Postanowienie - I OW 157/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 27 września 2024
Teza
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Spór kompetencyjny/Spór o właściwość. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Góra Kalwaria o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Góra Kalwaria a Burmistrzem Miasta i Gminy Warka w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.G.Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Spór kompetencyjny/Spór o właściwość. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Góra Kalwaria o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Góra Kalwaria a Burmistrzem Miasta i Gminy Warka w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.G.
Data orzeczenia
27 września 2024
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Aleksandra Łaskarzewska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
UZASADNIENIE
Wnioskiem z 18 lipca 2024 r. Burmistrz Miasta i Gminy Góra Kalwaria wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta i Gminy Warka w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.G. w sprawie wydania decyzji dotyczącej udzielenia pomocy w formie skierowania do schroniska dla osób bezdomnych oraz przyznania zasiłku celowego na zakup leków.W uzasadnieniu wskazano, że wnioskiem z 5 czerwca 2024 r. Samodzielny Publiczny Specjalistyczny Szpital Zachodni im. Św. Jana Pawła II w Grodzisku Mazowiecki zwrócił się z prośbą o wejście w środowisko pacjenta – A.G. – pod kątem przyznania pomocy w odpowiedniej formie – skierowanie do schroniska dla osób bezdomnych, przyznanie zasiłku celowego na zakup leków. Pracownik socjalny w dniu 10 czerwca 2024 r. udał się w środowisko celem rozeznania aktualnej sytuacji strony. W trakcie wizyty potwierdzono, że strona jest osobą w kryzysie bezdomności, po opuszczeniu szpitala przebywa w garażu na posesji znajomego znajdującej się pod adresem ul. [...], C. Oczekuje skierowania do schroniska dla osób bezdomnych oraz pomocy finansowej na zakup leków. Ubiegający się o przyznanie świadczenia oświadczył, że ostatni meldunek na pobyt stały posiada na terenie Miasta i Gminy Warka, co potwierdza weryfikacja w rejestrze PESEL. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że strona nie wiązała z Górą Kalwarią przyszłości, nigdy nie zameldowała się na stałe pod jakimkolwiek adresem na terenie tej Gminy. Posiadała jedynie krótkotrwały meldunek czasowy (23 sierpnia 1993 r. – 22 sierpnia 1994 r.) pozostając nadal zameldowaną na terenie Gminy Warka.W oparciu o powyższe, w ocenie wnioskodawcy, organem właściwym do rozpoznania wniosku w niniejszej sprawie jest Burmistrz Miasta i Gminy Warka, zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej "u.p.s.").W odpowiedzi na wniosek, Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Warce działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Warka wskazał, że strona sprzedała wraz z żoną i synem dom w Warce i przeprowadziła się do nowo wybudowanego domu w C. przy ul. [...] i w tym miejscu mieszkała 20 lat. Strona nie dopełniła jednakże formalności meldunkowych, jednakże pomimo tego, z miejscowością C. była związana od wielu lat i w tym miejscu znajdowało się jej centrum życiowe.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.Spór o właściwość w rozpoznawanej sprawie powstał pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Góra Kalwaria a Burmistrzem Miasta i Gminy Warka w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.G. w sprawie wydania decyzji dotyczącej udzielenia pomocy w formie skierowania do schroniska dla osób bezdomnych oraz przyznania zasiłku celowego na zakup leków. Przedmiotowy spór powstał na tle właściwości miejscowej organów pozostających w sporze, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia (§ 1 pkt 16 lit. b i § 1 pkt 4 lit. a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych – Dz. U. z 2003 r., Nr 198, poz. 1925). Oznacza to, że wniosek jest dopuszczalny.Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały.Dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe jest ustalenie, czy zainteresowany jest osobą bezdomną. Definicja osoby bezdomnej została uregulowana w art. 6 pkt 8 u.p.s. Przepis ten stanowi, że za osobę bezdomną należy uznać osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 310/20). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725), pod pojęciem lokalu należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych.Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, strona ostatnio zameldowana była na pobyt stały w Warce, [...] w okresie od 1 czerwca 1958 r. do 17 lipca 2001 r. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego pracownika socjalnego w dniu 5 czerwca 2024 r. wynika, że aktualnym miejscem pobytu strony jest garaż na posesji przy ul. [...] w C. Z odpowiedzi na wniosek wynika, że ubiegający się o przyznanie świadczenia wraz z żoną i synem sprzedali dom położony w Warce i przeprowadzili się do domu w C. (ul. [...]), gdzie był zameldowany jedynie na pobyt czasowy w terminie od 23 sierpnia 1993 r. do 22 sierpnia 1994 r. Zauważenia wymaga, że materiał zgromadzony w sprawie nie potwierdza powyższych okoliczności. Brak jest bowiem jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby, że centrum życiowe strony koncentrowało się w C. Akta sprawy nie zawierają chociażby notatki przeprowadzonej z rozmowy z członkiem rodziny ubiegającego się o przyznanie świadczenia, która potwierdziłaby powyższe okoliczności, brak jest dokumentów, że strona podejmowała w tym miejscu pracę, jaki organ wypłacał jej świadczenie emerytalne, czy chociażby korzystała z opieki medycznej. Na dzień składania wniosku, strona przebywała w Samodzielnym Publicznym Specjalistycznym Szpitalu Zachodnim im. Św. Jana Pawła II w Grodzisku Mazowieckim i znajdowała się w kryzysie bezdomności.W oparciu o tak zgromadzony materiał sprawy wskazać należy, że A.G. należy uznać za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., bowiem nie mieszka on w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Nie ulega również wątpliwości, że garażu na posesji znajomego znajdującej się pod adresem ul. [...], C., nie można uznać za lokal mieszkalny zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że za lokal mieszkalny nie można uznać takiego pomieszczenia, które nie spełnia podstawowych warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, typu: szopa, garaż, budynek gospodarczy (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 lutego 2012 r., I O W 169/11 oraz z 16 listopada 2010 r., I OW 81/10).W oparciu o powyższe, skoro strona jest osobą bezdomną, właściwą gminą do rozpoznania wniosku zgodnie z treścią art. 101 ust. 2 u.p.s. jest gmina ostatniego miejsca jego zameldowania na pobyt stały a tą jest Gmina Warka, zaś organem właściwym Burmistrz Miasta i Gminy Warka.W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.., orzekł jak w sentencji.