Wyrok z 9 kwietnia 2026, sygn. III RC 765/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 kwietnia 2026 r.

Sąd Rejonowy w Toruniu III Wydział Rodzinny i Nieletnich w składzie:

Przewodniczący sędzia Piotr Kawecki

Protokolant staż. Zuzanna Muszyńska

po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. w G.

na rozprawie

sprawy z powództwa P. N.

przeciwko całkowicie ubezwłasnowolnionej C. N. (1) reprezentowanej przez opiekuna prawnego J. H.

o podwyższenie alimentów

oraz sprawy z powództwa L. N.

przeciwko całkowicie ubezwłasnowolnionej C. C. przez opiekuna prawnego J. H.

o podwyższenie alimentów

I.  oddala powództwo P. N.,

II.  oddala powództwo L. N.,

III.  nie obciąża P. N. obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz C. N. (1),

IV.  nie obciąża L. N. obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz C. N. (1),

V.  nakazuje wypłacić F. U. ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Toruniu kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem wynagrodzenia kuratora,

VI.  kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Toruniu.

Sygn. akt III RC 765/23

UZASADNIENIE

C. N. (2), działając w imieniu małoletniego P. N. oraz L. N., w dniu 9 kwietnia 2023 r. wniósł pozew przeciwko C. N. (1), domagając się podwyższenia alimentów na rzecz powodów z kwoty po 100,00 zł miesięcznie, zasądzonych wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2016 r. Sądu Okręgowego w Toruniu wydanym w sprawie (...), do kwoty po 1.500,00 zł miesięcznie, płatnych z góry do rąk ojca C. N. (2), do dnia 15-tego każdego miesiąca z góry, wraz z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat, począwszy od dnia wniesienia pozwu.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, iż P. N. i L. N. są dziećmi C. N. (2) i C. N. (1). Podniesiono, że pozwana nie bierze żadnego udziału w wychowywaniu synów i nie utrzymuje z nimi kontaktów.

Ojciec powodów podkreślił, że od czasu ustalenia alimentów w dotychczasowej wysokości potrzeby synów uległy wzrostowi, związane są one, m. in. z ich edukacją.

Od tego czasu upłynęło(...) i w tym czasie nastąpił wzrost inflacji jak i potrzeb powodów. Na miesięczne koszty utrzymania małoletnich składają się:

u L. N.:

- najem mieszkania ze starszym bratem – 1000 zł miesięcznie,

/dowód: umowa najmu lokalu mieszkalnego z dnia 22.09.2023 r. – k.6,7,8,9/

- czynsz do spółdzielni mieszkaniowej – 300 zł miesięcznie,

- dodatkowe opłaty za najem mieszkania – ok. 200 zł miesięcznie,

- wyżywienie – ok. 800 zł miesięcznie

- odzież, obuwie – ok. 100/150 zł miesięcznie

- środki czystości i higieny – ok. 100/150 zł miesięcznie,

- wizyty (...) – ok. 100 zł każda,

- wizyty dentystyczne – ok. 500 zł każda

- opłaty za studia – 800 zł miesięcznie,

- bilety na przejazdy komunikacją miejską – ok. 150 zł,

- karnet na siłownię – 160 zł miesięcznie,

- bilety wstępu na basen/termy – 80 zł miesięcznie;

zaś u P. N.:

- połowa kosztów najmu mieszkania opłacana przez ojca powoda,

- wyżywienie – ok. 700 zł miesięcznie,

- odzież, obuwie – ok. 100/150 zł miesięcznie

- środki czystości i higieny – ok. 200 zł miesięcznie,

- abonament – ok. 70/80 zł miesięcznie,

- Internet wraz z telewizją – ok. 100/150 zł miesięcznie,

- bilety na przejazdy komunikacją – ok. 200/230 zł miesięcznie,

- wizyty u fryzjera – ok. 150 zł miesięcznie,

- wizyta u (...) – 300 zł każdorazowo,

- karnet na siłownię – 170 zł miesięcznie

Zarówno L. N. jak i P. N. nie utrzymują kontaktów z pozwaną od kilku lat.

Pozwana C. N. (1) postanowieniem Sądu Okręgowego I. – U. w Warszawie z dnia 5 października 2023 roku w sprawie o sygn. akt II Ns(...) została całkowicie ubezwłasnowolniona.

Decyzją Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ w Warszawie z dnia 18 grudnia 2023 r. o sygn. akt V RNs(...) ustanowiona została opieka prawna dla całkowicie ubezwłasnowolnionej C. N. (1) w osobie J. H., brata pozwanej.

W odpowiedzi na pozew sporządzonej w dniu 29 stycznia 2026 r. J. H. - opiekun prawny pozwanej, wniósł o oddalenie powództwa w całości wskazując m.in., matka powodów jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, bez stabilnego miejsca pobytu jak również, osobą nieposiadającą pracy oraz majątku. Opiekun pozwanej stwierdził, że w przypadku pozwanej występuje trwała, medycznie potwierdzona niezdolność do funkcjonowania społecznego i zawodowego. Opiekun pozwanej wskazał, że żądana kwota alimentów jest za wysoka i nierealna w stosunku do stopy życiowej i sytuacji majątkowej C. N. (1). Opiekun prawny wskazał również uwagę na fakt, iż powodowie są osobami pełnoletnimi, a żądanie tak wysokich kwot, w jego opinii, budzi wątpliwości w świetle zasad współżycia społecznego. Dodatkowo opiekun J. H. wskazał również, iż od kilku lat nie ma kontaktu z pozwaną C. N. (1).

Do odpowiedzi na pozew opiekun pozwanej dołączył również:

- postanowienie o całkowitym ubezwłasnowolnieniu pozwanej z dnia 5 października 2023 r. o sygn. akt II Ns (...) – wydane przez Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie – na okoliczność (...) pozwanej i braku jej zdolności do samodzielnego działania,

- postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ z dnia 18 grudnia 2023 roku o sygn. akt V RN (...) – na okoliczność ustanowienia opiekuna prawnego C. N. (1),

- opinie (...)z postępowań sądowych – na okoliczność braku możliwości zarobkowych pozwanej (z dnia 2 czerwca 2015 roku, z dnia 9 lutego 2018 roku oraz z dnia 15 kwietnia 2023 roku).

Na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2026r. strony procesu podtrzymały swoje stanowiska (k. 115-116v akt)

Sąd ustalił co następuje:

P. N. ur. (...) oraz L. N. ur. (...) są synami C. N. (1) oraz C. N. (2). U. także brata D. N., ur. (...)

Sąd Okręgowy w Toruniu wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2016 roku wydanym w sprawie (...) rozwiązał związek małżeński C. N. (2) i pozwanej C. N. (1), powierzając powodowi wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi D., L. oraz P. rodzeństwem N., a także zasądził od C. N. (1) na rzecz małoletnich dzieci alimenty w kwocie po 100 zł miesięcznie. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 14 maja 2016 roku.

/dowód: wyrok z dnia 22 kwietnia 2016 roku – k.138 akt IC (...) SO w Toruniu/

C. N. (1) nie była wówczas nigdzie zatrudniona. C. N. (2) prowadził wówczas działalność jako przedstawiciel handlowy w branży stalowej i zarabiał od 3.500 zł do 7.000 zł.

C. N. (2) wówczas wraz z trójką synów mieszkał w mieszkaniu o powierzchni 74 m ², które zakupione zostało podczas trwania związku małżeńskiego. C. N. (2) korzystał wówczas z pomocy osoby, która pomagała w sprzątaniu mieszkania oraz gotowała. Koszt tej pomocy wynosił ok. 750 zł miesięcznie.

Małoletni wtedy chłopcy mieli odpowiednio po:(...) – D., 13 lat – L. oraz (...) – P.. Małoletni byli pod kontrolą (...), gdzie koszt na jednego z chłopców wynosił ok. 1.300 zł. Ojciec powodów wskazywał wówczas również, iż matka powodów zaprzestała zajmować się dziećmi oraz dbać o dom. C. N. (2) wskazał dodatkowo, że problemy z zachowaniem pojawiły się wraz z urodzeniem L.. C. N. (2) wskazywał również, iż żona wyjeżdżała bez słowa, zostawiając go samego z dziećmi, nie wykazując przy tym żadnego zainteresowania nimi.

Aktualnie L. N. ma (...) i mieszka w U., wynajmując mieszkanie wraz ze starszym bratem D.. L. N. studiuje w U. na uczelni (...), na kierunku(...), za które opłata wynosi 800 zł miesięcznie. Pracuje aktualnie w niepełnym wymiarze godzin, otrzymując za pracę wynagrodzenie w wysokości 4.500 zł miesięcznie. Na koszty utrzymania powoda składają się:

- najem mieszkania ze starszym bratem – 1000 zł miesięcznie,

/dowód: umowa najmu lokalu mieszkalnego wraz z protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 22.09.2023 r. – k.6,7,8,9/

- czynsz do spółdzielni mieszkaniowej – 300 zł miesięcznie,

- dodatkowe opłaty za najem mieszkania – ok. 200 zł miesięcznie,

- wyżywienie – ok. 800 zł miesięcznie

- odzież, obuwie – ok. 100/150 zł miesięcznie

- środki czystości i higieny – ok. 100/150 zł miesięcznie,

- wizyty ortodontyczne – ok. 100 zł każda,

- wizyty dentystyczne – ok. 500 zł każda

- bilety na przejazdy komunikacją miejską – ok. 150 zł,

- karnet na siłownię – 160 zł miesięcznie,

- bilety wstępu na basen/termy – 80 zł miesięcznie.

Powód L. N. nadal pozostaje pod opieką lekarza(...).

/dowód: zaświadczenie lekarskie z dnia 10.04.2023 r. – k.17

zeznania L. N. – k. 115v-116 akt/

Aktualnie P. N. ma(...) i jest uczniem Technikum (...) Szkoły (...) w G.. Dodatkowo pracuje weekendowo oraz popołudniami jako kelner w restauracji (...), gdzie tygodniowo zarabia ok. 500 zł.

P. N. nadal pozostaje pod opieką lekarza (...)

/dowód: zaświadczenie lekarskie z dnia 10.04.2023 r. – k.18/

Wizyty odbywają się co pięć tygodni, a każda z nich kosztuje 300 zł. W niedalekiej przeszłości pojawiła się konieczność usunięcia zębów mądrości u małoletniego i wstawienia implantów. Koszt każdego z nich wyniósł 1.400 zł. Na koszty utrzymania powoda dodatkowo składają się :

- połowa kosztów najmu mieszkania opłacana przez ojca powoda,

- wyżywienie – ok. 700 zł miesięcznie,

- odzież, obuwie – ok. 100/150 zł miesięcznie

- środki czystości i higieny – ok. 200 zł miesięcznie,

- abonament – ok. 70/80 zł miesięcznie,

- Internet wraz z telewizją – ok. 100/150 zł miesięcznie,

- bilety na przejazdy komunikacją – ok. 200/230 zł miesięcznie,

- wizyty u fryzjera – ok. 150 zł miesięcznie,

- wizyty u (...) – 300 zł każdorazowo,

- karnet na siłownię – 170 zł miesięcznie

dowód: zeznania P. N. – k. 116-116v

C. N. (2) ma obecnie(...). Samodzielnie utrzymuje synów. Zamieszkuje w mieszkaniu znajdującym się w G., ul. (...), o powierzchni 77,52 m ², którego jest właścicielem. Lokal ubezpieczony jest polisą o numerze: (...), przy czym składka wynosi 618 zł. Miesięczne opłaty za czynsz do spółdzielni mieszkaniowej wynoszą ok. 1.000-1.100 zł

Ojciec powodów dodatkowo ubezpiecza synów od następstw nieszczęśliwych wypadków, ze składką wynoszącą 146,26 zł.

C. N. (2) w ubiegłych latach opłacał leczenie(...)powodów. Na rok 2023 koszty te wynosiły odpowiednio:

- za leczenie (...) L. N. – 11.500 zł

- za leczenie (...) P. N. – 7.200 zł, przy czym przewidywany na tamten moment koszt leczenia miał wzrosnąć o 5.500 zł.

/dowód: umowa najmu lokalu mieszkalnego wraz z protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 22.09.2023 r. – k.6,7,8,9

Polisa ubezpieczenia nieruchomości – k.10

Ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków – k.11

Potwierdzenie nauki powodów – k.12,13,14

zaświadczenie od lekarza (...)– k. 15,16,17,18

informacje dot. opłat mieszkaniowych – k. 19

przelewy – k. 20,21/

Pozwana C. N. (1) ma obecnie (...). Od 2014 roku nie utrzymuje kontaktów z powodami. Nieznany jest również jej adres zamieszkania. Po wyprowadzce z domu zamieszkała w I. w ośrodku dla bezdomnych, a następnie wynajmowała pokój w U..

Pozwana od 2023 roku jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną z powodu choroby(...). U C. N. (1) stwierdzono zespół (...) oraz podejrzenie(...).

Opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej C. N. (1) jest jej brat, J. H..

J. H. od około (...)nie ma kontaktu z pozwaną. Nie jest mu znany adres pozwanej. Pozwana jest właścicielką nieruchomości – działki budowlanej przyznanej jej w sprawie o podział majątku. C. N. (1) jest obciążona wierzytelnością na rzecz ojca powodów – C. N. (2) w kwocie obecnie 73.220 zł.

/dowody:

Postanowienie o całkowitym ubezwłasnowolnieniu C. N. (1) z dnia 5 października 2023 r. – k. 85

Postanowienie o ustanowieniu opieki prawnej dla C. N. (1) w osobie J. H. z dnia 18.12.2023 r. – k. 84

Opinia w sprawie z powództwa C. N. (3) o rozwód, wydana w dniu 21.12.2015 roku – k. 86, 87, 88, 89

Opinia sądowa (...), wydana w dniu 09.02.2018 roku – k. 90, 91, 92,

Opinia sądowa (...), wydana w dniu 15.04.2023 roku – k. 93, 94, 95, 96

alta sprawy VI Op (...)

zeznania J. H. – k. 116v akt/

Sąd zważył co następuje:

Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie zeznań stron procesu, które uznano za wiarygodne, gdyż były spójne, logiczne i znalazły potwierdzenie, w odpowiednim zakresie, w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy (...) Sądu Okręgowego w Toruniu, VI Op (...)Sądu Rejonowego w Bydgoszczy, w stosownych dokumentach urzędowych i prywatnych, których domniemanie autentyczności wynikające z art. 245 kodeksu postępowania cywilnego – a w odniesieniu do dokumentów urzędowych również zgodności z prawdą tego co zostało w nich zaświadczone, wynikające z art. 244 kpc – nie zostały podważone. Sąd dał wiarę zeznaniom każdego z powodów oraz zeznaniom opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionej pozwanej – J. H..

Zgodnie z art. 133 § 1 kro rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Przepis art. 135 § 1 kro wskazuje przy tym, że zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Oznacza to, że nawet wykazanie wzrostu kosztów utrzymania dzieci nie jest wystarczające do podwyższenia alimentów, jeżeli brak jest podstaw do przyjęcia, iż zobowiązany posiada realne możliwości ponoszenia wyższego ciężaru alimentacyjnego. Zgodnie natomiast z art. 138 kro w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.

Przez zmianę stosunków należy rozumieć istotną zmianę okoliczności istniejących po wydaniu poprzedniego orzeczenia, odnosząc się zarówno do zwiększenia usprawiedliwionych potrzeb osób uprawnionych, jak i do zwiększenia lub zmniejszenia zarobkowych lub majątkowych możliwości osoby zobowiązanej do alimentacji.

Dla stwierdzenia, czy nastąpiła zmiana stosunków w rozumieniu art. 138 kro, należy brać pod uwagę, czy istniejące warunki i okoliczności - na tle sytuacji ogólnej - mają charakter trwały, dotyczą okoliczności zasadniczych, ilościowo znacznych i wyczerpują te przesłanki, które w istotny sposób wpływają na istnienie czy zakres obowiązku alimentacyjnego. Zmiana orzeczenia dopuszczalna jest tylko w razie zmiany stosunków powstałych po jego wydaniu (por.: uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 października 1954 r., I CO(...)).

Rodzice, w zależności od swych możliwości, są obowiązani zapewnić dziecku środki do zaspokojenia zarówno jego potrzeb fizycznych (wyżywienia, mieszkania, odzieży, higieny osobistej, leczenia w razie choroby), jak i duchowych (kulturalnych), także środki wychowania (kształcenia ogólnego, zawodowego) według zdolności, dostarczania rozrywek i wypoczynku. Przy ocenie, które z potrzeb uprawnionego powinny być uznane za potrzeby usprawiedliwione, należy z jednej strony brać pod uwagę możliwości zobowiązanego, z drugiej zaś zakres i rodzaj potrzeb. Zawsze jednak każde dziecko musi mieć zapewnione podstawowe warunki egzystencji w postaci wyżywienia zapewniającego jego prawidłowy rozwój fizyczny, stosowną do wieku odzież, środki na ochronę zdrowia, kształcenie podstawowe i zawodowe oraz na ochronę jego osoby i majątku.

Analiza materiału procesowego zgromadzonego w sprawie wskazuje, że aktualnie brak jest podstaw do podwyższenia alimentów na rzecz L. N. oraz P. N.. W ocenie Sądu nie pozwalają na to stan zdrowia pozwanej oraz brak możliwości zarobkowych i majątkowych pozwanej.

Z materiału procesowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że pozwana nie posiada środków ani możliwości, aby płacić wyższą kwotę alimentów.

W niniejszej sprawie materiał dowodowy wykazywał wprawdzie, iż potrzeby powodów wzrosły wraz z wiekiem i aktualnym etapem rozwoju, jednakże równocześnie doszło do istotnego i trwałego pogorszenia sytuacji życiowej i zdrowotnej pozwanej. Z ustaleń Sądu wynika, iż cierpi ona bowiem na (...), schorzenie o charakterze przewlekłym, powodujące znaczne ograniczenie zdolności do samodzielnego funkcjonowania społecznego i zawodowego.

Choroba ta wymaga stałego leczenia(...), a jej przebieg wyłącza możliwość podjęcia przez pozwaną zatrudnienia i osiągania dochodów.

W ocenie Sądu stan zdrowia pozwanej skutkuje całkowitym brakiem jej realnych możliwości zarobkowych. Przy ustaniu zakresu obowiązku alimentacyjnego nie można bowiem opierać się na hipotetycznych, abstrakcyjnych możliwościach uzyskiwania dochodów, lecz wyłącznie na możliwościach rzeczywistych, istniejących i możliwych do wykorzystania przez zobowiązaną przy uwzględnieniu jej wieku, stanu zdrowia, wykształcenia i sytuacji życiowej.

Skoro zaś pozwana, z uwagi na stwierdzoną chorobę (...), nie jest zdolna do wykonywania pracy zarobkowej, brak jest podstaw do przyjęcia, że mogłaby ona łożyć na rzecz małoletnich świadczeń w wyższej wysokości niż dotychczas.

Nadto Sąd ustalił, że aktualne miejsce pobytu pozwanej nadal pozostaje nieznane. Nie udało się ustalić, gdzie przebywa pozwana, czy korzysta ze świadczeń rentowych lub socjalnych, ani czy dysponuje jakimikolwiek środkami finansowymi.

Brak jest zatem jakichkolwiek dowodów pozwalających na przyjęcie, że sytuacja majątkowa pozwanej uległa poprawie od chwili wydania poprzedniego orzeczenia alimentacyjnego. Przeciwnie – zgromadzony materiał wskazuje, iż jej sytuacja życiowa i zdrowotna uległa dalszemu pogorszeniu.

W świetle art. 138 kro przesłanką podwyższenia alimentów jest wykazanie takiej zmiany stosunków, która uzasadnia zwiększenie zakresu obowiązku alimentacyjnego po stronie zobowiązanych. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy nie nastąpił wzrost możliwości zarobkowych i majątkowych pozwanej, lecz ich całkowite ustanie. Nie sposób zatem przyjąć, że istnieją podstawy do obciążenia jej obowiązkiem alimentacyjnym w wyższym wymiarze.

Sąd miał przy tym na względzie, że obowiązek alimentacyjny nie może prowadzić do nałożenia na zobowiązanego świadczeń, których obiektywnie nie jest on w stanie spełnić.

Orzeczenie podwyższające alimenty, w sytuacji, gdy zobowiązana nie posiada żadnych możliwości zarobkowych i pozostaje osobą ciężko chorą, miałoby charakter wyłącznie iluzoryczny i pozostawałoby w sprzeczności z zasadami wynikającymi z art. 135 § 1 kro.

W konsekwencji Sąd uznał, iż choć potrzeby powodów niewątpliwie wzrosły, to brak jest drugiej z koniecznych przesłanek warunkujących podwyższenie alimentów na rzecz każdego z nich, tj. zwiększenia możliwości zarobkowych i majątkowych pozwanej. Każdy z powodów utrzymywany jest częściowo przez ojca C. N. (2), Sąd wziął pod uwagę, że każdy z powodów – pomimo kontynuowania nauki – wykonuje już pracę zarobkową i ma możliwości częściowego choć, własnego utrzymania.

Z tych też względów Sąd uznał żądania podwyższenia alimentów za nieuzasadnione i dlatego na mocy art. 138 kro a contrario orzekł jak w punkcie I sentencji w odniesieniu do powództwa P. N., zaś w punkcie II sentencji w odniesieniu do powództwa P. N..

Na mocy art. 102 kpc Sąd nie obciążył P. N. i L. N. obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanej, orzekając odpowiednio jak w punkcie III i IV. sentencji.

Wynagrodzenie F. U. - kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej przyznano w punkcie V wyroku na mocy §1 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018r. poz. 536) w zw. z §10 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tj. Dz.U. z 2026r. poz. 87).

O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jt. Dz.U. z 2023r., poz. 1144 ze zm.), obciążając nimi Skarb Państwa.