Wyrok z 21 maja 2026, sygn. I C 663/24
W skrócie
Sygn. akt I C 663/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 maja 2026 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Ewa Ligoń-Krawczyk
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Ewa Kocielnik
po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2026 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa Z. W.
przeciwko (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w F.
o zapłatę i ustalenie
I. oddala powództwo,
II. ustala, że powódka przegrała proces w 100% i pozostawia rozliczenie kosztów postępowania referendarzowi sądowemu po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku.
Sygn. akt I C 663/24
UZASADNIENIE
wyroku z dnia 21 maja 2026 r.
Pozwem z dnia 21 czerwca 2024 r. (data nadania w UP) skierowanym przeciwko (...) S.A. z siedzibą w F., Z. W. wniosła o:
1. zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kwoty 49 804,13 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty;
2. ustalenie, że postanowienia Umowy kredytu mieszkaniowego nr (...) zawartej dnia 13 grudnia 2021 r., tj. art. 1.01. pkt 16, art. 3.05 ust. 2, art. 3.05 ust. 3, art. 3.05 ust.4, art. 3.05 ust. 7, art. 3.05 ust. 8, art. 8.04 ust. 2.1 stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nie wiążą powódki (są wobec niej bezskuteczne) od chwili zawarcia Umowy i w konsekwencji pozostawienie Umowy w mocy po wyeliminowaniu określonych przepisów z jej treści.
Nadto, wniosła o zasądzenie kosztów procesu, obejmujących również koszty postępowania zabezpieczającego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych w dwukrotności wysokości powiększonej o podatek VAT, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu pozwu powódka podała, że WIBOR jest oprocentowaniem według którego banki udzielają sobie wzajemnie pożyczek i stanowi jednocześnie swoistą marżę dla banku. Dodała przy tym, że kredytobiorca nie miał żadnego wpływu na zastosowanie w Umowie stawki WIBOR, jej rodzaju i wysokości, co oparte jest wyłącznie o „deklaracje” banków, a nie rzeczywiste transakcje rynkowe. Wskazała przy tym, że zaciągając kredyt kredytobiorca nie tylko nie odpowiada wyłącznie za koszt w związku z własnym kredytem, jak i płaci marżę związaną z WIBOR, a składnik ten ustalany jest arbitralnie przez zainteresowane instytucje finansowe, kosztem poszkodowanego kredytobiorcy. Powódka zaznaczyła zatem, że odsetki były pobierane bezpodstawnie, a co za tym idzie winna zwrócić pozwanemu Bankowi jedynie kapitał. Nadto, powódka wskazała na niedozwolony charakter klauzul spornej Umowy podkreślając, że nie zostały jej udzielone informacje związane z zasadami spłaty kredytu, w tym w szczególności o ryzyku wynikającym z wyliczenia oprocentowania w oparciu o stawkę WIBOR oraz jego konsekwencjach, jakie mogą powstać przy niekorzystnych, niezależnych od powódki, ustaleniach tej stawki. Podniosła również, że zawierając sporną Umowę pozwany Bank zastosował wzorzec umowy, kwestionowane postanowienia umowne nie dotyczą głównych świadczeń stron, ale kształtują one prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami z rażącym naruszeniem jego interesów. Podkreśliła, że ustalenie abuzywności postanowień umownych skutkuje brakiem związania Umową w zakwestionowanym zakresie i koniecznością zwrotu świadczenia.
Dodatkowo, w pozwie powódka zawarła wniosek o zabezpieczenie powództwa poprzez:
a) unormowanie praw i obowiązków stron na czas trwania postępowania, tj. od dnia wytoczenia powództwa do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego w niniejszej sprawie, w ten sposób, że powód będzie zobowiązany do świadczenia na rzecz pozwanego comiesięcznych rat kapitałowo-odsetkowych, przy czym część odsetkowa raty będzie ustalana wyłącznie w oparciu o marżę pozwanego w wysokości 2,09% zgodnie z art. 3.05 ust. 1 Umowy nr (...) z dnia 13 grudnia 2021 r., która może ulec zmianie wyłącznie w przypadkach zastrzeżonych w Umowie;
b) nakazanie pozwanemu przedstawienia powodowi harmonogramu spłaty kredytu, opartego o wysokość raty odsetkowej naliczonej wyłącznie w oparciu o marżę pozwanego zgodnie z Umową;
c) zakazanie pozwanemu złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu Umowy w związku z udzielonym zabezpieczeniem na czas trwania postępowania, tj. od dnia wytoczenia powództwa do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego w niniejszej sprawie;
d) zakazanie pozwanemu dokonywania wpisów do wszelkich rejestrów dłużników, w tym przede wszystkim (...), Krajowego Rejestru Długów, Rejestru Dłużników (...), Biura Informacji Kredytowej, Krajowego Rejestru Zadłużonych oraz Systemu Bankowy Rejestr w związku z udzieleniem zabezpieczenia na czas trwania postępowania, tj. od dnia wytoczenia powództwa do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego w niniejszej sprawie (pozew o ustalenie i zapłatę wraz z wnioskiem o udzielenie zabezpieczenia – k. 3-47).
Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2024 r. tut. Sąd oddalił ww. wniosek powódki o zabezpieczenie. Zażalenie na ww. postanowienie zostało oddalone (postanowienie z dnia 27 czerwca 2024 r. – k. 251; zażalenie powoda – k. 380-384v; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2025 r., sygn. akt V ACz 2264/24 – k. 430).
W odpowiedzi na pozew z dnia 23 lipca 2024 r. (data nadania w UP) pozwany Bank wniósł o sprawdzenie wartości przedmiotu sporu, z uwagi na fakt, że powódka dokonała kumulacji roszczeń o ustalenie i zasądzenie, oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu pisma pozwany Bank zakwestionował udowodnienie roszczenia przez powódkę zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Zaprzeczył by był obowiązany do zapłaty na rzecz powódki kwoty dochodzonej pozwem na jakiejkolwiek podstawie prawnej, a także by jakiekolwiek postanowienia Umowy, w tym dotyczące oprocentowania i jego zmiany, stanowiły klauzule abuzywne, były sprzeczne z dobrymi obyczajami, czy też naruszały interesy powódki. Podkreślił także, że sporna Umowa jest ważna, w tym zawiera precyzyjne warunki zmiany oprocentowania, a wskaźnik WIBOR ustalany był poprawnie. Zaprzeczył dodatkowo temu, aby miał możliwość dowolnego kształtowania zobowiązania powódki. Stwierdził, że poinformował powódkę w zakresie ryzyka stopy procentowej, ekonomicznych konsekwencji zawarcia Umowy z oprocentowaniem WIBOR i zasadach jego zmiany w okresie kredytowania – zgodnie z wytycznymi KNF. Dodał jednocześnie, że ryzyko zmiany oprocentowania jest ograniczone ustawowo odsetkami maksymalnymi, a zatem nie może wzrosnąć w sposób nieograniczony. Ostatecznie zauważył, że zawarta Umowa nie stanowiła wzorca umownego, bowiem nie została przygotowana przez żadną ze stron, a przez administratora wskaźnika WIBOR (odpowiedź na pozew – k. 269-291v).
Tak sformułowane stanowiska procesowe stron nie uległy zmianie do czasu zamknięcia rozprawy w dniu 20 kwietnia 2026 r. (protokół z rozprawy z dnia 20 kwietnia 2026 r. – k. 547-548).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Z. W. zamierzała zakupić nieruchomość. Na realizację danego celu potrzebowała dodatkowych środków finansowych. Poszukując najlepszej oferty kredytowej zwróciła się o pomoc do pośrednika kredytowego A. W., która – po wypełnieniu przez powódkę w dniu 4 listopada 2021 r. wniosku o określenie wstępnych warunków kredytu hipotecznego – przedstawiła jej trzy najlepsze oferty kredytowe, w tym kredyt ze stałym oprocentowaniem. Powódka zdecydowała się jednak na kredyt ze zmiennym oprocentowaniem (...) Banku (...) S.A. z siedzibą w F. (dalej: (...) Bank lub pozwany Bank), jako ówcześnie dla niej korzystniejszego, bowiem z niższą ratą kapitałowo-odsetkową.
Tego samego dnia powódka otrzymała maila z załączonymi dokumentami: formularzem informacyjnym, informacją dot. kredytu hipotecznego, informacją dla kredytobiorców dotyczącą ryzyk i kosztów kredytu hipotecznego. W załącznikach tych widniała m.in. informacja o tym, że stopa oprocentowania kredytu hipotecznego może się zmienić co oznacza, że wysokość rat może się zwiększyć lub zmniejszyć. Na przykład, gdyby stopa oprocentowania kredytu hipotecznego wzrosła do wysokości odsetek maksymalnych określonych w art. 359 § 2 1 k.c. wysokość raty mogłaby wzrosnąć do 2 683,97 zł.
Już na spotkaniu z przedstawicielem ww. Banku zostało jej wyjaśnione pojęcie WIBOR, jak również została poinformowana o możliwości zmiany stawki WIBOR i czynnikach, które na to wpływają. Przedstawiono jej także symulacje zmiany raty kredytu w zależności od zmiany danej stawki. Powódka przeczytała sporną Umowę przed jej podpisaniem, jednak nie miała żadnych pytań do jej treści.
(dowód: wniosek o określenie wstępnych warunków kredytu hipotecznego z dnia 4 listopada 2021 r. – k. 292-293v; wiadomość mailowa z dnia 4 listopada 2021 r. wraz z załącznikami – k. 296-303v; zeznania powódki Z. W. złożone na rozprawie w dniu 4 listopada 2025 r. – k. 461-464; złożone na piśmie zeznania świadka A. W. – k. 496-497, 500-501)
W dniu 5 listopada 2021 r. (data podpisu) złożyła do (...) Banku wniosek o udzielenie kredytu hipotecznego w łącznej wysokości 311 000,00 zł w tym na zakup nieruchomości w kwocie 270 000,00 zł oraz jej remont w wysokości 80 000,00 zł, przy czym dotychczas poniesione przez powódkę nakłady wyniosły 15 000,00 zł. Wystąpiła przy tym o karencję w spłacie kapitału na okres 6 miesięcy od dnia uruchomienia pierwszej transzy.
(dowód: wniosek o udzielnie kredytu hipotecznego – k. 294-295v)
W dniu 13 grudnia 2021 r. Z. W. zawarła z (...) Bankiem Umowę o kredyt mieszkaniowy nr (...) (dalej: Umowa).
W art. 1.01. pkt 16 Umowy zdefiniowano WIBOR, jako wskaźnik referencyjny stopy procentowej, którego administratorem jest (...) S.A. lub każdy inny podmiot pełniący tę funkcję w przyszłości.
Na jej mocy Bank udzielił powódce na podstawie decyzji kredytowej z dnia 30 listopada 2021 r. kredytu mieszkaniowego w kwocie 311 000,00 zł na zakup mieszkania, remont oraz cel dowolny (art. 3.01. ust. 1 oraz art. 3.02. Umowy).
Strony ustaliły okres kredytowania na 360 miesięcy, a termin całkowitej spłaty kredytu miał określać harmonogram doręczony kredytobiorcy. Okres odsetkowy ustalony został jako jednomiesięczny, z pierwszym rozpoczynającym się w dniu uruchomienia kredytu (art. 3.03. i 3.04. Umowy).
W art. 3.05. ust. 1-4 Umowy określono, że wykorzystana kwota kredytu oprocentowana jest w stosunku rocznym według zmiennej stopy procentowej, obliczonej jako suma stawki WIBOR 3M i marży Banku w wysokości 2,0900 punktu procentowego, z uwzględnieniem poniższych postanowień oraz 1,00 punktu procentowego do czasu uprawomocnienia się wpisu hipoteki o której mowa w art. 4.01. Obowiązująca na dzień zawarcia umowy stopa procentowa wynosiła 5,00% i miała zastosowanie dla pierwszego trzymiesięcznego okresu kredytowania, który rozpocząć się miał w dniu uruchomienia kredytu. Wysokość tej stopy została ustalona z zastosowaniem stawki WIBOR #M określonej w przypadku, o którym mowa w ust. 12. Wysokość zmiennej stopy oprocentowania wykorzystanej kwoty kredytu ustalana miała być jeden raz dla każdego trzymiesięcznego okresu kredytowania. Stopa oprocentowania dla kolejnych okresów zmiennego oprocentowania miała być ustalana z zastosowaniem stawki WIBOR 3M określonej na dwa dni robocze przed dniem zmiany oprocentowania.
W przypadku gdy nastąpiła zmiana wskaźnika WIBOR 3M informacja o zmianie tego wskaźnika miała zostać przekazana wraz z nowym Harmonogramem. W przypadku gdy kredyt spłacany był w ratach równych i dzień zmiany oprocentowania przypadać miał w inny dzień niż dzień płatności raty wynikający z Harmonogramu Bank zastrzegł sobie prawo ustalenia pierwszej raty kredytu w nowym Harmonogramie, w wysokości niezmienionej w stosunku do raty określonych w poprzednim Harmonogramie (art. 3.05. ust. 7 Umowy).
Stosownie do art. 3.05. ust. 8 Umowy zasady postępowania Banku w przypadku czasowego lub trwałego zaprzestania publikacji wskaźnika WIBOR lub jego istotnej zmiany miały być określane w dokumencie „Jak postąpimy gdy stawka bazowa nie będzie opracowywana lub istotnie się zmieni”. Dokument ten został załączony do Umowy i stanowił jej integralną część.
W art. 8.04. ust. 2.1. Umowy Z. W. oświadczyła, że bank poinformował ją o istnieniu ryzyka zmiany stawki WIBOR, a w konsekwencji ryzyka zmiany stóp procentowych oraz o tym, że zmiana stopy oprocentowania m wpływ na wysokość należności Banku z tytułu Umowy oraz na wysokość rat kapitałowo-odsetkowych.
(dowód: Umowa o kredyt mieszkaniowy nr (...) – k. 54-61v; załącznik do Umowy – Jak postąpimy, gdy stawka bazowa nie będzie opracowywana lub istotnie się zmieni – k. 62-63; regulamin stawek referencyjnych WIBID i WIBOR – k. 80-95, 319-334)
Uruchomienie kredytu nastąpiło w transzach, które zostały wypłacone w dniu 23 grudnia 2021 r., 3 stycznia 2022 r., 13 stycznia 2022 r. oraz 26 stycznia 2022 r.
(dowód: zaświadczenie z dnia 17 kwietnia 2024 r. – k. 67-67v)
Powódka w dalszym ciągu zobowiązana jest do spłacania należności z tytułu spornej Umowy. Dotychczas spłat dokonywała regularnie, przy czym raty nie wynosiły więcej niż 2 500,00 zł.
(dowód: zeznania powódki Z. W. złożone na rozprawie w dniu 4 listopada 2025 r. – k. 461-464 )
Pismem z dnia 8 września 2022 r. przesłała pozwanemu Bankowi reklamację zgłaszając w niej wątpliwości wobec stosowania klauzul zmiennego oprocentowania opartego o wskaźnik WIBOR zawarte w art. 3.05. „Oprocentowanie” Umowy, które w jej ocenie są niedozwolone, lecz również nieważne na mocy art. 58 k.c. W reklamacji tej domagała się usunięcia niedozwolonych klauzul z Umowy podkreślając, że dalsze posługiwanie się wskaźnikiem WIBOR w Umowie będzie stanowić działanie bezprawne i spotka się z relewantną odpowiedzią na drodze prawnej.
W odpowiedzi na ww. reklamację Bank, w piśmie z dnia 30 września 2021 r., nie uznał zasadności zarzutów powódki podając, że Umowa jest ważna i wykonywana w sposób prawidłowy i zgodny z normami obowiązującego prawa oraz podając mechanizmy powstania i funkcjonowania wskaźnika WIBOR.
(dowód: reklamacja z dnia 8 września 2022 r. – k. 75-76; odpowiedź na reklamację z dnia 30 września 2021 r. – k. 77-78)
Wskaźnik WIBOR jako wskaźnik referencyjny zgodnie z rozporządzeniem (...) jest wyznaczany przez Administratora posiadającego zezwolenie od Komisji Nadzoru Finansowego (dalej: KNF). W Polsce za nadzór nad metodą opracowywania stawki WIBOR odpowiada (...) (dalej: (...)) - podmiot, który 16 grudnia 2020 r. otrzymał zezwolenie KNF na pełnienie funkcji administratora w zakresie stawek referencyjnych WIBID I WIBOR. Wydanie przez KNF zezwolenia dla (...) oznacza, że organ nadzoru finansowego uznał proces wyznaczania wskaźnika referencyjnego WIBOR za zgodny z wymaganiami nałożonymi przez Rozporządzanie o wskaźnikach referencyjnych (Rozporządzenie (...)).
WIBOR jest ustalany na podstawie „Regulaminu fixingu stawek referencyjnych WIBID I WIBOR". Uczestnicy fixingu tzw. paneliści, czyli aktualnie to 10 największych banków do których należy (...), każdego dnia roboczego do godz. 11.00 podają spółce (...) stawki oprocentowania, po jakich są gotowi przyjąć u siebie depozyt od innego uczestnika fixingu.
Stawka jest liczona jako średnia z oprocentowania podanego przez banki (peneliści). Paneliści muszą spełniać wymagania określone w Kodeksie Postępowania Uczestników fixingu WIBOR/WIBID. Paneliści zgodnie z zasadami określonymi w (...) do wyznaczenia kwotowań WIBOR/WIBID stosują metodę kaskady danych. Zasada kaskady danych mówi o tym, że do wyznaczania kwotowania WIBOR w pierwszej kolejności wykorzystywane są dane dotyczące zawartych transakcji depozytowych na rynku międzybankowym, w pierwszej kolejności pomiędzy bankami panelistami, w drugiej kolejności wykorzystuje się dane dotyczące depozytów zawartych z klientami finansowymi niebankowymi (np. fundusze inwestycyjne, ubezpieczyciele). W zależności od liczby i wolumenu transakcji na tych poziomach kaskady banki przygotowują zgodnie z przyjętą przez Administratora metodą tzw. kwotowanie modelowe, definiując w tej sposób koszt hurtowy pieniądza na podstawie faktycznie zawieranych transakcji depozytowych. Jeżeli na powyższych poziomach kaskady liczba transakcji jest niewystarczająca wówczas Administrator ma możliwość wykorzystania tzw. kwotowań wiążących przekazywanych przez panelistów. Kwotowania wiążące są deklaracją panelistów i wyrażają cenę po jakiej bank panelista jest gotowy i zobowiązany do zawarcia transakcji depozytowej z innym panelistą.
Na podstawie kwotowań banków, (...) ustala uśrednioną cenę złożenia depozytu na rynku międzybankowym i publikuje WIBOR o godzinie 11:00.
Stawka WIBOR jest uzależniona od poziomu głównej stopy procentowej, ustalanej przez Radę Polityki Pieniężnej, czyli organ Narodowego Banku Polskiego. Wzrost/obniżka stóp procentowych NBP wpływa na wzrost/obniżenie wskaźnika WIBOR.
Przyjęta metoda wyznaczania wskaźnika powoduje, że pojedynczy bank nie ma wpływu na poziom stawki WIBOR. A w przypadku, gdyby bank panelista podał znacznie zawyżone lub zaniżone kwotowania wiążące to ma obowiązek zawrzeć transakcje o takich parametrach z innymi panelistami, co spowoduje koszt po jego stronie. Takim mechanizmem jest również sam sposób doboru panelistów, limity, warunki, weryfikacja kwotowania oraz szereg procedur związanych z m.in. zasadami postępowania w przypadku wykrycia błędów w przekazywanym kwotowaniu, zarządzania konfliktami interesów, kontrolą uczestnika fixingu.
(...) Bank jako uczestnik fixingu posiada procedurę „Zbiór polityk i procedur dotyczących procesu kwotowań stawek referencyjnych WIBID i WIBOR, w której zostały zaimplementowane powyższe mechanizmy zapobiegające ewentualnym manipulacjom wskaźnikiem WIBOR (na podstawie Rozporządzenia (...)).
KNF sprawuje kontrolę nad administratorem oraz nadzór nad uczestnikami fixingu.
W stanowisku z dnia 6 grudnia 2022 r. KNF wskazała, że metoda opracowywania WIBOR spełnia warunki wymagane przez unijne rozporządzenie (...) oraz nie stwierdziła przypadków zgłoszenia podejrzanych danych wejściowych.
(dowód: metoda opracowywania WIBOR – k. 362-363; złożone na piśmie zeznania świadka M. W. – k. 523v-526)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie złożonych do akt sprawy dokumentów, którym sąd dał wiarę bowiem żadna ze stron nie kwestionowała ich autentyczności, a brak było podstaw do podważenia ich wiarygodności bądź zawartej w nich treści z urzędu.
Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się również częściowo na dowodzie z przesłuchania powódki Z. W. w zakresie wskazanym w ustalonym stanie faktycznym. W ocenie Sądu zeznania powódki dotyczące niespełnienia w sposób należyty obowiązków informacyjnych przez pracowników pozwanego Banku, w tym braku należytego poinformowania jej o warunkach oprocentowania kredytu, kosztach kredytu itd. nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Zebrane w sprawie dowody i ustalony stan faktyczny wskazują, że w chwili zawierania Umowy kredytu powódka została należycie poinformowana i posiadała pełną świadomość wysokości zaciąganego zobowiązania oraz jego warunków. Powódka w oparciu o otrzymane dane i posiadaną wiedzę dokonała własnej analizy opłacalności produktów bankowych i zdecydowała się na skorzystanie z ówcześnie najkorzystniejszego dla niej oferowanego produktu finansowego.
Ustaleń faktycznych Sąd również dokonał w oparciu o złożone na piśmie zeznania świadka M. W., w których w sposób szczegółowy i wyczerpujący opisała procesy ustalania i kontrolowania wskaźnika WIBOR. To bowiem, w zestawieniu z pozostałym materiałem dowodowym, pozwoliło na dokonanie oceny, iż Bank w relacji z konsumentem nie miał realnej możliwości wpływu na wysokość wskaźnika WIBOR.
W nieznacznym stopniu Sąd oparł się również na złożonych na piśmie zeznaniach świadka A. W. – w zakresie w jakim potwierdziła ona charakter wykonywanego zawodu. W pozostałym – przeważającym, zakresie zeznania te były dla sprawy nieprzydatne skoro nie pamiętała ona okoliczności towarzyszących obsłudze powódki. Nadto, na wiele pytań odnoszących się do kwestii najistotniejszych dla sprawy, a mianowicie zakresu pouczenia powódki o ryzyku zmienności wskaźnika WIBOR, a co za tym idzie również i oprocentowania, a w konsekwencji także ryzyka zmiany wysokości raty kredytu, świadek udzielała odpowiedzi, że nie pamięta, opisując przy tym generalnie stosowaną praktykę. Zeznania te więc nie mogły być podstawą dokonania ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sporu.
Podobnie należało ocenić złożone na piśmie zeznania świadków C. P. oraz O. O., która dodatkowo wskazała, że nie uczestniczyła w procesie udzielania powódce kredytu na żadnym z etapów.
Z tych też przyczyn Sąd – postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2026 r. – pominął wniosek strony powodowej o uzupełniające przesłuchanie na rozprawie świadków A. W. oraz C. P.. Dowód ten bowiem – mając na uwadze wcześniej dokonaną ocenę złożonych na piśmie zeznań tychże świadków – nie przyczyniłby się do dokonania ustaleń innych niż dotychczasowe, a wyłącznie mógłby spowodować przedłużenie się postępowania.
Sąd pominął pozostałe dowody z dokumentów lub kopii dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, a nie wskazanych powyżej, jako niemających istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie i podlegało oddaleniu w całości.
Powódka domagała się zasądzenia od pozwanego na jej rzecz kwoty 49 804,13 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz ustalenia, że postanowienia Umowy kredytu mieszkaniowego nr (...) zawartej dnia 13 grudnia 2021 r., tj. art. 1.01. pkt 16, art. 3.05 ust. 2, art. 3.05 ust. 3, art. 3.05 ust.4, art. 3.05 ust. 7, art. 3.05 ust. 8, art. 8.04 ust. 2.1 stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nie wiążą powódki (są wobec niej bezskuteczne) od chwili zawarcia Umowy i w konsekwencji pozostawienie Umowy w mocy po wyeliminowaniu określonych przepisów z jej treści.
Należało więc przede wszystkim ustalić, czy strona powodowa miała interes prawny co do dochodzonego roszczenia o ustalenie. Norma art. 189 k.p.c. kreuje szczególną formę ochrony prawnej praw podmiotowych, która to, pomimo zamieszczenia w przepisach prawa procesowego, ma charakter materialnoprawny. W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym interes prawny rozumieć należy jako obiektywnie występującą potrzebę ochrony sfery prawnej powoda, którego prawa zostały lub mogą zostać zagrożone, bądź też co do istnienia lub treści których występuje stan niepewności. Zatem interes prawny zachodzi, jeżeli sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni stronie powodowej ochronę jej prawnie chronionych interesów. Oznacza to, że istnieje możliwość definitywnego zakończenia sporu istniejącego lub prewencyjnie zapobiegnie się powstaniu takiego sporu w przyszłości, na skutek uprawomocnienia się wyroku ustalającego.
W ocenie Sądu powódka wykazała istnienie po jej stronie interesu prawnego
w wytoczeniu niniejszego powództwa o ustalenie bezskuteczności postanowień spornej Umowy. W braku ustalenia na przyszłość przy jednoczesnym stwierdzeniu faktu niezwiązania kredytobiorcy poszczególnymi postanowieniami Umowy, istniałoby ryzyko, że powódka musiałaby w dalszym ciągu ponosić koszt kredytu wskazany w Umowie i wytaczać kolejne powództwo o zapłatę. Dopiero stwierdzenie w wyroku, że postanowienia umowne kredytu są bezskuteczne, gwarantuje zwolnienie strony powodowej z obowiązku regulowania rat kredytu w przyszłości w wysokości zawyżonej. Na dzień dzisiejszy nie jest możliwe ze strony konsumenta wytoczenia żadnego innego powództwa, które zwalniałoby go z obowiązku dalszego płacenia rat kredytu, w zawyżonej jego zdaniem wysokości. Zatem po stronie powodowej występuje aktualnie obiektywnie stan niepewności, co do kształtu stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu, zaś wydanie rozstrzygnięcia o ustaleniu zgodnie z wnioskiem kredytobiorcy doprowadziłoby do usunięcia tej niepewności i zapewniłoby mu ochronę prawnie uzasadnionych interesów. Zatem merytoryczne rozpoznanie roszczeń powódki zgłoszonych w niniejszym postępowaniu definitywnie zakończy powstały między stronami spór.
Powódka powoływała się na ochronę, jaka przysługuje jej z mocy przepisów chroniących prawa konsumentów. Art. 22 1 k.c. definiuje konsumenta jako osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. W sprawie niniejszej bezspornym było, że zawierając sporną Umowę powódka działała, jako konsument. Kredyt ten został bowiem zaciągnięty celem realizowania jej potrzeb mieszkaniowych. Okoliczność ta też nie była kwestionowana przez pozwany Bank.
Niezależnie jednak od powyższego nie sposób było uznać – za twierdzeniami strony powodowej – ażeby sporna Umowa zawierała abuzywne zapisy niewiążące powódki, jako konsumenta.
W szczególności zdaniem Sądu ważne są postanowienia Umowy odnoszące się do zasad określenia oprocentowania umowy kredytu i określające warunki jego zmiany. Wskazać należy, iż polski ustawodawca przyjął, że jeżeli kredyt hipoteczny jest oprocentowany zmienną stopą procentową, stopa ta ma być w umowie podana jako wartość wskaźnika referencyjnego oraz wysokość marży.
W ocenie Sądu analizowana Umowa, stanowiący jej integralną część załącznik pt. „Jak postąpimy, gdy stawka bazowa nie będzie opracowywana lub istotnie się zmieni” oraz dostarczone powódce formularze informacyjne zawierały postanowienia określające oprocentowanie – zarówno stawkę referencyjną jak i marżę banku oraz warunki ich zmiany. Nie zostało jakkolwiek uprawdopodobnione przez stronę powodową, by sposób ich określenia był sprzeczny z powołanymi przepisami prawa. Stawka zmiennego oprocentowania została określona w sposób precyzyjny i nie pozostawiający pozwanemu miejsca na żadną dowolność. Powyższe prowadzi do wniosku, iż konsument został wprost poinformowany o górnym limicie wysokości odsetek, których maksymalną wysokość określa przepis art. 359 § 2 1 k.c.
Kolejno, zdaniem Sądu, strona powodowa w zaprezentowanym przez siebie materiale procesowym nie zdołała wykazać, by pozwany Bank w nieprawidłowy sposób zrealizował obowiązek informacyjny, a w konsekwencji by analizowane postanowienia Umowy były bezskuteczne w rozumieniu art. 385 1 §1 k.c.
Treść Umowy zawartej między stronami oraz ww. dokumentów dowodzi, iż informacja w powyższym zakresie została powódce udzielona, a zatem za nieuprawdopodobnione uznać należało, iż pozwany Bank tego obowiązku informacyjnego zaniechał lub nie poinformował powódki w stopniu należytym odnośnie do mechanizmu ustalania oprocentowania – w tym wskaźnika WIBOR. Co istotne w chwili zawierania umowy powódka zapoznała się z jej treścią i nie wnosiła ówcześnie do niej żadnych zastrzeżeń, tym samym zarzut niespełnienia obowiązku informacyjnego w takich okolicznościach jest tym bardziej nieuzasadniony.
Co istotne, pozwany Bank nie miał ustawowego obowiązku, by doręczać powódce dokumenty administratora wskaźnika, opisujące metodę wyznaczania WIBOR, którym w dacie zawierania umowy było (...) ((...)). Zapoznanie się z tymi dokumentami samodzielnie przez stronę powodową w dacie zawarcia przez strony Umowy nie mogło nastręczać większych trudności – możliwe było to w oparciu o dostępne chociażby w Internecie informacje, w jaki sposób konkretnie stawka ta jest ustalana. Dodatkowo, powódka nie wykazała, aby zapisy Umowy nie zostały skonstruowane w sposób prosty i na tyle zrozumiały aby była w stanie oszacować skutki ekonomiczne. W wyroku C-300/23 ((...) SA.) TSUE wskazał, że jeśli definicja wskaźnika i jego wartości są oficjalnie opublikowane i wystarczająco dostępne dla przeciętnego konsumenta to sam fakt, że bank nie wręczył przy zawieraniu umowy historii kształtowania się wskaźnika (tutaj WIBOR) nie musi oznaczać braku poinformowania kredytobiorcy czy też braku przejrzystości warunków – zatem nie chodzi tutaj o tzw. „rytuał papieru” ale o to czy konsument realnie mógł zrozumieć ryzyko i koszt. Powódka nie udowodniła swoich twierdzeń w tym zakresie.
Kolejno za niewykazane uznać należało, by zawarte w Umowie kredytu postanowienia odnoszące się do oprocentowania kredytu miały charakter abuzywnych w rozumieniu art. 385 1 k.c. W ocenie Sądu choć co do zasady dopuszczalne było badanie wskazanych w pozwie postanowień odnoszących się do oprocentowania kredytu przez pryzmat wskazanego przepisu to nie zostało uprawdopodobnione przez stronę powodową, by postanowienia te były sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały interesy powoda jako konsumenta. Postanowienia te bowiem w klarowny i przejrzysty sposób ustalały zasady ustalania oprocentowania, w tym składniki oprocentowania, jak i warunki, w tym kierunek zmiany oprocentowania (zarówno w zakresie marży banku jak i stopy bazowej). W ocenie Sądu nie sposób było przy tym uznać, by powiązanie stopy bazowej i jej zmiany ze zmianą stawki referencyjnej WIBOR, jako stawki powszechnie występującej w transakcjach na rynku bankowym, a niepodlegającej, wbrew twierdzeniom powódki, arbitralnym ustaleniom przez pozwany Bank, nosiło cechy uregulowania sprzecznego z dobrymi obyczajami i rażąco naruszającego interesy strony powodowej– konsumentów, a co podlegało ocenie na dzień zawarcia Umowy.
Wskaźnik WIBOR jest wskaźnikiem zewnętrznym, a nie zależnym od arbitralnej decyzji pozwanego Banku. Zawierając Umowę kredytu hipotecznego powódka jako kredytobiorca dobrowolnie zgodziła się, że wysokość raty będzie wyliczana przy uwzględnieniu co do zasady stałej i niezmiennej marży Banku, która podlegać będzie zmianie jedynie w określonych stricte w Umowie sytuacjach, oraz stawki referencyjnej WIBOR-u, na której wysokość żadna ze stron umowy nie ma wpływu. Zatem wskaźnik ten – wbrew argumentacji powódki – nie jest zależny od pozwanego Banku i jest zgody z prawem krajowym, a także regulacjami Unii Europejskiej. Z orzecznictwa wynika nadto, iż co do zasady nie jest wymagane przez TSUE aby konsument rozumiał model wyznaczania wskaźnika stosowany przez bank centralny, radę polityki pieniężnej lub administratora wskaźnika, jak by musiał on uzyskać informacje o wszystkich przyszłych sytuacjach, mogących wpłynąć a zmianę przez bank centralny/administratora wskaźnika wysokości wskaźnika. Podobnie, by konsument musiał mieć dostęp do danych wejściowych na podstawie których bank centralny/administrator ustala wysokość stop procentowych i samego wskaźnika. Oczywistym pozostaje przy tym, że umowa kredytu stanowi źródło zarobkowania banku właśnie poprzez odsetki kapitałowe naliczane od kwoty kredytu.
Ostatecznie należy podkreślić, że banki nie udzielają kredytów z własnych środków, lecz ze środków finansowych uzyskanych z innych źródeł, w tym od klientów, którzy złożyli takie środki na rachunkach bankowych i lokatach, dlatego też ze względu na bezpieczeństwo powierzonych im pieniędzy, banki są wręcz zobowiązane do podejmowania wszelkich działań, pozwalających na minimalizację ryzyka w przypadku problemów ze spłatą kredytu przez konkretnego kredytobiorcę. Co więcej, każda osoba decydująca się na zaciągnięcie kredytu winna liczyć z obowiązkiem jego spłaty. Dla każdej osoby o przeciętnej wiedzy jest oczywistym, że zawierając umowę z bankiem o kredyt winna liczyć się z obowiązkiem spłaty zaciągniętego zobowiązania pieniężnego.
W świetle powyższych ustaleń, powództwo w zakresie zarówno roszczenia o zapłatę, jak i roszczenia o ustalenie podlegały oddaleniu – wobec bezzasadności twierdzeń powódki co do abuzywności jej zapisów, o czym orzeczono w punkcie I. sentencji wyroku.
Zgodnie z art. 108 §1 k.c. sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji. Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 98 §1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
W niniejszej sprawie Sąd, w punkcie II. sentencji wyroku, obciążył powódkę – jako stronę przygrywającą – całością kosztów postępowania. Korzystając jednakże z dobrodziejstwa art. 108 § 1 k.p.c. szczegółowe ich wyliczenie Sąd pozostawił Referendarzowi Sądowemu.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak w wyroku.
Sędzia Ewa Ligoń-Krawczyk