Wyrok z 26 maja 2026, sygn. VII U 1647/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

26 maja 2026 r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie

VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie: Przewodnicząca: sędzia (del.) Magdalena Pytel

po rozpoznaniu 26 maja 2026 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym

sprawy J. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w N.

o rentę z tytułu niezdolności do pracy

na skutek odwołania J. S.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w N.

z 28 września 2023 r. nr (...)

1)  zmienia zaskarżoną decyzję, przyznając J. S. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 11 lutego 2025 r. do 13 czerwca 2026 r.,

2)  oddala odwołanie w pozostałym zakresie.

VII U 1647/23

UZASADNIENIE

Decyzją nr (...) z 28 września 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w N. odmówił J. S. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy (k. 26 akt rentowych).

Pismem z 30 października 2023 r. J. S. odwołała się od ww. decyzji podnosząc, że decyzja oparta została na orzeczeniu komisji lekarskiej ZUS, które nie jest zgodne z rzeczywistością. W ocenie odwołującej się orzeczenie komisji nie uwzględnia stanu jej zdrowia i jest sprzeczne z dokumentacją medyczną. Odwołująca się wskazała, że jest niezdolna do pracy, a stan zdrowia ulega pogorszeniu, wobec czego wniosła o zmianę ww. decyzji i przyznanie jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy (k. 3).

W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 KPC Organ rentowy wskazał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, ponieważ odwołująca się nie spełnia ustawowej przesłanki z art. 57 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, tj. nie jest niezdolna do pracy (k. 4 - 4 verte).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

J. S. urodziła się (...) Posiada zawodowe wykształcenie - introligator. W zawodzie pracowała przez kilka lat, następnie przy produkcji z materiałów papierowych, jako konfekcjoner artykułów higienicznych, a w latach 2021/2022 jako pracownik ochrony (bezsporne).

J. S. od 18 roku życia miała rozpoznaną łuszczycę paznokci i skóry owłosionej głowy. Z biegiem lat nasiliły się dolegliwości bólowe ze strony stawów obwodowych i kręgosłupa. Z tego powodu leczyła się i leczy się nadal w (...), (...), (...), była konsultowana przez neurochirurga. W czerwcu 2023 r. rozpoznano u niej łuszczycowe zapalenie stawów. Mimo leczenia zgłaszała bóle drobnych stawów rąk, stawów biodrowych, kolanowych i skokowych oraz sztywność poranną utrzymującą się do około 1,5 godziny.

W badaniu MR z 11 lutego 2025 r. ujawniono świeżo przebyte złamania dolnej blaszki granicznej trzonu kręgu L4 o niejasnej etiologii, które 10 marca 2025 r. poddano leczeniu cementoplastyką trzonu kręgu.

Dodatkowo, 25 marca 2025 r. J. S. przebyła operację dyskopatii na poziomie L5/S1 - lewostronną fenestrację, flavektomię, uwolnienie zrostów, discektomię L5/S1. Otrzymała skierowanie do leczenia w (...), wizyta była zaplanowana na 5 listopada 2025 r.

Wcześniej, 29 kwietnia 2005 r. odwołująca przebyła złamanie trzonu kręgu L2. W 2010 r. wykonano wertebroplastykę kręgu L2, stwierdzono cechy dyskopatii na poziomie LI/L2. L2/L3, L3/ L4, L5/S1. 19 lipca 2009 r. przebyła artroskopię stawu barkowego lewego z powodu uszkodzenia stożka rotatorów. W 2017 r. przebyła złamanie III kości lewego śródstopia. W styczniu 2022 r. doszło do skręcenia prawego stawu skokowego

Ponadto, od 2022 r. odwołująca leczy się z powodu astmy oskrzelowej, a od połowy 2023 r. z powodu obturacyjnego bezdechu sennego.

11 lipca 2023 r. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy.

Lekarz orzecznik ZUS 17 sierpnia 2023 r. wydał orzeczenie o braku u J. S. niezdolności do pracy. Lekarz orzecznik oparł się na analizie dostępnej dokumentacji medycznej i orzeczniczej. Rozpoznał u opiniowanej min. zmiany zwyrodnieniowo - dyskopatyczne kręgosłupa, stan po wygojonym złamaniu trzonu kręgu L2, stan po leczeniu artroskopowym barku lewego, stan po złamaniu III kości śródstopia lewego (k. 12 akt rentowych).

Pismem z 31 sierpnia 2023 r. J. S. zgłosiła sprzeciw wobec ww. orzeczenia, podkreślając, że z powodu dolegliwości ze strony narządu ruchu jest osobą przynajmniej częściowo niezdolną do pracy.

Na skutek wniesionego sprzeciwu orzeczenie wydała również komisja lekarska ZUS 20 września 2023 r., stwierdzając, że J. S. nie jest niezdolna do pracy. Komisja Lekarska rozpoznała u J. S. zmiany zwyrodnieniowo - dyskopatyczne kręgosłupa, stan po wygojonym złamaniu trzonu kręgu L2, stan po leczeniu artroskopowym barku lewego, stan po złamaniu III kości śródstopia lewego. Chorobą zasadniczą uznano chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa (k. 14 akt rentowych).

Postanowieniem z 11 grudnia 2023 r. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych z zakresu chorób płuc, chorób wewnętrznych, neurologii i ortopedii na okoliczność ustalenia - po przeprowadzeniu badania - czy J. S. jest całkowicie lub częściowo niezdolna do pracy i od kiedy, czy niezdolność ta istniała 11 lipca 2023 r., czy ma charakter trwały czy okresowy, a jeśli okresowy - jaki jest przewidywany czas jej trwania (k. 6).

Biegła sądowa specjalista chorób płus - J. I. - w opinii z 12 marca 2024 r. stwierdziła, że z przyczyn pulmonologicznych J. S. nie jest i nigdy nie była, osobą niezdolną do pracy. Biegła wskazała, że występująca u odwołującej się astma ma stabilny przebieg, bez zaostrzeń, w kolejnych spirometriach bez obturacji i od czerwca 2023 r. bez objawów obturacji oskrzeli w kolejnych badaniach osłuchowych (k. 28 - 28 verte).

Biegła sądowa z zakresu chorób wewnętrznych - Ł. D. - w opinii z 14 maja 2024 r. stwierdziła brak niezdolności do pracy J. S. z przyczyn internistycznych. Biegła wskazała, że rozpoznana astma oskrzelowa ma przebieg stabilny i łagodny, bez zaostrzeń i jest dobrze kontrolowana farmakologicznie Rozpoznany zespól bezdechów sennych również jest dobrze kompensowany aparatem (...). Ze względu na obserwowany wzrost poziomu hormonu przysadkowego (...) J. S. pozostawać pod kontrola (...). Rozpoznane zapalenie błony śluzowej żołądka oraz choroba refluksowa wymagają przestrzegania diety, a w okresie zaostrzeń stosowania J. pompy protonowej (k. 65).

Biegła sądowa neurolog - J. K. - w opinii z 14 czerwca 2024 r. stwierdziła brak niezdolności do pracy J. S. ze względu na stan neurologiczny, w tym 11 lipca 2023 r. W uzasadnieniu opinii biegła wskazała, że u opiniowanej nie występują cechy ogniskowego uszkodzenia centralnego układu nerwowego. Opiniowana prezentowała logiczny kontakt, prawidłową orientację auto - i allopsychiczną, prawidłową siłę uścisku rąk, bez istotnego upośledzenia sprawności manualnej, także chód opiniowanej był sprawny, symetryczny, bez pomocy sprzętów ortopedycznych. Biegła nie stwierdziła oczopląsu, ataksji, objawów móżdżkowych ani ewidentnych niedowładów kończyn. Ponadto, brak było objawów korzeniowych, cech objawów zespołu piramidowego, brak objawów patologicznych, a próba D. była ujemna. Ruchy kręgosłupa odcinka szyjnego i kręgosłupa lędźwiowo - krzyżowego były bólowo ograniczone w niewielkim stopniu, bez cech wzmożonego napięcia, bez objawów korzeniowych. Biegła dodała, że opiniowana wymaga leczenia w okresach zaostrzeń dolegliwości, ale zgłaszane obecnie objawy nie sprowadzają znacznego upośledzenia sprawności jej organizmu. W ocenie biegłej zastosowane leczenie i rehabilitacja pozwoliły na uzyskanie poprawy stanu zdrowia (k. 72).

Biegły sądowy specjalista z zakresu ortopedii i traumatologii - D. Ż. - w opinii z 30 listopada 2024 r. stwierdził, że J. S. jest zdolna do pracy. Biegły wskazał, że opiniowana stoi prawidłowo na palcach i piętach, a funkcja chwytno - manipulacyjna obu rąk jest prawidłowa. Jednocześnie biegły nie stwierdził zaników mięśniowych ani niedowładów mięśniowych w kończynach górnych i dolnych i podsumował, że w zakresie narządu ruchu opiniowana nie wymaga leczenia operacyjnego. Biegły dodał, że leczenie operacyjne zerwania stożka rotatorów lewego barku przyniosło poprawę sprawności narządu ruchu i obecnie ograniczenia ruchomości w stawie barkowym są niewielkie i nie powodują trwałej niezdolności do pracy, a w przypadku zaostrzenia dolegliwości bólowych mogą być leczone w ramach krótkotrwałej niezdolności do pracy. Odnosząc się do skręcenia stawu skokowego z 4 sierpnia 2022 r. biegły wskazał, że wygoiło się ono prawidłowo, bez deficytów ruchomości stawu skokowego. Złamanie III kości lewego śródstopia po leczeniu zachowawczym wygoiło się prawidłowo, co potwierdza wynik badania RTG z 31 sierpnia 2017 r., który wykazał tylko odwapnienie kości stopy, a poza tym kość stopy nie ma ewidentnych zmian pourazowych (k. 127 - 128).

Postanowieniem z 10 czerwca 2025 r. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu reumatologii celem ustalenia czy po 11 lipca 2023 r. odwołująca była zdolna czy też całkowicie lub częściowo niedolna do pracy, czy jest to niezdolność trwała, czy okresowa, a jeżeli okresowa to na jaki okres (k. 142).

Biegły sądowy specjalista reumatolog - Z. N. - w opinii z 28 października 2025 r. nie stwierdził u J. S. niezdolności do pracy na dzień 11 lipca 2023 r., stwierdził natomiast, że opiniowana jest częściowo okresowo niezdolna do pracy od 11 lutego 2025 r. od daty badania MR kręgosłupa potwierdzającego kolejne złamanie trzonu kręgu, do 14 czerwca 2026 r. Biegły rozpoznał u J. S. chorobę zwyrodnieniową stawów, osteoporozę ze złamaniem patologicznym, stan po świeżym złamaniu kompresyjnym trzonu kręgu L4, co ujawniło badanie MR z 11 lutego 2025 r., stan po operacji dyskopatii L5/S1 25 marca 2025 r., stan po złamaniu trzonu kręgu L2 i wertebroplastyce tego kręgu 14 października 2010 r., stan po operacji barku lewego po zerwaniu stożka rotatorów 9 lipca 2009 r., stan po wygojonym złamaniu III kości śródstopia lewego, stan po wygojonym skręceniu stawu skokowego prawego, łuszczycowe zapalenie stawów - nie potwierdzone klinicznie. W opinii biegłego ww. choroby narządu ruchu wymienione nie powodowały na dzień 11 lipca 2023 r. naruszenia funkcji organizmu w stopniu powodującym długotrwałą utratę zdolności do pracy. Biegły wskazał natomiast, że zdarzenia medyczne, które wystąpiły z dniem 11 lutego 2025 r. (data badania MR kręgosłupa potwierdzająca kolejne złamanie trzonu kręgu) powodują u opiniowanej okresową częściową niezdolność do pracy. Biegły dodał, że J. S. ze względu na zgłaszane dolegliwości ze strony narządu ruchu, w tym rozpoznaną osteoporozę ze złamaniami patologicznymi, leczoną ostatnio operacyjnie dyskopatię L5/S1 nie może wykonywać pracy fizycznej, pracy fizycznej w wymuszonej pozycji ciała, także pracy siedzącej, pracy w skrajnych warunkach atmosferycznych. Wymienione powyżej ograniczenia w zatrudnieniu skutkują długotrwałą częściową niezdolnością do pracy.

Biegły podsumował, że z aktualnej dokumentacji medycznej i zebranego wywiadu wynika, że opiniowana od początku 2025 r. była kilkakrotnie hospitalizowana z przyczyn ortopedycznych i reumatologicznych, a dokumentacja medyczna pozwala rozpoznać zaawansowaną klinicznie chorobę zwyrodnieniowo - dyskopatyczną kręgosłupa, stawów obwodowych i osteoporozę ze złamaniami patologicznymi (k.).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności na podstawie opinii biegłych sądowych z zakresu chorób płuc, chorób wewnętrznych, neurologii, ortopedii i traumatologii oraz reumatologii, a także w oparciu o dokumentację medyczną i orzeczniczą znajdującą się w aktach sprawy oraz w aktach rentowych organu rentowego. W ocenie Sądu opinie biegłych są fachowe, rzetelne i spójne co do rozpoznanych u odwołującej się schorzeń, a wnioski w nich zawarte zostały sformułowane w sposób jasny, logiczny i należycie uzasadniony, z uwzględnieniem całokształtu dokumentacji medycznej. Biegli w sposób przekonujący wyjaśnili, na czym polegają stwierdzone u odwołującej się schorzenia oraz w jakim stopniu wpływają one na jej zdolność do pracy, wobec czego Sąd uznał sporządzone opinie za w pełni wiarygodny i miarodajny dowód w sprawie, czyniąc je podstawą poczynionych ustaleń faktycznych.

Za kluczową dla rozstrzygnięcia sprawy Sąd uznał opinię biegłego sądowego z zakresu reumatologii Z. N. jako sporządzoną najpóźniej i uwzględniającą najbardziej aktualny stan zdrowia odwołującej się, w tym zdarzenia medyczne zaistniałe już po wydaniu pozostałych opinii. Biegły ten w sposób wyczerpujący i przekonujący ocenił wpływ ujawnionych schorzeń narządu ruchu, w tym osteoporozy ze złamaniami patologicznymi, na zdolność odwołującej się do wykonywania pracy, wskazując jednoznacznie zarówno na brak niezdolności do pracy na dzień 11 lipca 2023 r., jak i na powstanie okresowej częściowej niezdolności do pracy od 11 lutego 2025 r. Sąd nie znalazł podstaw do podważenia wniosków zawartych w tej opinii, uznając ją za w pełni miarodajną podstawę ustaleń faktycznych w zakresie aktualnego stanu zdrowia odwołującej się i jego wpływu na zdolność do pracy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w części.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było ustalenie czy J. S. spełnia przesłankę niezdolności do pracy warunkującą przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, o której mowa w art. 57 ust. 1 w zw. z art. 12 i art. 13 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 57 ust. 1 powołanej ustawy renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki: jest niezdolny do pracy, ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy, a niezdolność do pracy powstała w okresach wskazanych w ustawie albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu, przy czym częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (art. 12 ust. 3 ustawy).

W niniejszej sprawie spór dotyczył okoliczności wymagających wiadomości specjalnych, w związku z czym Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych odpowiednich specjalności. Wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, w sprawach wymagających wiadomości specjalnych, opinia biegłego ma na celu ułatwienie sądowi należytej oceny zebranego materiału dowodowego, a Sąd nie może - wbrew opinii biegłych - orzekać o niezdolności do pracy w sposób z nimi sprzeczny, gdyż prowadziłoby to do dokonywania ustaleń w zakresie wymagającym wiadomości specjalnych bez wymaganej w tym celu wiedzy fachowej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 14 marca 2007 r., III UK 130/06). Sąd orzekający nie dysponuje wiadomościami specjalnymi pozwalającymi na samodzielną ocenę stanu zdrowia ubezpieczonego i jego wpływu na zdolność do pracy, wobec czego rozstrzygnięcie w tym zakresie musi opierać się na opiniach biegłych sądowych, o ile są one rzetelne, fachowe i nie budzą wątpliwości co do swej wiarygodności.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych z zakresu chorób płuc, chorób wewnętrznych, neurologii, ortopedii i traumatologii oraz reumatologii. Z opinii biegłych z zakresu pulmonologii, chorób wewnętrznych, neurologii oraz ortopedii i traumatologii jednoznacznie wynikało, że rozpoznane u odwołującej się schorzenia układu oddechowego, internistyczne, neurologiczne oraz ortopedyczne mają przebieg stabilny, są skutecznie leczone i nie powodują naruszenia sprawności organizmu w stopniu uzasadniającym uznanie odwołującej się za niezdolną do pracy, w tym także na dzień 11 lipca 2023 r.

Odmiennie ocenił sytuację zdrowotną odwołującej się biegły sądowy z zakresu reumatologii, który - uwzględniając najbardziej aktualną dokumentację medyczną - wskazał, że wprawdzie na dzień złożenia wniosku o rentę odwołująca się nie była niezdolna do pracy, jednakże wskutek zaistniałych później zdarzeń medycznych, w tym ujawnionego w lutym 2025 r. kolejnego złamania trzonu kręgosłupa na tle osteoporozy oraz przebytego w marcu 2025 r. zabiegu operacyjnego dyskopatii, doszło do istotnego nasilenia dolegliwości ze strony narządu ruchu, skutkującego niemożnością wykonywania pracy fizycznej, pracy w wymuszonej pozycji ciała oraz pracy w niekorzystnych warunkach atmosferycznych.

Sąd w pełni podzielił wnioski wynikające z opinii biegłego reumatologa, uznając je za logiczne, wyczerpująco uzasadnione i znajdujące oparcie w dokumentacji medycznej obejmującej najnowsze zdarzenia związane ze stanem zdrowia odwołującej się, których nie mogli uwzględnić pozostali biegli wydający opinie we wcześniejszym okresie postępowania.

Odnosząc się do stanowiska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który wnosił o oddalenie odwołania w całości, wskazać należy, że organ rentowy nie zgłosił żadnych zastrzeżeń ani zarzutów do opinii biegłego sądowego z zakresu reumatologii, w szczególności nie kwestionował zawartych w niej wniosków co do powstania u odwołującej się częściowej niezdolności do pracy od 11 lutego 2025 r., ani przyjętej przez biegłego argumentacji medycznej. Wobec braku jakiejkolwiek polemiki organu rentowego z tą opinią, a tym bardziej braku wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej bądź opinii innego biegłego tej specjalności, Sąd nie znalazł podstaw, aby z urzędu podważać wnioski wynikające z tej opinii czy też pomijać wynikające z niej ustalenia przy wyrokowaniu. Stanowisko ZUS sprowadzające się do wniosku o oddalenie odwołania w całości, mimo niekwestionowania opinii biegłego reumatologa stwierdzającej powstanie niezdolności do pracy w toku procesu, nie mogło zatem zostać uwzględnione, gdyż prowadziłoby to do pominięcia istotnej części materiału dowodowego sprawy, którego wiarygodności i fachowości organ rentowy w żaden sposób nie zakwestionował. W tym kontekście wskazać należy, że wprawdzie zgodnie z ogólną zasadą postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych sąd dokonuje kontroli decyzji organu rentowego według stanu rzeczy istniejącego w chwili jej wydania, jednakże w sprawach o świadczenia uzależnione od niezdolności do pracy postępowanie sądowe ma charakter postępowania rozpoznawczego, a nie wyłącznie kontrolnego, co uprawniało, a wręcz zobowiązywało Sąd do uwzględnienia w wyroku niekwestionowanej przez strony zmiany stanu zdrowia odwołującej się, jaka nastąpiła już po wydaniu zaskarżonej decyzji.

Zatem, w oparciu o ww. opinię Sąd przyjął, że J. S. stała się częściowo i okresowo niezdolna do pracy dopiero od 11 lutego 2025 r., zaś niezdolność ta ma charakter okresowy do 13 czerwca 2026 r. tj. do dnia poprzedzającego osiągnięcie przez odwołującą powszechnego wieku emerytalnego.

Wobec powyższego, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 KPC, Sąd zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał odwołującej się prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy za wskazany okres, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.

W pozostałym zakresie, to jest co do okresu sprzed 11 lutego 2025 r., w którym - jak wynika ze zgodnych w tym zakresie opinii wszystkich biegłych - odwołująca się nie była niezdolna do pracy, odwołanie jako niezasadne podlegało oddaleniu na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 KPC, o czym Sąd orzekł w pkt 2 wyroku.

sędzia (del.). Magdalena Pytel