Wyrok z 24 czerwca 2026, sygn. II Ka 301/26

Przewodniczący:

SSO Agnieszka Karłowicz

Protokolant:

sekr. sąd. Kinga Łempicka

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II Ka 301/26

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 30 stycznia 2026 r. w sprawie o sygn. akt II K 497/25

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐co do winy

☒co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana

2.  USTALENIE FAKTÓW W ZWIĄZKU Z DOWODAMI PRZEPROWADZONYMI PRZEZ SĄD ODWOŁAWCZY

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

---

---

---

---

---

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

---

---

---

---

---

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

---

---

---

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

---

---

---

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW I WNIOSKÓW

Lp.

Zarzuty

1

1. błędu w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść orzeczenia poprzez stwierdzenie, iż H. H. (2) utrudnia przebieg postępowania w sytuacji, gdy pozostaje na zwolnieniu lekarskim, co świadczy ze nie ukrywa się, a jego nieobecność jest w pełni usprawiedliwiona;

2. naruszenia prawa procesowego, mający wpływ na treść wyroku poprzez nieuwzględnienie składanych zwolnień do lekarzy sądowych, co doprowadziło do pozbawienia możliwości obrony oskarżonego i przeprowadzenie sprawy pod jego usprawiedliwioną nieobecność;

3. naruszenia prawa procesowego, mający wpływ na treść orzeczenia tj. art. 7 kpk w zw. z art. 410 kpk poprzez niewłaściwą ocenę wyjaśnień oskarżonego oraz dokumentacji wskazującej na przyczyny niezależne od oskarżonego;

4. złożonych w sprawie wyjaśnień oskarżonego w postaci skruchy, konieczności wymierzenia kary bezwzględnego pozbawienia wolności, pominięcia chorób oskarżonego;

5. rażącego naruszenia kary poprzez wymierzenie kary bezwzględnie obowiązującej, gdy okoliczności takie jak choroba oskarżonego i jego stan zdrowia oraz okoliczności czynu przemawiają za karą wolnościową

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadne

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja wniesiona przez oskarżonego nie zasługiwała na uwzględnienie, zaś – zdaniem Sądu Odwoławczego – Sąd Rejonowy nie naruszył żadnych ze wskazanych przez skarżącego, w petitum środka odwoławczego, przepisów prawnych.

Obraza przepisów procesowych może stanowić podstawę zarzutu odwoławczego, ale tylko wówczas, gdy zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na treść orzeczenia. Chodzi tu o ustalenie hipotetycznego związku pomiędzy uchybieniem, a treścią zaskarżonego orzeczenia. Nie zawsze bowiem naruszenie przepisów procesowych odbija się negatywnie na treści orzeczenia. Mogą zaistnieć uchybienia, które nie mają takiego wpływu. Nie jest natomiast konieczne stwierdzenie, że obraza przepisów procesowych rzeczywiście miała wpływ na treść orzeczenia (por. Grajewski, Paprzycki, Steinborn, Kodeks, t. 2, 2013, s. 88).

Skarżący wskazał na liczne uchybienia procesowe, głównie związane z podjętymi czynnościami procesowymi na rozprawie sądowej w dniu 30 stycznia 2026 roku. W świetle art. 374 § 1 kpk oskarżony ma prawo, a nie obowiązek brać udział w rozprawie. Tylko w sprawach o zbrodnie obecność oskarżonego na rozprawie głównej jest obowiązkowa z mocy prawa (art. 374 § 2 kpk). Wyeliminowanie przez ustawodawcę totalnego obowiązku obecności oskarżonego na rozprawie i związanych z tym powinności spoczywających na Sądzie służy eliminacji źródła przewlekłości postępowania sądowego. Oskarżony nie był obecny na rozprawie w dniu 30 stycznia 2026 roku, ale wydana w dniu 12 stycznia 2026 roku w sposób kompleksowy odnosiła się do jego stanu zdrowia i możliwości stawiennictwa na rozprawę sądową, a objęte symbolami schorzenia wskazane w zaświadczeniu z dnia 29 stycznia 2026 roku pokrywały się zakresowo z dotychczasowymi schorzeniami oskarżonego. W niniejszej biegły jasno i rzetelnie wypowiedział się co do stanu zdrowia H. H. (1). U w/w rozpoznano złamanie dwukostkowe podudzia lewego. Ponadto biegły podniósł, że w związku z uszkodzeniem lewego stawu skokowego mogą występować utrudnienia w poruszaniu się przez oskarżonego. Na tyle na ile nie może on samodzielnie poruszać się na dłuższe dystanse, może zostać dowieziony transportem indywidualnym do budynku Sądu. Wobec czego biegły stwierdził, że nie istnieją przeciwskazania uniemożliwiające oskarżonemu udział w rozprawach. Niemniej jednak biegły ustalił, iż dotychczas przekładane przez oskarżonego zaświadczenia, usprawiedliwiające jego nieobecność, wystawiane były wyłącznie w oparciu o dokumentację medyczną, zaś w karcie informacyjnej z pobytu w/w w Szpitalu Powiatowym w J., jak i zwolnieniach ZUS ZLA nie wskazano, aby oskarżony nie mógł chodzić. Zdaniem Sądu II instancji, zasadnym było przyjęcie przez Sąd meriti, iż postawa oskarżonego niewątpliwie zmierzała do utrudniania i przedłużania postępowania. Jednocześnie podkreślenia wymaga okoliczność, że oskarżony był w stanie pokonać odległość do O., celem uzyskania od lekarza sądowego stosownego zaświadczenia usprawiedliwiającego jego niestawiennictwo – co pozostaje w oczywistej sprzeczności z prezentowanym przez niego stanowiskiem, iż jego stan zdrowia nie pozwalał mu dotrzeć na rozprawy do Sądu Rejonowego w Siedlcach – gdzie miał do pokonania o wiele mniejszy dystans. Sąd uznał, że obecność oskarżonego nie jest niezbędna, odczytano akt oskarżenia oraz wyjaśnienia oskarżonego. Oskarżony i jego obrońca nie sygnalizowali w sposób procesowy woli złożenia wyjaśnień na kolejnym terminie rozprawy, ani przeprowadzenia innych czynności procesowych przy których obecność oskarżonego powinna być zapewniona. Należy podkreślić, że na rozprawie był obecny obrońca oskarżonego, który aktywnie uczestniczył w czynnościach procesowych i zapewniał mu realną obronę. Należy podkreślić, że oskarżony nie stawił się także na rozprawie odwoławczej i choć składał wniosek o jej odroczenie, to nie wskazał dlaczego jego obecność jest niezbędna, nie składał wniosków dowodowych, nie podnosił konieczności uzupełnienia materiału dowodowego. Na rozprawie odwoławczej również była możliwość złożenia wyjaśnień przez oskarżonego, tak aby przedstawić swoje stanowisko wobec postawionego zarzutu. Ewentualne wnioski dowodowe mogły zostać złożone w formie pisemnej lub przez obrońcę. W orzecznictwie wskazuje się, iż zgodnie z art. 117 § 2a kpk usprawiedliwienie niestawiennictwa na rozprawę z powodu choroby powinno każdorazowo następować na podstawie zaświadczenia wystawionego przez lekarza sądowego, co nie oznacza niedopuszczalności przedłożenia stosownego dokumentu w terminie późniejszym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r., sygn. II KK 237/17, Prok. i Pr. 2017 nr 10, poz. 7, KZS 2017 nr 11, poz. 19, Legalis Numer 1650952). W kontekście tychże okoliczności, Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, iż nie może powoływać się na naruszenie jego prawa do obrony ten, kto sam zrezygnował z przysługujących mu uprawnień procesowych – postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2001 r. II KKN 96/01 - nie może się powoływać na pogwałcenie swego prawa do obrony ten, kto świadomie i z własnego wyboru nie korzysta nawet z tych form umożliwiających realizację tego prawa, które zostały mu udostępnione, w tym przypadku pisemnego wniosku dowodowego.

Za niezasadne należało uznać pozostałe zarzuty apelacji dotyczące naruszenia prawa procesowego, mające wpływ na treść zaskarżonego wyroku. W pierwszej kolejności wskazać należy, że stawianie łącznie zarzutu naruszenia art. 7 kpk w zw. z art. 410 kpk jest nieprawidłowe, gdyż zarzuty te wzajemnie się wykluczają. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia art. 7 kpk wymaga wykazania, że ocena dokonana przez Sąd jest sprzeczna z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, że nie została poprzedzona ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, bądź że argumentacja zaprezentowana przez Sąd za tak dokonanym wyborem pozostaje w sprzeczności z zasadami logiki. Elementami, które decydują o zachowaniu zasady swobodnej oceny dowodów są m.in.: ujawnienie w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy zgodnie z regułami wskazanymi w art. 2 § 2 kpk, rozważenie wszystkich okoliczności, przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, argumentacja wyczerpująca i logiczna, z jednoczesnym uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, zawarta w uzasadnieniu orzeczenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2025 roku, sygn. akt II ZOW 2/25). Oskarżony w toku postępowania przygotowawczego przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu polegającego na niestosowaniu się do obowiązującego go zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, który wynikał z prawomocnych orzeczeń Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowiecki i Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim. Wobec wyjaśnień oskarżonego, zeznań świadka H. F. i załączonych odpisów orzeczeń wina oskarżonego nie budziła wątpliwości. Jeśli Sąd meriti nie naruszył żadnego z przepisów ze sfery gromadzenia i oceny dowodów, to brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2015 r., II AKa 171/15/0).

Odnosząc się do zarzutu oskarżonego dotyczącego niewspółmierności orzeczonej wobec niego kary, należy wskazać, że aby kara rzeczywiście miała taki charakter, musi zachodzić znaczna, wyraźna, nie dająca się zaakceptować dysproporcja między karą wymierzoną a karą sprawiedliwą, zasłużoną na podstawie ustalonych okoliczności sprawy relewantnych dla wymiaru kary. Jak wskazuje się w orzecznictwie, zdaniem Sądu Najwyższego, rażąca niewspółmierność kary, o której stanowi przepis art. 438 pkt 4 kpk, jest pojęciem niezdefiniowanym przez ustawodawcę, którego treść wypełnia orzecznictwo. Powyższa niewspółmierność winna być rozumiana jako znaczna, wyraźna i oczywista, a więc niedająca się zaakceptować dysproporcja między karą wymierzoną a karą sprawiedliwą, tj. karą, jaką należy wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo. Ponadto, należy pamiętać iż zarzut niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen, można zasadnie podnosić wówczas, gdy kara jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy, innymi słowy - gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą. Niewspółmierność więc zachodzi wówczas, gdy suma zastosowanych kar i innych środków, wymierzona za przypisane przestępstwa, nie odzwierciedla należycie stopnia szkodliwości społecznej czynu i nie uwzględnia w wystarczającej mierze celów kary (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 28 października 2025 roku, sygn. akt II AKa 218/25). Zdaniem Sądu Okręgowego, wymierzona oskarżonemu kara 6 miesięcy pozbawienia wolności – wbrew twierdzeniom skarżącego – jest adekwatna do stopnia społecznej szkodliwości czynu i zawinienia oskarżonego, okoliczności obciążających i okoliczności łagodzących, celów kary w zakresie społecznego oddziaływania, a także tych zapobiegawczych, które ma ona osiągnąć w stosunku do oskarżonego. Przy czym Sąd Rejonowy rozstrzygając w rozważanej części stosował się do dyrektyw wskazanych w art. 53 kk. W realiach niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że oskarżony został skazany za czyn z art. 244 kk, polegający na niestosowaniu się do zakazów prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych uprzednio orzeczonych wyrokami: Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie o sygn. akt II K 195/23 i Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim z dnia 10 lipca 2023 r. w sprawie o sygn. akt II K 564/22. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji przestępstwo to godzi w autorytet organów wymiaru sprawiedliwości. A jednocześnie świadczy o lekceważącym stosunku oskarżonego do Sądu i jego orzeczeń. H. H. (1) miał pełną świadomość obowiązujących go zakazów, a mimo to po raz kolejny naruszył porządek prawny. Co zatem jednoznacznie wskazuje, że wcześniejsze reakcje prawnokarne o charakterze wolnościowym nie spełniły zamierzonych skutków prewencyjnych i wychowawczych - tym samym brak jest realnej gwarancji, że tym razem przyniosłyby oczekiwane rezultaty. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że stan zdrowia oskarżonego uzasadnia zastosowanie kary o charakterze wolnościowym. Przy czym podkreślenia wymaga, że oskarżony ma też możliwość skorzystania z opieki medycznej w ramach służby zdrowia zakładu penitencjarnego albo złożenia stosownego wniosku o odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności w rozumieniu art. 150 kkw. W konsekwencji rzeczona kara pozbawienia wolności nie nosi cech rażącej niewspółmierności, a stanowi adekwatną reakcje za popełnione przestępstwo, jak i dotychczasową postawę oskarżonego. Kara ta może być odbyta w systemie dozoru elektronicznego.

Wniosek

o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez wymierzenie kary o charakterze wolnościowym

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

niezasadność zarzutów spowodowała niezasadność wniosku

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

---

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

---

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 30 stycznia 2026 r. w sprawie o sygn. akt II K 497/25 – w całości

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

zarzuty apelacji okazały się bezzasadne, zaś Sąd Okręgowy nie dostrzegł, ażeby w sprawie zachodziły podstawy do zmiany zaskarżonego wyroku na podstawie okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

---

Zwięźle o powodach zmiany

---

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

---

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

---

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

---

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

---

4.1.

---

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

---

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

---

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

---

---

6.  KOSZTY PROCESU

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II

z uwagi na nieuwzględnienie apelacji, Sąd Okręgowy na podstawie art. 636 § 1 kpk zasądził na rzecz Skarbu Państwa od oskarżonego kwotę 140 złotych tytułem kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze

7.  PODPIS

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

oskarżony

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

w części dot. kary pozbawienia wolności

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐co do winy

☒co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana