Postanowienie - II OZ 405/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 22 kwietnia 2026
Teza
Uchylono zaskarżone postanowienie. Dnia 22 kwietnia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Robert Sawuła, , , po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń K.P. i R.P. oraz D.K. i D.K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2026 r., VII SA/Wa 1188/25 o wezwaniu K.P. i D.K. do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi K.P. i D.K. na decyzję Mazowieckiego WojewóUchylono zaskarżone postanowienie. Dnia 22 kwietnia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Robert Sawuła, , , po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń K.P. i R.P. oraz D.K. i D.K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2026 r., VII SA/Wa 1188/25 o wezwaniu K.P. i D.K. do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi K.P. i D.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewó
Data orzeczenia
22 kwietnia 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Robert Sawuła
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie
UZASADNIENIE
K.P. i D.K. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA) w Warszawie skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) z 20 marca 2025 r. Nr 301/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki.Zarządzeniem z 29 maja 2025 r. VII SA/Wa 1188/25, Przewodniczący Wydziału VII WSA w Warszawie wezwał K.P. i D.K. do uiszczenia solidarnie wpisu od tej skargi w kwocie 500 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi.Zażaleniem K.P., R.P., D.K. i D.K. zaskarżyli powyższe zarządzenie.Następnie postanowieniem z 23 września 2025 r. II OZ 1277/25 Naczelny Sąd Administracyjny, w pkt 1. oddalił zażalenie K.P. i D.K., w pkt 2. odrzucił zażalenie R.P. i D.K.Z uwagi na prawomocne zakończenie postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt VII SPP/Wa 212/25 i VII SPP/Wa 244/2, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII WSA w Warszawie z 11 lutego 2026 r. wezwano K.P. i D.K. do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi na ww. decyzję MWINB w kwocie 500 zł, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm., rozp. RM 2003).K.P. i R.P. oraz D.K. i D.K. wnieśli zażalenia na ww. zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII. W uzasadnieniu zażaleń zawarto argumentację odnoszącą się m.in. do problemów finansowych oraz wnioskując o zawieszenie postępowania administracyjnego. W ich ocenie, art. 220 § 3 p.p.s.a. (zapewne stronom skarżącym chodziło o ustawę z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Ppsa – uwaga Sądu) został zastosowany w sposób oderwany od wcześniejszych i ponawianych wniosków o przyznanie prawa pomocy, przedstawionych oświadczeń majątkowych i obiektywnej niemożności uiszczenia wpisu w setkach równoległych spraw, konstytucyjnego prawa do sądu, zakazu zamykania drogi sądowej oraz zasady sprawiedliwości społecznej i zaufania do państwa.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zaskarżone zarządzenie WSA w Warszawie z 11 lutego 2026 r. wydane w przedmiocie ponownego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego należy uznać za niedopuszczalne, jako wydane bez podstawy prawnej.W pierwszej kolejności wskazać należy, że w sprawie doszło już uprzednio do skutecznego wezwania stron do uiszczenia solidarnego wpisu od skargi, które to zarządzenie zostało następnie utrzymane w mocy na skutek rozpoznania środka zaskarżenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 23 września 2025 r. II OZ 1277/25. Tym samym obowiązek uiszczenia wpisu został prawomocnie i ostatecznie skonkretyzowany, a skarżący zostali również wezwani do wykonania tego obowiązku.W tej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że sąd pierwszej instancji był uprawniony do ponownego wzywania stron do uiszczenia tego samego wpisu. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości wielokrotnego kierowania do strony wezwań w tym samym przedmiocie. Mechanizm przewidziany przez ustawodawcę ma charakter jednoznaczny: po bezskutecznym upływie terminu do uiszczenia wpisu, sąd powinien zastosować przewidziany prawem rygor procesowy, a nie podejmować kolejne czynności zmierzające do ponownego aktualizowania tego obowiązku.Wydanie zaskarżonego zarządzenia z 11 lutego 2026 r. prowadzi w istocie do niedopuszczalnej modyfikacji skutków wcześniejszego, prawomocnego rozstrzygnięcia WSA w Warszawie, pomimo że pozostaje on związany rozstrzygnięciem utrzymanym w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny.Podkreślenie wymaga, że niewykonanie obowiązku uiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie skutkuje odrzuceniem skargi (art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. 2026 poz. 143; Ppsa). Wielokrotne wzywanie strony do wykonania tego samego obowiązku prowadzi do faktycznego wydłużania terminów ustawowych w sposób nieznajdujący oparcia w przepisach prawa.Nawet okoliczność prowadzenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy nie uzasadnia wydania kolejnego wezwania. Prawomocna odmowa przyznania prawa pomocy nie kreuje nowego obowiązku procesowego, lecz potwierdza istniejący już obowiązek uiszczenia wpisu wynikający z wcześniejszego, prawomocnego zarządzenia. Tym samym brak jest podstaw do "ponownego" wzywania strony do jego wykonania.W konsekwencji należy uznać, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane bez podstawy prawnej i jako takie powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 i art. 198 Ppsa, orzekł jak w sentencji, orzekł jak w sentencji