Postanowienie - II OZ 509/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 19 maja 2026
Teza
Oddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia X Sp. z o. o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Ol 98/26 o oddaleniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi X Sp. z o. o. z siedzibą w [...] na postanowienie Warmińsko-MazursOddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia X Sp. z o. o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Ol 98/26 o oddaleniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi X Sp. z o. o. z siedzibą w [...] na postanowienie Warmińsko-Mazurs
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
19 maja 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Małgorzata Masternak - Kubiak
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 11 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Ol 98/26, oddalił wniosek X Sp. z o. o. z siedzibą w [...] o wstrzymanie wykonania postanowienia Warmińsko-Mazurskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 grudnia 2025 r., nr [...], w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.Jak wskazał Sąd pierwszej instancji w skardze na ww. postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WMINB") z dnia 5 grudnia 2025 r. wniesiono m.in. o wstrzymanie przez sąd: "w granicach sprawy" wykonania tytułu wykonawczego wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Piszu (dalej jako: "PINB") z dnia 11 sierpnia 2025 r. wobec opisanego w skardze rażącego naruszenia prawa, czyli egzekucji obowiązku wygasłego w wyniku przedawnienia oraz niebezpieczeństwa powstania znacznej szkody, a bez wątpienia spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci braku środków na funkcjonowanie spółki.Wobec powyższego Sąd pierwszej instanji wskazał, że jako sąd nie jest organem egzekucyjnym, dlatego nie wydaje orzeczeń merytorycznych, dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji (zob. postanowienia NSA: z 20 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FZ 656/15, z 16 listopada 2022 r., sygn. akt III FZ 579/22). Sąd administracyjny nie ma bowiem kompetencji do zastępowania administracji publicznej, a jedynie sprawują kontrolę jej działalności. Nie jest ustawowo umocowany do wstrzymania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym [nie zastępuje w tym zakresie organów egzekucyjnych - art. 23 § 6 i art. 54 § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 132, ze zm) – dalej: "u.p.e.a.". Innymi słowy sąd nie jest uprawniony do wstrzymania tytuły wykonawczego, o którym mowa we wniosku, de facto wstrzymania egzekucji prowadzonej na jego podstawie. Nadto tytuł wykonawczy wystawiony w postępowaniu egzekucyjnym jest dokumentem wystawionym przez wierzyciela, na podstawie którego następuje wszczęcie postępowania egzekucyjnego, nie należy więc do żadnej kategorii aktów o którym mowa w art. 61 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.), dalej: "P.p.s.a.". Nadto, zaskarżone do sądu rozstrzygnięcie WMINB, które utrzymuje w mocy postanowienie oddalające zarzuty spółki zgłoszone w tym postępowaniu nie korzysta z przymiotu wykonalności, nie stwierdza ani nie tworzy po stronie spółki nowych uprawnień lub obowiązków nadających się do egzekucji. W sferze materialnoprawnej nie wywołuje zatem jakichkolwiek innych skutków aniżeli te, które istniały przed jego wydaniem. W konsekwencji nie jest możliwe wstrzymanie wykonania również takiego postanowienia. Tym bardziej sąd nie może rozstrzygać w przedmiocie wstrzymania wykonania tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę egzekucji.Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Wojewódzki Sad Administracyjny w Olsztynie postanowił, jak w sentencji.Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła X Sp. z o. o. z siedzibą w [...]. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucono:1) art. 61 § 3 zd. 1 P.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 1 u.p.e.a. z powodu jego błędnej wykładni i niezastosowania, gdyż Sąd pominął fakt, że zaskarżony akt miał skutek wykonalności formalnej i materialnej, ponieważ jako ostateczne postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów z momentem zawiadomienia o jego wydaniu organu egzekucyjnego wywołało z mocy prawa podjęcie uwieszonego postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a., na podstawie którego to przepisu z mocy prawa zostało zawieszone przedmiotowe postępowanie egzekucyjne do majątku Spółki przez okres od dnia doręczenia zarzutów Spółki organowi egzekucyjnemu do momentu uwiadomienia przez WMWINB organu egzekucyjnego o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu;2) art. 61 § 3 zd. 3 P.p.s.a. z powodu jego błędnej wykładni i niezastosowania, gdyż Sąd:- pominął fakt, że aktem wydanym w granicach tej sprawy jest tytułu wykonawczy wystawiony przez PINB z dnia 11 sierpnia 2025 r., nr [...], obejmujący obowiązek zapłaty grzywny w celu przymuszenia, przy czym zgłoszone zarzuty dotyczyły istnienia, wygaśnięcia lub braku wymagalności tego obowiązku, gdzie akt ten ma skutek wykonalności formalnej i materialnej,- dokonał ścisłego i wąskiego powiązania tego przepisu z innymi przepisami, wskazując na to, że sąd administracyjny nie jest organem egzekucyjnym, co jest oczywiste, ale pominął fakt, że jest ustawowo umocowany do wstrzymania wykonania danego aktu wydanego w granicach sprawy, a tym samym tytułu wykonawczego wyżej określonego, który bez wątpienia ma charakter wykonawczy, gdyż instytucja wstrzymania wykonania aktu ma inny, specyficzny charakter, a mianowicie ma charakter tymczasowy, a nie definitywny, na czas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zabezpieczać określone prawo skarżącego;- dokonał niewłaściwej oceny, że tożsamość przedmiotowa spraw wiąże się jedynie z podstawami prawnymi orzekania w sprawach "pozostających w granicach tej samej sprawy", gdy chodzi tu o tożamość podstawy faktycznej i treści tych praw i obowiązków, a nie tylko podstawy prawnej w rozumieniu przepisów materialnych; dodatkowo Sąd pominął fakt, że tożsamość przedmiotowa w niniejszej sprawie zachodzi, gdyż tytuł wykonawczy dotyczy obowiązku, którego istnienie kwestionowała Spółka w zarzutach, a zgłoszenie w terminie 7 dni tych zarzutów spowodowało zawieszenie egzekucji z mocy prawa do momentu wydania zaskarżonego postanowienia;3) art. 152 § 1 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie, ponieważ przepis ten skutkuje tym, że wywiera taki sam skutek jak wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 P.p.s.a., podobnie bowiem jak w przypadku wstrzymania wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 P.p.s.a., tak w przypadku regulacji z art. 152 § 1 akt lub czynność nie podlegają wykoaniu w określonym czasie.W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o:1. uchylenie zaskarżonego postanowienia ia) orzeczenie o wstrzymaniu wykonalności zaskarżonego aktu lub wskazanego tytułu wykonawczego, ewentualnieb) przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji,2. zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania w tym sądowych poniesionych w wyniku wniesienia niniejszego zażalenia.W uzasadnieniu zażalenia powyższe zarzuty szerzej umotywowano.Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.Wstrzymanie wykonania aktu jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stanowiącą odstępstwo od ogólnej reguły, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Konieczność uprawdopodobnienia okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności spoczywa przy tym na wnioskodawcy. To na nim ciąży obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą ocenić, czy w danej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tym samym uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania aktu lub czynności jest uzasadnione.Sąd I instancji trafnie ocenił, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie mógł doprowadzić do wstrzymania tego aktu albowiem zaskarżone postanowienie w istocie nie nadaje się do wykonania. PINB w Piszu, oddalając zarzuty egzekucyjne skarżącej Spółki nie nałożył na nią żadnego obowiązku, nie zobowiązał do podjęcia jakichkolwiek czynności, nieczego też jej nie zakazał. Tym samym akt ten miał charakter wyłącznie procesowy i nie wymagał wykonania. Odnosił się do niezasadności podniesionych zarzutów egzekucyjnych.Natomiast okoliczność kontynuowania egzekucji po oddaleniu zarzutów nie wynika z zaskarżonego postanowienia PINB w Piszu ale z tytułu wykonawczego dotyczącego obowiązku rozbiórki. To wlaśnie stwierdzony tytułem wykonawczym obowiązek wykonania rozbiórki umożliwia prowadzenie egzekucji i jest podstawą obligującą do poddania się tej egzekucji w określonym tam zakresie. Wstrzymać egzekucję należałoby kwestionując decyzję rozbiórkową, która posłużyła jako podstawa do wydania tytułu wykonawczego. Uchylenie decyzji rozbiórkowej byłoby podstawą do zatrzymania egzekucji. Jeśli decyzja ta jest ostateczna i prawomocna to tytuł wykonawczy pozostaje w mocy i organ nie ma podstaw by zaprzestać egzekucji.Skoro organ zaskarżonym postanowieniem wypowiedział się wyłącznie w zakresie niezasadności zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów, to nie wynika z tego, że obowiązek poddania się egzekucji nastąpił z chwilą wydania zaskarżonego postanowienia. Podstawa do prowadzenia egzekucji istnieje niezależnie od wydania zaskarżonego postanowienia. Zatem zaskarżone postanowienie nie skutkuje powstaniem obowiązku lub uprawnienia, a w związku z tym nie wymaga wykonania.Oddalenie zarzutów wywołuje skutki w postaci możliwości kontynuowania egzekucji np. po wcześniejszym zawieszeniu jej. Niemniej jednak podstawę egzekucji stanowi tytuł wykonawczy oparty o decyzję rozbiórkową i to z tych aktów wynikają zagrożenia o jakich mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. (znaczna szkoda czy trudne do odwrócenia skutki), a nie z zaskarżonego postanowienia o oddaleniu zarzutów.Wobec tego nie można twierdzić, że dokonanie rozbiórki budynku jest bezpośrednim efektem wydania zaskarżonego postanowienia. Taki związek nie istnienie, a zatem nie można przyjąć, że to zaskarżone postanowienie wywołało znaczną szkodę, czy trudne do odwrócenia skutki.Zaskarżone postanowienie jest fromą wypowiedzi organu na postawione zarzuty, ale nie decyduje o istnieniu egzekwowanego obowiązku.Wobec powyższego należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji słusznie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia albowiem akt ten nie wymaga wykonania i nie nadaje się do wykonania. W konsekwencji wniosek o jego wstrzymanie jest bezzasadny i podlegał oddaleniu zgodnia z art. 61 § 3 P.p.s.a.Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. i art. 61 § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.., postanowił jak w sentencji.