Wyrok - III FSK 11/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 10 lutego 2026
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska, Protokolant sekretarz sądowy Luiza Wyszomierska, po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. C. i D. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 września 2024 r. sygn. akt I SA/Wr 734/23 w sprawie ze skargi B. C. i D. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej weOddalono skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska, Protokolant sekretarz sądowy Luiza Wyszomierska, po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. C. i D. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 września 2024 r. sygn. akt I SA/Wr 734/23 w sprawie ze skargi B. C. i D. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
nieustalone
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
rozprawa
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
10 lutego 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Anna Dalkowska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 12 września 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 734/23 oddalił skargę B. C. i D. C. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ) z dnia 12 lipca 2023 r., w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2022 r. na poczet zaległości w podatku od spadków i darowizn.Skargę kasacyjną na ww. wyrok wniósł pełnomocnik skarżących na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 oraz art. 177 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami; dalej: p.p.s.a.).Zaskarżonemu w całości wyrokowi, zarzucono naruszenie prawa materialnego na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., przez niewłaściwe zastosowanie art. 76 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651, ze zm.; dalej: o.p.) jako niezgodnego z art. 2 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP w takim zakresie, w jakim nie pozwala on organom podatkowym na zwrot nadpłaty rodzinom będącym w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, gdy występuje u nich zaległość podatkowa, na którą został złożony wniosek o umorzenie.W związku z tym wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami.W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.Istota sporu sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy może dokonać zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych, co do których strona wystąpiła z wnioskiem o ich umorzenie, a postępowanie zainicjowane tym wnioskiem zostało zakończone na etapie postępowania odwoławczego. Natomiast nie została jeszcze rozpoznana skarga złożona do WSA na decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy umorzenia.Zgodnie z art. 76 § 1 o.p. nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek, kosztów upomnienia oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.W myśl art. 76a § 1 o.p. w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. W przypadku zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych przepisy art. 55 § 2 i art. 62 § 1 stosuje się odpowiednio.Natomiast zgodnie z art. 62 § 1 o.p. jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania - na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika. W przypadku gdy na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku, a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika.Z przedmiotowej sprawy wynika, że ze złożonego zeznania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2022 r. była nadpłata, a na skarżącej ciążyła zaległość podatkowa z tytułu podatku od spadków i darowizn. Otóż decyzją z dnia 17 września 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] ustalił zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn. Decyzja jest ostateczna. W związku z tym, prawidłowe było dokonanie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2022 r. na poczet ww. zaległości.W myśl art 53 § 1 o.p. od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 52 § 1 pkt 2 i art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę. Skoro więc nadpłata powstała po terminie płatności zobowiązania z tytułu podatku od spadków i darowizn, a nie wystąpiły okoliczności wyłączające naliczanie odsetek za zwłokę, to dokonując zaliczenia, mając na uwadze brzmienie art. 55 § 2 w zw. z art. 76a § 1 o.p., właściwie organ dokonał rozliczenia zaliczanej wpłaty proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości i na poczet kwoty odsetek.Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji słusznie wskazał, że złożenie wniosku o umorzenie zaległości podatkowej nie wstrzymuje czynności związanych z zaliczeniem nadpłaty na te zaległości. Zgodnie z art. 76a § 2 pkt 1 o.p., zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych następuje z dniem powstania nadpłaty. Wystąpienie z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych nie zmienia faktu, że nadal jest to podatek niezapłacony w terminie płatności, a więc stanowiący zaległość podatkową w rozumieniu art. 51 § 1 o.p..Okoliczność, że toczy się postępowanie z wniosku strony o umorzenie zaległości podatkowych nie zwalniała organu podatkowego od obowiązku zaliczenia nadpłaty na poczet tych zaległości. Wskazać należy, iż złożenie wniosku o umorzenie zaległości podatkowych nie wyłącza możliwość wydania postanowienia o zaliczeniu nadpłaty na poczet tych zaległości, gdyż nie ma żadnego oparcia w treści obowiązujących przepisów prawa. Organ podatkowy nie mógł, tak jak podano w skardze kasacyjnej, wysłać nadpłaty na konto Skarżących kierując się ich trudną sytuacją materialną. Trafnie Sąd I instancji wskazał, iż kwestie dotyczące postępowania w sprawie umorzenia zaległości nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu w sprawie nadpłaty.W związku z powyższym chybiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 76 § 1 o.p. z art. 2 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.SNSA Anna Dalkowska SNSA Dominik Gajewski (del.)SWSA Anna SokołowskaSNSA Anna Dalkowska SNSA Dominik Gajewski (del.)SWSA Anna Sokołowska