Wyrok z 21 stycznia 2026, sygn. I ACa 2896/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 stycznia 2026 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny

w składzie

Przewodniczący SSA Rafał Dzyr

Protokolant Dominika Lasek

po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2026 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa M. S.

przeciwko A. S.

o rozwód

na skutek apelacji pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 9 czerwca 2025 r., sygn. akt XI C 1330/22

oraz na skutek zażalenia pozwanej

na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia roszczenia alimentacyjnego małoletniego syna stron, zawarte w punkcie VII sentencji tego wyroku

1.  (...)

2.  (...)

3.  uchyla zaskarżony wyrok w punktach I-VI oraz VIII-XI i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.

Sygn. akt (...)

UZASADNIENIE

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

Sygn. akt I ACa 2896/25

UZASADNIENIE

punktu 3 wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 21 stycznia 2025 r.5

Zaskarżonym wyrokiem6 z dnia 9 czerwca 2025 r., sygn. akt XI C 1330/22, Sąd Okręgowy w Krakowie rozwiązał małżeństwo stron przez rozwód bez orzekania o winie, orzekł o sposobie wykonywania przez strony władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem stron A. S., o rozłożeniu na obie strony kosztów utrzymania oraz wychowania syna i o kontaktach ojca z synem, a także o kosztach procesu.

Pozwana w zażaleniu7 zaskarżyła wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniosła o zasądzenie od powoda kosztów postępowania apelacyjnego. Zgłosiła również żądania dotyczące zamiany zaskarżonego wyroku, na wypadek jego nieuchylenia. Pozwana wskazała, że zmieniła stanowisko procesowe i domaga się obecnie rozwiązania małżeństwa przez rozwód z wyłącznej winy powoda.

Powód w odpowiedzi z dnia 6 października 2025 r.8 wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od powódki kosztów postępowania apelacyjnego. Wniósł o zmianę wyroku przez rozwiązanie małżeństwa z wyłącznej winy pozwanej (pkt 2 odpowiedzi), ewentualnie z winy obu stron (pkt 4).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Zmiana stanowiska procesowego, związana z zażądaniem przez pozwaną w apelacji rozstrzygnięcia o winie za rozkład pożycia, oznaczała, że przedmiotem postępowania sądowego stała się po raz pierwszy w tym procesie kwestia odpowiedzialności poszczególnych małżonków za rozkład pożycia. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ wówczas nie była to kwestia poddana przez strony do rozstrzygnięcia. Jednocześnie kwestia ta jest kluczowa dla wydania wyroku w przedmiocie rozwiązania małżeństwa przez rozwód, z uwagi na treść art. 57 § 1 k.r.o.

Pozwana, zgłaszając żądanie wydania orzeczenia w przedmiocie winy, sformułowała i uzasadniła wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Natomiast powód wniósł o nieuchylanie tego wyroku, podnosząc w uzasadnieniu, że pozwana nadużyła swojego prawa, ponieważ prawdziwym jej celem jest uzyskanie jak najkorzystniejszego orzeczenia o alimentach. Jednocześnie wskazał, że w przypadku uchylenia wyroku zakwestionuje te ustalenia faktyczne, które mogłyby wskazywać na jego odpowiedzialność za rozkład pożycia. Podał, że ustaleń tych dotąd nie zakwestionował jedynie dlatego, że formuła procesu o rozwód bez orzekania o winie tego od niego nie wymagała.

Zmiana stanowiska strony w kwestii orzekania o winie za rozkład pożycia, nie może zostać zakwalifikowana przez Sąd jako przejaw nadużycia prawa procesowego, a tym bardziej prawa materialnego. Dlatego też zarzut powoda nie mógł zostać wzięty pod uwagę. Uznając, że z przyczyn nieleżących po stronie Sądu Okręgowego nie została rozpoznana istota sprawy - nie zostało przeprowadzone postępowanie w przedmiocie winy małżonków za rozkład pożycia i w tym zakresie Sąd Okręgowy się nie wypowiedział – Sąd Apelacyjny w punkcie 3 sentencji uchylił zaskarżony wyrok w części zawartej w punktach od I do VI oraz od VIII do XI i w tym zakresie sprawę przekazał Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.

Uchylenie nie objęło punktu VII sentencji wyroku, ponieważ punkt ten zawiera postanowienie Sądu Okręgowego oddalające wniosek pozwanej o udzielenie kolejnego zabezpieczenia roszczenia alimentacyjnego syna w wyższej, niż dotychczas zasądzonej kwocie. Punkt ten został zaskarżony przez pozwaną zażaleniem, zarejestrowanym pod sygn. akt (...). Zażalenie to zostało rozstrzygnięte postanowieniem Sądu Apelacyjnego, zawartym w punktach 1 i 2 sentencji wyroku, i zostało odrębnie uzasadnione pod sygn. akt (...).

O kosztach postępowania odwoławczego, orzeczono na podstawie art. 108 § 2 k.p.c.

1 k. 1772

2 k. 1473-1474, uzasadnienie – k. 1496-1497

3 k. 1504-1522

4 k. 1598-1619

5 k. 1772

6 k. 1473-1474, uzasadnienie – k. 1488-1497

7 k. 1534-1561

8 k. 1637-1683