Wyrok z 29 maja 2026, sygn. I C 682/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK ZAOCZNY

w stosunku do pozwanego (...) (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w W.

Dnia 29 maja 2026 r

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodnicząca: Sędzia del. Agnieszka Onichimowska

Protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Bobińska

po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa V. V. (1)

przeciwko (...) Bank S.A. z siedzibą w W. oraz (...) (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w W.

o ustalenie

1.  oddala powództwo w całości;

2.  odstępuje od obciążania powódki kosztami postępowania;

3.  przyznaje z sum Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie na rzecz adw. X. M. (1) kwotę 5.400,00 (pięć tysięcy czterysta i 00/100) złotych plus należy podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną powódce z urzędu;

4.  przejmuje na rachunek Skarbu Państwa nieuiszczone koszty sądowe.

Sędzia del. Agnieszka Onichimowska

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 01 czerwca 2022 r. wniesionym przeciwko (...) Bank S.A. z siedzibą w W., powódka V. V. (1) wniosła o ustalenie, że umowa kredytu konsolidacyjnego nr (...), zawarta w dniu 01 kwietnia 2016 r. pomiędzy (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W., a E. O. (1) jest nieważna. Ponadto powódka wniosła o zasądzenie od strony pozwanej (...) Bank S.A. z siedzibą w W. na swoją rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu przez adw. X. M. (2).

W uzasadnieniu wyjaśniono, że powódka poszukując możliwości pozyskania środków finansowych w kwocie około 20.000 złotych uzyskała od pośrednika (...) sp. z o.o. z siedzibą we W.informację, że nie posiada zdolności kredytowej, ale ewentualna umowa kredytu może zostać zawarta z członkiem jej rodziny, a następnie po upływie trzech miesięcy „przepisana” na nią. W następstwie powyższego ojciec powódki E. O. (2) zawarł umowę kredytu konsolidacyjnego. Podkreślono, iż był on fałszywie zapewniany przez przedstawicieli (...) sp. z o.o. o korzyściach jednoczesnego pozyskania środków finansowych na cele konsumpcyjne oraz konsolidacji wcześniejszych zobowiązań, z punktu widzenia opłat związanych z obsługą zobowiązania (jako, że wysokość prowizji pośrednika oraz opłat za udzielenie kredytu uzależniona została od ogólnej wysokości zobowiązania a zatem im mniejsza byłaby kwota kredytu, tym mniejsze opłaty związane z jego obsługą). Nie zweryfikowano przy tym, czy wysokość raty zobowiązań odpowiadać będzie możliwościom płatniczym E. O. (1) (w dacie zawarcia umowy jego świadczenie emerytalne wynosiło 1526,94 zł, podczas gdy rata kredytu wynosić miała 951,11 złotych). Zauważono ponadto, że przy zawieraniu umowy E. O. (2) nie miał żadnego kontaktu z pracownikami kredytodawcy - (...) banku, ani też (...) S.A. w G., a sama umowa nie została zawarta, jak wynika z jej treści w T., ale w Ł.. Po upływie trzech miesięcy od zawarcia umowy (...) sp. z o.o. we W. poinformowało E. O. (1), iż zmiana dłużnika nie była i nie będzie możliwa. Wyjaśniono ponadto, iż powódka jest następcą prawnym zmarłego E. O. (1). Wskazano także, iż Prokuratura Regionalna we W. prowadzi śledztwo dotyczące działań osób w ramach podmiotów: (...) T. T. (1), (...) sp. z o.o., (...) S.A. - posługującej się nazwami handlowymi(...), (...), (...), (...) i (...) sp. z o.o., w związku z pośredniczeniu w uzyskaniu kredytów przez osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej lub zarejestrowanych w BIK, gdzie jako pokrzywdzony został zgłoszony E. O. (2). W ocenie strony powodowej umowa kredytu gotówkowego zawarta w opisanych wyżej warunkach, jako realizująca cel przestępczy (art. 286 § 1 kk) obarczona jest pierwotną sankcją nieważności. W ocenie powódki zawarta umowa jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.), a przede wszystkim zasadami uczciwości i lojalności kontraktowej uczestników obrotu cywilnoprawnego. Postępowanie pośredników kredytowych, którzy nie przekazali poprzednikowi prawnemu powódki informacji na temat treści umowy naruszało interes E. O. (1), jako konsumenta. Bank natomiast ponosi odpowiedzialność kontraktową za nierzetelne i nieuczciwe postępowanie współpracujących z nim pośredników na zasadzie ryzyka (art. 474 k.c.), co ma znaczenie z punktu widzenia wagi naruszenia jego obowiązków informacyjnych. Pośrednik nie wyjaśnił E. O. (1) rzeczywistego zakresu kontraktowania, ani też nie udzielił stosownych informacji co do treści umowy. Tego typu praktyki są zdecydowanie antykonsumenckie, wobec czego podlegać powinny dyskwalifikacji jako nie zachowujące minimalnych standardów wymaganych w prawie kontraktowym. Co więcej, w postępowaniu pośrednika kredytowego znaleźć można szereg nieuczciwych praktyk opisanych w ustawie z 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. (pozew k. 3-6)

W piśmie procesowym z dnia 6 lipca 2023 r. pozwany (...) Bank S.A. z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł.

W uzasadnieniu pozwany przyznał, że zawarł ze E. O. (1) umowę kredytu konsolidacyjnego nr (...), na podstawie której wypłacił kwotę w wysokości 64.002, 72 zł. Wyjaśniono, iż kredytobiorca posiadał zdolność kredytową, w związku tym po dokonanej weryfikacji została wydana pozytywna decyzja kredytowa. Podkreślono przy tym, iż kredyt był spłacany przez kredytobiorcę. Wskazano ponadto, iż do powódki - po otrzymaniu od niej poświadczenia dziedziczenia - wystosowane zostało pismo informujące o zadłużeniu z tytułu umowy. Umowa nie została wypowiedziana, gdyż były dokonywane, deklarowane przez powódkę, wpłaty po 650 zł miesięcznie, co jednak nie pokrywało wysokości comiesięcznych rat kredytu. Bank podniósł również zarzut braku legitymacji procesowej biernej po jego stronie, a to wobec dokonania w dniu 16 czerwca 2021 r. cesji wierzytelność wynikającej z umowy kredytu konsolidacyjnego nr (...) na rzecz (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w W.. Wobec powyższego pozwany wraził przekonanie, że nie jest właściwym podmiotem, do którego powód powinien się zwracać w sprawie swojego zadłużenia. Ponadto w ocenie pozwanego powódka nie posiada interesu prawnego z art. 189 kpc do wytoczenia powództwa o ustalenie. Zaznaczył, że wyrok w niniejszej sprawie nie zapewni powodowi ochrony, gdyż ustalenie przez Sąd nieważności umowy nie spowoduje wygaśnięcia roszczeń wobec Banku. Zmianie ulegnie jedynie podstawa prawna roszczenia: umowną zastąpi ustawowa - przepisy o nienależnym świadczeniu (art. 410 i nast. k.c.). Powód będzie zobowiązany do zwrotu wykorzystanych należności. Podkreślono także brak prawomocnego wyroku karnego przesądzającego o przestępstwie, które opisuje powódka. Nawet jeśli, zostałby wydany taki wyrok Sąd byłby zatem związany ustaleniem, że doszło do zawarcia umowy kredytu. Wyrok karny nie rozstrzygał natomiast, czy zawarta przez strony umowa była ważna. Fakt dokonania czynności prawnej należy odróżnić od oceny jej ważności i skuteczności. Zaznaczono przy tym, że kredytobiorca posiadał stały dochód, umowa od dnia jej zawarcia była wykonywana przez strony, a po śmierci kredytobiorcy sama powódka zadeklarowała spłatę rat w minimalnej wysokości. Zdaniem pozwanego strona powodowa błędnie twierdzi, że umowa jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, podczas gdy została ona prawidłowo przez niego wykonana. Zaznaczył przy tym, że zasady współżycia społecznego nie są równorzędne normom prawnym i pełnią jedynie rolę uzupełniającą, co oznacza że badanie zgodności czynności z zasadami współżycia społecznego następuje dopiero po stwierdzeniu zgodności czynności z prawem. W sytuacji gdy pozwany działał zgodnie z prawem nie można mówić o naruszeniu zasad współżycia społecznego. (pismo procesowe k. 59-62)

Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2024 r. Sąd Okręgowy na podstawie art. 194 kpc wezwał do udziału do w sprawie w charakterze pozwanego (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedziba w W.. ( postanowienie k. 269)

Pismem z dnia 5 września 2025 r. (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności z siedzibą we W., zgłosił swój udział w postępowaniu w charakterze pozwanego. (pismo procesowe k. 316)

Do czasu zamknięcia rozprawy strony podtrzymały swoje stanowiska procesowe.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 01 kwietnia 2016 r. E. O. (2), jako kredytobiorca zawarł z (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. Umowę o Kredyt konsolidacyjny nr (...) W świetle zapisów § 1 Umowy bank udzielił kredytu w kwocie 64.002,72 zł. - za pośrednictwem (...) S.A. (...); (...) G.- z przeznaczeniem na:

1)  potrzeby konsumpcyjne Kredytobiorcy w wysokości 20.500,00 zł;

2)  spłatę zobowiązań kredytowych Kredytobiorcy z tytułu:

a)  umowy kredytu Kredyt na zakup towarów, usług i papierów wartościowych nr (...) na rachunek prowadzony w (...) w wysokości 18.929,00 zł;

b)  umowy kredytu Kredyt niecelowy oraz studencki nr (...) na rachunek prowadzony w (...)Bank (...) SA w wysokości 1.550,00zł

3)  zapłatę kosztów kredytu:

a)  prowizji od udzielonego kredytu w wysokości 15.360.65 zł, z zastrzeżeniem ust.9;

b)  opłaty pobieranej przez pośrednika kredytowego w wysokości 7.663,07 zł; (§1 ust. 1)

Kredytobiorca zobowiązał się do spłaty kwoty kredytu wraz z należnymi odsetkami umownymi w 96 równych ratach kapitałowo-odsetkowych płatnych nie później niż do 1 dnia każdego miesiąca na zasadach i warunkach określonych w dalszych postanowieniach Umowy.

W § 2 Umowy ustalono, że oprocentowanie kredytu jest liczone według stopy zmiennej, wskazując, że zmiana stopy ma bezpośredni wpływ na wielkość zadłużenia oraz wysokość należnych odsetek (ust. 1). Oprocentowanie w całym okresie kredytowania miało stanowić sumę stawki WIBOR 3M i marży w wysokości 7.73 punktów procentowych, stałej w trakcie trwania Umowy (ust. 2). Jednocześnie wskazano, że na dzień zawarcia Umowy oprocentowanie kredytu wynosi 9.40 % w stosunku rocznym. (ust. 3)

W § 3 Bank zastrzegł sobie prawo obciążenia Kredytobiorcy kosztami powstałymi w wyniku niewywiązania się Kredytobiorcy z postanowień Umowy, w szczególności:

1)  odsetkami karnymi od zadłużenia przeterminowanego,

2)  ewentualnymi kosztami sądowymi, egzekucyjnymi zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami oraz,

3)  opłatami za prowadzenie monitoringu. (ust. 1)

Jednocześnie ustalono, że oprocentowanie zadłużenia przeterminowanego będzie równe wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie w rozumieniu art. 481 § 2(1) kodeksu cywilnego, wskazując, że w dniu zawarcia Umowy wysokość oprocentowania z tytułu zadłużenia przeterminowanego wynosi 14% w stosunku rocznym. (ust 5)

W § 4 Strony ustaliły, że kredytobiorca będzie dokonywał spłaty rat kapitałowo-odsetkowych zgodnie z terminami i w wysokości określonej w doręczonym aktualnym harmonogramie spłat (ust. 1).

Kredytobiorca został zobowiązany między innymi do informowania Banku o zmianie adresu zamieszkania, korespondencyjnego lub zameldowania, numeru telefonu, serii i numeru dokumentu tożsamości, adresu poczty elektronicznej oraz Innych danych osobowych mających wpływ na prawidłową realizację postanowień Umowy, a także na żądanie Banku do doręczenia stosownych dokumentów potwierdzających te zmiany (§ 4 ust. 6 pkt. B)

W § 5 Umowy przewidziano, że całkowita kwota kredytu w wynosi 40.979,00 zł, nie obejmuje kredytowanych przez Bank kosztów kredytu wskazanych w § 1 ust. 1 pkt 3 Umowy (ust. 1). Jednocześnie wskazano, że na całkowitą kwotę do zapłaty przez Kredytobiorcę, która na dzień zawarcia Umowy wynosi 91.305,38 zł składa się całkowita kwota kredytu oraz całkowity koszt kredytu, który na dzień zawarcia Umowy, naliczony szacunkowo wynosi: 50326.38 zł (ust. 2). Na całkowity koszt kredytu składają się natomiast :

1) należne odsetki umowne w wysokości 27.302,66 zł,

2) opłata pobierana przez pośrednika kredytowego w wysokości 7.663,07 zł.

3) prowizja od udzielonego kredytu w wysokości 15.360,65 zł. (ust. 3)

Wskazano przy tym, że roczną rzeczywistą stopę oprocentowania (RRSO), która na dzień zawarcia Umowy wynosi 26.23% wyliczono zgodnie z ustawą o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011r. (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1797) uwzględniając wartości określone w ust. 2.

W § 7 Umowy wskazano, że Bank pobiera opłaty i prowizje zgodnie z zapisami Umowy oraz Taryfy Opłat i Prowizji za czynności związane z obsługą kredytu oraz zmianą postanowień Umowy (ust. 1), zastrzegając, że w trakcie trwanie Umowy opłaty i prowizje mogą ulec zmianie w przypadkach wskazanych w § 7 ust. 3 Umowy.

W § 8 Umowy zaznaczono, że Kredytobiorca może bez podania przyczyny odstąpić od Umowy w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia zawarcia Umowy, pod warunkiem dostarczenia osobiście lub za pośrednictwem przesyłki pocztowej do Banku pisemnego oświadczenia o odstąpieniu od Umowy (którego formularz stanowi załącznik do niniejszej Umowy).

W ramach § 9 Umowy strony ustaliły, że Umowa rozwiązuje się z zachowaniem 30-dniowcgo terminu wypowiedzenia bądź w każdym czasie - za porozumieniem stron (ust. 1). W ust. 2 stwierdzono, że Bank ma prawo wypowiedzieć Umowę w przypadku wystąpienia jednej z poniższych sytuacji:

1) rażące naruszenia postanowień Umowy lub Regulaminu udzielania pożyczek/kredytów dla osób fizycznych przez Kredytobiorcę,

2) pogorszenia zdolności kredytowej Kredytobiorcy,

3) negatywnej oceny ryzyka kredytowego Kredytobiorcy przez Bank,

4) stwierdzenia przez Bank zagrożenia w spłacie kredytu,

5) ujawnienia złożenia przez Kredytobiorcę nieprawdziwych oświadczeń lub fałszywych dokumentów,

6) wypowiedzenia innych umów o produkty bankowe zawartych z Kredytobiorcą,

7) wszczęcia przez uprawniony organ egzekucyjny egzekucji z majątku Kredytobiorcy,

8) wszczęcia przez Bank postępowania sądowo-egzekucyjnego przeciwko Kredytobiorcy.

W ust. 3 ustalono, że w przypadku jeżeli Kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, Bank wzywa Kredytobiorcę do dokonania spłaty zaległości w terminie 14 dni roboczych od daty otrzymania wezwania. Zaznaczono przy tym, że jeżeli należności nie zostaną uregulowane w całości w wyznaczonym terminie, jak również w sytuacji, w której złożony przez Kredytobiorcę wniosek o restrukturyzację zadłużenia zostanie odrzucony, Bank będzie miał prawo wypowiedzieć umowę kredytu. Wedle regulacji ust. 4 od następnego dnia po upływie okresu wypowiedzenia całe zobowiązanie z tytułu udzielonego kredytu stawało się wymagalne i miało być traktowane jako zadłużenie przeterminowane.

W § 14 Umowy ustalono, że integralną część Umowy stanowią następujące załączniki:

1. Harmonogram spłat;

2. Formularz oświadczenia o odstąpieniu od umowy;

3. Dyspozycja uruchomienia pożyczki/kredytu;

4. Regulamin udzielania pożyczek/kredytów dla osób fizycznych;

5. Wyciąg z Taryfy Opłat I Prowizji (...) Banku SA dla Klientów Indywidualnych;

6. Oświadczenie o numerach rachunków i wysokości rat;

7. Potwierdzenie odbioru egzemplarza umowy kredytu;

8. Oświadczenie dotyczące ryzyka zmiennej stopy procentowej; (ust. 1)

Kredytobiorca w ust. 2 oświadczył, że zapoznał się z załącznikami do Umowy, akceptuje ich treść i potwierdza ich otrzymanie.

Podpis pod umową za Bank złożyła J. G. - Dyrektor (...). Jako miejsce zawarcia umowy został wskazanyT..

Dowód: Umowa o Kredyt konsolidacyjny (...) – k. 9 - 15

Zgodność danych zawartych w Umowy kredytu z przedłożonymi dokumentami oraz złożenie podpisu przez kredytobiorcę w jej obecności, potwierdziła w oświadczeniu sporządzonym w dniu 01 kwietnia 2016 r. w T., F. H. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą (...).

Dowód: potwierdzenie podpisów – k. 16

W dniu 01 kwietnia 2016 r. kredytobiorca E. O. (2) oświadczył, że poznając szczegóły oferty Banku w zakresie możliwości uzyskania produktu kredytowego ze zmiennym oprocentowaniem, został poinformowany o ryzyku związanym ze wzrostem tego oprocentowania i tym samym wzrostem wysokości miesięcznej raty i jest tego świadomy. Oświadczył ponadto, że zmiana wysokości miesięcznej raty, w związku ze wzrostem oprocentowania, została mu w sposób zrozumiały przedstawiona w postaci symulacji.

Dowód: oświadczenie dotyczące ryzyka zmiennej stopy procentowej – k. 18

Pozyskaniem finansowania z kredytu obok E. O. (1) zainteresowana była również jego córka V. V. (1), która wraz ze E. O. (1) i jego żoną T. O. była obecna zarówno przy podpisywaniu umowy kredytu, jak również rozmowach poprzedzających jej zawarcie. E. O. (2) przed zawarciem umowy kredytu otrzymał projekt umowy z załącznikami, który przeczytał.

Dowód: zeznania świadek T. O. k. 311-311v, zeznania powódki V. V. (1) k. 336v-338

Po wypłacie E. O. (2) kwoty kredytu przystąpił do spłaty, którą kontynuował do swojej śmierci.

E. O. (2) zmarł w dniu 30 grudnia 2019 r., zaś spadek po nim nabyła w całości córka V. V. (2).

Dowód: okoliczność bezsporna, zestawienie spłat – k. 66-69, zeznania świadek T. O. k. 311-311v, odpis skrócony aktu zgonu – k. 23, akt poświadczenia dziedziczenia - k. 24-25

W odpowiedzi na pismo V. V. (1) informujace o zgonie kredytobiorcy, pismem z dnia 27 lutego 2020 r. (...) Bank S.A. poinformował ją, że wysokość zadłużenia z tytułu Umowy kredytu konsolidacyjnego nr (...) wynosi 38.794,00 zł.

V. V. (1) kontynuowała spłatę zobowiązań kredytowych w zmiennych kwotach do dnia 30 września 2020 r. Na dzień 22 czerwca 2021 r. zadłużenie z tytułu umowy kredytu wynosiło 32.944,00 zł.

Dowód: pismo informacyjne – k . 63, zestawienie spłat – k. 66-69, zeznania powódki V. V. (1) k. 336v-338

W dniu 16 czerwca 2021 r. (...) Bank Spółka Akcyjna zawarł, jako cedent z (...) Niestandaryzowanym Sekurytyzacyjnym Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym z siedzibą w W. jako Cesjonariuszem, Umowę Sprzedaży i Przelewu Wierzytelności, w ramach której przelał na nabywcę (cesjonariusza) wierzytelności wskazane w § 6 ust. 8 umowy wynikające z umowy kredytu konsolidacyjnego nr (...), zawartej w dniu 1 kwietnia 2016 r.)

Dowód: umowa sprzedaży i przelewu Wierzytelności k. 73-84, wykaz Wierzytelności k. 136v

Przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu III Wydział Karny toczy się postępowanie przeciwko 29 oskarżonym tj.: C. D., T. T. (1), T. D., T. F., P. A., T. T. (4), T. T. (3), M. V. (1), N. Ł., S. H., N. R., I. A., T. R., B. E., V. T. (2), N. D., N. A., M. V. (2), F. E., P. G., I. P., A. F., T. T. (2), V. T. (1), N. E. (2), A. J., N. E. (3), V. E. i N. E. (1), o czyny z art. art. 258 § 1 kk, art. 13 § 1 kk w związku z art. 286 § 1 kk w zbiegu z art. 294 § 1 kk i art. 13 § 1 kk w związku z art. 286 § 1 kk w zbiegu z art. 294 § 1 kk w zbiegu z art. 297 § 1 kk i art. 286 § 1 kk w zbiegu z art. 294 § 1 kk i art. 286 § 1 kk w zbiegu z art. 294 § 1 kk w zbiegu z art. 297 § 1 kk w związku z art. 18 § 3 kk w związku z art. 11 § 2 kk w związku z art. 12 § 1 kk w związku z art. 65 § 1 kk i inne. Na liście pokrzywdzonych znajduje się V. V. (1).

Dowód: pismo Sądu Okręgowego we Wrocławiu sygn. akt III K 369/21 – k. 292

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie okoliczności bezspornych, a w pozostałym zakresie w oparciu dokumenty złożone do akt sprawy, które uznał za wiarygodne, albowiem nie budziły one wątpliwości, co do swej autentyczności, a żadna ze stron nie kwestionowała ich prawdziwości. Wobec niekwestionowania złożonych do akt kserokopii i wydruków dokumentów (za wyjątkiem wynikających z Umowy kredytu miejsca oraz osób biorący udział przy jej zawarciu) brak było podstaw do żądania złożenia wyżej wymienionych dokumentów w oryginale. Wskazane dowody wzajemnie się uzupełniają i potwierdzają, w zestawieniu ze sobą tworzą spójny stan faktyczny i brak jest zdaniem Sądu przesłanek do odmówienia im mocy dowodowej w zakresie, w jakim stanowiły one podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.

W ocenie Sądu zeznania świadek T. O. (k. 311-311v) – żony E. O. (1) i matki powódki, zasługiwały na uwzględnienie w zasadniczej części. O ile bowiem świadek nie potrafiła wskazać szczegółów rozmów w przedmiocie udzielenia kredytu, to jednak jako bezpośredni uczestnik spotkań oraz podpisania umowy, wskazała ona osoby w nich uczestniczące (co miało istotne znaczenia dla oceny wiarygodności świadka A. V. (1) i powódki V. V. (1)). Co więcej świadek potwierdziła, że E. O. (2) przed udzieleniem kredytu otrzymał projekt umowy wraz z załącznikami, z którym się zapoznał. Relacja ta koresponduje z treścią oświadczeń kredytobiorcy towarzyszących zawarciu w Umowy.

Jednocześnie Sąd pragnie podkreślić, że załączone do pisma procesowego z dnia 24 października 2025 r. zaświadczenie (k. 324) nie stanowi wystarczającego oparcia dla twierdzeń strony powodowej. Z przedmiotowego dokumentu wynika bowiem jedynie to, że T. O. od kilkunastu lat leczona jest z powodu zaburzeń nastroju (F06.3 - Organiczne zaburzenia nastroju – afektywne) i pozostaje pod opieką (...). Z przedmiotowego dokumentu nie wynika natomiast w żaden sposób, aby stwierdzone zaburzenia objawiały się - jak twierdzi strona powodowa - deficytami poznawczymi w postaci zaburzeń pamięci, koncentracji oraz spowolnieniem myślenia, czy też jakimikolwiek innymi zaburzeniami, które mógłby mieć wpływ na wiarygodność zeznań świadka. W tym kontekście należy również postawić retoryczne pytanie, czy zgłaszając dowód z zeznań tego świadka powódka nie wiedziała o trwającym (od kilkunastu lat) leczeniu psychiatrycznym swojej matki związanym z zaburzeniami nastroju? Oczywistym jest, że posiadała ona taką wiedzę. Zgłoszone więc w przedmiotowym piśmie procesowym wątpliwości co do zdolności świadka do odtwarzania zaobserwowanych w przeszłości zdarzeń musiałyby, logicznie rzecz biorąc, występować u strony powodowej także na etapie zgłaszania wniosku dowodowego, a mimo to powódka zdecydowała się wnosić o przeprowadzenie tego dowodu. Z uwagi na powyższe, zdaniem Sądu, twierdzenia strony powodowej zawarte w piśmie procesowym z dnia 24 października 2025 r. (k. 323) stanowią jedynie próbę podważenia treści niekorzystnych dla powódki zeznań świadka.

Zeznania świadka A. V. (1) (k. 335v-336v) – męża powódki w ocenie Sądu nie stanowiły wartościowego materiału dowodowego. Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka, co do jego obecności przy podpisywaniu umowy kredytu w dniu 1 kwietnia 2016 r., jak i przy wcześniejszych spotkaniach, albowiem nie znajdowało to odpowiedniego potwierdzenia w pozostałym zgromadzonym (i uznanym za wiarygodny) materiale dowodowym. Powyższe pozostawało bowiem w sprzeczności z zeznaniami świadka T. O. (k. 311-311v), która wśród osób obecnych przy zawieraniu umowy nie wymieniła A. V. (1), a jedynie siebie, kredytobiorcę tj. swojego męża E. O. (1) oraz córkę (powódkę) V. V. (3). Co więcej, nawet strona powodowa w treści pozwu, opisując okoliczności zawarcia umowy kredytu, w żadnym momencie nie wymienia A. V. (2), jako osobę biorącą w jakikolwiek sposób udział w zawieraniu umowy. W istocie rzekomy udział A. V. (1) w zawieraniu przedmiotowej umowy ujawnia się dopiero na etapie składania przez niego zeznań, który to dowód - co warto podkreślić - został zgłoszony dopiero po złożeniu niekorzystnych z punktu widzenia powódki, zeznań T. O.. W tych warunkach Sąd nie uwzględnił zeznań świadka uznając, że świadek wbrew swojej relacji, nie był obecny zarówno przy zawieraniu umowy, jak na spotkaniach poprzedzających zawarcie umowy, a treść jego zeznań odtwarza jedynie twierdzenia strony powodowej.

Zeznania powódki V. V. (1) (k. 336v-338) sąd uznał za wiarygodny i miarodajny materiał dowodowy jedynie w tym zakresie w jakim znajdują one potwierdzenie w pozostałym zgromadzonym (i uznanym za wiarygodny) materiale dowodowym. Sąd nie dał wiary zeznaniom powódki w części w jakiej wskazywała, że w rozmowach poprzedzających zawarcie umowy brał udział również jej mąż, a także temu jakoby przed podpisaniem umowy jej nie przeczytano, jako że przeczy temu pozostały zgromadzony materiał dowodowy (o czym była już mowa we wcześniejszych rozważaniach), a także racjonalna ocena zachowania przeciętnej, rozsądnie myślącej osoby, przy zaciąganiu znaczących zobowiązań finansowych. Znamienne jest jednak to, że powódka, wbrew twierdzeniom pozwu, przyznała, że od początku w rozmowach o kredycie, w których osobiście uczestniczyła, była mowa o konsolidacji. Okoliczność ta sama w sobie poddaje w wątpliwość zasadnicze twierdzenia pozwu, jakoby kredytobiorca nie chciał zaciągać kredytu konsolidacyjnego. Co więcej z zeznań powódki wynika, że była ona obecna przy podpisywaniu umowy, nie sposób więc dać wiarę twierdzeniom pozwu, jakoby powódka dowiedziała się o szczegółach umowy w późniejszym czasie od kredytobiorcy. Warto również zauważyć, że powódka przyznała, że spłata kredytu trwała również po śmierci E. O. (1). Jako całkowicie niewiarygodne należało wreszcie uznać zeznania powódki w części w której wskazywała ona, że zostali oni wprowadzeni w błąd co do wysokości prowizji, podczas gdy w § 5 Umowy wyraźnie wskazano całkowitą kwotę do zapłaty oraz elementy które się na nią składają.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Powództwo podlegało oddaleniu.

W przedmiotowej sprawie powódka domagała się ustalenia nieważności umowy kredytu konsolidacyjnego nr (...) z dnia 01 kwietnia 2016 r., argumentując, że do zawarcia umowy kredytu konsolidacyjnego doszło na skutek przestępczego działania kredytodawcy, gdzie ogół zachowań pośredników kredytowych działających w imieniu i na rzecz strony pozwanej, prowadzących do zawarcia przez poprzednika prawnego powódki niekorzystnej dla niego umowy, sprowadzał się do wykorzystania jego podeszłego wieku, wyzyskania niedołęstwa i nieporadności, a w konsekwencji skutkował wprowadzeniem go w błąd, co do rzeczywistej treści czynności prawnej.

Strona pozwana, tj. (...) Bank S.A. kwestionowała powództwo, wskazując na brak interesu prawnego z art. 189 kpc do wytoczenia powództwa o ustalenie, a także kwestionując powołane przez powódkę podstawy do ustalenia nieważności umowy.

Należy przy tym wyjaśnić, iż drugi z pozwanych, tj. (...)Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności z siedzibą we W.do zamknięcia rozprawy nie zajął merytorycznego stanowiska w sprawie, a co za tym idzie wyrok wydany w stosunku do niego ma charakter zaoczny (art. 340 § 1 kpc)

Powództwo w niniejszej sprawie opierało się na art. 189 kpc. Zgodnie z tym przepisem powód może żądać ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.

W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że interes prawny w rozumieniu art. 189 kpc występuje wtedy, gdy sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości, a jednocześnie interes ten nie podlega ochronie w drodze innego środka ( vide: M. Manowska [w:] A. Adamczuk i in., Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom I. Art. 1-477(16), Gdańsk 2022, art. 189, wyroki SN: z 11.07.2019 r., V CSK 23/18, LEX nr 2712226; z 24.05.2017 r., III CSK 155/16, LEX nr 2329437; z 4.10.2001 r., I CKN 425/00, LEX nr 52719; z 8.05.2000 r., V CKN 29/00, LEX nr 52427; z 9.02.2012 r., III CSK 181/11, OSNC 2012/7–8, poz. 101; z 14.03.2012 r., II CSK 252/11, OSNC 2012/10, poz. 120; z 19.09.2013 r., I CSK 727/12, LEX nr 1523363; wyrok SA w Poznaniu z 5.04.2007 r., III AUa 1518/05, OSA 2008/9, poz. 30; postanowienie SA w Poznaniu z 28.09.2012 r., I ACz 1611/12, LEX nr 1220598).

Brak interesu prawnego w rozumieniu komentowanego przepisu ma miejsce wówczas, gdy stan niepewności prawnej może być usunięty w drodze dalej idącego powództwa o świadczenie (ewentualnie innego powództwa, np. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym), bądź w drodze podjęcia obrony w procesie o świadczenie. W przypadku takiego - dalej idącego – powództwa, ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego lub prawa następuje przesłankowo. ( vide: wyroki SN: z 29.02.1972 r., I CR 388/71, LEX nr 7066; z 4.03.2011 r., I CSK 351/10, LEX nr 785272; z 16.04.2010 r., IV CSK 453/09, LEX nr 578163; z 9.01.2019 r., I CSK 711/17, LEX nr 2618479; z 17.05.2018 r., V CSK 322/17, LEX nr 2552678; z 8.05.2018 r., V CSK 111/18, LEX nr 2499962; wyrok SA w Katowicach z 28.09.2012 r., V ACa 415/12, LEX nr 1223195).

Odnosząc powyższe do realiów przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że powódka nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 189 kpc, jako, że bezsprzecznie przysługuje jej powództwo dalej idące, a mianowicie o zapłatę świadczenia nienależnego w postaci uiszczonych z tytułu spłaty kredytu kwot pieniężnych. W takim postępowaniu mogłoby dojść nie tylko do przesłankowego ustalenia nieważności umowy kredytu, a także do zaspokojenia przysługujących jej w konsekwencji tego roszczeń o zwrot świadczenia nienależnego. Co więcej w postępowaniu o zapłatę – niezależnie czy to w ramach powództwa wytoczonego przez powódkę, czy też w drodze podjęcia obrony - powódka może podnosić szereg argumentów, w tym ewentualną abuzywność poszczególnych postanowień umownych.

Należy ponadto zauważyć, iż kwestionowana umowa została zawarta w dniu 01 kwietnia 2016 roku na okres 96 miesięcy, czyli 8 lat, tj. do kwietnia 2024 roku. Zgodnie z treścią art. 316 § 1 kpc po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż na chwilę wyrokowania przedmiotowa umowa już nie obowiązywała, co także przesądza o braku interesu prawnego powódki w ustaleniu nieważności umowy, jako mającym odniesienie do ewentualnych rat wymagalnych w przyszłości.

Rekapitulując powyższe należy stwierdzić, iż w ocenie Sądu Okręgowego wydanie w przedmiotowej sprawie orzeczenia zgodnego z treścią żądania nie doprowadziłoby do definitywnego zakończenia istniejącego lub mogącego powstać - na tle nieważności umowy kredytu - sporu w przyszłości. Zdaniem Sądu już tylko ta kwestia stanowiła dostateczną przyczynę oddalenia powództwa w całości.

Niezależnie jednak od powyższego Sąd pragnie zaznaczyć, że nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, że w przedmiotowej sprawie występuje po stronie powódki interes prawny w rozumieniu art. 189 kpc, to w dalszym ciągu powództwo podlegałoby oddaleniu, a to wobec braku wykazania faktycznej podstawy roszczenia, jaką w przedmiotowej sprawie były twierdzenia, iż do zawarcia umowy kredytu konsolidacyjnego doszło na skutek przestępczego działania kredytodawcy.

Okoliczności powołane w pozwie na poparcie powyższej tezy, nie znalazły w ocenie Sądu należytego oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.

W tym względzie zaznaczyć należy, że Sąd nie dał wiary zawartym w pozwie twierdzeniom powódki co do tego, że E. O. (2) w chwili zawierania umowy, a także w czasie poprzedzających negocjacji znajdował się w stanie niedołęstwa i nieporadności. Powódka nie przedstawiła w tym względzie żadnego miarodajnego materiału dowodowego. Co więcej tego rodzaju twierdzenie nie znajduje potwierdzenia w zeznaniach osób obecnych przy powyższych czynnościach tj. świadka T. O. oraz nawet samej powódki. Z resztą sam fakt, iż powódka uczestniczyła w omawianych czynnościach, będąc, jak sama zeznała, głównym motorem działań nakierowanych na pozyskanie kredytu, poddaje w wątpliwość twierdzenia pozwu w tym zakresie. Nawet bowiem zakładając hipotetycznie, że E. O. (2) znajdował się w stanie niedołęstwa i nieporadności, to nie sposób uwierzyć, że powódka będąc świadkiem i aktywnym uczestnikiem czynności towarzyszących zawieraniu umowy, dopuściłaby do wykorzystania takiego stanu swojego ojca.

Gdyby nawet przyjąć za prawdziwe twierdzenia powódki co do tego, że ostatecznie zawarta umowa kredytu (w szczególności co do wysokości zobowiązania kredytowego) była odmienna od wcześniejszych uzgodnień, o czym powódka dowiedziała się ,,krótko po zawarciu umowy”, to w dalszym ciągu nie sposób wyjaśnić dlaczego kredytobiorca nie skorzystał z uprawnienia przewidzianego w § 8 Umowy do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia jej zawarcia lub nawet - w ramach regulacji § 9 Umowy - do jej wypowiedzenia z zachowaniem 30-dniowcgo terminu. Tymczasem zarówno E. O. (2), jak i powódka, jako jego spadkobierca przez znaczny okres czasu dokonywali spłat z tytułu umowy.

Za niewykazane Sąd uznał także twierdzenia pozwu, co do sprzeczności umowy kredytu konsolidacyjnego z zasadami współżycia społecznego. W szczególności nie zostało wykazane na czym owa „sprzeczność” mająca prowadzić do nieważności umowy kredytu, miałby polegać. Sam fakt uzależnienia wysokości prowizji od wysokości zobowiązania, z pewnością nie może tu być uznany za rozstrzygający.

Na zakończenie Sąd pragnie zwrócić uwagę na fakt, iż w przedmiotowej sprawie nie wykazano, aby przy zawieraniu przedmiotowej umowy kredytu doszło do popełnienia, jak twierdzi strona powodowa, przestępstwa na szkodę E. O. (1). Potwierdzenia tego z pewnością nie stanowi pismo Sądu Okręgowego we Wrocławiu sygn. akt III K 369/21 (k. 292). Po pierwsze nie dowodzi ono faktu wydania prawomocnego wyroku skazującego, a po drugie z treści przedmiotowego pisma nie wynika, aby prowadzone postępowanie karne obejmowało swoim zakresem działania osób biorących udział przez zawieraniu umowy kredytu w dniu 01 kwietnia 2016 r, czy to ze strony banku czy to ze strony podmiotów świadczących usługę pośrednictwa finansowego. Uwagę zwraca bowiem fakt, że z treści przedmiotowego pisma nie wynika, aby wśród osób oskarżonych znajdowała się jakakolwiek osoba wymieniona w dokumentach sporządzonych przy zawieraniu przedmiotowej umowy kredytu.

Mając na uwadze całość poczynionych wyżej rozważań Sąd oddalił powództwo w całości, o czym orzeczono w pkt 1. wyroku.

W pkt 2. Wyroku Sąd odstąpił od obciążania powódki kosztami procesu mając na względzie jej trudną sytuację materialną (o czym świadczy fakt zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych), przejmując na rachunek Skarbu Państwa nie uiszczone koszty sądowe (w pkt. 3 wyroku).

Sędzia del. Agnieszka Onichimowska