Wyrok z 4 marca 2026, sygn. IV Pa 115/25
W skrócie
Sygn. akt IV Pa 115/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 marca 2026 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący: sędzia Sławomir Matusiak
Protokolant: Katarzyna Wawrzyniak
po rozpoznaniu na rozprawie 4 marca 2026 roku w Sieradzu
sprawy z powództwa G. T.
przeciwko Skarbowi Państwa – Izbie Administracji Skarbowej w S.
o wynagrodzenie za pracę – świadczenie motywacyjne
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Sieradzu - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 27 października 2025 roku sygn. akt IV P 38/25
1. Zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 i oddala powództwo.
2. Nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz pozwanego za I instancję.
3. Nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz pozwanego za II instancję.
Sygn. akt IV Pa 115/25
UZASADNIENIE
W pozwie, wniesionym do Sądu Rejonowego w Sieradzu, G. T. wniósł o ustalenie prawa do świadczenia motywacyjnego przewidzianego w art. 226b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2026 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (zwanej dalej „UKAS") i zasądzenie świadczenia motywacyjnego za okres od marca 2023 r. do stycznia 2025 r. w kwotach po 2.500 zł za poszczególne miesiące wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okresy od poszczególnych dat wymagalności, ewentualnie o zasądzenie świadczenia motywacyjnego przewidzianego w art. 226b ust. 1 pkt 1 UKAS za okresy jak powyżej wraz z odsetkami jak powyżej.
Uzasadniając zgłoszone roszczenie powód wskazał, że 5 marca 2024 r. wystąpił do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. o wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej, że na podstawie art. 226b UKAS przysługuje mu świadczenie motywacyjne w związku z osiągnięciem wysługi lat; w odpowiedzi adresat wniosku stwierdził, że nie ma obowiązku wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia motywacyjnego (może wydać tylko decyzję pozytywną), stwierdzając dodatkowo, że powód nie legitymuje się stażem pracy uprawniającym do przyznania świadczenia motywacyjnego, wskazując na możliwość dochodzenia roszczenia przed sądem powszechnym
Zdaniem G. T. w jego przypadku doszło do wypełnienia przesłanki pozytywnej ubiegania się o przyznanie świadczenia motywacyjnego, związanej z osiągnięciem stażu służby w organach Służby Celno-Skarbowej lub traktowanej równorzędnie ze służbą. Wymiar służby niezbędny do przyznania mu świadczenia motywacyjnego w kwocie 2.500 zł uzyskał począwszy od 1 marca 2023 r., ponieważ do tego czasu odbył zasadnicza służbę wojskową w okresie 15.09.1981 r. - 20.09.1983r., następnie pracował w Urzędzie Kontroli Skarbowej w A. w okresie 19.12.1994 r. - 30.12.1996 r., ponadto w Urzędzie Kontroli Skarbowej w S. - Oddział w A. i w Urzędzie Kontroli Skarbowej w S. - do 30.06.2010 r. oraz w Izbie Celnej w S. - począwszy od dnia 1.07.2010r., a od dnia 1.06.2017 r. pełni służbę w Służbie Celno- Skarbowej. Zsumowanie powyższych okresów prowadzi do ustalenia, iż powód z dniem 1 marca 2023 r. osiągnął co najmniej 28 - letni i 6 - miesięczny staż służby w Służbie Celno-Skarbowej, co uprawnia go do przyznania świadczenia motywacyjnego w wysokości 2.500 zł miesięcznie. Wskazując na dwukrotne nabycie uprawnienia do dłuższego urlopu wypoczynkowego (5 i 10 dni) wynikającego ze stażu służby (15 i 20 lat), powód zwrócił uwagę na niezasadność różnicowania stażu pracy dla celów przyznania dodatkowego urlopu wypoczynkowego oraz dla celów związanych z uzyskaniem prawa do świadczenia motywacyjnego.
Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym w dniu 25 marca 2025r. sygn. akt IV Np 3/25, Sąd Rejonowy orzekł o obowiązku zapłaty zgodnie z żądaniem pozwu.
We wniesionym sprzeciwie pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości. W ocenie Izby Administracji Skarbowej w S. powód nie osiągnął stażu służby wymaganego dla powstania uprawnienia do otrzymania świadczenia motywacyjnego w żadnej kwocie, albowiem do stażu służby, uprawniającego do nabycia żądanego świadczenia można zaliczyć jednie następujące okresy:
1) służby wojskowej, który trwał od 15 września 1981 r. do 20 września 1983 r. - jako okres traktowany równorzędnie ze służbą,
2) służby w Służbie Celnej, który trwał od 1 lipca 2010 r. do 28 lutego 2017 r.,
3) służby w Służbie Celno-Skarbowej, który trwał od 1 marca 2017 r. i trwa nadal.
Przytaczając treść art. 226b UKAS, obowiązującego od dnia 10 marca 2023 r. na mocy ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie niektórych ustaw, w związku z wprowadzeniem świadczenia za długoletnią służbę (Dz. U. z 2023 r., poz. 347) pozwany zaznaczył, iż dopiero określony ustawą odpowiednio długi staż służby w Służbie Celno-Skarbowej upoważnia do przyznania funkcjonariuszowi świadczenia motywacyjnego, zaś w myśl art. 226b ust.2 UKAS do stażu służby, którym mowa w ust. 1 zalicza się okresy służby w Służbie Celno-Skarbowej oraz Służbie Celnej oraz innych służbach oraz okresy traktowane równorzędnie z powyższymi służbami. Jako równorzędnie traktowane ze Służbą Celno-Skarbową, Służbą Celną i innymi służbami są - na podstawie art. 226b ust. 2 pkt 3) UKAS – uznawane są okresy wymienione w art. 13UZEF, do których zalicza się:
1) okresy służby w charakterze funkcjonariusza Urzędu Ochrony Państwa lub Biura Ochrony Rządu;
1a) okresy służby w charakterze funkcjonariusza Policji państwowej, Milicji Obywatelskiej, z wyjątkiem służby określonej w ust. 2;
1c) okresy służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, na zasadach określonych w art. 15c, z wyjątkiem służby określonej w ust. 2;
1d) okresy zatrudnienia funkcjonariuszy od dnia 15 września 1999 r. do dnia przekształcenia stosunku pracy w stosunek służby w przypadku, gdy osoba, która wykonywała zadania przypisane dla Służby Celnej, otrzymała akt mianowania skutkujący tym przekształceniem;
2) służbę wojskową uwzględnianą przy ustalaniu prawa do emerytury wojskowej;
3) okresy służby w charakterze funkcjonariusza Służby Ochrony Kolei, jeżeli funkcjonariusz przeszedł bezpośrednio do służby w Milicji Obywatelskiej lub w Służbie Więziennej w terminie do dnia 1 kwietnia 1955 r.;
4) okresy zatrudnienia lub służby w zawodowych jednostkach ochrony przeciwpożarowej i nauki w szkołach pożarniczych, w charakterze członka Korpusu Technicznego Pożarnictwa, a także funkcjonariusza pożarnictwa w terminie do dnia 31 stycznia 1992 r.;
5) okresy zatrudnienia w Straży Marszałkowskiej na stanowiskach pracy: strażnik, strażnik specjalista do spraw logistyki, strażnik specjalista do spraw planowania i organizacji, strażnik specjalista do spraw zabezpieczenia technicznego, strażak, strażak specjalista do spraw zabezpieczenia przeciwpożarowego, komendant Straży Marszałkowskiej i zastępca komendanta Straży Marszałkowskiej;
6) okresy zatrudnienia:
a) w komórkach organizacyjnych, o których mowa w art. lig ust. 1 i 2 oraz art. 36,
b) jako inspektorzy prowadzący czynności dochodzeniowo-śledcze, o których mowa w art. 38 ust. 4 i 5 - ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 720, 1165 i 2261);
7) okresy zatrudnienia w Inspekcji Celnej.
Według ust.2., przepisu ust. 1 nie stosuje się do służby w latach 1944-1956 w charakterze funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa, porządku i bezpieczeństwa publicznego, jeżeli przy wykonywaniu czynności służbowych funkcjonariusz popełnił przestępstwo przeciwko wymiarowi sprawiedliwości lub naruszające dobra osobiste obywatela i za to został zwolniony dyscyplinarnie, umorzono wobec niego postępowanie karne ze względu na znikomy lub nieznaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu lub został skazany z winy umyślnej prawomocnym wyrokiem sądu. Stosownie do ust.3, przy ustalaniu prawa do emerytury i jej wysokości na podstawie niniejszego rozdziału okresów, o których mowa w ust. 1 pkt 5, nie traktuje się jako okresów równorzędnych ze służbą osobie, która przed dniem 1 stycznia 2013 r. nie pełniła służby w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Więziennej lub zawodowej lub kandydackiej służbie wojskowej lub służby, o której mowa w ust. 1 pkt la, 1c, 3 i 4, lub nie posiada okresów zatrudnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 4.
Pełnomocnik pozwanego podkreślił, iż do stażu służby, od którego zależy prawo do uzyskania świadczenia motywacyjnego w określonej wysokości zalicza się okresy służby wymienione w art. 226b ust. 2 pkt 1 i pkt 2 UKAS i okresy z nimi zrównane w art. 226b ust. 2 pkt 3 UKAS. Prawo do świadczenia motywacyjnego nabywa się z momentem osiągnięcia odpowiedniej zsumowanej liczby lat służby w konkretnych organach. Jednocześnie nie ma możliwości ustawowej zaliczenia do stażu służby okresu pracy w Urzędzie Kontroli Skarbowej w okresie od 19 grudnia 1994 r. do dnia 30 czerwca 2010 r., gdyż okres ten nie jest wskazany w ustawowym katalogu okresów wliczanych do stażu służby. W ocenie strony pozwanej, z zestawienia art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalny funkcjonariuszy w związku z art. 226b ust. 2 pkt 3) oraz z art. 226b ust. 1 i 2 UKAS wynika, że w przypadku powoda do stażu służby wliczanego do okresu uprawniającego do nabycia prawa do świadczenia motywacyjnego zaliczyć należy:
4) okres służby wojskowej, który trwał od 15 września 1981 r. do 20 września 1983 r. - jako okres traktowany równorzędnie ze służbą,
5) okres służby w Służbie Celnej, który trwał od 1 lipca 2010 r. do 28 lutego 2017 r.,
6) okres służby w Służbie Celno-Skarbowej, który trwał od 1 marca 2017 r. i trwa nadal. Okresy te po zsumowaniu wynoszą 16 lat, 9 miesięcy i 9 dni, a zatem nie stanowią okresu 25 lat.
Na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 1d UZEF od 1 lipca 2019 r. jedynie okres zatrudnienia funkcjonariuszy od dnia 15 września 1999 r. do dnia przekształcenia stosunku pracy w stosunek służby - jeśli osoba, która wykonywała zadania przypisane do Służby Celnej otrzymała akt mianowania skutkujący tym przekształceniem - jest traktowany jako okres równorzędny ze służbą w Służbie Celnej i Służbie Celno-Skarbowej. W efekcie okres zatrudnienia jako funkcjonariusz celny na podstawie stosunku pracy sprzed dnia mianowania funkcjonariusza nie jest uznawany ani za okres służby ani za okres z tą służbą równorzędny. Tym samym, przy ustalaniu prawa Powoda do świadczenia motywacyjnego nie ma podstaw do zaliczenia okresu pracy przed dniem mianowania do Służby Celnej.
W toku postępowania powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wyrokiem, wydanym w dniu 27.10.2025r., Sąd Rejonowy w Sieradzu:
w pkt 1 zasądził od pozwanego Skarbu Państwa - Izby Administracji Skarbowej w S. na rzecz powoda G. T. następujące kwoty:
a. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc marzec 2023r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 kwietnia 2023r. do dnia zapłaty;
b. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc kwiecień 2023r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 maja 2023r. do dnia zapłaty;
c. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc maj 2023r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 czerwca 2023r. do dnia zapłaty;
d. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc czerwiec 2023r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 lipca 2023r. do dnia zapłaty;
e. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc lipiec 2023r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 sierpnia 2023r. do dnia zapłaty;
f. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc sierpień 2023r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 września 2023r. do dnia zapłaty;
g. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc wrzesień 2023r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 października 2023r. do dnia zapłaty;
h. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc październik 2023r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 listopada 2023r. do dnia zapłaty;
i. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc listopad 2023r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 grudnia 2023r. do dnia zapłaty;
j. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc grudzień 2023r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 stycznia 2024r. do dnia zapłaty;
k. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc styczeń 2024r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 lutego 2024r. do dnia zapłaty;
l. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc luty 2024r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 marca 2024r. do dnia zapłaty;
m. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc marzec 2024r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 kwietnia 2024r. do dnia zapłaty;
n. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc kwiecień 2024r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 maja 2024r. do dnia zapłaty;
o. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc maj 2024r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie o dnia 11 czerwca 2024r. do dnia zapłaty;
p. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc czerwiec 2024r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 lipca 2024r. do dnia zapłaty;
q. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc lipiec 2024r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 sierpnia 2024r. do dnia zapłaty;
r. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc sierpień 2024r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 września 2024r. do dnia zapłaty;
s. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc wrzesień 2024r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 października 2024r. do dnia zapłaty;
t. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc październik 2024r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 listopada 2024r. do dnia zapłaty;
u. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc listopad 2024r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 grudnia 2024r. do dnia zapłaty;
v. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc grudzień 2024r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 stycznia 2025r. do dnia zapłaty;
w. 2.500,00 zł tytułem świadczenia motywacyjnego za miesiąc styczeń 2025r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 lutego 2025r. do dnia zapłaty;
w pkt 2 nie obciążył stron kosztami sądowymi, które przejął na rachunek Skarbu Państwa;
w pkt 3 nadał wyrokowi w pkt 1 rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 10.333,58 zł.
Rozstrzygnięcie to zostało poprzedzone następującymi ustaleniami Sądu Rejonowego i ich oceną prawną:
G. T. jest zatrudniony w pozwanej Izbie Administracji Skarbowej w S. od 19.12.1994r. do nadal, zajmując kolejno następujące stanowiska:
- od 19.12.1994r. do 30.12.1998r. starszy referent, pracownik korpusu Służby Cywilnej (Urząd Kontroli Skarbowej w A.),
- od 31.12.1998r. do 31.08.2003r. komisarz skarbowy, pracownik korpusu Służby Cywilnej (Urząd Kontroli Skarbowej w S.),
- od 01.09.2003r. do 30.06.2010r. młodszy inspektor kontroli akcyzowej, pracownik korpusu Służby Cywilnej (Izba Celna w S.),
- od 01.07.2010r. do 28.02.2017r. starszy specjalista służby celnej, mianowany funkcjonariusz w służbie stałej (Izba Celna w S.),
- od 01.03.2017r. do nadal na stanowisku starszy specjalista służby celno - skarbowej, mianowany funkcjonariusz w służbie stałej.
Uposażenie miesięczne liczone według zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy ze stałych składników uposażenia na dzień 11.09.2025r. wynosi brutto: 10.333,58 zł.
Przedstawiając drogę zawodową powoda Sąd Rejonowy wskazał, że G. T. w 1994 roku podjął pracę w Urzędzie Kontroli Skarbowej w A. a następnie służbowo został przeniesiony do Urzędu Kontroli Skarbowej w S. Ośrodek Zamiejscowy w A.. Poza zmianą nazwy pracodawcy, charakter jego pracy nie uległ zmianie. W okresie od 2003 do 2010 roku powód na skutek przeniesienia służbowego był pracownikiem Izby Celnej w S.. W związku z wejściem w życie ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którą czynności kontrolne mogą wykonywać jedynie umundurowani funkcjonariusze służby celnej, stosownie do postanowień art. 99 ust.1 tej ustawy, stanowiącym iż członek korpusu służby cywilnej zatrudniony w urzędzie obsługującym ministra ds. finansów publicznych albo jednostkach organizacyjnych podległych lub nadzorowanych przez tego ministra, może otrzymać propozycję pełnienia służby w Służbie Celnej, powód przyjął złożoną mu propozycję, z dniem 01 lipca 2010 roku stając się umundurowanym funkcjonariuszem Służby Celnej. Zgodnie z art. 99 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej, członkowi korpusu służby cywilnej, który stał się funkcjonariuszem Służby Celnej, okres stażu pracy w służbie cywilnej lub jednostkach organizacyjnych wlicza się do okresu służby w Służbie Celnej. Sąd meriti zwrócił uwagę, że taki przebieg drogi zawodowej zdaniem powoda oznacza, że cały okres pracy w służbie cywilnej powinien być mu zaliczony do okresu służby w Służbie Celnej.
W dalszym ciągu ustaleń Sąd meriti przedstawił treść art. 226 ust. b ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, stanowiący że funkcjonariuszowi przyznaje się świadczenie motywacyjne po osiągnięciu:
pkt 1. 25 lat w Służbie Celno-Skarbowej, ale nie więcej niż 28 lat i 6 miesięcy - w wysokości 1500 zł miesięcznie albo
pkt 2. 28 lat i 6 miesięcy służby w Służbie Celno-Skarbowej - w wysokości 2500 zł miesięcznie.
Ust. 2 art. 226 b stanowi, że do stażu służby, o którym mowa w ust. 1 zalicza się okres służby w Służbie Celno-Skarbowej i służby w Służbie Celnej.
Sąd meriti zaznaczył, że poza sporem pozostaje to, że okres pracy od 2010r. do 2017r. zalicza się powodowi do dodatkummoyywacyjnego. W 2017 roku nastąpiła reorganizacja aparatu skarbowego w Polsce i powstała Krajowa Administracja Skarbowa (KAS), której częścią jest Służba Celno - Skarbowa. Okres pracy od 2017 roku do chwili obecnej, kiedy powód jest funkcjonariuszem Służby Celno-Skarbowej, jest mu zaliczany do stażu Służby Celno-Skarbowej. Ma także zaliczony okres 2-letniej zasadniczej służby wojskowej. Prezentowane przez powoda stanowisko zakłada, że do okresu służby w Służbie Celnej winien być mu zaliczony cały okres od początku zatrudnienia, tj. 1994r., tym bardziej, że w propozycji przejścia do Służby Celnej z 7 czerwca 2010 roku wskazano, że dotychczasowy okres pracy w służbie cywilnej wlicza się do okresu służby w Służbie Celnej.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd I instancji doszedł do przekonania, iż powództwo zasługuje na uwzględnienie. Zaznaczając, że materialnoprawną podstawą roszczenia jest art. 226b ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, wprowadzony w życie art. 10 ustawy z 26.01.2023 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wprowadzeniem świadczenia za długoletnią służbę, zgodnie z którym świadczenie motywacyjne związane jest z osiągnięciem wskazanej w treści ustawy wysługi lat. Zaznaczając, że świadczenie motywacyjne przysługuje pracownikom z długoletnim stażem, który wynosi minimum 25 lat służby w Służbie Celno-Skarbowej i służby w Służbie Celnej albo w instytucjach wskazanych w ust. 2 i 3 pkt 2 tego przepisu, zaś świadczenie, w zależności od wysługi lat, przysługuje w wysokości 1500 zł miesięcznie (w przypadku 25 lat służby) albo 2500 zł miesięcznie (w przypadku 28 lat i 6 miesięcy służby), Sąd Rejonowy zaakceptował stanowisko powoda zakładające, że w jego przypadku doszło do wypełnienia przesłanki pozytywnej ubiegania się o przyznanie mu świadczenia w postaci osiągnięcia stażu służby w organach Służby Celno - Skarbowej lub traktowanych jako równorzędnych ze służbą. W rzeczywistości powód osiągnął przewidziany przepisami staż służby niezbędny dla przyznania mu świadczenia motywacyjnego w maksymalnej wysokości 2.500 zł miesięcznie na skutek osiągnięcia stażu służby w Służbie Celno-Skarbowej i służby w Służbie Celnej albo w instytucjach wskazanych w treści art. 10 ust 2 i 3 pkt 2 ustawy z 26.01.2023 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wprowadzeniem świadczenia za długoletnią służbę. Tego rodzaju stażem legitymował się już w dniu 1 marca 2023r. – mając wtedy 31 lat i 3 miesiące stażu służby, albowiem powód odbył zasadniczą służbę wojskową w okresie od dnia 15 września 1981r. do dnia 20 września 1983r.
Przypominając, że powód rozpoczął pracę w Urzędzie Kontroli Skarbowej w A. w dniu 19 grudnia 1994r., kiedy to rozpoczął aplikację administracyjną, którą ukończył w dniu 30 grudnia 1996r. otrzymując świadectwo ukończenia aplikacji wobec spełnienia wymagań określonych w art. 3 pkt 3 i art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 16 września 1982r. o pracownikach urzędów państwowych a następnie pracował w Urzędzie Kontroli Skarbowej w S. - Oddziale w A., później Urzędzie Kontroli Skarbowej w S., zaś pracę swoją świadczył nieprzerwanie do dnia 30 czerwca 2010r. a od dnia 1 lipca 2010r. rozpoczął pracę w Izbie Celnej w S., Sąd Rejonowy zaaprobował stanowisko powoda, zgodnie z którym okres przed 1 lipca 2010r. podlegać powinien w całości zaliczeniu do jego stażu służby. Znajduje ono oparcie m.in. w treści art. 99 § 8 nieobowiązującej już ustawy o Izbie Celnej, który stanowił, że: „Członkowi korpusu służby cywilnej, który stał się funkcjonariuszem, okres stażu służby w służbie cywilnej lub jednostkach organizacyjnych wlicza się do okresu służby w Służbie Celnej ”. Za uznaniem słuszności takiego stanowiska przemawia również dokument, stanowiący propozycję pełnienia służby w Służbie Celnej z dnia 7 czerwca 2010r. (pismo (...)) zawierający zapis: „Informuję, że dotychczasowy stosunek pracy członka korpusu służby cywilnej, który przyjął propozycję, przekształca się w stosunek służbowy na podstawie aktu mianowania, a dotychczasowy okres pracy w służbie cywilnej wlicza się do okresu służby w Służbie Celnej. ” Powód od dnia 1 lipca 2010r. rozpoczął pracę dla Izby Celnej w S. w charakterze starszego specjalisty Służby Celnej. W świetle powyższego, okres służby w Służbie Celnej zarówno przed dniem 1 lipca 2010r., jak i od dnia 1 lipca 2010r. do dnia 31 maja 2017r. (tj. do czasu istnienia Służby Celnej zmienionej w tym czasie w Służbę Celno - Skarbową), na podstawie przepisu art. 226b ust. 2 pkt 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej w związku z art. 99 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej z 2009r. powinien być zaliczony w całości do okresu służby w Służbie Celno-Skarbowej. W ocenie Sądu meriti, powyższe koresponduje z art. 171 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, które wskazywały, jakie okresy wliczane są do okresu służby. Od dnia 1 czerwca 2017r. powód pełni służbę w Służbie Celno-Skarbowej. Zsumowanie wszystkich tych okresów pozwala na ustalenie, że powodowi przysługuje uprawnienie do dodatku motywacyjnego. Po zaliczeniu staży pracy w Służbie Cywilnej i Służbie Celnej do wymaganego stażu służby w Służbie Celno-Skarbowej w oparciu o powołane przepisy, należy jednoznacznie stwierdzić, że powód w dniu 1 marca 2023r. osiągnął co najmniej 28 letni i 6 miesięczny staż służby w Służbie Celno-Skarbowej, co uprawnia go do przyznania świadczenia motywacyjnego w wysokości 2.500 zł miesięcznie.
Dodatkowo Sąd I instancji wskazał, że jak wynika z załączonej dokumentacji w postaci pisma Izby Celnej w S. z dnia 1 lipca 2010r. kierowanego do powoda w sprawie (...), G. T. w dniu 1 lipca 2014r. oraz w dniu 1 marca 2017 nabywał uprawnienia do dłuższego urlopu wypoczynkowego, odpowiednio 5 i 10 dni, wynikającego z osiągnięcia odpowiednio 15 i 20 lat stażu służby. Podstawą prawną takiego działania był art. 99 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej z 2009r., zgodnie z którym okres stażu służby w korpusie służby cywilnej został powodowi wliczony do okresu służby w Służbie Celnej. Uznawano zatem staż służby powoda w służbie cywilnej przy przyznawaniu powodowi dodatkowego urlopu wypoczynkowego, o którym mowa w art. 138 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej z 2009r. oraz art. 216 ust. 4 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Było to postępowanie zgodne z art. 165 ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej. Ustawodawca w treści tego przepisu wskazał, że w sprawach wynikających ze stosunku pracy stosuje się przepisy dotychczasowe. Zdaniem Sądu orzekającego prawidłowe jest wnioskowanie powoda, że skoro do urlopu ten okres pracy podlega zaliczeniu, to również winien być wliczony do uprawnień związanych ze stosunkiem służbowym w zakresie uzyskania prawa do świadczenia motywacyjnego. Nie można również odmówić racji twierdzeniu powoda, iż niekonsekwentnym byłoby przyjmowanie, tak jak chce pozwany, że powód ma dwa odrębne staże służby - jeden przekraczający 20 lat do celów wyliczania przysługującego mu urlopu i drugi, znacznie krótszy, na potrzeby przyznania świadczenia motywacyjnego, bowiem należy przyjmować jednolitość i spójność skutków prawnych wynikających z obowiązujących przepisów. Należałoby również zgodzić się z powodem, że skoro w 2017r. przyjęto u niego staż służby w wymiarze 20 lat, to nawet w najmniej korzystnym dla powoda wariancie uzyskał on uprawnienia do świadczenia motywacyjnego za długoletnią służbę w kwocie 1500 zł miesięcznie, czego również pozwany nie respektuje. Z uwagi na powyższe, Sąd orzekł jak w wyroku, uwzględniając powództwo w całości. W oparciu o art. 477 ( 2 )§1 k.p.c. nadano wyrokowi w pkt 1 rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty jednomiesięcznego wynagrodzenia powoda wyliczonej przez pozwanego.
Apelację od całości wyroku Sądu Rejonowego wywiódł pozwany. Pełnomocnik Izby Administracji Skarbowej w S. wobec zaskarżonego orzeczenia przedstawił następujące zarzuty:
1. Nieważność postępowania na podstawie art. 379 pkt 1 w zw. z art. 199 § 1 pkt 1 i art. 1 k.p.c., gdyż sprawa zawisła została rozpoznana przez Sąd, mimo że nie jest sprawą cywilną pozostającą w kognicji sądu powszechnego a sprawą administracyjną, która stosownie do art. 226b ust. 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U.2025, poz. 1131, zwanej dalej „ustawą o KAS") powinna zostać rozpatrzona poprzez wydanie decyzji administracyjnej o odmowie przyznania świadczenia motywacyjnego, która podlegałaby weryfikacji na gruncie zgodności z prawem przed sądem administracyjnym, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a tym samym pozew powinien podlegać odrzuceniu.
2. Naruszenie prawa materialnego, to jest:
1) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zasada ochrony praw nabytych obejmuje również nabycie praw zanim zostały przyznane przez ustawodawcę,
2) art. 226b ust. 2 ustawy o KAS w zw. art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (zwanej dalej także „ustawą zaopatrzeniową") w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 1321, zwanej także „nowelą ustawy zaopatrzeniowej") poprzez błędną wykładnię polegająca na uznaniu, że istnieją ustawowe przesłanki do przyznania świadczenia motywacyjnego z uwagi na przyjęty przez Sąd sposób wliczania do stażu służby - wbrew granicom językowym - w całości stażu pracy Powoda w urzędzie kontroli skarbowej oraz administracji celnej, podczas gdy Sąd powinien uznać, że ustawodawca, uchwalając nową, późniejszą i kompleksową oraz szczególną regulację o świadczeniu motywacyjnym, jak i wyznaczając granice językowe ww. przepisów ustawowych w sposób jednoznaczny, wymagający wyłącznie kierowania się regułami kolizji norm, wskazał jakie okresy zatrudnienia funkcjonariusza Służby Celno - Skarbowej można uznać za okresy zaliczane do przyznania świadczenia motywacyjnego, wyłączając tym samym przy przyznawaniu świadczenia motywacyjnego regulacje poprzedzające, odnoszące się do zaliczenia stażu pracy do służby, to jest art. 99 ust. 8 ustawy z 27.08.2009r. o Służbie Celnej i art. 171 ust 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1948, zwanej dalej także „ustawą wprowadzającą ustawę o KAS"),
3) art. 171 ust. 2 pkt 2 lit. b, c i f ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, poprzez niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło Sąd do zaliczenia do stażu służby obliczanego dla celów przyznania świadczenia motywacyjnego, podczas gdy przepis ten jako wcześniejszy oraz ogólniejszy, zgodnie z regułami kolizji norm prawnych, nie powinien być w sprawie zastosowany, a Sąd powinien zastosować do wyliczenia stażu służby Powoda wyłącznie art. 226b ust. 2 ustawy o KAS w zw. z art. 13 ustawy zaopatrzeniowej i w zw. z art. 22 ust. 2 noweli ustawy zaopatrzeniowej,
4) art. 22 ust. 2 noweli ustawy zaopatrzeniowej poprzez niezastosowanie, podczas gdy zastosowanie tego przepisu doprowadziłoby Sąd do prawidłowego odczytania art. 226b ust. 2 ustawy o KAS, z uwzględnieniem intencji ustawodawcy oraz reguł kolizji norm prawa.
Powołując się na przedstawione zarzuty apelujący wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie pozwu, ewentualnie - na wypadek nieuwzględnienia zarzutu nieważności postępowania - zmianę wyroku i oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania za pierwszą instancję według norm przepisanych,
2) w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku - uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji co do istoty sprawy,
3) zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.
W ocenie strony pozwanej zasadnym jest uznanie, iż:
1) istnieją przesłanki do oddalenia powództwa, które nie zostały poddane analizie przez Sąd meriti, nadto w uzasadnieniu wyroku nie wyjaśniono w pełni podstawy rozstrzygnięcia jak też nie odniesiono się do twierdzeń Pozwanego przedstawionych w toku sprawy i zaniechano przeprowadzenia prawnej analizy ustalonego w sprawie stanu faktycznego, poprzestając jedynie na przywołaniu przepisów, co jest istotne o tyle, że wykładnia przepisów z uwzględnieniem norm kolizyjnych mogła dać podstawę do odmiennych wniosków prawnych;
2) pominięta przez Sąd wykładnia oparta o reguły kolizyjne: chronologiczną lex posteriori derogat legi priori oraz merytoryczną lex specialis derogat legi generali powinna doprowadzić Sąd do wniosku, że sposób liczenia stażu służby Powoda nie upoważnia do uzyskania świadczenia motywacyjnego z uwagi na nieosiągnięcie ustawowego wymiaru czasu służby uprawniającego do otrzymania świadczenia;
3) roszczenie Powoda nie korzysta z ochrony przynależnej prawu nabytemu.
Uzasadniając zarzut nieważności postępowania apelujący wskazał, że zgodnie z art. 226b ust. 3 ustawy o KAS kierownik jednostki organizacyjnej wydaje decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia motywacyjnego nie później niż w terminie 30 dni po osiągnięciu przez funkcjonariusza stażu służby. W niniejszej sprawie kompetencja należy do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. - art. 145 ust. 1 ustawy o KAS. W przedmiotowej sprawie decyzja nie została wydana z uwagi na stanowisko Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z 1 sierpnia 2024r., stanowiące załącznik do pozwu. Mając zatem na uwadze powyższe stanowisko organu nadrzędnego i kierując się treścią art. 277 ustawy o KAS, Pozwany wskazał drogę sądową jako właściwą. Mimo to, zagadnienie wyliczenia stażu służby jako przesłanki do przyznania świadczenia motywacyjnego powinno zostać, zgodnie z art. 226b ust. 3 ustawy o KAS, rozstrzygnięte decyzją, a tym samym zasadny jest zarzut nieważności postępowania w niniejszej sprawie, gdyż sprawa zawisła nie jest sprawą cywilna, a administracyjną. Decyzję o przyznaniu lub odmowie wydaje DIAS w S., a tym samym kwestia przesłanek decydujących o świadczeniu motywacyjnym powinna być rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej, w rozumieniu art. 104 k.p.a. a w dalszej kolejności weryfikowana przez sąd administracyjny. Skoro ustawodawca zdecydował się na rozstrzygnięcie w drodze administracyjnego aktu stosowania prawa, to oznacza, że wybrał administracyjną drogę załatwienia sporu, a w konsekwencji środkiem zaskarżenia powinna być skarga do sądu administracyjnego, stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niewydanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. decyzji w tym przedmiocie nie oznacza przy tym, że sąd powszechny powinien rozstrzygać sprawy administracyjnej, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że Sąd powinien w efekcie skargę odrzucić. Na gruncie art. 277 ustawy o KAS zasadność roszczenia Powoda mogłaby być sprawą cywilną dopiero po wydaniu decyzji w trybie art. 226b ust. 3 ustawy o KAS.
Przechodząc do uzasadnienia zarzutów naruszenia prawa materialnego, pełnomocnik Izby Administracji Skarbowej w S. zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie nie istnieje spór co do faktów, który ogranicza się co do prawa rozumianego jako zbiór obowiązujących przepisów, a w konsekwencji spór co do uprawnienia do świadczenia motywacyjnego.
Apelujący wśród przepisów, składających się na ramy prawne sporu, wymienił następujące akty prawne:
1.Obowiązujący od dnia 1 stycznia 2011 r. i uchylony z dniem 1 marca 2017 r. art. 99 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej o treści: Członkowi korpusu służby cywilnej, który stał się funkcjonariuszem, okres stażu pracy w służbie cywilnej lub jednostkach organizacyjnych wlicza się do okresu służby w Służbie Celnej;
2.Obowiązujący od dnia 1 marca 2017 r. do dziś art. 171 ust. 2 ustawy wprowadzającej Ustawę o KAS o treści:
1.W przypadku przyjęcia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby, z dniem określonym w propozycji, dotychczasowy:
1)stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony albo określony,
2)stosunek służby w służbie przygotowawczej albo stałej
- przekształca się odpowiednio w stosunek pracy albo służby w Służbie Celno-Skarbowej, odpowiednio na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony albo określony, mianowania do służby przygotowawczej albo służby stałej.
2. Do okresu służby w Służbie Celno-Skarbowej oraz pracy w jednostkach KAS, od którego zależą uprawnienia i świadczenia należne funkcjonariuszowi oraz pracownikowi, wlicza się okres:
1) służby w Służbie Celnej;
2) pracy w:
a) jednostkach organizacyjnych Służby Celnej,
b) izbach skarbowych i urzędach skarbowych,
c) urzędach kontroli skarbowej,
d) Centrum Edukacji Zawodowej Resortu Finansów,
e) w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw finansów publicznych, ministra właściwego do spraw budżetu i ministra właściwego do spraw instytucji finansowych,
f) administracji celnej.
3. Obowiązujące od dnia 10 marca 2023 r. przepisy art. 226 b ust. 1 i 2 i 3 ustawy o KAS w zw.z art. 13 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, na podstawie których Pozwany odmówił Powodowi przyznania prawa do świadczenia motywacyjnego, co stało się podstawą sporu sądowego.
4. Art. 22 ust. 2 ustawy nazwanej powyżej „nowelą ustawy zaopatrzeniowej” o treści:
„Funkcjonariuszowi Służby Celnej i funkcjonariuszowi Służby Celno-Skarbowej okresy, o których mowa w art. 150 ust. 8 z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), w art. 22b ust. 8 i art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. poz. 1641, z późn. zm.) oraz w art. 99 ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1799 i 1948) nie są traktowane jako okresy służby, ani okresy równorzędne ze służbą w rozumieniu ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin".
Pełnomocnik pozwanego zaznaczył, że spór co do prawa sprowadza się do stwierdzenia, czy na podstawie art. 99 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej można uznać, że Powodowi przysługuje świadczenie motywacyjne jako świadczenie wynikające z odpowiednio długiego stażu służby, które to świadczenie zostało wprowadzone do porządku prawnego począwszy od 10 marca 2023 r. a więc w dacie, kiedy nie obowiązywał już przepis art. 99 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej (utracił bowiem moc z dniem 1 marca 2017 r.) a nadto istnieje regulacja szczegółowa późniejsza, która okresu pracy w służbie celnej nie włącza do stażu służby obliczanego dla celów świadczenia motywacyjnego. Koniecznym jest podkreślenie, że w dniu 10 marca 2023 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 stycznia 2023r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wprowadzeniem świadczenia za długoletnią służbę. Na jej podstawie do ustawy o KAS dodano art. 226b wprowadzający przepisy o przyznaniu świadczenia motywacyjnego. Tym samym instytucja świadczenia motywacyjnego została wprowadzona do porządku prawnego od dnia 10 marca 2023 r. Ustawa ta wskazała, jakie okresy zalicza się do stażu służby od którego zależy powstanie prawa do świadczenia motywacyjnego i jego wymiar. W oparciu o te przepisy Pozwany obliczył, że zsumowane okresy w przypadku Powoda wynoszą 16 lat, 9 miesięcy i 9 dni, co odpowiada sumie okresów służby w Służbie Celno -Skarbowej, służbie w Służbie Celnej oraz służby wojskowej. Jednocześnie Pozwany nie zaliczył do stażu służby okresu pracy przed dniem mianowania do Służby Celnej wobec faktu, że art. 226b ustawy o KAS takiego okresu do stażu służby w kontekście świadczenia motywacyjnego nie zalicza.
Apelujący zwrócił uwagę, iż Sąd orzekający przyjął, że do stażu służby - dla celów obliczenia świadczenia motywacyjnego - należy wliczyć ten okres pracy przed dnia mianowania, wywodząc to z treści art. 99 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej, mimo że przepis ten został usunięty z porządku prawnego w dniu 1 marca 2017 r., t.j. w dniu, z którym ustawa o Służbie Celnej utraciła moc. Oznacza to, że Sąd Rejonowy oparł wyrok zasądzający świadczenie na przepisie nieistniejącym w dacie odmowy prawa do świadczenia motywacyjnego i od brzmienia nieobowiązującego w tej dacie przepisu uzależnił istnienie prawa do świadczenia motywacyjnego. W ocenie strony pozwanej, nie można także podzielić zapatrywania Sądu meriti, iż zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym przepisu art. 99 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej koresponduje z treścią art. 171 ust. 2 ustawy wprowadzającej ustawę o KAS, który wskazuje jakie okresy wliczane są do okresu służby. Stanowisko to nie uwzględnia jednak ram prawnych istotnych dla sprawy, dla których istotne znaczenie ma wejście w życie z dniem 1 marca 2023r. art. 226b dodanego do ustawy o KAS, regulującego zasady przyznawania funkcjonariuszom świadczenia motywacyjnego. Prawo do tego świadczenia zostało uzależnione od określonego stażu służby, t.j. gdy funkcjonariusz osiągnie co najmniej 25 lat stażu służby, a z upływem czasu - gdy przekroczy 28 lat 6 miesięcy tego stażu. Po osiągnięciu pierwszego wymiaru stażu służby wysokość świadczenia motywacyjnego, które przyznaje się funkcjonariuszowi, wynosi 1500 zł miesięcznie i w tej wysokości jest ono mu wypłacane aż do czasu przekroczenia przez niego drugiego wymiaru stażu służby. Wówczas wysokość świadczenia motywacyjnego wzrasta do 2500 zł miesięcznie.
Pełnomocnik pozwanego podkreślił, że zgodnie z art. 226b ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o KAS, do stażu służby, od którego uzależnione jest prawo do świadczenia motywacyjnego, zalicza się okresy: służby w Służbie Celno-Skarbowej i służby w Służbie Celnej, służby w Policji, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służbie Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Służbie Więziennej. Uregulowanie to oznacza, że prawo do świadczenia motywacyjnego funkcjonariusz nabywa z momentem osiągnięcia odpowiedniej wysługi lat w konkretnych formacjach. Apelujący przypomniał, iż stosunki służbowe funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej regulują lub regulowały: ustawa o KAS, wcześniej - ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej oraz ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Zgodnie z nimi osoby mianowane do Służby Celnej/Służby Celno-Skarbowej z dniem mianowania stają się funkcjonariuszami w służbie mundurowej. Przez staż służby należy rozumieć okres, w którym funkcjonariusz pełnił służbę w ramach stosunku służby - na podstawie mianowania, a zatem staż służby należy obliczać od dnia mianowania funkcjonariusza do służby. Zdaniem strony pozwanej, dla oceny sytuacji prawnej powoda istotne jest to, że w art. 226b ust. 2 pkt 3 ustawy o KAS wskazane zostały okresy, które oprócz służby w Służbie Celno-Skarbowej i służby w Służbie Celnej (...) wlicza się do stażu służby funkcjonariusza przy czym przepis ten nie wskazuje, iż do stażu służby, dla celów emerytalnych, należy zaliczać staż pracy funkcjonariusza zanim mianowanie otrzymał, za ewentualnymi wyjątkami wskazanymi w ust. 1 pkt 1d, pkt 6 oraz pkt 7 powołanej ustawy, a które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie.
W ocenie apelującego istotne jest także i to, że od 1 stycznia 2018 r., na mocy art. 22 ust. 2 noweli ustawy zaopatrzeniowej okresy, o których mowa w art. 150 ust. 8 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, w art. 22b ust. 8 i art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004 r. poz. 1641, z późn. zm.) oraz w art. 99 ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1799 i 1948) nie są traktowane jako okresy służby, ani okresy równorzędne ze służbą w rozumieniu ustawy zaopatrzeniowej. Ustawodawca zatem zróżnicował okresy pracy przed dniem mianowania do Służby Celnej, dla celów stażu emerytalnego, wyłączając jednocześnie ogólną regułę zaliczenia okresów pracy z art. 99 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej dla celów stażu. Nie można przy tym pominąć, iż na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 1d ustawy zaopatrzeniowej od 1 lipca 2019 r. jedynie okres zatrudnienia funkcjonariuszy od dnia 15 września 1999 r. do dnia przekształcenia stosunku pracy w stosunek służby - w przypadku, gdy osoba, która wykonywała zadania przypisane dla Służby Celnej, otrzymała akt mianowania skutkujący tym przekształceniem - jest traktowany jako okres równorzędny ze służbą w Służbie Celnej i Służbie Celno-Skarbowej. Pozostały okres zatrudnienia jako funkcjonariusz celny (na podstawie stosunku pracy) sprzed dnia mianowania funkcjonariusza do służby, nie jest uznany ani za okres służby, gdyż przez okres służby należy rozumieć okres, w którym funkcjonariusz pełnił służbę w ramach administracyjno-prawnego stosunku służby, tj. na podstawie mianowania (co wynika z konstrukcji przepisu art. 226b ustawy o KAS - staż służby traktowany jest w rozumieniu ustawy zaopatrzeniowej), ani za okres równorzędny ze służbą. Podkreślając, że art. 226b ust. 2 ustawy o KAS i art. 13 ustawy zaopatrzeniowej jednoznacznie określają okresy, które należy zaliczyć do stażu służby funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej przy przyznawaniu świadczenia motywacyjnego przez kierownika jednostki organizacyjnej lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych, apelujący zwrócił przy tym uwagę na brzmienie art. 150 ust. 8a ustawy o KAS, który stanowi, że okresy, o których mowa w ust. 8, nie są traktowane jako okresy służby ani okresy równorzędne ze służbą w rozumieniu ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, to jest okresy pracy w korpusie służby cywilnej. Ustawodawca ust. 8a art. 150 ustawy o KAS dodał na mocy art. 20 ust. 1 pkt 1 lit. b noweli ustawy zaopatrzeniowej, to jest tym samym aktem prawnym co zmiany dokonane w art. 13 ustawy zaopatrzeniowej. Intencja ustawodawcy była zatem celowa - nie każdy staż pracy może być zaliczany do stażu emerytalnego. Powiązanie okresów stażu emerytalnego z okresami wymaganymi do przyznania świadczenia motywacyjnego jest jednoznaczną systemową dyrektywą interpretacyjną art. 226b ust. 2 ustawy o KAS, negując tym samym twierdzenia powoda o zaliczeniu do wymaganego stażu jego pracy w izbie skarbowej, urzędzie kontroli skarbowej i administracji celnej.
Zwracając uwagę, że pomiędzy art. 226b ust. 2 ustawy o KAS i art. 171 ust. 2 ustawy wprowadzającej ustawę o KAS zachodzi kolizja norm polegająca na tym, że przepis art. 171 ust. 2 ustawy wprowadzającej ustawę o KAS wlicza do okresu służby w Służbie Celno - Skarbowej oraz pracy w jednostkach KAS (od których zależą uprawnienia i świadczenia należne funkcjonariuszom) okres służby w Służbie Celnej i okresy pracy w urzędach kontroli skarbowej (w takim urzędzie pracował Powód), pełnomocnik pozwanego zaakcentował, iż art. 226b ustawy o KAS odnosi się do konkretnego świadczenia, tj. świadczenia motywacyjnego, należnego funkcjonariuszowi po osiągnięciu odpowiedniego stażu służby, przy czym do stażu tego nie wlicza okresu pracy w urzędach kontroli skarbowej (a w nich pracował Powód). Przepis art. 226b ust. 2 ustawy o KAS w stosunku do art. 171 ust. 2 ustawy Przepisy wprowadzającego ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej jest przepisem szczególnym i późniejszym, a z uwagi na ich łączne stosowanie dochodzi do kolizji norm prawnych, wobec której powinien być stosowany wyłącznie art. 226b ust. 2 ustawy o KAS, który - jako przepis szczególny, który wszedł w życie później - wprost wskazuje jakie okresy są zaliczane do stażu służby do świadczenia motywacyjnego (norma szczególna). W związku z kolizją norm powinny bowiem zostać zastosowane w celu jej usunięcia tzw. normy kolizyjne: chronologiczna lex posterior derogat legi priori oraz merytoryczna lex specialis derogat legi generali. Ich zastosowanie powinno prowadzić do wniosku, że przepis szczególny późniejszy uchyla stosowanie przepisu ogólnego wcześniejszego. W ocenie strony pozwanej, w realiach rozpoznawanej sprawy należy uznać, że art. 226b ustawy o KAS jest regulacją szczególną późniejszą (obowiązuje od marca 2023 r. i dotyczy tylko świadczenia motywacyjnego) zaś art. 171 ust. 2 ustawy wprowadzającej ustawę o KAS jest regulacją wcześniejszą i ogólniejszą (obowiązuje od 2017 r. i dotyczy uprawnień i świadczeń funkcjonariuszy). W tym stanie rzeczy treść art. 226b ustawy o KAS jako norma szczególna późniejsza zyskuje pierwszeństwo stosowania przy obliczaniu stażu służby dla potrzeb świadczenia motywacyjnego. Tego rodzaju kolizja nie została jednak wzięta pod uwagę przez Sąd I instancji, który takiej kolizji nie zauważył i jej nie analizował.
Zdaniem strony pozwanej nie jest także trafny argument Sądu meriti zakładający, iż skoro staż służby liczony w sposób oparty na art. 99 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej służy do obliczenia urlopu funkcjonariusza, to również ma służyć do obliczania stażu służby w kontekście świadczenia motywacyjnego. Wnioskowanie to pomija jednak istotny fakt, że uprawnienia do dodatkowego urlopu wynikają z oddzielnej kompleksowej regulacji dotyczącej właśnie dodatkowego urlopu, które to zagadnienie nie było przedmiotem sporu.
W ocenie pozwanego nie sposób jest także podzielić wywodów Sądu meriti, upatrujących uwzględnienie roszczenia w oparciu o zasadę ochrony praw nabytych. Ma ona znajdować uzasadnienie w założeniu, iż „następcą" przepisu art. 99 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej jest art. 171 ust. 2 ustawy wprowadzającej ustawę o KAS i uznaniu, że przepisy te ze sobą korespondują. Kwalifikując treść prawa z art. 99 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej jako źródło prawa nabytego i uznając jego ciągłość do dnia wyrokowania, Sąd meriti de facto uznał, że dla potrzeb wyliczenia stażu służby na podstawie art. 226b ust. 2 ustawy o KAS do stażu tego wlicza się okres, o którym mowa w art. 99 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej mimo, że przepis ten nie obowiązywał w dacie wejścia w życie przepisu art. 226b ustawy o KAS (został uchylony z dniem 1 marca 2017 r.). Sąd nie odniósł się przy tym do twierdzeń Pozwanego, że roszczenie Powoda nie korzysta z ochrony przynależnej prawu nabytemu. Ochrona prawa nabytych wywodzona z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) jest bowiem ochroną przynależną prawu rzeczywiście przyznanemu i przysługującemu danej grupie beneficjentów tego prawa. Świadczenie motywacyjne zostało wprowadzone począwszy od dnia 10 marca 2023 r., wiążąc jego uzyskanie z osiągnięciem stażu służby w konkretnych, ustawowo wymienionych służbach. W związku z tym nabycie prawa do świadczenia motywacyjnego datowane powinno być począwszy od dnia 10 marca 2023 r. i winno wiązać się z konkretnym, wystarczająco długim stażem służby w konkretnych formacjach. W konsekwencji prawo wygasłe z dniem 1 marca 2017 r. w związku z uchyleniem ustawy o Służbie Celnej nie może być uznane za istniejące w dacie późniejszej. W okolicznościach przedmiotowej sprawy zsumowany staż służby powoda wynosi prawie 17 lat, co jest okresem niewystarczającym do przyznania świadczenia motywacyjnego.
W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie, akceptując w pełni ocenę prawną roszczenia przedstawioną przez Sąd I instancji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
W ocenie Sądu Okręgowego, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki prowadzące do uznania, iż roszczenie powoda nie ma charakteru sprawy cywilnej a co za tym idzie zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej, skutkująca koniecznością odrzucenia pozwu. W rozdziale 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U.2025.1131 t.j. – dalej też ustawa o KAS) określono zasady rozpatrywania sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego. Art. 276 ustawy odnosi się do spraw, które rozstrzygane są w formie wydania decyzji administracyjnej w trybie określonym w k.p.a., od których przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Z kolei art. 277 ustawy przewiduje, że spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 276 ust. 1 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Przedmiotem roszczenia G. T. jest prawo do świadczenia motywacyjnego. Analiza powyższych regulacji prawnych prowadzi do wniosku, że ustawodawca wprowadził dwa niezależne od siebie tryby procedowania i załatwiania spraw ze stosunku służbowego funkcjonariuszy Służby Celno - Skarbowej. Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 maja 2024 r. II SA/Wa 1816/23 LEX nr 3782289, decyzje kształtujące stosunek służbowy począwszy od mianowania (z mocy konkretnej decyzji administracyjnej funkcjonariusz zyskuje określone uprawnienia wynikające z aktu mianowania i zostaje mianowany na określone stanowisko służbowe), poprzez zmianę istotnych warunków tego stosunku, tj. przeniesienie, powierzenie pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku, przeniesienie na niższe stanowisko, przeniesienie na inne lub równorzędne stanowisko służbowe w związku z reorganizacją jednostki organizacyjnej KAS, określenie warunków pełnienia służby w związku ze zniesieniem jednostki organizacyjnej KAS, zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych, aż po zwolnienie funkcjonariusza ze służby, czyli elementy stosunku służbowego najściślej związane z podległością służbową, z dyskrecjonalną władzą kształtowania sytuacji prawnej podwładnego, zostały poddane reżimowi Kodeksu postępowania administracyjnego i kontroli sądowoadministracyjnej. Świadczy o tym wprost brzmienie art. 276 ustawy o KAS, w szczególności zakreślone przez ustawodawcę terminy do wniesienia odwołania i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zbieżne z w tym zakresie z k.p.a. (ust. 2 i 3) oraz odesłanie do stosowania w tych sprawach przepisów k.p.a. (ust. 5), a także prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego (ust. 6).
W pozostałych sprawach ze stosunku służbowego, do których należą kwestie świadczenia motywacyjne z art. 226b ustawy o KAS, nie wydaje się „decyzji administracyjnych” w rozumieniu k.p.a. Świadczy o tym odmienny tryb procedowania, sprowadzający się do zakreślenia krótszych niż w k.p.a. terminów do wniesienia odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - 7 dni (ust. 8), brak odesłania do stosowania przepisów k.p.a. jak to uczynił prawodawca w art. 276 ust. 5 ustawy o KAS oraz poddanie tego typu spraw ze stosunku służbowego kontroli sądów właściwych w sprawach z zakresu prawa pracy (art. 277 ustawy o KAS). Zatem w sytuacji, kiedy funkcjonariusz KAS nie posiada stażu służby wymaganego dla nabycia uprawnienia do świadczenia motywacyjnego, brak jest sprawy podlegającej rozpoznaniu na drodze administracyjnej, a zatem i brak jest możliwości wniesienia odwołania w trybie k.p.a. Stanowisko to znalazło akceptację w ukształtowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. W konsekwencji Sąd Rejonowy prawidłowo uznał swoją kognicję do rozpoznania roszczenia powoda a tym samym w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki, mogące skutkować odrzuceniem pozwu.
Przechodząc od oceny zasadności wniesionego przez pozwanego środka odwoławczego należało uznać, że apelacja Izby Administracji Skarbowej w S. okazała się zasadna i jako taka zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że celem postępowania apelacyjnego jest ponowne rozpoznanie sprawy pod względem faktycznym i prawnym, przy czym ocena zarzutów odnoszących się do naruszenia prawa materialnego może być dokonana jedynie na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. Ponieważ w wywiedzionej apelacji strona pozwana nie kwestionuje ustaleń Sądu Rejonowego, a zatem stan faktyczny sprawy jest w zasadzie bezsporny, Sąd Okręgowy zaakceptował w całości ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, traktując je jak własne, nie widząc w związku z tym konieczności ich ponownego szczegółowego przytaczania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. I PKN 339/98, opubl. OSNAPiUS z 1999 r., z. 24, poz. 776). Przechodząc z kolei do omówienia materialno-prawnej podstawy rozstrzygnięcia, w pierwszej kolejności wskazać należy, iż pomimo prawidłowości ustaleń faktycznych, nie można podzielić zaprezentowanej przez Sąd I instancji oceny prawnej. Istota sporu sprowadza się do oceny, czy okresy zatrudnienia powoda sprzed dnia 1 lipca 2010 r., kiedy to stosunek pracy G. T. przekształcił się w stosunek służbowy w związku z przyjęciem propozycji pełnienia służby w Służbie Celnej, może być zaliczony do okresu stażu służby, od którego uzależnione jest nabycie prawa do świadczenia motywacyjnego. Ust.2 art. 226b ustawy o KAS wskazuje okresy, które podlegają zaliczeniu do stażu uprawniającego do świadczenia motywacyjnego. Pkt 3 powołanego przepisu, określający okresy równorzędne ze służbą, które podlegają zaliczeniu do okresu uprawniającego do świadczenia motywacyjnego, zawiera odesłanie do art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. Strona powodowa nie wskazywała, iż do stażu uprawniającego do świadczenia motywacyjnego winny podlegać okresy zatrudnienia sprzed 1 lipca 2010 r. jako okresy równorzędne w rozumieniu powołanej ustawy z dnia 18.02.1994r., tym niemniej należy w tym miejscu podzielić stanowisko apelującego, odwołujące się do stanowiska judykatury, wyrażonego m.in. w iż wyroku Sadu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2022 r., sygn. III AUa 961/19. Zawarte w tym orzeczeniu stanowisko znalazło aprobatę Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 lipca 2025 r. II USKP 55/25 LEX nr 3918457, potwierdził, iż w przypadku funkcjonariusza Służby Celnej okresy wykonywania zadań w Służbie Celnej oraz służbach pokrewnych przypadające przed przekształceniem stosunku pracy w stosunek służby w związku z utworzeniem Służby Celnej w 1999 r. (z wyjątkiem okresu oczekiwania na przekształcenie stosunku pracy w stosunek służby) nie są traktowane jako okresy służby, ani okresy równorzędne ze służbą w rozumieniu ustawy zaopatrzeniowej.
Sąd I instancji uznał, iż okres sprzed 1 lipca 2010 r. winien być zaliczony do stażu uprawniającego do świadczenia motywacyjnego z uwagi na zasadę zachowania praw nabytych, wynikającą z art. 99 ust. 8 obowiązującej do 1 marca 2017 r. ustawy z dnia 27.08.2009r. o Służbie Celnej który stanowił, iż członkowi korpusu służby cywilnej, który stał się funkcjonariuszem, okres stażu pracy w służbie cywilnej lub jednostkach organizacyjnych wlicza się do okresu służby w Służbie Celnej, jak również z unormowania, zawartego w art. 171 ust.2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, wyszczególniającego okresy zaliczane do okresu służby w Służbie Celno-Skarbowej oraz pracy w jednostkach KAS, od którego zależą uprawnienia i świadczenia należne funkcjonariuszowi oraz pracownikowi, wymieniając wśród nich okresy pracy w urzędach kontroli skarbowej.
Dokonując oceny poprawności wnioskowania Sądu I instancji należy wyjść od analizy rozwiązań prawnych, które stanowią podstawę do przyznania świadczenia motywacyjnego w aspekcie okresów, uprawniających do nabycia prawa do tego świadczenia. Art. 226 b ustawy o KAS w ustępie 2 zawiera katalog zamknięty wszystkich okresów, podlegających zaliczeniu do służby w Służbie Celno-Skarbowej. Aby ocenić zasadność roszczenia powoda należy udzielić odpowiedzi na pytanie, czy katalog ten może podlegać uzupełnieniu przy zastosowaniu reguł wykładni prawa. W ocenie Sądu II instancji na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi negatywnej. Nie istnieje bowiem rzeczywista kolizja między normami zawartymi w art. 226 b ustawy o KAS, art. 99 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej oraz art. 171 ust.2 ustawy przepisy wprowadzające ustawę o KAS, bowiem cele zawartych w tych przepisach regulacji są odmienne, a ich równoległe stosowanie jest możliwe. Przyznając okresom zatrudnienia powoda sprzed 1 lipca 2010 r. status okresów zaliczanych do służby w Służbie Celno-Skarbowej Sąd I instancji zastosował sui generis wykładnię systemową, zakładając, iż interpretacja omawianego pojęcia winna odzwierciedlać nie tylko normy, zawarte w art. 226 b ust. 2 ustawy o KAS ale również normy, określone w innych aktach prawnych, które posługują się pojęciem „okresu służby w Służbie Celnej”. W doktrynie i judykaturze sformułowana została reguła, określająca następującą kolejność różnych sposobów wykładni: wykładnia językowa, wykładnia systemowa, wykładnia funkcjonalna (celowościowa). W myśl zasady interpretatio cessat in claris nie zawsze zachodzić będzie jednak konieczność użycia kolejno wszystkich tych sposobów, w szczególności nie będzie potrzeby sięgania po dyrektywy celowościowe, jeżeli już po zastosowaniu dyrektyw językowych, czy też językowych i systemowych, uda się uzyskać właściwy wynik wykładni, to jest ustalić znaczenie interpretowanej normy. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 1 marca 2007 r. III CZP 94/06 OSNC 2007/7-8/95, jednocześnie wykładnia celowościowa i systemowa nie powinny negować jednoznacznego wyniku poprawnie dokonanej wykładni językowej i prowadzić do niedopuszczalnego wykreowania mocą orzeczenia sądowego pożądanej, ale niewyrażonej w przepisie normy prawnej. Zasada pierwszeństwa wykładni językowej, choć nie ustala absolutnego porządku preferencji, to jednak dopuszcza odstępstwa od wyniku jej zastosowania tylko wówczas, gdy wynik ten prowadzi albo do absurdu, albo do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji. Nie zawsze więc zachodzi konieczność posłużenia się kolejno wszystkimi rodzajami wykładni; nie ma w szczególności potrzeby sięgania po dyrektywy celowościowe wówczas, gdy już po zastosowaniu dyrektyw językowych albo językowych i systemowych uda się uzyskać właściwy wynik wykładni, tj. ustalić pozbawione cech absurdalności znaczenie interpretowanej normy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 1998 r., I CKN 664/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 7). Innymi słowy, odstępstwo od jasnego i oczywistego sensu przepisu wyznaczonego jego jednoznacznym brzmieniem mogą uzasadniać tylko szczególnie istotne i doniosłe racje prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne; jeśli takie racje nie zachodzą, należy oprzeć się na wykładni językowej (por. uzasadnienie uchwały Pełnego Składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2004 r., III CZP 37/04, OSNC 2005, nr 3, poz. 42, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 2004 r., V CK 21/04, OSNC 2005, nr 7-8, poz. 137 oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 2005 r., I KZP 18/05, OSNKW 2005, nr 9, poz. 74). Zastosowanie wykładni reguł językowej nie nastręcza trudności w dokonaniu interpretacji zawartej w art. 226b ust.2 ustawy o KAS normy, definiującej okresy zaliczane do służby w Służbie Celno-Skarbowej dla potrzeb ustalania przesłanek do nabycia prawa do świadczenia motywacyjnego. Skoro przepis ustawy enumeratywnie wymienia okresy zaliczane do tego rodzaju służby a katalog ten ma charakter zamknięty oznacza to, iż jakiekolwiek okresy niewymienione w tym przepisie takiemu uwzględnieniu nie podlegają.
Zastosowanie wykładni, w której interpretator odchodzi od sensu językowego przepisu, może być uzasadnione tylko w wyjątkowych okolicznościach, ponieważ adresaci norm prawnych mają prawo polegać na tym, co ustawodawca w przepisie rzeczywiście wyraził, a nie na tym, co chciał uczynić lub co uczyniłby, gdyby znał nowe lub inne okoliczności. Reguły odstępstwa od jasnego i oczywistego sensu językowego wynikającego z brzmienia przepisu wymagają szczególnej ostrożności przy ich stosowaniu i zobowiązują do wskazania ważnych racji mających uzasadniać odstępstwo od wyniku poprawnie przeprowadzonej wykładni językowej. W konsekwencji, odejście od jasnego, jednoznacznego sensu przepisu z naruszeniem wskazanych reguł powoduje dokonanie wykładni prawotwórczej, będącej przykładem wykładni contra legem (op.cit.). Dokonując interpretacji tekstu prawnego trzeba bowiem, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 22 czerwca 1998 r. sygn. akt FPS 9/97 (ONSA 1998, Nr 4, poz. 110), kierować się przede wszystkim znaczeniem słów danego języka etnicznego oraz założeniem, że ustawodawca był racjonalny, gdy używał takich a nie innych wyrazów i nie można a priori przyjmować, że określonych słów użyto w tekście prawnym bez wyraźnej ku temu potrzebie. Żadna wykładnia nie może prowadzić do skutków oczywiście sprzecznych z wyraźnym brzmieniem przepisu (contra legem), czy też prowadzić do odmowy zastosowania przepisu w brzmieniu ustalonym przez ustawodawcę poprzez wykreowanie nowej, niewynikającej z gramatycznego brzmienia przepisu, normy prawnej. Prowadziłoby to do sytuacji, w której podmioty dokonujące interpretacji przepisów prawa w procesie jego stosowania wkraczałyby w obszar wyłącznie zarezerwowany do kompetencji władzy ustawodawczej. Należy w tym miejscu podkreślić, iż ustawodawca w art. 226b ustawy o KAS kompleksowo uregulował przesłanki, prowadzące do nabycia prawa do świadczenia motywacyjnego, w tym zasady ustalania wymaganego stażu. Dla dokonania właściwej wykładni tego przepisu nie ma zatem uzasadnionych powodów do sięgania po rozwiązania prawne, które dotyczą określania stażu w Służbie Celno-Skarbowej dla innych celów, niż ustalenie prawa do świadczenia motywacyjnego. W normach, regulujących zasady pracy i służby w Krajowej Administracji Skarbowej nie sposób jest doszukać się zasady, która nakazywałaby stosowanie jednolitego desygnatu pojęcia służby w Służbie Celno-Skarbowej we wszystkich sytuacjach, które odnoszą się do tego pojęcia. Stąd też odmienne zasady ustalania stażu w Służbie Celno-Skarbowej dla potrzeb ustalania dodatkowego urlopu wypoczynkowego (art. 226 ustawy o KAS) i dla potrzeb świadczenia motywacyjnego należy ocenić jako przejaw intencjonalnego działania prawodawcy a nie jako sprzeczność norm, wymagającą stosowania reguł interpretacyjnych wykładni prawa. Tym samym zaakceptowanie dokonanej przez Sąd I instancji wykładni, zakładającej zaliczenie do stażu służby w Służbie Celno-Skarbowej okresów, niewymienionych w art. 226 b ustawy o KAS stanowiłoby przejaw zastosowania wykładni contra legem, jako prowadzącej do uzyskania prawa do świadczenia wbrew założeniom ustawy. Konkludując, nie można odmówić racji stronie apelującej, iż wskazywana przez Sąd I instancji sprzeczność między normami, zawartymi z jednej strony w art. 99 ust. 8 z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej oraz w art. 177 ust.2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej a wynikającymi z art. 226 b ustawy o KAS, rozstrzygnięta w zaskarżonym orzeczeniu na korzyść tej pierwszej grupy przepisów, ma charakter pozorny wobec zastosowania reguł kolizyjnych: zakresowej – lex specjalis derogat legi generali oraz chronologicznej – lex posteriori derogat legi priori. Definicja „służby w Służbie Celno-Skarbowej”, zawarta w art. 226 b ust.2 ustawy o KAS odnosi się wyłącznie do kwestii, związanych z nabyciem prawa do świadczenia motywacyjnego. Jest to zatem rozwiązanie o charakterze szczególnym w zestawieniu z ogólnymi zasadami, wynikającymi z art. 99 ust. 8 ustawy o służbie cywilnej i art. 171 ust.2 przepisów wprowadzających ustawę o KAS. Dodatkowo można wskazać, iż art. 226b został wprowadzony do ustawy nowelą, zawartą w ustawie z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wprowadzeniem świadczenia za długoletnią służbę (Dz.U.2023.347), obowiązującą od dnia 1 marca 2024r., podczas gdy ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej obowiązuje od 01.03.2017 r. zaś ustawa z dnia z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej obowiązywała w okresie od 31.10.2009 r. do 1 marca 2017r. Z tych też względów należało uznać, iż Sąd I instancji, uwzględniając żądanie powoda, naruszył prawo materialne, przyjmując jako podstawę rozstrzygnięcia wskazane przepisy ustawy o Służbie Celnej oraz ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, pomijając przy tym treść art. 226 b ust.2 ustawy o KAS, w konsekwencji czego na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł o zmianie zaskarżonego orzeczenia i oddaleniu powództwa. O kosztach postępowania za obie instancje Sąd Okręgowy rozstrzygnął w oparciu o zasadę, wynikającą z art. 102 k.p.c. , zgodnie z którą w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Do kręgu wypadków szczególnie uzasadnionych zalicza się okoliczności związane z przebiegiem procesu, obejmujące m.in. sytuacje wynikające z charakteru roszczenia poddanego rozstrzygnięciu, jego znaczenia dla strony, subiektywne przekonanie strony o zasadności roszczenia. Zdaniem Sądu, oparcie roszczenia o zasady, wyinterpretowane z istniejących przepisów prawa a nadto znajdujące oparcie w orzecznictwie (co prawda powołanych w nieprawomocnych rozstrzygnięciach) uzasadniało subiektywne przekonanie strony o zasadności roszczenia, co wpływa na zastosowanie w niniejszej sprawy zasady słuszności odnośnie kosztów procesu.