Postanowienie - III OZ 54/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 11 marca 2026
Teza
Oddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 października 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 1104/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2025 r. nr SKO.4170/53/2025 w przedmiocie zezwOddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 października 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 1104/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2025 r. nr SKO.4170/53/2025 w przedmiocie zezw
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
11 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Mirosław Wincenciak
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 30 lipca 2025 r. K.M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2025 r. nr SKO.4170/53/2025, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 15 maja 2025 r. nr KŚ-O-O-6131.32.2025.TCH, udzielającą Spółdzielni "[...]" z siedzibą w [...] zezwolenia na usunięcie 1 drzewa rosnącego na działce nr [...] ([...]) i 2 drzew rosnących na działce nr [...] ([...]), położonych przy ul. [...] w [...], z uwagi na ich zły stan zdrowotny oraz związane z nim zagrożenie, jakie drzewa stwarzają dla bezpieczeństwo ludzi oraz mienia. W skardze tej skarżąca, będąca współwłaścicielem działki nr [...], zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w części dotyczącej [...].Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 6 października 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 1104/25 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołał treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Podkreślił, że z powołanego przepisu wynika wprost, że wstrzymanie wykonania decyzji jest możliwe, jeżeli w danej sprawie wystąpi chociaż jedna z dwóch przesłanek, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Obowiązek wykazania (uprawdopodobnienia) przesłanek wynikających z w/w przepisu spoczywa na wnioskodawcy. Tymczasem skarżąca ograniczyła się jedynie do sformułowania wniosku, nie precyzując nawet, na którą z dwóch przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji się powołuje. Skarżąca nie wykazała zatem, choćby w przybliżeniu, wysokości szkody, która może powstać na skutek wycięcia przedmiotowego drzewa w odniesieniu do jej sytuacji materialnej. Nie wykazała również, że wykonanie zaskarżonej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania kwalifikowanych i trudnych do odwrócenia skutków. Sąd pierwszej instancji podkreślił ponadto, że wycinka wskazanych w decyzji drzew, w szczególności jednej [...], nie stanowi znacznej ingerencji w środowisko. Co prawda odtworzenie drzewostanu podlegającego zezwoleniu usunięcia byłoby długotrwałe, lecz ochrona bezpieczeństwa ludzi oraz mienia, zagrożonych złym stanem zdrowotnym drzew, w tej konkretnej sytuacji przeważa nad wartością przyrodniczą ochrony drzew przeznaczonych do wycięcia.Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia K.M. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraziła niezadowolenie ze stanowiska zajętego w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez uznanie, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki wskazane w tym przepisie. Podkreśliła, że oczywistym jest, że wycięcia drzewa nie da się odwrócić, a więc okoliczność ta – wbrew twierdzeniu WSA w Rzeszowie – nie wymaga uprawdopodobnienia, a jedynie logicznego rozumowania. Tym samym spełniona została przesłanka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wycięcie [...] spowoduje ponadto wyrządzenie znacznej szkody, zarówno w znaczeniu materialnym, jak i emocjonalnym. Drzewo to ma bowiem ponad 50 lat oraz ogromną koronę. Skarżąca nie potrafi wycenić wartości materialnej w/w drzewa, jednak niewątpliwie ma ono dla niej wartość emocjonalną, której nie da się ocenić. W ocenie skarżącej, wkład [...] w zasilanie środowiska w tlen jest bezcenny, zaś drzewo to powinno już dawno zostać zabezpieczone przez Spółdzielnię, aby nie stwarzało zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Skarżąca podniosła także, iż Sąd pierwszej instancji w końcowej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia dokonał w istocie rozstrzygnięcia sprawy i nie ma ona wątpliwości co do tego, jaka będzie treść wyroku.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony.Podkreślenia wymaga, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. Sąd ocenia bowiem, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, iż wykonanie każdego aktu pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jego uchylenie powoduje, że wykonanie tego aktu okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jego wydania.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że wniosek K.M. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w zakresie zezwolenia na usunięcie [...] rosnącej na działce nr [...] przy ul. [...] w [...] – nie zasługuje na uwzględnienie. Niewątpliwie usunięcie drzewa powoduje trudne do odwrócenia skutki, jednakże z uwagi na rozważone przez Sąd pierwszej instancji okoliczności, brak jest podstaw do uznania, że argumentacja skarżącej wyczerpuje przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Kluczowe znaczenie w tej sprawie ma bowiem fakt, że w/w [...] stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. Ze znajdującej się w aktach sprawy "Oceny dendrologicznej drzewa" (dział "Rekomendacje i sugestie") wynika, że: "Roślina jest w złym stanie zdrowotnym i stanowi krytyczny stopień zagrożenia dla otoczenia (...) oznacza rozpoczęcie procesu prowadzącego do upadku drzewa lub jego części, spodziewanych w najbliższej przyszłości, nawet w przypadku bezwietrznej pogody, taka okoliczność wymaga natychmiastowych działań". Uwzględnienie wniosku skarżącej mogłoby zatem pociągnąć za sobą powstanie niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia osób oraz bezpieczeństwa mienia, znajdujących się w otoczeniu w/w drzewa. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji w okolicznościach tej konkretnej sprawy kierował się potrzebą ochrony dóbr o szczególnym znaczeniu, przyznając im pierwszeństwo przed względami podnoszonymi przez skarżącą (i to dopiero na etapie zażalenia). Sąd winien brać bowiem pod uwagę następstwa wykonania zaskarżonej decyzji nie tylko w kontekście sytuacji skarżącej, lecz również w kontekście uwzględnienia dobra publicznego. Powyższe prowadzi w konsekwencji do uznania, że to właśnie wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w zakresie zezwolenia na usunięcie [...], a nie jej wykonanie, mogłoby wywołać skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zestawienie interesu skarżącej z interesem publicznym nakazywało jednoznacznie dać priorytet temu drugiemu, gdyż życie i zdrowie ludzi oraz bezpieczeństwo mienia stanowią wartość nadrzędną wobec okoliczności podnoszonych przez skarżącą. Innymi słowy, interes skarżącej w czasowym odroczeniu skutków wykonania zaskarżonego aktu kolidował z innymi wartościami zasługującymi na ochronę.Ponadto, wbrew twierdzeniu skarżącej, wyjaśnić należy, iż w postępowaniu w przedmiocie udzielenia ochrony tymczasowej WSA w Rzeszowie nie orzekł o istocie sprawy i nie dokonał oceny legalności zaskarżonego aktu przez pryzmat zastosowanych w tej sprawie przez organ przepisów prawa materialnego, tj. przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1478 ze zm.). Pomimo zajęcia przez Sąd stanowiska co do prymatu interesu publicznego nad interesem skarżącej (co stanowiło również przyczynę wydania przez organ w zaskarżonej decyzji zezwolenia na usunięcie [...]), odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oparta była wyłącznie na przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. i powołanych w nim przesłankach. Sąd pierwszej instancji dokonał zatem analizy skutków wiążących się z wykonaniem zaskarżonej decyzji wyłącznie w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. i w ogóle nie odnosił się do zastosowanych przez organ przepisów ustawy o ochronie przyrody, a więc nie można przyjąć, jak podnosi skarżąca, iż WSA w Rzeszowie w istocie rozstrzygnął już przedmiotową sprawę w postępowaniu wpadkowym.Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.. orzekł, jak w sentencji postanowienia.