Wyrok z 22 maja 2026, sygn. V GC 612/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 maja 2026 r.

Sąd Rejonowy w Toruniu V Wydział Gospodarczy w składzie:

Przewodniczący: sędzia Paulina Walter-Fabiszewska

Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Flig

po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2026 r. w U.

na rozprawie

sprawy z powództwa: (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł.

przeciwko: D. T., S. Ł.

o zapłatę

1.  oddala powództwo,

2.  zasądza od powoda na rzecz pozwanych kwotę 3.600,00 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt V GC 612/25 upr

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu z 22 maja 2026 r.

Pozwem z dnia 17 czerwca 2025 r. (data stempla pocztowego) powód (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. wniósł o zasądzenie od pozwanych S. Ł. oraz D. T. solidarnie kwoty 13.152,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 11 marca 2022 r. do dnia zapłaty. Nadto, powód wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powód wskazał, iż w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zawarł z pozwanymi umowę sprzedaży energii elektrycznej, na mocy której zobowiązał się do sprzedaży energii elektrycznej na potrzeby pozwanych, a pozwani zobowiązali się do jej odbioru oraz terminowej zapłaty należności z tego tytułu. Nadto, powód zobowiązał się do zagwarantowania pozwanym sprzedaży gazu na określonych warunkach. Powód, na podstawie umowy, wystawiał pozwanym faktury VAT po zakończeniu każdego okresu rozliczeniowego.

Powód podnosił, że pozwany zobowiązali się do powstrzymania się od dokonania wypowiedzenia umowy lub uniemożliwienia jej realizacji, jeżeli na skutek rozwiązania umowy miałby nastąpić przed upływem okresu obowiązywania umowy. W przypadku rozwiązania umowy na skutek wypowiedzenia dokonanego ze skutkiem wcześniejszym niż dzień upływu okresu obowiązywania cennika lub regulaminu, stanowiącego załącznik do umowy albo w przypadku rozwiązania umowy przez powoda z przyczyn leżących po stronie pozwanych przed upływem okresu obowiązywania umowy, pozwani zobowiązani byli zapłacić na rzecz powoda karę umowną przy rozwiązaniu za każdy układ pomiarowo-rozliczeniowy. Ostatecznie powód podniósł, że pozwani nie wykonali swojego zobowiązania, rozwiązując umowę przed upływem okresu obowiązywania umowy, wobec czego zasadnym było obciążenie pozwanych karą płatną przy rozwiązaniu (k. 3 – 5v.).

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym orzeczono zgodnie z żądaniem powoda (k. 45).

Od powyższego nakazu zapłaty pozwani wnieśli sprzeciw, zaskarżając go w całości oraz wnosząc o oddalenie powództwa. W pierwszej kolejności potwierdzili, iż zawarli z powodem umowę sprzedaży elektrycznej, na podstawie której powód zobowiązał się do sprzedaży energii elektrycznej na potrzeby pozwany, a pozwani zobowiązali się do odbioru przedmiotowej energii oraz do terminowej zapłaty należności z tego tytułu.

W dalszej części uzasadnienia sprzeciwu wskazywali, iż w dniu 25 stycznia 2022 r. złożyli oświadczenie o wypowiedzeniu łączącej strony umowy. Zgodnie z oświadczeniem pozwanych wypowiedzenie umowy było podyktowane przyczyną techniczną, która wynikała wyłącznie z winy powoda. Wskazywali, iż powód nie był w stanie realizować ciążącego na nim zobowiązania w postaci odbioru energii wyprodukowanej przez instalację pozwanych. Pozwany podnosili, iż roszczenie powoda jest bezpodstawne, a zastrzeżona kara umowna – rażąco niewspółmierna do ewentualnie poniesionej przez powoda szkody i znacznie przewyższa świadczenie, do którego zobowiązaliby się pozwani, gdyby umowa nie została przez nich wypowiedziana. Nadto wskazywali, że mechanizm obliczania kary umownej nie został skonstruowany w sposób przejrzysty i zrozumiały. W ich ocenie, postanowienia umowne w tym zakresie posługują się nieprecyzyjnymi, nieostrymi sformułowaniami, co utrudnia jednoznaczną interpretację zasad naliczania kary.

Ostatecznie podnosili, że przewidziane w umowie prawo wypowiedzenia miało jedynie pozorny charakter. Kary umowne obciążające pozwanych uniemożliwiały faktyczne skorzystanie z wypowiedzenia. W ich ocenie, taka konstrukcja postanowienia umownego stoi w sprzeczności z zasadą swobody umów oraz prawem stron do swobodnego zakończenia stosunku prawnego (k. 59 – 61).

W piśmie procesowym z 29 października 2025 r. powód wskazywał, iż w umowie nie przewidziano jakiegokolwiek zobowiązania powoda do „odkupu”, „odbioru” czy „magazynowania” energii wyprodukowanej przez klientów. Powód odniósł się także do sposobu naliczenia kary umownej, podnosząc, iż została ona naliczona w sposób zgodny z treścią umowy i OWU. Ostatecznie wskazał, że pozwani zawarli umowę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i nie korzystają z ochrony przewidzianej dla konsumentów ani dla mikro przedsiębiorców w relacjach z dużym przedsiębiorcą. Umowa została zawarta dobrowolnie, wzorzec OWU był dostępny i jednoznacznie określał skutki wypowiedzenia, nie można zatem stwierdzić że jej postanowienia były nieważne na podstawie art. 58 § 2 k.c. (k. 86 – 87v.).

W dalszym toku procesu strony podtrzymywały swoje dotychczasowe stanowiska.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 30 czerwca 2021 r. pomiędzy (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (występujący jako Sprzedawca) a S. Ł. oraz D. T. (występującymi jako Klienci) zawarta została umowa sprzedaży energii elektrycznej nr (...). Zgodnie z § 1 umowy, na warunkach i w zakresie określonym w umowie oraz załącznikach do umowy, które stanowią jej integralną część, Sprzedawca zobowiązał się do sprzedaży energii elektrycznej, a Klienci zobowiązali się do zakupu energii elektrycznej oraz terminowego dokonywania płatności za energię elektryczną. Szczegółowe warunki sprzedaży energii elektrycznej, w szczególności sposób określenia niezbilansowania energii elektrycznej oraz jego rozliczania według profilu zużycia, zakres praw i obowiązków Sprzedawcy i X., określone zostały w Ogólnych Warunkach Umowy („OWU”).

Umowa zawarta została na czas określony, od dnia jej podpisania do dnia 31 grudnia 2026 r. Rozpoczęcie sprzedaży nastąpiło z dniem 1 lipca 2022 r. (§ 6 ust. 2 i 5 Umowy). W przypadku rozwiązania Umowy przed upływem okresu, o którym mowa w § 6 ust. 2 Umowy lub braku możliwości realizacji Umowy z przyczyn leżących po stronie X. Klient zobowiązany będzie do zapłaty kary umownej na zasadach określonych w § 6 ust. 1-3 OWU.

(dowód: umowa sprzedaży energii elektrycznej – k. 15 – 16)

Integralną częścią umowy był Załącznik nr 3 Zmiany do umowy, który miał zastosowanie wyłącznie do X. będącego osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, pod warunkiem, że Umowa nie posiada dla X. charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez Klienta działalności gospodarczej. W ust. 4 Załącznika wskazano, iż w przypadku rozbieżności pomiędzy treścią Załącznika, a treścią Umowy lub OWU, przeważające znaczenie ma treść tego Załącznika.

Zgodnie z § 2 OWU, sprzedawca zobowiązany był w szczególności do sprzedaży energii elektrycznej z zachowaniem obowiązujących wymagań określonych w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne oraz w odrębnych przepisach prawa; w ramach ceny za dostarczoną energię elektryczną, do bilansowania handlowego poprzez rozliczanie niezbilansowania energii elektrycznej powstałego pomiędzy przydzielonym profilem zużycia energii elektrycznej, zgłoszonym wolumenem energii elektrycznej w ramach Umowy, a rzeczywistym zapotrzebowaniem na energię elektryczną w okresach rozliczeniowych. X. zobowiązał się m.in. do odbioru energii elektrycznej zgodnie z obowiązującymi przepisami i Umową; zakupu energii elektrycznej zgodnie z obowiązującymi przepisami i Umową; terminowej zapłaty za dostarczoną energię elektryczną oraz terminowego uiszczania innych należności wynikających z Umowy; zapłaty kary umownej, zgodnie z § 6 ust. 1 OWU w przypadku rozwiązania Umowy przez X. lub niemożliwości realizacji Umowy z przyczyn leżących po stronie X., przed terminem wskazanym w § 6 ust. 2 Umowy (§ 2 i 3 OWU).

Zgodnie z § 6 ust. 1 OWU, w przypadku braku możliwości realizacji dostaw energii elektrycznej na podstawie Umowy przed upływem terminu wskazanego w § 6 ust. 2 Umowy, z przyczyn leżących po stronie X., X. zobowiązany będzie do zapłaty kary umownej stanowiącej iloczyn różnicy między całkowitą ilością energii elektrycznej zadeklarowaną przez X. w Umowie, a ilością energii elektrycznej zużytej przez X. oraz stawki jednostkowej wynoszącej 100,00 PLN/MWh.

(dowód: OWU – k. 16 – 17, załącznik nr 3 do umowy – k. 18)

Strony zawarły także umowę kompleksową sprzedaży gazu, na podstawie której Klient miał zamawiać, a Sprzedawca zobowiązał się dostarczać gaz do X. w Punktach Poboru. Klient zobowiązał się odebrać gaz od Sprzedawcy i zapłacić Opłatę za gaz.

(dowód: umowa kompleksowa sprzedaży gazu wraz z załącznikami – k. 22 – 30v.)

Pismem z dnia 25 stycznia 2022 r. pozwani wypowiedzieli powodowi umowę sprzedaży energii elektrycznej nr (...). Wypowiedzenie umowy spowodowane było zamiarem montażu instalacji fotowoltaicznej w budynku, w którym pozwani prowadzili działalność gospodarczą. Z uwagi na fakt, iż powód nie posiadał statusu tzw. sprzedawcy zobowiązanego i nie był podmiotem prowadzącym działalność w zakresie bilansowania, odbioru i magazynowania energii wytworzonej przez prosumentów, pozwani zdecydowali się na zakończenie współpracy z powodem jeszcze przed faktycznym rozpoczęciem sprzedaży energii elektrycznej i zawarli umowę z innym podmiotem.

(dowód: wypowiedzenie – k. 68 – 69v., protokół rozprawy z 14 maja 2026 r., zeznania pozwanych – k. 120 - 121)

Pismem z 24 lutego 2022 r. powód poinformował pozwanych, iż nie jest w stanie zaoferować umowy kompleksowej na sprzedaż energii elektrycznej, która spełniałaby obowiązek wynikający z art. 4j ust. 3a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne w zw. z art. 4 ust. 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Wskazał również, że nie jest sprzedawcą zobowiązanym, wyznaczonym przez Prezesa URE na obszarze właściwego operatora systemu dystrybucyjnego.

(dowód: odpowiedź pozwanego – k. 12

W dniu 24 lutego 2022 r. powód potwierdził rozwiązanie umowy nr (...) z dniem 30 września 2022 r., informując jednocześnie pozwanych o naliczeniu kary umownej w wysokości 13.152,00 zł zgodnie z § 6 ust. 1 Ogólnych Warunków Umowy. Tego samego dnia powód wystawił notę księgową obciążając pozwanych karą umowną w ww. wysokości. Termin płatności ustalony został na dzień 10 marca 2022 r.

(dowód: potwierdzenie rozwiązania umowy – k. 9, wezwanie do zapłaty – k. 10, nota księgowa (...)22/1 – k. 11)

Sąd zważył, co następuje:

A. faktyczny w niniejszej sprawie Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów przedłożonych przez strony postępowania. Strony nie podważały wiarygodności przedłożonych dokumentów, a również Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania ich autentyczności.

Za w pełni wiarygodne Sąd uznał również zeznania pozwanych. Sąd ocenił ich relację jako spójną, logiczną, przekonującą oraz korespondującą z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Pozwani w sposób szczery i szczegółowy przedstawili motywy, jakimi kierowali się, składając oświadczenie o wypowiedzeniu umowy.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostawał fakt zawarcia przez strony umowy sprzedaży energii elektrycznej z dnia 30 czerwca 2021 r. nr (...), która miała obowiązywać od dnia podpisania do dnia 31 grudnia 2026 r., z terminem rozpoczęcia sprzedaży energii od dnia 1 lipca 2022 r. Poza sporem był także fakt samego wypowiedzenia tej umowy przez stronę pozwaną pismem z dnia 25 stycznia 2022 r. Kwestię sporną stanowił natomiast obowiązek zapłaty przez pozwaną na rzecz powoda kwoty 13.152,00 zł tytułem kary umownej.

Powód argumentował swoje żądanie tym, że pozwani przedterminowo rozwiązali umowę zawartą na czas określony, co w świetle § 6 ust. 2 umowy w zw. z § 6 ust. 1 Ogólnych Warunków Umowy (OWU) obligowało ich do zapłaty kary umownej, obliczonej jako iloczyn zadeklowanego, a niewykorzystanego wolumenu energii oraz stawki jednostkowej 100,00 PLN/MWh. Pozwani natomiast podnosili, że ich oświadczenie o wypowiedzeniu umowy było podyktowane przyczynami technicznymi leżącymi wyłącznie po stronie powoda, który nie był w stanie realizować odbioru i bilansowania energii wyprodukowanej przez ich instalację fotowoltaiczną. Nadto pozwani wskazywali, że roszczenie powoda jest bezpodstawne, mechanizm naliczania kary umownej był nieprzejrzysty, a samo prawo do wypowiedzenia umowy miało charakter jedynie pozorny z uwagi na zastrzeżenie sankcji finansowych.

Na wstępie trzeba przypomnieć, że postępowanie cywilne ma charakter kontradyktoryjny, czego wyrazem jest przede wszystkim dyspozycja art. 232 k.p.c., określająca obowiązek stron do wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, co z kolei jest potwierdzeniem reguły zawartej w art. 6 k.c., wyznaczającej sposób rozłożenia ciężaru dowodu. Podkreślić przy tym należy, że zasady art. 6 k.c. i 232 k.p.c. nie określają jedynie zakresu obowiązku zgłaszania dowodów przez strony, ale rozumiane muszą być przede wszystkim i w ten sposób, że strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swych twierdzeń ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu co do tych okoliczności na niej spoczywał. Zaznaczyć także należy, że nie jest rzeczą Sądu poszukiwanie za stronę dowodów przez nią nie wskazanych, mających na celu udowodnienie jej twierdzeń (tak również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 grudnia 1996 roku, I CKU 45/96, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 76).

Wobec powyższego należy stwierdzić, że zgodnie z ogólną regułą, wyrażoną w art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wskazana zasada oznacza, że powód składając pozew powinien udowodnić fakty, które w jego ocenie świadczą o zasadności powództwa. Udowodnienie faktów może nastąpić przy pomocy wszelkich środków dowodowych przewidzianych przez kodeks postępowania cywilnego. Nie ulega także wątpliwości, że co do zasady to na powodzie spoczywa ciężar udowodnienia twierdzeń zawartych w pozwie, bowiem to on domaga się zapłaty i powinien udowodnić zasadność swojego roszczenia. Reguła dotycząca ciężaru dowodu nie może być jednak pojmowana w ten sposób, że ciąży on zawsze na powodzie. W zależności od rozstrzyganych w procesie kwestii faktycznych i prawnych ciężar dowodu co do pewnych faktów będzie spoczywał na powodzie, co do innych z kolei – na pozwanym.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że w niniejszej sprawie co do zasady to na stronie powodowej spoczywał ciężar udowodnienia istnienia dochodzonego roszczenia, bowiem to ona domagała się od pozwanych zapłaty kwoty wskazanej w pozwie.

Należy na wstępie podkreślić, że pozwani domagali się oddalenia powództwa w całości, kwestionując roszczenie powoda tak co do zasady, jak i co do wysokości, w szczególności podnosząc nieprzejrzystość, sprzeczność z zasadą swobody umów oraz nieostrość sformułowań umownych dotyczących mechanizmu naliczania kary umownej.

Zgodnie z art. 483 § 1 k.c. można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). Zgodnie natomiast z art. 484 § 1 k.c. w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Jeżeli jednak zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej. To samo dotyczy przypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana (art. 484 § 2 k.c.).

Kara umowna jest zatem dodatkowym zastrzeżeniem umownym, wprowadzanym do umowy w ramach swobody kontraktowania, mającym na celu wzmocnienie skuteczności więzi powstałej między stronami w wyniku zawartej przez nie umowy i służy realnemu wykonaniu zobowiązania (skłania stronę zobowiązaną do ścisłego wypełnienia zobowiązania). Dłużnik, godząc się na karę umowną, bierze tym samym na siebie gwarancję jego wykonania. Treścią zastrzeżenia kary umownej jest zobowiązanie się dłużnika do zapłaty wierzycielowi określonej kwoty pieniężnej w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego.

Kategorię „zobowiązania niepieniężnego” należy rozumieć szeroko. Obejmuje ona zobowiązania niepieniężne, przewidujące świadczenia o charakterze majątkowym (na przykład zawarcie umowy przyrzeczonej czy przeniesienie własności rzeczy lub praw) oraz niemajątkowym (na przykład powstrzymanie się od podejmowania określonej działalności czy zachowanie informacji w poufności). Wchodzi też w grę zastrzeganie kar umownych w przypadku skorzystania przez jednego z kontrahentów z uprawnienia kształtującego, na przykład wypowiedzenia umowy lub odstąpienia od niej (tak również Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 21 sierpnia 2008 roku, IV CSK 202/08, LEX nr 466003, z dnia 20 października 2006 roku, IV CSK 154/06, OSNC 2007, nr 7-8, poz. 117 czy z dnia 7 lutego 2007 roku, III CSK 288/06, LEX nr 274191). Nie ulega zatem wątpliwości, że zastrzeżenie kary umownej w przypadku rozwiązania umowy jest w obrocie prawnym co do zasady dopuszczalne i ważne.

Strona powodowa co do zasady twierdziła, że ustaliła wysokość kary umownej jako iloczyn różnicy między całkowitą ilością energii elektrycznej zadeklarowaną przez X. w Umowie, a ilością energii elektrycznej zużytej przez X. oraz stawki jednostkowej wynoszącej 100,00 PLN/MWh, powołując się na § 6 ust. 1 Ogólnych Warunków Umowy (OWU). Twierdziła także, że pozwani przedterminowo rozwiązali umowę, co skutkowało uzasadnionym obciążeniem ich przedmiotową notą księgową. W niniejszej sprawie powód wywodził uprawnienie do naliczenia kary bezpośrednio z ogólnego wzorca OWU (§ 6 ust. 1). Tymczasem z przedłożonych dokumentów wynika, że integralną częścią łączącej strony umowy był Załącznik nr 3 „Zmiany do umowy”, który modyfikował w sposób zasadniczy relację stron w przypadku klientów będących osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą, o ile umowa nie miała charakteru zawodowego. W ocenie Sądu, w Załączniku nr 3 strony w sposób świadomy i celowy dokonały zwężenia katalogu sytuacji uprawniających powoda do naliczenia kary umownej. O ile bowiem ogólne brzmienie wzorca OWU przewidywało karę umowną szeroko – zarówno na wypadek „wypowiedzenia lub rozwiązania umowy przez klienta”, jak i „niemożliwości realizacji umowy z przyczyn leżących po stronie klienta”, o tyle Załącznik nr 3 całkowicie wyeliminował samodzielną przesłankę w postaci wypowiedzenia lub rozwiązania umowy, obwarowując sankcją finansową wyłącznie sytuację „braku możliwości realizacji dostaw energii przed upływem terminu z przyczyn leżących po stronie klienta”.

Mając na względzie powyższą modyfikację, strona powodowa, na której zgodnie z art. 6 k.c. spoczywał ciężar dowodu, zobowiązana była wykazać w tym procesie, że na skutek działań lub zaniechań pozwanych ziściła się kwalifikowana przesłanka w postaci rzeczywistego, obiektywnego braku możliwości realizacji dostaw energii. Samo skorzystanie przez pozwanych z uprawnienia kształtującego w postaci złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy z dnia 25 stycznia 2022 r. nie jest tożsame z „brakiem możliwości realizacji dostaw”, zwłaszcza jeśli zważy się na bezsporny fakt, iż fizyczna sprzedaż i dostawa energii miała rozpocząć się dopiero od dnia 1 lipca 2022 r. Sąd nie mógłby zatem zasądzić kary umownej na podstawie ogólnych, wypartych postanowień OWU (dotyczących samego faktu wypowiedzenia umowy), w sytuacji gdy zindywidualizowany Załącznik nr 3 wymagał wykazania zupełnie innego zdarzenia sprawczego, którego zaistnienia powód w toku procesu nawet nie próbował udowodnić.

Abstrahując od powyższego, żądanie powoda nie zasługiwało na uwzględnienie także ze względu na fakt jego niewykazania co do wysokości.

Przedmiotem kary umownej może być świadczenie pieniężne. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zastrzeżenie w umowie określonej sumy (kary umownej) oznacza konieczność wskazania przez strony oznaczonej kwoty lub posłużenie się innym miernikiem odnoszącym się do stałej wartości, na przykład ułamkiem (procentem) ceny lub wynagrodzenia umownego, ukształtowanym w taki sposób, że wyliczenie kary umownej stanowi jedynie czynność arytmetyczną (tak również Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 8 lutego 2007 roku, I CSK 420/06, LEX nr 274239 czy z dnia 6 lutego 2008 roku, II CSK 428/07, LEX nr 621799). Nie spełnia natomiast wymogu oznaczoności kary określenie jej przez odwołanie się nie do stałego, lecz ocennego miernika wartości (na przykład ułamka, procentu wartości nieruchomości czy przedsiębiorstwa), ewentualnie miernika, którego wyliczenie nie jest możliwe na podstawie samej treści umowy (na przykład odwołanie się do wartości, które nie wynikają z umowy) czy miernika zmiennego (miernika, którego wysokość zmienia się w zależności od zaistniałych okoliczności). Niedopuszczalne jest bowiem takie określenie mierników wysokości kary umownej, których zastosowanie może prowadzić do sporu między stronami co do jej wysokości. Należy przy tym podkreślić, że ukształtowanie kary umownej jako oznaczonego świadczenia pieniężnego ma umożliwić wierzycielowi (w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania przez dłużnika zobowiązania niepieniężnego) żądanie z góry oznaczonej kwoty bez konieczności udowadniania powstania i wysokości szkody. Kara umowna, której wysokość powiązana byłaby z ocennym (subiektywnym), zmiennym, niedookreślonym lub pozaumownym miernikiem mogłaby natomiast niejednokrotnie powodować spór co do wyceny (wartości) miernika, a tym samym ustalenia wysokości kary umownej.

W niniejszej sprawie powód w piśmie procesowym z dnia 29 października 2025 r. (k. 86) oraz w treści noty księgowej z dnia 24 lutego 2022 r. (k. 11) wskazał, że wysokość kary umownej została określona na podstawie § 6 ust. 1 Ogólnych Warunków Umowy (OWU) jako iloczyn różnicy między całkowitą ilością energii elektrycznej zadeklarowaną przez X. w Umowie, a ilością energii elektrycznej zużytej przez X. oraz stawki jednostkowej wynoszącej 100,00 PLN/MWh. Trzeba w tym miejscu jednak podkreślić, że strona powodowa właściwie nie wskazała w pozwie, w jaki sposób zadeklarowany wolumen energii został wyliczony, a sama treść zasadniczego dokumentu umowy z dnia 30 czerwca 2021 r. (k. 15-16) takiej wartości nie zawiera. Sposób naliczenia kary umownej zaprezentowany przez powoda opiera się na miernikach, które w dacie kontraktowania miały charakter wyłącznie przyszły, zmienny i niedookreślony. Wprowadzenie do algorytmu wartości „ilości energii elektrycznej zużytej przez X.” – która w momencie podpisywania umowy stanowiła wartość nieznaną, zależną od bieżącego, faktycznego zapotrzebowania, a w realiach niniejszej sprawy wyniosła zero z uwagi na to, że do rozwiązania umowy doszło przed rozpoczęciem okresu dystrybucyjnego – implikuje wniosek, że wysokość kary nie była możliwa do zweryfikowania jedynie za pomocą czynności arytmetycznej w oparciu o stałe elementy kontraktu. Co więcej, powód w żaden sposób nie powiązał matematycznie kwoty wskazanej w nocie księgowej z konkretnymi parametrami, z których wynikałoby, jaki całkowity wolumen zadeklarowali pozwani na okres do 31 grudnia 2026 r. Sam tekst umowy i OWU nie określa, w jaki sposób w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy przed rozpoczęciem dostaw należy ten wolumen szacować.

W ocenie Sądu takie określenie wysokości kary umownej (odwołujące się do nieprecyzyjnych i niedookreślonych mierników, zależnych od przyszłego i niepewnego zużycia) stanowiło naruszenie bezwzględnie obowiązującego przepisu art. 483 § 1 k.c., a co za tym idzie, skutkowało bezwzględną nieważnością zastrzeżonej kary (art. 58 § 1 k.c.). Nie ulega bowiem wątpliwości, że ustalenie wysokości kary umownej nie stanowiło jedynie prostej czynności arytmetycznej, ponieważ w umowie nie wskazano stałego punktu odniesienia dla określenia wolumenu energii. Zastosowanie takiego zmiennego miernika mogło prowadzić – i w realiach niniejszej sprawy doprowadziło – do sporu między stronami co do wysokości kary umownej i przejrzystości algorytmu jej naliczania, co w świetle powołanego orzecznictwa Sądu Najwyższego było niedopuszczalne.

Mając na względzie wszystko powyższe, Sąd na podstawie art. 483 k.c. a contrario w zw. z art. 58 k.c., art. 484 k.c. i art. 6 k.c., oddalił powództwo w całości jako nieuzasadnione -pkt. 1 wyroku.

W punkcie 2. sentencji wyroku orzeczono o kosztach procesu zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c., w myśl zasady odpowiedzialności za wynik sprawy. W niniejszej sprawie do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę pozwaną należało wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 3.600 zł, ustalone zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U.2026.118 t.j.).