Uzasadnienie z 9 czerwca 2026, sygn. VII C 363/25

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 17 kwietnia 2025 roku (data prezentaty) Gmina Miasta S. - Miejski Zarząd (...) w S., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosła o nakazanie X. Ł. (1), X. Ł. (2) oraz U. Ł. opróżnienia, opuszczenia i wydania (...) położonego przy (...) w S.. Nadto, wniosła o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że przedmiotowy lokal mieszkalny, znajdujący się w zasobie mieszkaniowym Gminy Miasta S. i administrowany przez Miejski Zarząd Lokalami w S., pozwani zajmują bez tytułu prawnego, bowiem umowa najmu została im skutecznie wypowiedziana z powodu zaległości w opłatach (pozew k. 5-7, pełnomocnictwo k. 8-9).

Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu wskazano, że powstałe zadłużenie było spowodowane trudną sytuacją finansową, jednak zostało w całości uregulowane. Zobowiązali się do systematycznego regulowania opłat (odpowiedź na pozew k. 76-76v.).

Powód cofnął pozew w stosunku do U. Ł. (dowód: oświadczenie złożone na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2026r., pismo procesowe z dnia 1 kwietnia 2026r. k. 232).

Sąd postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2026 roku postępowanie w stosunku do U. Ł. umorzył (k. 228 postanowienie).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 22 lutego 2023 roku Gmina Miasta S. – Miejski (...) w S. zawarła z X. Ł. (1) umowę najmu samodzielnego (...) położonego w S. przy (...) o powierzchni użytkowej 35,12 m ² na czas oznaczony do 30 czerwca 2023 roku. Zgodnie z przedmiotową umową warunkiem zawarcia umowy najmu przedmiotowego lokalu było wykonanie przez wynajmującą prac remontowych na własny koszt takich jak: malowanie, szpachlowanie, pomiary elektryczne, próba szczelności instalacji gazowej, wymiana urządzeń sanitarnych, wykonanie instalacji gazowej, montaż kuchenki, piecyka oraz remont podłóg, co wynajmująca zrealizowała (dowód: umowa (...) k. 142-143, notatka odbioru prac remontowych k. 144).

Lokal mieszkalny nr (...) położony w S. przy ul. (...) o powierzchni mieszkalnej 26,16 m ² należy do zasobu mieszkaniowego Gminy Miasta S. i znajduje się w zarządzie Miejskiego Zarządu (...) w S. (okoliczność bezsporna).

W dniu 13 marca 2024 roku Gmina Miasta S. – Miejski Zarząd Lokalami w S. zawarła z X. Ł. (1) kolejną umowę o najem lokalu mieszkalnego opisanego powyżej. Umowa została zawarta na czas nieoznaczony (dowód: umowa o najem lokalu socjalnego k. 18-20).

Gmina Miasta S. – Miejski Zarząd Lokalami w S. dnia 23 października 2024 roku wystosowała do X. Ł. (1), X. Ł. (2) oraz U. Ł. przedsądowe wezwanie do zapłaty zaległego czynszu wraz z opłatami na łączną kwotę 1336,76 zł (dowód: pismo k. 15, potwierdzenie odbioru k. 16-17).

Pismem z dnia 4 grudnia 2024 roku Gmina Miasta S. - Miejski Zarząd Lokalami w S. wypowiedział X. Ł. (1), X. Ł. (2) oraz U. Ł. umowę najmu (...) przy ul. (...) w S. z dniem 31 grudnia 2024 roku z uwagi na niewywiązywanie się z zapłatą czynszu i innych opłat za używanie lokalu. Wówczas zaległe opłaty za media wyniosły 459,51 zł (dowód: wypowiedzenie k. 11).

Powód reprezentowany przez pełnomocnika na rozprawie oświadczył, iż jednym z głównych powodów wypowiedzenia umowy najmu był fakt, że pozwani tam nie mieszkają. Powód powoływał świadków na okoliczności faktu niezamieszkiwania pozwanych w przedmiotowym lokalu (dowód: oświadczenie k. 131-131v, k. 161, pismo procesowe k. 141v). Ta przyczyna wypowiedzenia umowy nie została formalnie wskazana w w/w piśmie stanowiącym wypowiedzenie umowy jak i w pozwie.

W zbiorze Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego X. Ł. (1), U. Ł. i X. Ł. (2) nie figurują. Według zbioru Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie pobierają renty ani emerytury. X. Ł. (1) jest objęta ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym od 1 lipca 2025 roku. Od lipca do września 2025 roku miesięczny dochód wynosił 4.700 złotych, a w październiku 3.426,64 złotych (dowód: pismo KRUS k. 55, pisma ZUS 57, 59 i 146).

U. Ł. na stałe zamieszkuje w Niemczech, a kiedy przyjeżdża do Polski pomieszkuje u babci na ul. Sportowej 33. Nie ma żadnych swoich rzeczy w lokalu przy ulicy (...) (dowód: oświadczenie pozwanego k. 161). W związku z powyższym powód cofnął w stosunku do niego pozew.

X. Ł. (2) nie figuruje w bazie (...) i nie posiada statusu bezrobotnych. Jest studentem studiów dziennych w S. (dowód: pismo (...) k. 52, pismo MOPS k. 49). W dniu 3 stycznia 2019 roku X. Ł. (2) został poddany badaniu przez Zespół (...), który orzekł o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność ucznia z autyzmem, w tym zespołu (...) (dowód: orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego k. 157-160v, pismo Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności k. 53).

X. Ł. (1) i X. Ł. (2) obecnie pomieszkują na ul. (...) w S. na czas trwającego remontu w lokalu przy ulicy (...). Jest to mieszkanie matki pozwanej. Na stałe zamierzają mieszkać jednak w lokalu przy ulicy (...). Nie mają innego lokalu, nie posiadają oszczędności (dowód: zeznania X. Ł. (1) k. 131v.-132, 230, zeznania K. Ł. k. 161v., zeznania X. Ł. (2) k. 230).

Pozwani wykonali konieczne prace remontowe, wynikające z umowy najmu. Lokal, który wyremontowali pozwani, nie nadawał się w ogóle do zamieszkiwania. Niezbędne było wykonanie przez nich generalnego remontu. Ponieśli duże koszty na remont. Wykonali całą hydraulikę, w tym doprowadzili gaz, zrobili nowe wylewki i podłogi, kuli ściany, a następnie je malowali. Zrobili całą kuchnię i łazienkę. W łazience położyli płytki i zamontowali armaturę. W remoncie uczestniczyła cała rodzina. W przypadku oddania lokalu do Gminy, Gmina nie pokryje kosztów tego remontu (dowód: zeznania X. P. k. 229v, zeznania X. Ł. (1) k. 131v.-132, 230, zeznania K. Ł. k. 161v., zeznania X. Ł. (2) k. 230, zdjęcia lokalu po remoncie i przed remontem k. 209-227, 166-193).

Wykonanie prac remontowych zostało potwierdzone przez powoda (dowód: notatka służbowa k. 144).

X. Ł. (1) i jej syn X. obecnie nie mogą przeprowadzić do przedmiotowego lokalu z uwagi na fakt, iż czekają na decyzję Sądu. Wówczas zakupią sprzęt gospodarstwa domowego, szafki do kuchni oraz wstawią meble. Do tego czasu nie chcą inwestować w mieszkanie, bowiem wiedzą iż Gmina nie zwróci im żadnych pieniędzy za remont. Chcieliby normalnie żyć u siebie w mieszkaniu (dowód: zeznania U. Ł. k. 161, zeznania X. Ł. (1) k. 131v.-132, zeznania K. Ł. k. 161v., zeznania X. P. k. 229v).

W dniu 28 sierpnia 2025 roku X. Ł. (1) złożyła wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu przy (...) w S. w związku z użytkowaniem lokalu bez umowy. W dołączonym oświadczeniu o stanie majątkowym X. Ł. (1) wskazała brak nieruchomości, mienia ruchomego oraz zasobów pieniężnych oraz podała, że gospodarstwo domowe składa się z jej osoby i jej syna U. Ł..

Dnia 8 października 2025 roku Społeczna Komisja Mieszkaniowa wydała negatywną opinię w przedmiocie przyznania lokalu z zasobu mieszkaniowego Gminy Miasta S. dla X. Ł. (1) (dowód: wniosek X. Ł. (1) k. 87, oświadczenie o stanie majątkowym k. 88-88v., opinia komisji mieszkaniowej k. 86).

W dniu 15 kwietnia 2026 roku została wydana kolejna negatywna opinia (...) Komisji Mieszkaniowej (k. 234).

Zadłużenie na dzień 25 maja 2026 roku wyniosło 1537,56 zł (karta lokalu k. 235-236.) Pozwana spłaciła swoje zadłużenie w łącznej kwocie 1522,79 zł. W dniu 25 maja 2026 roku dokonała trzech wpłat na poczet zadłużenia tj. kwoty 180 zł, 862,87 zł, 479,92 zł (dowody wpłat k. 237-239). Zadłużenie to nie zostało rozliczone na dzień rozprawy. Do dopłaty ewentualnie pozostawałby różnica w kwocie 14,77 zł.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy niniejszej. Sąd uwzględnił załączone do akt sprawy dokumenty, gdyż ich prawdziwość i wiarygodność w świetle wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego nie nasuwa żadnych wątpliwości. Zeznania pozwanych i świadków były w ocenie Sądu wiarygodne, zbieżne co do treści i przedstawiające w sposób szczegółowy sytuację występującą w rodzinie.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Niniejsze powództwo podlegało na oddaleniu w całości.

Określone przez stronę powodową żądanie i przytoczone na jego uzasadnienie okoliczności faktyczne wskazują, że żądanie pozwu znajduje oparcie w uregulowaniach art. 222 § 1 k.c. oraz art. 675 § 1 k.c. Przewidziane w pierwszym z powołanych przepisów roszczenie windykacyjne jest roszczeniem właściciela o wydanie rzeczy, która znajduje się we władaniu innej osoby. Przepis ten stanowi, iż właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba, że osobie tej przysługują skuteczne względem właściciela uprawnienia do władania rzeczą. Uprawnienia takie mogą mieć swoje źródło w umowie najmu lub innym stosunku prawnym uprawniającym do zajmowania lokalu. Do uwzględnienia powództwa konieczne jest stwierdzenie istnienia przesłanek pozytywnych w postaci uprawnień właścicielskich powoda oraz władania jego lokalem przez pozwanych, a także braku przesłanki negatywnej, jaką jest istnienie po stronie pozwanych skutecznych względem właściciela uprawnień do władania rzeczą. Zgodnie natomiast z art. 675 § 1 k.c. po zakończeniu najmu najemca obowiązany jest zwrócić wynajmującemu rzecz w stanie niepogorszonym.

Na gruncie powołanego wyżej art. 222 § 1 k.c., dla uznania skuteczności roszczenia wydobywczego powódki koniecznym było ustalenie w pierwszej kolejności, że przysługuje jej prawo własności lokalu, po drugie stwierdzenie, że lokal ten pozostaje w faktycznym władaniu pozwanej i po trzecie wreszcie, że pozwanej nie przysługuje skuteczne względem powódki uprawnienie do władania rzeczą.

W toku niniejszego postępowania strona powodowa wykazała, że przysługuje jej prawo własności do wskazanego lokalu, a tym samym wykazała legitymację czynną do wytoczenia sformułowanego powództwa.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że pomiędzy stronami doszło do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego, stanowiącego własność powoda. Bezspornym jest również, że lokal został udostępniony pozwanym na zaspokojenie ich potrzeb mieszkaniowych. Pozwani nie posiadają swojego mieszkania ani oszczędności na jego zakup. Pozwani na dzień wypowiedzenia umowy zalegali z opłatami, ale były one stosunkowo niewielkie. Na dzień wydania wyroku do spłaty pozostawałby jedynie kwota 14,77 zł, ale wpłaty nie zostały rozliczone na dzień wydania wyroku.

W niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2014r., poz. 150 ze zm.), zwaną dalej ustawą o ochronie praw lokatorów .

Zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy wypowiedzenie przez właściciela stosunku prawnego, na podstawie którego lokator jest uprawniony do używania lokalu, może nastąpić tylko z przyczyn wskazanych w tym przepisie i pod rygorem nieważności powinno być dokonane na piśmie oraz określać przyczynę wypowiedzenia.

W tej sytuacji wypowiedzenie im umowy najmu, zgodnie z treścią art. 11 ust.1 zd. 2 cyt. ustawy winno nastąpić pod rygorem nieważności na piśmie i wskazywać przyczynę wypowiedzenia. Przy czym wypowiedzenie to może nastąpić wyłącznie z przyczyn określonych w ust. 2-5 oraz w art. 2 ust. 4 i 5 tej ustawy (art. 11 ust. 1 zd. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ), albowiem zawiera ona zamknięty katalog przyczyn wypowiedzenia.

Obowiązek wskazania przyczyny wypowiedzenia umowy najmu, wynikający z art. 11 ust. 1 zd. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów ma nie tylko formalny charakter, ale związany jest z oceną zasadności dokonanego wypowiedzenia. Przyczyna wypowiedzenia umowy najmu ma bowiem dwojakie znaczenie, a mianowicie z jednej strony występuje w aspekcie zgodności z prawem czynności wynajmującego, a z drugiej - jej zasadności. Dlatego też obowiązek wynajmującego sprowadza się do podania przyczyny wypowiedzenia w piśmie zawierającym jego oświadczenie w taki sposób, aby jego adresat poznał motywy leżące u podstaw takiej decyzji. Sprostanie wymaganiom określonym w art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów polega zatem na wskazaniu przyczyny w sposób jasny i zrozumiały. W drugiej płaszczyźnie chodzi natomiast o to, by wskazana przyczyna mogła być uznana za uzasadniającą wypowiedzenie umowy najmu (art. 11 ust. 2, 3, 4, 5 ustawy o ochronie praw lokatorów ).

Obowiązek wykazania (udowodnienia) wskazanej przyczyny wypowiedzenia umowy najmu obciąża wynajmującego (art. 6 k.c.). Powód w wypowiedzeniu umowy najmu jak i w pozwie wskazał, iż przyczyną wypowiedzenia były zaległości w opłatach. Obecnie zadłużenie wynosi 14,77 zł, ale nie zostało one rozliczone przez powoda na dzień wydania wyroku. Pozwana dokonał spłaty zadłużenia w łącznej kwocie 1522,79 zł. Jednakże na rozprawie (k. 131) powód wskazał, iż jedną z głównych przyczyn wypowiedzenia był też fakt niezamieszkiwania pozwanych w przedmiotowym lokalu i na tę okoliczność składał wnioski dowodowe z zeznań świadków. Tej przyczyny nie wskazał także w pozwie.

W toku procesu o wydanie lokalu, badanie rzeczywistości przyczyn wypowiedzenia powinno się odbyć w odniesieniu do okoliczności, które zostały przedstawione w piśmie wynajmującego zawierającym oświadczenie o wypowiedzeniu (art. 11 ust. 1 zd. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów) . W procesie o wydanie lokalu Sąd bada bowiem, czy złożone lokatorowi wypowiedzenie umowy najmu było skuteczne, a więc czy mogło spowodować ustanie stosunku najmu a nie to, czy mogły istnieć jakiekolwiek inne jeszcze powody do rozwiązania tegoż stosunku. Skoro z owych innych, chociażby istniejących rzeczywiście przyczyn, wypowiedzenie to nie zostało złożone, przyczyny te nie mogły spowodować ustania stosunku najmu, jako nie wskazane w oświadczeniu o wypowiedzeniu. Wynajmujący może w wypowiedzeniu umowy najmu wskazać kilka (więcej niż jedną) przyczyn wypowiedzenia. Jeżeli spośród kilku podanych przyczyn wypowiedzenia uzasadniona okaże się tylko jedna, może ona stanowić wystarczającą podstawę do uznania przez sąd za zasadne roszczenia o wydanie i opróżnienie lokalu mieszkalnego.

Konkludując, wynajmujący nie może wykazać zasadności wypowiedzenia umowy najmu w oparciu o inną przyczynę, niż wskazaną w wypowiedzeniu. Okoliczności podane na uzasadnienie oświadczenia o wypowiedzeniu umowy najmu, a następnie ujawnione w postępowaniu sądowym, muszą być takie same, zaś wynajmujący pozbawiony jest możliwości powoływania się przed organem rozstrzygającym spór na inne przyczyny mogące przemawiać za słusznością wypowiedzenia umowy.

Wypowiedzenie najmu lokalu mieszkalnego następuje także przez doręczenie najemcy odpisu pozwu o opróżnienie tego lokalu, powołującego się na okoliczności wymienione w komentowanej ustawie, również wówczas, gdy pozew został wniesiony przez pełnomocnika procesowego właściciela lokalu (por. uchwała SN z 11 września 1997 r., III CZP 39/97, , z glosą aprobującą A. Szpunara, PS 1998, nr 6, poz. 100).

Z uwagi na powyższe powód nie mógł powoływać się na fakt niezamieszkiwania pozwanych w przedmiotowym lokalu jako przyczynę, stanowiącą faktyczne wypowiedzenie umowy najmu lokalu mieszkalnego. Nie mniej jednak, przyczyna ta była całkowicie niezasadna. Powód wypowiedział pozwanym umowę najmu lokalu, zatem nie mogli oni fizycznie dokończyć remontu (zakupić sprzęt AGD, zamontować szafki do kuchni i przenieść meble), żeby móc się do niego wprowadzić.

Natomiast fakt zadłużenia nie był przez strony kwestionowany, przy czym zadłużenie to było niewielkie i wynikało z trudnej sytuacji osobistej pozwanych.

W ocenie Sądu Rejonowego, w rozpoznawanej sprawie zaistniały również wyjątkowe okoliczności, uzasadniające uznanie powództwa za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2000 r., sygn. I CKN 287/00). Zasady współżycia społecznego w rozumieniu art. 5 k.c. są pojęciem pozostającym w nierozłącznym związku z całokształtem okoliczności danej sprawy i w takim całościowym ujęciu wyznaczają podstawy, granice i kierunki jej rozstrzygnięcia w wyjątkowych sytuacjach, które przepis ten ma na względzie. Dlatego dla zastosowania art. 5 k.c. konieczna jest ocena całokształtu szczególnych okoliczności danego wypadku w ścisłym powiązaniu nadużycia prawa z konkretnym stanem faktycznym (tak SN w orzeczeniu z dnia 28 listopada 1967 r., I CR 415/67). Potrzebę istnienia w systemie prawa klauzul generalnych określa właściwie wyrażone w piśmiennictwie stwierdzenie, iż brak takich klauzul mógłby prowadzić do rozstrzygnięć formalnie zgodnych z prawem, ale w konkretnych sytuacjach niesłusznych, ponieważ nie uwzględniających w rozstrzyganych przypadkach uniwersalnych wartości składających się na pojęcie sprawiedliwości nie tylko formalnej lecz i materialnej. W orzeczeniu (wyrok z dnia 28 października 2015 r., II CSK 831/14) Sąd Najwyższy potwierdził, że klauzula generalna ujęta w art. 5 k.c. ma na celu zapobieganie stosowaniu prawa w sposób schematyczny, prowadzący do skutków niemoralnych lub rozmijających się z celem, dla którego dane prawo zostało ustanowione. Powołany przepis ma wprawdzie charakter wyjątkowy, niemniej przewidziana w nim możliwość odmowy udzielenia ochrony prawnej musi być uzasadniona istnieniem okoliczności rażących i nieakceptowanych w świetle powszechnie uznawanych w społeczeństwie wartości.

Rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd miał na względzie obecną sytuację materialną i osobistą pozwanych. X. Ł. (1) jest samotną matką, opiekuje się swoim synem X. Ł. (2), u którego stwierdzono niepełnosprawność związaną z autyzmem, w tym zespołu (...), która ogranicza jego funkcjonowanie społeczne. Pozwana z własnych oszczędności poczyniła nakłady na lokal, wyremontowała go w niezbędnym zakresie, determinującym podpisanie kolejnej (...) na czas nieoznaczony. Obecnie zamieszkuje z synem X. u swojej matki do czasu rozstrzygnięcia sprawy sądowej. Lokal ten nie posiada mebli i wymaga zakupu sprzętu AGD. Pozwana chce mieszkać w tym lokalu z synem, jednakże z uwagi na niepewność, co do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, wstrzymała dokonywanie kolejnych nakładów na ten cel. Pozwana uregulowała niemal w całości swoje zadłużenie. Jednakże samo zadłużenie na lokalu z powodu braku do tego środków finansowych nie może być podstawą do orzeczenia eksmisji osoby z zaburzeniem oraz osoby sprawującej nad nią opiekę. Nawet orzeczenie eksmisji przez Sąd, doprowadziłoby do sytuacji, że pozwani mieliby prawo do lokalu socjalnego, czego zdaje się nie dostrzegać powód. Pozwany X. Ł. (2) jest studentem studiów dziennych i jest osobą niepełnosprawną, a opieką nad nim sprawuje matka X. Ł. (1). Przyznanie im lokalu socjalnego wiązałoby się ponownie z ponoszeniem kosztów remontu tego lokalu, a jak należy zauważyć pozwani podnieśli już znaczne koszty i włożyli mnóstwo pracy na remont lokalu, który otrzymali od Gminy na wynajem. Jak wskazał pracownik Gminy X. P., przesłuchiwany jako świadek – „w przypadku kiedy osoba wykona remont, a my nie chcemy, aby dalej zamieszkiwała, nie zwracamy jej kosztów tego remontu” (k. 229v). Zatem stanowisko powoda żądające usunięcia pozwanych z tego lokalu również z tego powodu stanowi nadużycie prawa i nie korzysta z ochrony prawnej.

Gmina ma obowiązek chronić swoich mieszkańców, wspierać osoby starsze, małoletnie, niepełnosprawne, zaspokajać potrzeby mieszkaniowe tych, którzy tej pomocy potrzebują, pomagać, gdy mają przejściowe kłopoty i przeciwdziałać bezdomności. Wynika to z przepisu art. 4 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów. Zgodnie z treścią tego przepisu gmina na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie zapewnia lokale w ramach najmu socjalnego i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. W przepisie tym ustawodawca określił kategorie osób, które posiadają prawo do najmu lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu, a osobami takimi są osoby: niemające zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, mieszkające na terenie gminy, posiadające niskie dochody.

Lokale te są właśnie formą pomocy publicznej dla osób, których sytuacja materialna nie pozwala na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Pozwani ewidentnie należą do tej kategorii osób: nie mają zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, posiadają niskie dochody i nie mają możliwości wynajęcia lokalu mieszkalnego na wolnym rynku, a pozwany X. Ł. (2) z uwagi na występujące u niego dysfunkcje, jest osobą, która wymaga pomocy osób trzecich.

Uwzględnienie powództwa w okolicznościach niniejszej sprawy przeczyłoby zasadom praworządności i zasadom moralnym funkcjonującym w społeczeństwie. W ocenie Sądu orzeczenie eksmisji ze spornego lokalu, byłoby krzywdzące i nieakceptowalne w świetle powszechnego poczucia sprawiedliwości.

Za dopuszczeniem oceny powództwa o eksmisję z lokalu mieszkalnego w świetle art. 5 k.c. silnie przemawia też wzgląd na art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności , sporządzonej w Rzymie 4 lipca 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. nr 61 poz. 284; dalej: Konwencja), który stanowi, że każdy ma prawo do ochrony swojego mieszkania. Warto zwrócić uwagę, że art. 8 Konwencji kładzie nacisk na niematerialne wartości związane z miejscem zamieszkania, co wynika z wykładni systemowej tego przepisu (prawo do mieszkania zostało ściśle powiązane z prawem do prywatności). Konwencja chroni więc także emocjonalny związek jednostki z mieszkaniem i związane z tym poczucie bezpieczeństwa. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przyjmuje się, że przedmiotem ochrony art. 8 Konwencji jest każde miejsce, w którym jednostka przebywa w sposób stały i powtarzalny, niezależnie od tego, czy posiada tytuł prawny do niego. Ochrona ta przysługuje więc również osobom zajmującym bez tytułu prawnego pomieszczenia, które mogą być zakwalifikowane jako „dom” w rozumieniu art. 8 Konwencji (zob. wyrok ETPCz z 13 maja 2008 r., Mc L. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, pkt 46). Art. 8 ust. 2 Konwencji stanowi, że niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób.

Sąd rozpoznający sprawę o nakazanie opróżnienia lokalu jest nie tylko uprawniony, ale nawet zobowiązany do uznania tego żądania za nadużycie prawa podmiotowego, jeżeli dojdzie do przekonania, że orzeczenie eksmisji - mimo braku tytułu prawnego po stronie pozwanej - mogłoby naruszać zasadę proporcjonalności (art. 8 ust. 2 Konwencji).

Z tego względu, Sąd uznał w okolicznościach niniejszej sprawy, że roszczenie powoda również stanowi nadużycie prawa i jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i z tego powodu oddalił powództwo na podstawie art. 5 k.c.

Sędzia Edyta Karwat