Wyrok z 29 kwietnia 2026, sygn. II AKa 6/26

Przewodniczący

Halina Czaban (spr.)

Sędziowie

Grzegorz Skrodzki

Janusz Sulima

Protokolant

Marek Bychowski

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 6/26

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Ostrołęce z dnia 22 września 2025 r., sygn. akt II K 28/25

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐co do winy

☐co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść orzeczenia tj.

a)  art. 4 kpk w zw. z art. 7 kpk polegające na dokonaniu nieobiektywnej i dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez:

- bezzasadną i niepopartą żadnym logicznym argumentem, sprzeczną z dyspozycją art. 7 kpk odmowę nadania waloru wiarygodności zeznaniom świadka N. D. w zakresie w którym wskazywał on przesłuchiwany na rozprawie, że pokrzywdzony korzystał z zapałek w celu przyświecania sobie podczas wchodzenia na strych gdzie spał, formułowania przez świadka obaw do ojca, że kiedyś się to mieszkanie zapali - w sytuacji gdy zeznania tego świadka były szczere, logiczne, konsekwentne, świadek rzeczowo odpowiadał na zadawane mu pytania i brak jest podstaw do podważenia jego wiarygodności,

- dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny wyjaśnień oskarżonego I. D. złożonych przed sądem i bezzasadne uznanie ich jako ewidentnego dopasowania do zgromadzonych dowodów, przede wszystkim do bezspornego faktu, że oskarżony był w domu w dacie pożaru - w sytuacji gdy oskarżony przyznał, że był obecny na miejscu zdarzenia, był pod wpływem alkoholu, nie dokonał celowego podpalenia ojca, a wyjaśnienia te nie stoją w sprzeczności z jakimkolwiek dowodem zgromadzonym w sprawie,

- całkowicie bezkrytyczne przyjęcie za wiarygodne zeznań świadka S. S. (1) w zakresie w jakim wskazał, że czuł on od oskarżonego silną woń spalenizny w sytuacji gdy zeznania tego świadka nie są poparte żadnym innym dowodem, a ponadto złożone w toku postępowania przygotowawczego są dosłowną kopią sporządzonej przez niego notatki urzędowej (k.2) co budzi uzasadnione wątpliwości co do sposobu przeprowadzenia tej czynności,

b) art. 170 § 1 pkt 2 kpk poprzez bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego obrony na rozprawie w dniu (...) w sytuacji gdy wniosek ten był istotny z punktu widzenia ustalenia źródła znalezienia się substancji łatwopalnych na ubraniu oskarżonego, zwłaszcza, że całkowicie nieprzekonujące były zeznania świadka S. S. (1) w zakresie w jakim wskazał, że zatrzymanie oskarżonego miało miejsce między dystrybutorami a zatem nie miał on kontaktu z paliwem tankowanym na stacji benzynowej podczas gdy w protokole oględzin rzeczy (k 130v) widać w jakim miejscu został powalony oskarżony jak również z powszechnej wiedzy wynika, że samochody tankowane są w różnych pozycjach, węże do tankowania paliwa mają znaczną długość, dlatego wysoce prawdopodobnym jest, że cały teren w okolicy dystrybutorów miał kontakt z paliwem, w konsekwencji powyższego błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który mógł mieć wpływ na treść tego orzeczenia polegający na:

- nieprawidłowym ustaleniu, że oskarżony działał z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życia pokrzywdzonego i doprowadził do podpalenia niższej kondygnacji budynku, w którym przebywał pokrzywdzony - w sytuacji gdy prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie pozwala na jednoznaczne poczynienie takich ustaleń,

- nieprawidłowym ustaleniu, że oskarżony znęcał się nad swoim ojcem U. D. w okresie objętym zarzutem - w sytuacji gdy jak wynika z zeznań świadków oskarżony był ulubionym synem pokrzywdzonego, szukali się wzajemnie, martwili się wzajemnie o siebie, a fakt że dochodziło ze strony oskarżonego do pojedynczych aktów przemocy, czy kłótni pomiędzy nimi nie powinien prowadzić do uznania, że nosiły one znamiona przestępstwa znęcania, zwłaszcza wobec realiów, warunków w jakich żyły strony oraz ich stopnia rozwoju umysłowego.

Zarzut z ostrożności procesowej:

- wymierzenie oskarżonemu rażąco niewspółmiernie zbyt surowej kary 25 lat pozbawienia wolności za czyn z pkt I zaskarżonego wyroku, która to kara nie uwzględnia faktu upośledzenia umysłowego oskarżonego z pogranicza lekkiego i umiarkowanego, warunków w jakich się wychowywał, braku należytych wzorców, wychowywania go od najmłodszych lat przez samotnego i nieudolnego wychowawczo ojca, jak również kara ta nie uwzględnia treści dokumentacji z akt sprawy (...) - tj. dokumentów odnośnie oskarżonego z jego pobytów w zakładach karnych, ocen jego stopnia rozwoju, stanu psychologicznego.

☒ niezasadne

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

W sprawie Sąd I instancji nie naruszył zasad oceny materiału dowodowego w odniesieniu do zeznań świadka N. D., wyjaśnień oskarżonego I. D. i zeznań świadka S. S. (1). Logicznymi argumentami jest poparte twierdzenie Sądu I instancji dlaczego nie przyjął twierdzenia świadka za wiarygodne co do tego, że pokrzywdzony wchodząc na strych przyświecał sobie zapałkami. Sąd I instancji ocenił to twierdzenie świadka w całokształcie wypowiedzi świadka o ojcu i na tle treści zeznań innych osób. Przekonująco wyprowadził wniosek, że świadek czuł uprzedzenie, niechęć do ojca. O wiarygodności świadka nie decyduje to, że miał wiedzę nie ze słyszenia ale z własnego doświadczenia, ale to w jaki sposób de facto zechciał przedstawić sylwetkę ojca, co nie przekłada się na ocenę zawinienia oskarżonego.

Stanowisko oskarżonego, który zaprzeczył, aby dokonał celowego podpalenia domu, w którym znajdował się ojciec, aby pozbawić go życia, słusznie również odrzucił Sąd I instancji. Skarżący bezzasadne utrzymuje, że wyjaśnienia oskarżonego nie stoją w sprzeczności z jakimkolwiek dowodem zgromadzonym w sprawie. Słusznie Sąd I instancji stwierdził, że wyjaśnienia złożone na rozprawie przez oskarżonego są ewidentnym dopasowaniem do zgromadzonych w sprawie dowodów. Sąd I instancji zestawił te wyjaśnienia z tym co podał oskarżony w postępowaniu przygotowawczym i z całością materiału dowodowego.

Nie budzi wątpliwości zasadność przyjęcia za wiarygodne zeznań świadka S. S. (1) w zakresie w jakim wskazał, że czuł on od oskarżonego silną woń spalenizny. Wiarygodność zeznania w tym zakresie nie musiała być potwierdzona innym dowodem. Doświadczenie życiowe każdego dorosłego człowieka pozwala na taką ocenę, a to, że treść zeznań jest kopią notatki urzędowej nie podważa prawidłowości przeprowadzonej czynności przesłuchania świadka. Świadek został też przesłuchany w toku postępowania przez sądem I instancji. Podnoszone kwestie w żaden sposób nie rzutują na ustalenia w sprawie. Świadek to (...) ale jednocześnie zupełnie przypadkowy świadek obecności oskarżonego na stacji paliw. Nie ma racji skarżący podnosząc zarzut naruszenia art. 170 § 1 pkt 2 kpk poprzez oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego celem udzielenia odpowiedzi czy obecność na bluzie oskarżonego substancji organicznych o charakterystyce typowej dla produktów ropopochodnych mogła wnikać z faktu zatrzymania oskarżonego na stacji benzynowej i kontaktu z podłożem gdzie tankowane jest paliwo. Zwraca uwagę ustalenie faktyczne w sprawie, a mianowicie, że do podpalenia budynku doszło w sposób nieustalony, przy użyciu nieustalonych substancji i przedmiotów. Zatem mimo iż przeprowadzone badanie oskarżonego wykazało jednoznaczną obecność pozostałości substancji organicznych o charakterystyce typowej dla produktów ropopochodnych to z powyższego faktu Sąd I instancji nie wyprowadził żadnego obciążającego dla oskarżonego ustalenia. W takiej sytuacji zarzut ten trafia w próżnię.

Zatem zarzuty skarżącego, że nieprawidłowe jest ustalenie, iż oskarżony działał z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życia pokrzywdzonego i doprowadził do podpalenia niższej kondygnacji budynku, w którym przebywał pokrzywdzony, poprzez te powyżej omówione zarzuty jest całkowicie nietrafny. Skarżący nie odnosi się ani słowem do tej części materiału dowodowego, która stanowi w istocie o podstawie ustaleń faktycznych w sprawie. I tak Sąd I instancji oceniając zeznania świadka S. S. (2) wskazał na relację ww o zachowaniu oskarżonego w momencie gdy w rozmowie z nim – początkowo swobodnej- nawiązał do pożaru i jak zareagował na to oskarżony- chciał się oddalić. Monitoring posesji w miejscowości I. należącej do I. S. został przez Sąd I instancji prawidłowo zinterpretowany w zestawieniu i z treścią zeznań świadka I. S. i treścią zeznań świadka O. R. oraz świadka R. V.. Odwołując się do treści zapisu monitoringu przypomnień trzeba, że zapis z godziny 22.12. odzwierciedla postać oskarżonego, który przechodzi drogą żwirową w kierunku posesji na której mieszkał z ojcem. Zapis z godziny 23.05 obrazuje oskarżonego, który jedzie rowerem drogą żwirową od strony płonącego domu, schodzi z roweru po chwili, prowadzi go co chwilę zatrzymując się i oglądając się za siebie przy czym nagranie z godziny 23.03. odzwierciedla widoczną z dużej odległości łunę światła oświetlającą pobliską okolicę, a jak oskarżony oddala się od strony pożaru to obok niego przelatują iskry z palącego się budynku. Z opinii biegłego wynika, że rozwój pożaru był długi do około godziny tj., do chwili ujawnienia i podjęcia działań gaśniczych - jednostki straży gaśniczej wyjechały na interwencję o godzinie 23.14.

Całkowicie oderwane jest od zebranego materiału dowodowego twierdzenie obrońcy, że nieprawidłowe jest ustalenie, iż oskarżony znęcał się nad swoim ojcem U. D. w okresie objętym zarzutem. Sąd ocenił w tym zakresie szereg zeznań świadków i te zeznania nie dowodzą tego, że ze strony oskarżonego dochodziło do pojedynczych aktów przemocy, czy kłótni. Sąd wykazał, że zachowanie oskarżonego nosiło znamiona przestępstwa znęcania. Okolicznością ekskulpującą nie są ani realia, ani warunki w jakich żyły strony ani też stopień rozwoju umysłowego oskarżonego. W tym zakresie opinia sądowo- psychiatryczna stwierdza wyraźnie, że poziom funkcjonowania psychicznego oskarżonego w okresie objętym zarzutami wskazuje, iż mechanizmy funkcjonowania psychicznego w fazie dotyczącej formułowania procesu myślowego, wnioskowania, jak również w okresie kształtowania się procesów decyzyjnych, skutkują w przedmiotowej sprawie pełną poczytalnością u oskarżonego.

Niezasadny jest zarzut wymierzenia oskarżonemu rażąco niewspółmiernie zbyt surowej kary 25 lat pozbawienia wolności za czyn z pkt I wyroku. Sąd I instancji miał na uwadze fakt upośledzenia umysłowego oskarżonego z pogranicza lekkiego i umiarkowanego. Sąd wskazał na zdegradowanie, zdemoralizowanie oskarżonego, fakt notorycznego nadużywania alkoholu, to, że na przestrzeni 20 lat oskarżony kilkukrotnie przebywał w zakładach karnych przez kilka lat łącznie, i w całości odbył karę 5 lat pozbawienia wolności za kwalifikowany rozbój. Można dodać, że nie jest to kara eliminacyjna biorąc pod uwagę i wiek oskarżonego, a daje mu szansę na podjęcie realnej pracy nad sobą.

Wniosek

- o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów, a z ostrożności procesowej o zmianę kwalifikacji prawnej czynu opisanego w punkcie I oraz jego opisu i uznanie, że czyn oskarżonego stanowił co najwyżej nieumyślne spowodowanie śmierci, o którym mowa w art. 155 kk i tym samym o znaczące złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności.

☒ niezasadne

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

- powody nie podzielenia wniosków apelacyjnych wynikają z argumentacji w odniesieniu do zarzutów apelacyjnych; Sąd I instancji dokonał prawidłowej subsumpcji prawnej zachowania oskarżonego w zakresie czynu z punktu I. kwalifikując to zachowanie z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 288 § 1 k.k. Ocena ta jest całościowa, dokonana na tle prawidłowo ocenionego i zakwalifikowanego zachowania oskarżonego wobec ojca na przestrzeni od marca 2021r. Poszczególne argumenty Sąd I instancji uzasadniające przyjętą kwalifikację prawną Sąd Apelacyjny podziela – rozważania w zakresie podstawy prawnej wyroku. Nie ma warunków do uznania, że prawidłowa subsumpcja prowadzić mogła Sąd I instancji do zakwalifikowania zachowania oskarżonego jako czynu z art. 155 k.k. Stronę podmiotową przestępstwa z art. 155 k.k. charakteryzuje nieumyślność, a zatem sprawca nie chce spowodowania śmierci człowieka, a nawet nie godzi się na nie, chociaż przewiduje taką możliwość lub może ją przewidzieć (H., Kodeks, s. 82; wyrok SA we Wrocławiu z 25.11.2016 r., II AKa 258/16, LEX nr 2196234). Śmierć człowieka przy kwalifikacji z art. 155 k.k. to niezamierzone następstwo działania sprawcy, co, jak wykazał Sąd I instancji w stanie faktycznym sprawy nie miało miejsca, a przybrało formę działania z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życia.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

- wyrok utrzymany w mocy w całości;

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

- brak podstaw do podzielenia zarzutów apelacyjnych, a jednocześnie warunków do stwierdzenia uchybień z urzędu;

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 624 k.p.k.

O wynagrodzeniu obrońcy z urzędu orzeczono zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14.05.2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

7.  PODPIS