Wyrok z 25 maja 2026, sygn. VI U 1511/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 maja 2026 roku

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Karolina Chudzinska

po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2026 roku w N.

na posiedzeniu niejawnym

sprawy V. O.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w N.

o rentę z tytułu niezdolności do pracy

na skutek odwołania V. O.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w N.

z dnia 7 sierpnia 2023r., znak: (...)

1. Zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje V. O. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 22 maja 2023r. do 30 czerwca 2027r.

2. Stwierdza, że organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Sędzia Karolina Chudzinska

Sygn. akt VI U 1511/23

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 sierpnia 2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N., po rozpoznaniu wniosku V. O. z dnia
22 maja 2023 roku, odmówił mu przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, albowiem Komisja Lekarska ZUS w orzeczeniu z dnia 19 lipca 2023 roku orzekła, że nie jest on niezdolny do pracy.

Odwołanie od ww. decyzji złożył V. O., zaskarżając ją w całości. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że stan jego zdrowia jest zły i czyni go niezdolnym do pracy. Lekarz medycyny pracy odmówił dopuszczenia go do wykonywania pracy. Odwołujący dodał, że z uwagi na brak możliwości zarobkowania podupadł na zdrowiu psychicznym.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w treści zaskarżonej decyzji. Dodał, że do dnia 19 maja 2023 roku ubezpieczony był uprawniony do świadczenia rehabilitacyjnego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Ubezpieczony V. O. urodził się w dniu (...). Zdobył wykształcenie zawodowe w zawodzie mechanika maszyn rolniczych. Dotychczas pracował na stanowisku spawacza, ślusarza – spawacza, pracownika transportu wewnętrznego, pracownika magazynowego i pracownika produkcyjno – magazynowego. Ostatnio przez około 10 lat pracował jako ślusarz.

/okoliczności bezsporne/

W dniu 22 maja 2023 roku ubezpieczony wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w N. z wnioskiem o przyznanie mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

/dowód: wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy, k. 1 – 3 v. akt ZUS/

Orzeczeniem z dnia 7 lipca 2023 roku Lekarz Orzecznik ZUS stwierdził, że ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy. Powyższe potwierdziła również Komisja Lekarska ZUS, która w orzeczeniu z dnia 19 lipca 2023 roku stwierdziła, że ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy.

/dowód: orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS, k. 20 – 20 v. akt ZUS; orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS, k. 22 – 22 v. akt ZUS/

U ubezpieczonego rozpoznano niewydolność serca po przebytym w listopadzie 2021 roku zawale mięśnia sercowego w postaci kardiomiopatii niedokrwiennej (EF – 47%), przebyty zawał serca bez obniżenia odcinka S-T (z zastosowaniem techniki plastyki naczyń wieńcowych przezskórnie (...) z implantacją stentów), nadciśnienie tętnicze kontrolowane farmakologicznie i hiperlipidemię. Ubezpieczony skarży się na szybką męczliwość, ból w klatce piersiowej, w lipcu 2023 roku był hospitalizowany z powodu dolegliwości bólowej w klatce piersiowej. Rozpoznano wówczas kardiomiopatię niedokrwienną. We wrześniu 2023 roku ubezpieczony zgłosił się na (...) Szpitala (...) w N. z powodu bólów w klatce piersiowej. Po wykonaniu podstawowych badań i wykluczeniu ostrego incydentu wieńcowego opuścił (...). Pod względem kardiologicznym ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy.

/dowód: opinia sądowo – lekarska z dnia 26 grudnia 2023 roku, k. 18 – 20 akt/

U ubezpieczonego występują zaburzenia nastroju. Stan psychiczny ubezpieczonego uległ pogorszeniu po tragicznej śmierci syna w wieku (...) lat w wypadku komunikacyjnym. Od około (...) lat leczy się psychiatrycznie (najpierw leczył się u psychiatry, a od kilku lat pozostaje pod opieką lekarza rodzinnego, który zapisuje mu stosowne leki). Nie był hospitalizowany psychiatrycznie. Występuje u niego uczucie zmęczenia, obniżony nastrój, silne napięcie psychiczne, nerwowość, stany lękowe, problemy z pamięcią i koncentracją. Obecne są objawy lękowe i myśli rezygnacyjne. Ma lęk przed samotnym wyjściem z domu. Zgłasza potrzebę pomocy żony przy zakupach i sprawach na zewnątrz, ograniczoną wydolność fizyczną, unika wysiłku, ma obniżoną motywację i anergię, występują u niego nasilone objawy lękowe nocne i zaburzenia snu. Po przebytym zawale czuje się wyraźnie słabszy fizycznie i psychicznie. Obecnie nie ma stałych źródeł utrzymania, pozostaje na utrzymaniu żony.

Stan zdrowia psychicznego z uwzględnieniem schorzeń kardiologicznych czyni odwołującego częściowo niezdolnym do pracy, okresowo od dnia złożenia wniosku o rentę do dnia 30 czerwca 2027 roku. Przebieg zaburzeń występujących u ubezpieczonego ma charakter przewlekły, w czasie uległo natomiast zmianie nasilenie poszczególnych objawów. Problemy natury psychicznej wymagają dalszej diagnostyki, ale obecnie stanowią już istotną przyczynę ograniczeń w zakresie codziennego funkcjonowania. Powodują trudności w organizowaniu codziennego toku zajęć, w zakresie współpracy, motywacji oraz wykonywaniu i wydajności pracy. Możliwość przekwalifikowania zawodowego z uwagi na stan psychiczny odwołującego jest znacznie ograniczona.

/dowód: protokół badań sądowo – lekarskich, k. 133 – 134 v. akt; orzeczenie lekarskie, k. 135 – 135 v. akt; dokumentacja orzeczniczo – lekarska ZUS, załącznik do akt/

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie okoliczności bezspornych oraz na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym w aktach organu rentowego oraz w dokumentacji orzeczniczo – lekarskiej ZUS, którym to przyznano walor wiarygodności. Nie budziły one zastrzeżeń Sądu, a i strony w żaden sposób nie kwestionowały ich autentyczności, jak i prawdziwości zawartych w nich informacji.

Ustalenia w zakresie stanu faktycznego Sąd Okręgowy poczynił również w oparciu o dowód z kolejnych opinii sądowo – lekarskich wydanych przez biegłych z zakresu kardiologii, psychiatrii, psychologii i medycyny pracy, które to zostały wydane przez podmioty profesjonalne, dysponujące konkretną wiedzą w zakresie dziedziny, którą reprezentują, w sposób fachowy i zgodny z obowiązującym prawem, na podstawie bezpośrednich badań i w oparciu o dokumentację medyczną ubezpieczonego, a wnioski w nich wyrażone są logiczne i korespondują z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Sąd nie uwzględnił jednak opinii sądowo – lekarskiej biegłego gastroenterologa – dr n. med. E. V. z dnia 27 kwietnia 2024 roku, albowiem odnosi się ona do schorzeń typowo kadriologicznych i pozostaje sprzeczna z opinią biegłego kardiologa z dnia 26 grudnia 2024 roku. Ponadto Sąd odmówił wiarygodności opinii sądowo – psychiatrycznej z dnia 30 grudnia 2024 roku, ponieważ zawiera ona liczne błędy, które podważają fachowość jej sporządzenia. Biegła psychiatra w opinii uzupełniającej z dnia 20 marca 2025 roku wprost przyznała się do licznych pomyłek w zakresie wywiadu, m.in. dotychczasowej karalności odwołującego czy spożywania (...). Wobec wątpliwości co do wiarygodności tej opinii Sąd postanowił dopuścić dowód z opinii innego biegłego psychiatry i psychologii. Opinię taką biegli wydali w dniu 16 stycznia 2026 roku w składzie z biegłym specjalistą medycyny pracy. Opinia ta – w ocenie Sądu – jest jasna, logiczna i została należycie uzasadniona.

Sąd nie uwzględnił zastrzeżeń organu rentowego zaprezentowanych w piśmie procesowym z dnia 10 marca 2026 roku. Pełnomocnik organu rentowego wskazał, że nie podziela opinii biegłych w szczególności co do daty powstania u ubezpieczonego częściowej niezdolności do pracy, tj. od dnia złożenia wniosku o rentę. Konsultant ZUS, specjalista psychiatra w opinii z dnia 29 czerwca 2023 roku rozpoznał u badanego objawy lękowe o niewielkim nasileniu, odwołujący nie pozostawał pod czynną opieką psychiatryczną, nie ujawniał objawów choroby psychicznej ani nasilonych zaburzeń nastroju. Zdaniem organu rentowego brak było podstaw do stwierdzenia częściowej niezdolności do pracy z powodu zaburzeń stanu psychicznego. Jeśli doszło do pogorszenia stanu zdrowia psychicznego z powodu zaburzeń nastroju, to zdaniem organu rentowego nastąpiło to w trakcie postępowania sądowego, nie orzeczniczego. Wbrew powyższym zarzutom opinia biegłych została wydana w oparciu o dokumentację medyczną zgromadzoną w sprawie i na podstawie badania przedmiotowego. Biegli stanowczo stwierdzili, że stan zdrowia psychicznego odwołującego stanowi przyczynę ograniczeń w zakresie codziennego funkcjonowania (w tym wykonywania pracy). Biegli wskazali przy tym, że wydając opinię bazowali na dokumentacji dostępnej organowi rentowemu w postępowaniu orzeczniczym. Z powyższych względów zarzuty organu rentowego należało potraktować już tylko jako niczym nie popartą polemikę z prawidłowymi ustaleniami biegłych, zmierzającą do bezzasadnego przedłużenia postępowania. Dlatego też, Sąd nie znalazł potrzeby uzupełnienia opinii biegłych z dnia 16 stycznia 2026 roku, uznając ją za wystarczającą dla ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 1749) renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:

1) jest niezdolny do pracy;

2) ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy;

3) niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3-8 i pkt 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11, 12 i pkt 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15-17 oraz art. 7 pkt 1-3, pkt 5 lit. a, pkt 6 i 12, oraz w okresach pobierania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego określonych w przepisach o świadczeniach rodzinnych lub zasiłku dla opiekuna określonego w przepisach o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów;

4) nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu lub nie spełnia warunków do jej uzyskania.

Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy (ust. 2).

Niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu (art. 12 ust. 1 ustawy). Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy
(art. 12 ust. 2 ustawy). Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (art. 12 ust. 3 ustawy).

Przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy uwzględnia się stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji oraz możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne (art. 13 ust. 1 ustawy).

W przedmiotowej sprawie spór pomiędzy stronami dotyczył tego, czy stan zdrowia ubezpieczonego V. O. czyni go niezdolnym do pracy, czego pochodną stało się ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Podkreślenia wymaga to, że Sąd nie może samodzielnie dokonać ustaleń dotyczących stanu zdrowia i stopnia naruszenia sprawności organizmu pod kątem zdolności do pracy. Dlatego też konieczne było dopuszczenie dowodu z opinii biegłych o specjalnościach odpowiadającym rodzajowi schorzeń występujących u ubezpieczonego. Najbardziej miarodajna dla oceny stanu zdrowia ubezpieczonego w kontekście zdolności do pracy okazała się być opinia biegłych z zakresu psychiatrii, psychologii i medycyny pracy z dnia
16 stycznia 2026 roku. Biegli ci wskazali, że stan zdrowia psychicznego ubezpieczonego V. O. z uwzględnieniem schorzeń współwystępujących czyni go częściowo niezdolnym do pracy, okresowo od dnia złożenia wniosku o rentę do dnia 30 czerwca 2027 roku. Biegli wyjaśnili, że przebieg zaburzeń występujących u ubezpieczonego ma charakter przewlekły, a zmianie uległo nasilenie poszczególnych objawów. Biorąc pod uwagę obraz kliniczny zaburzeń, nasilenie i częstość objawów, dotychczasowy przebieg choroby, obecny stan zdrowia, biegli stwierdzili, że brak jest istotnej poprawy funkcjonowania. Biegli po przeprowadzeniu badań dla celów sądowych, uwzględniając wszystkie ograniczenia wynikające z przebiegu procesu chorobowego, dokonali odmiennej od organu rentowego kwalifikacji w zakresie ustalenia niezdolności do pracy. Analiza wszystkich przeciwwskazań zdrowotnych do zatrudnienia, w kontekście możliwości kompensacyjnych danej osoby, umożliwiało wydanie końcowych wniosków. Biegli uznali, że problemy natury psychicznej wymagają dalszej diagnostyki, ale już teraz stanowią istotną przyczynę ograniczeń w zakresie codziennego funkcjonowania, powodują trudności w organizowaniu codziennego toku zajęć, w zakresie współpracy, motywacji oraz wykonywaniu i wydajności pracy. Przy ocenie niezdolności do pracy z powodu choroby serca i układu krążenia biegli uwzględnili całość obrazu klinicznego, profil czynników ryzyka, ograniczenia czynnościowe oraz obciążenia występujące przy wykonywaniu określonych czynności zawodowych. Uwzględniając wszystkie ograniczenia wynikające z przebiegu procesu chorobowego, biegli stwierdzili, że badany utracił w znacznym stopniu zdolność do wykonywania zatrudnienia zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji i jest częściowo niezdolny do pracy. Biegli opiniowali na podstawie tych samych dowodów, którymi dysponował organ rentowy w postępowaniu orzeczniczym. Wskazali również, że znacznie ograniczona pozostaje możliwość przekwalifikowania zawodowego z uwagi na stan psychiczny. Oceniając stopień niezdolności do pracy biegli uwzględnili biologiczne uszkodzenie struktury i funkcji organizmu, dotychczasowy przebieg procesów chorobowych, ich wpływ na stan czynnościowy organizmu i sprawność psychofizyczną, wiek badanego oraz zdolność do readaptacji zawodowej.

Sąd Okręgowy w pełni podziela ww. opinie biegłych i na ich podstawie uznał, że zaskarżona decyzja podlega weryfikacji w kształcie wskazanym w odwołaniu poprzez przyznanie ubezpieczonemu V. O. prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 22 maja 2023 roku (tj. od dnia złożenia wniosku o rentę) do dnia 30 czerwca 2027 roku, albowiem do tej daty, zdaniem biegłych, niezdolność ubezpieczonego do pracy będzie trwać.

Mając na względzie powyższe, Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c., orzekł jak w punkcie 1 sentencji.

Natomiast zgodnie z art. 118 ust. 1 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS w razie ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości Sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. W niniejszej sprawie w przekonaniu Sądu istniały podstawy do obciążenia organu rentowego odpowiedzialnością za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji przyznającej świadczenie, albowiem biegli opiniowali na podstawie tej samej dokumentacji medycznej, która stanowiła podstawę orzekania przez lekarzy orzeczników ZUS (co wprost wynika z opinii biegłych). Dlatego też – zdaniem Sądu – zasadne jest obciążenie organu rentowego odpowiedzialnością za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy, na podstawie art. 118 ust. 1 a ww. ustawy, postanowił jak w punkcie 2 sentencji.

Sędzia Karolina Chudzinska