownego ustalenia emerytury w wyższej niż dotychczasowa wysokości pojawiła się dopiero w ramach niniejszego postępowania, po złożeniu wniosku o ponowne obliczenie przedmiotowego świadczenia.

Sąd oddalił również odwołanie w zakresie roszczenia o niepomniejszenie podstawy obliczenia emerytury z powszechnego wieku o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres po osiągnięciu przez odwołującą powszechnego wieku emerytalnego. Sąd miał bowiem na uwadze, że odwołująca ostatecznie uzyskała świadczenie emerytalne z powszechnego wieku emerytalnego po upływie około 2 tygodni od ukończenia 61 lat i 2 miesięcy (wieku emerytalnego na podstawie ówcześnie obowiązującego art. 24 ust. 1a pkt 15 ustawy emerytalnej), zaistniała zatem podstawa do dokonania potrącenia kwot emerytur w wieku obniżonym po osiągnięciu przez nią wieku uprawniającego do nabycia emerytury w wieku powszechnym (por. wyrok SN z 6 maja 2021 roku w sprawie III USKP 52/21). Wskazane orzeczenie Sądu Najwyższego nakazuje takie odliczenie w konkretnych stanach faktycznych tj. potrąceniu podlegają wyłącznie kwoty emerytur w wieku obniżonym wypłaconych po osiągnięciu przez ubezpieczonych wieku uprawniającego do nabycia emerytury w wieku powszechnym.

(-) sędzia Małgorzata Sąsiadek