Postanowienie - IV SA/Wr 76/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - z dnia 8 kwietnia 2026
Teza
Odrzucono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi E. Ś. i K. W. na czynność Burmistrza Miasta i Gminy Kąty Wrocławskie w przedmiocie włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącym z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonegOdrzucono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi E. Ś. i K. W. na czynność Burmistrza Miasta i Gminy Kąty Wrocławskie w przedmiocie włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącym z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczoneg
Data orzeczenia
8 kwietnia 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Przewodniczący
Anetta Makowska-Hrycyk
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę
UZASADNIENIE
Pismem z 23 grudnia 2025 r. E. Ś. i K. W., działając przez pełnomocnika (dalej: skarżący), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na czynność Burmistrza Miasta i Gminy Kąty Wrocławskie (dalej: burmistrz) polegającą na włączeniu karty adresowej zabytku (tj. domu mieszkalnego przy "ul.[...]" stanowiącego własność skarżących) do gminnej ewidencji zabytków. W uzasadnieniu skargi podali, że w marcu 2024 r. wystąpili o zgodę na wyburzenie wspomnianego budynku. Z odpowiedzi odmownej powzięli po raz pierwszy informację, że obiekt jest ujęty w gminnej ewidencji zabytków Gminy Kąty Wrocławskie (dalej: GEZ). Skarżący podnieśli, że nie zostali pouczeni przez organ o środkach odwoławczych w zakresie wpisu do ewidencji zabytków i założenia karty adresowej. Wyłączenie ich winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi uzasadnili istniejącą w orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżnością co do charakteru działań organu podjętych na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 1-3 ustawy o ochronie zabytków. Według pierwszego poglądu działanie to uznawane jest za czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie zaś z drugim, działanie to nosi znamiona aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.W odpowiedzi na skargę burmistrz wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że podstawą utworzenia kart adresowych, tworzących GEZ, powstałą na mocy zarządzenia nr 1628/2023 Burmistrza Miasta i Gminy Kąty Wrocławskie z dnia 11 grudnia 2023 r. w sprawie założenia i prowadzenia Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy Kąty Wrocławskie, była wojewódzka ewidencja zabytków.Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.Skarga podlega odrzuceniu.Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Wedle art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd jest obowiązany zbadać zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej dopuszczalność. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., odrzuceniu podlega skarga wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia. Z kolei wedle art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.Aby jednak dokonać takiej oceny niezbędne jest w pierwszej kolejności ustalenie co stanowi przedmiot skargi i przeprowadzenie odpowiedniej kwalifikacji przedmiotu skargi z punktu widzenia cyt. art. 3 p.p.s.a.Należy wskazać, że regulacja odnosząca się do tworzenia i zarządzania gminną ewidencją zabytków zawarta jest w art. 22 ust. 4- 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1292). Zgodnie z ich treścią wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy, która obejmuje 1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru, 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz 3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.Prowadzenie gminnej ewidencji zabytków określają natomiast przepisy rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2021 r. poz. 56; § 18 - 18b). Przy czym należy podkreślić, że art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 75, poz. 474) nałożył na wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) obowiązek założenia gminnej ewidencji zabytków, po przekazaniu przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków, określonego w art. 7 tej ustawy, w terminie dwuletnim od dnia przekazania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków. Samo zatem przekazanie przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) nie wywołuje skutku w postaci założenia gminnej ewidencji zabytków, a jej założenie wymaga działania organu wykonawczego gminy, z którym jednoznacznie można będzie wiązać skutek w postaci założenia gminnej ewidencji zabytków.Z treści skargi nie ulega wątpliwości, że zasadniczym celem skarżących jest zakwestionowanie zgodności z prawem ujęcia ich domu mieszkalnego przy "ul.[...]" w K. w GEZ.Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowym reprezentowany jest pogląd który Sąd podziela, że czynność polegająca na ujęciu obiektu w gminnej ewidencji zabytków stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. wyroki WSA w Krakowie z 7 marca 2017 r., II SA/Kr 1507/16; z 14 września 2021 r., II SA/Kr 666/21; z 31 stycznia 2023 r., II SA/Kr 1523/22; z 9 stycznia 2024 r., II SA/Kr 1361/23; postanowienia NSA z 18 października 2022 r., II OZ 610/22; z 8 czerwca 2022 r., II OZ 335/22; z 18 maja 2021 r., II OZ 218/21; z 20 maja 2020 r., II OSK 753/20 oraz wyroki NSA z 18 października 2023 r., II OSK 2326/18 i II OSK 3029/18; z 10 stycznia 2024 r., II OSK 1952/22 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Na uwagę zasługuje w tym miejscu wyrok NSA z 18 października 2023 r., II OSK 1765/17, w którym wskazano, że "ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków nie jest aktem organu samorządowego w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., lecz czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).Zdaniem Sądu należy uznać, że tak określona czynność miała miejsce w dniu 11 grudnia 2023 r., co jest okolicznością bezsporną. Jej dokonanie polegało na wydaniu przez burmistrza zarządzenia nr 1628/2023 w sprawie założenia i prowadzenia GEZ, które następnie zostało opublikowane w BIP w dniu 10 stycznia 2024 r.Konsekwencją ustalenia, że w sprawie przedmiot zaskarżenia stanowi czynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest ocena terminowości wniesienia skargi w świetle art. 53 § 2 p.p.s.a. W związku z tym, że zarządzenie nr 1628/2023 zostało podane do publicznej wiadomości w dniu 10 stycznia 2024 r. termin do wniesienia skargi zasadniczo upłynął z dniem 9 lutego 2024 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżący po raz pierwszy informację, że ich budynek mieszkalny znajduje się w obszarze historycznego układu urbanistycznego K., powzięli po otrzymaniu pisma od WKZ z 22 kwietnia 2024 r. Zatem należy uznać, że co najmniej od tej daty skarżący wiedzieli o podjęciu przez organ czynności włączenia wspomnianego obiektu do GEZ. Z kolei skarga została nadana w placówce operatora pocztowego w dniu 23 grudnia 2025 r. Zatem wniesiono ją po terminie. Zauważyć trzeba, że powołanie się przez skarżących w treści skargi na występującą w ich ocenie w orzecznictwie sądowym rozbieżność co do kwalifikacji włączenia karty adresowej do GEZ jako przedmiotu zaskarżenia, w sytuacji, gdy byli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, którego znajomość przepisów prawa w powyższym zakresie powinna być na podwyższonym poziomie, nie sanuje ich winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.Przekroczenie terminu do wniesienia skargi powoduje, że skarga ta podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w pkt. 1 sentencji postanowienia. Wobec odrzucenia skargi w pkt. 2 sentencji postanowienia, Sąd orzekł o zwrocie uiszczonej przez skarżących kwoty wpisu od skargi na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w myśl którego sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.., w myśl którego sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.