Postanowienie - III OZ 55/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 11 marca 2026
Teza
Oddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 października 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 1104/25 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi K.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2025 r. nr SKO.4170/53/2025 w przedmiocie zezwolenia naOddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 października 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 1104/25 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi K.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2025 r. nr SKO.4170/53/2025 w przedmiocie zezwolenia na
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa karna
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
prawo karne
Role w sprawie
prokurator
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
11 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Mirosław Wincenciak
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 30 lipca 2025 r. K.M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2025 r. nr SKO.4170/53/2025, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 15 maja 2025 r. nr KŚ-O-O-6131.32.2025.TCH, udzielającą Spółdzielni "[...]" z siedzibą w [...] zezwolenia na usunięcie 1 drzewa rosnącego na działce nr [...] ([...]) i 2 drzew rosnących na działce nr [...] ([...]), położonych przy ul. [...] w [...], z uwagi na ich zły stan zdrowotny oraz związane z nim zagrożenie, jakie drzewa stwarzają dla bezpieczeństwo ludzi oraz mienia.W piśmie procesowym z dnia 22 października 2025 r. skarżąca wniosła o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Pawła Zaborniaka od rozpoznania niniejszej sprawy. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że postanowieniem z dnia 6 października 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 1104/25 WSA w Rzeszowie w składzie sędzia WSA Paweł Zaborniak odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że: "Wycinka wskazanych w decyzji drzew, w szczególności jednej [...], nie stanowi znacznej ingerencji w środowisko, jaką mogłaby stanowić wycinka wielu drzew. Co prawda odtworzenie drzewostanu podlegającego zezwoleniu usunięcia byłoby długotrwałe, lecz ochrona bezpieczeństwa ludzi oraz mienia zagrożonych złym stanem zdrowotnym drzew, w tej konkretnej sytuacji, przeważa nad wartością przyrodniczą ochrony drzew przeznaczonych do wycięcia.". W ocenie skarżącej, Sędzia WSA Paweł Zaborniak powyższym stwierdzeniem dokonał rozstrzygnięcia sprawy, a zatem "wydawanie rozstrzygnięcia końcowego w przedmiotowej sprawie przez sąd w tym składzie nie ma już sensu". Zdaniem skarżącej, w świetle powyższych okoliczności wynik postępowania jest już znany, a więc trudno w tej sytuacji mówić o bezstronności w/w sędziego.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 28 października 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 1104/25 oddalił wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Pawła Zaborniaka. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, stanowi gwarancję obiektywizmu sądu i jego bezstronności w rozpoznawaniu sprawy. Podstawowym jej celem jest eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań osobistych, ekonomicznych, służbowych i innych na orzekanie w postępowaniu sądowym. Chodzi zatem o usunięcie wszelkich przyczyn mogących skutkować jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco. Z kolei zgodnie z art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis ten dotyczy sytuacji, w której konkretne okoliczności postępowania przemawiają za uznaniem, że w danej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania sędziego. Stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., wniosek o wyłączenie strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia. Zadaniem wnioskodawcy jest wskazanie okoliczności, które w danej sprawie wskazują na istnienie faktycznej podstawy do przyjęcia, że wyznaczony do załatwienia sprawy sędzia może pozostawać w takich relacjach do sprawy, stron czy przedmiotu sprawy, które wywołują wątpliwość co do jego bezstronności. Podkreślić należy, że muszą to być okoliczności rzeczywiście istniejące, a nie hipotetyczne i subiektywne przekonanie wnioskodawcy co do ich istnienia. W ocenie WSA w Rzeszowie, wniosek o wyłączenie od orzekania w tej sprawie sędziego WSA Pawła Zaborniaka nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem argumentacja skarżącej sformułowana na jego poparcie nie wskazuje na tego rodzaju obiektywne okoliczności, które mogą rzutować na bezstronność w/w sędziego. Sam fakt, że sędzia WSA Paweł Zaborniak, rozpoznając wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zajął określone stanowisko, które nie było zgodne z jej wolą, nie może przemawiać za wyłączeniem go od rozpoznawania niniejszej sprawy. Należy zaznaczyć, że w postępowaniu wpadkowym, mającym za przedmiot wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, sąd administracyjny nie bada zasadności skargi w kontekście wadliwości kwestionowanego aktu, bowiem doszłoby do nieuprawnionego "przedsądu". Sąd ocenia zatem jedynie, czy na tle konkretnych okoliczności faktycznych zaistniały podstawy do udzielenia stronie skarżącej ochrony tymczasowej, dokonując tego wyłącznie przez pryzmat art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie zgadzając się z wyrażoną w tym zakresie oceną sądu, strona postępowania ma prawo kwestionować wydane postanowienie zażaleniem (art. 194 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Tymczasem wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej własnego odczucia. Subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (por. postanowienia NSA z dnia: 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08; 8 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 128/09; 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 15/12; R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 9, 2025).Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia K.M. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraziła niezadowolenie ze stanowiska zajętego w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 19 p.p.s.a., poprzez uznanie, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki wskazane w tym przepisie. Skarżąca podniosła, iż w postanowieniu z dnia 6 października 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 1104/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Rzeszowie w osobie sędziego WSA Pawła Zaborniaka – poprzez zajęcie określonego stanowiska merytorycznego – dokonał w istocie rozstrzygnięcia całej sprawy, a zatem wynik postępowania jest już znany, przez co trudno w tej sytuacji mówić o bezstronności w/w sędziego.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie zaś do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.W niniejszej sprawie – wbrew twierdzeniu skarżącej – brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego WSA w Rzeszowie Pawła Zaborniaka. Wskazane przez skarżącą argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Podjęcie przez w/w sędziego niekorzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia wpadkowego w tej sprawie w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji – nie stanowi podstawy do wyłączenia tego sędziego od orzekania. Przesłanką wyłączenia nie może być bowiem subiektywne przekonanie skarżącej o braku bezstronności w/w sędziego, czy też subiektywne przekonanie skarżącej, iż sprawa została całkowicie rozstrzygnięta na etapie rozpoznawania jej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a zatem "wydawanie rozstrzygnięcia końcowego w przedmiotowej sprawie przez sąd w tym składzie nie ma już sensu". Przyczyny wyłączenia sędziego muszą mieć charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych.Należy wyjaśnić skarżącej, iż w postępowaniu w przedmiocie udzielenia ochrony tymczasowej WSA w Rzeszowie nie orzekł o istocie sprawy i nie dokonał oceny legalności zaskarżonego aktu przez pryzmat zastosowanych w tej sprawie przez organ przepisów prawa materialnego, tj. przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1478 ze zm.). Pomimo zajęcia przez Sąd stanowiska co do prymatu interesu publicznego nad interesem skarżącej (co stanowiło również przyczynę wydania przez organ w zaskarżonej decyzji zezwolenia na usunięcie [...]), odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oparta była wyłącznie na przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. i powołanych w nim przesłankach. Sąd pierwszej instancji dokonał zatem analizy skutków wiążących się z wykonaniem zaskarżonej decyzji wyłącznie w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. i w ogóle nie odnosił się do zastosowanych przez organ przepisów ustawy o ochronie przyrody, a więc nie można przyjąć, jak podnosi skarżąca, iż WSA w Rzeszowie (w osobie sędziego WSA Pawła Zaborniaka) w istocie rozstrzygnął już przedmiotową sprawę w postępowaniu wpadkowym.Podkreślenia wymaga, że instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. np. postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 6446/21 i powołane tam orzecznictwo).Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.. orzekł, jak w sentencji postanowienia.