Wyrok - II SA/Gl 121/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 28 maja 2026
Teza
Uchylono zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska,, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant specjalista Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2026 r. sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 listopada 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1062/2025/15383 w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie wznowienia postępowania w kwestii ponownUchylono zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska,, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant specjalista Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2026 r. sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 listopada 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1062/2025/15383 w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie wznowienia postępowania w kwestii ponown
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
odwołujący
odwołujący / ubezpieczony
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
28 maja 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący
Edyta Kędzierska
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej – organ odwoławczy, Kolegium) postanowieniem z dnia 18 listopada 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1062/2025/15383, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm. - dalej k.p.a.) stwierdziło niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez T.M. (dalej – Skarżący, Wnioskodawca) na postanowienie Prezydenta Miasta G. (dalej – organ I instancji, Prezydent Miasta) z dnia 23 czerwca 2025 r. nr [...] o wznowieniu postępowania z urzędu.Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2025 r. organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją własną z dnia 17 lutego 2020 r. nr [...].Po przeprowadzeniu postępowaniu, Prezydent Miasta decyzją z dnia 20 sierpnia 2025 r. nr [...]) uchylił w całości własną decyzję nr [...] z dnia 17 lutego 2020 r.; 2) odmówił przyznania na każde z dwójki dzieci Skarżącego świadczenia w formie zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2019/2020 oraz dodatku do niego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2020/2021.W odwołaniu z dnia 24 września 2025 r. Skarżący zanegował nie tylko decyzję organu I instancji, ale również jego postanowienie nr [...] z dnia 23 czerwca 2025 r. o wznowieniu postępowania i wniósł o uchylenie obu aktów i umorzenie postępowania administracyjnego. W odwołaniu podniesiono zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. W opinii Skarżącego okoliczność w nim opisana nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie, a tym samym nie było podstaw do wznowienia, a w dalszej kolejności do uchylania decyzji przyznającej świadczenia.W następnie rozpoznania odwołania Skarżącego, Kolegium:– decyzją z dnia 18 listopada 2025 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i orzekło, że decyzja organu I instancji nr [...] z dnia 17 lutego 2020 r. została wydana z naruszeniem prawa;– postanowieniem z dnia 18 listopada 2025 r. - działając na podstawie art. 134 k.p.a. - stwierdziło niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez Skarżącego na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 23 czerwca 2025 r. nr [...] o wznowieniu postępowania z urzędu. W uzasadnieniu wskazano, że postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego nie podlega zaskarżeniu.W skardze osobistej z dnia 29 grudnia 2025 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Wnioskodawca zanegowała postanowienie Kolegium i sformułował żądanie jego uchylenia, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.W motywach skargi Wnioskodawca przyznał, że na postanowienie o wznowieniu postępowania nie przysługuje zażalenie. Dlatego też takiego zażalenia na wspomniany akt nie składał. Natomiast stosownie do pouczenia zawartego w postanowieniu z dnia 23 czerwca 2025 r., zakwestionował je w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie pierwszoinstancyjne. Z tego też względu – zdaniem Skarżącego – prawidłowość tego postanowienia winna być oceniona przy rozpoznawaniu odwołania od decyzji. W jego ocenie, nie było więc podstaw do odrębnego procedowania nad prawidłowością decyzji organu I instancji z dnia 20 sierpnia 2025 r. oraz nad poprawnością postanowienia z dnia 23 czerwca 2025 r. W końcowej części skargi wskazano na bezzasadność wznowienia postępowania zakończonego decyzją organu I instancji z dnia 17 lutego 2020 r. nr [...].Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.Pełnomocnik Wnioskodawcy w uzupełnieniu skargi z dnia 10 marca 2026 r. wniósł o:1) rozpoznanie skargi na rozprawie;2) połącznie do wspólnego rozpoznania skarg oznaczonych sygn. II SA/Gl 122/26 i sygn. II SA/Gl 121/26 albowiem dotyczą tej samej sprawy administracyjnej, a zaskarżone orzeczenia Kolegium zostały wydane w wyniku rozpoznania jednego odwołania Skarżącego, tj. odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 20 sierpnia 2025 r. nr [...], lecz z nieznanych powodów organ odwoławczy postanowił wydać dwa odrębne orzeczenia, i tym samym wymusił wywiedzenie dwóch skarg pomimo, iż zarówno procesowo, jak i materialno-prawnie oba orzeczenia dotyczą tej samej materii i jednego postępowania administracyjnego;3) przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów w postaci wyroków tut. Sądu: z dnia 22 stycznia 2021 r. sygn. II SA/Gl 1244/20, z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. II SA/Gl 1282/21, z dnia 16 listopada 2023 r. sygn. II SA/Gl 1202/23 oraz dokumentów w aktach sądowo-administracyjnych i administracyjnych spraw;4) przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów w aktach administracyjnych spraw prowadzonych w kierunku wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu I instancji nr [...] z dnia 17 lutego 2020 r., tj. postępowań wymienionych w treści skargi z dnia 29 grudnia 2025 r.W motywach uzupełnienia skargi pełnomocnik podniósł, że wyczerpany został tok instancji i ostatecznie zakończono postępowanie administracyjne w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej świadczenie. Natomiast wzruszenie decyzji nr [...] z dnia 17 lutego 2020 r. w trybie nadzwyczajnym kilkukrotnie było przez Sąd oceniane jako nieprawidłowe. Z tego też względu kolejne próby wyeliminowania z obrotu prawnego tej decyzji nie może być traktowane inaczej jak dążenie do ponownego rozpoznania sprawy, co godzi w zasadę trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.). Pełnomocnik wyraził również pogląd, że organ odwoławczy, w ramach wniesionego odwołania od decyzji, winien rozpoznać zarzuty nie tylko dotyczące decyzji, ale i zarzut dotyczący braku podstaw do wszycia postępowania wznowieniowego. Rozstrzygniecie w tym względnie wino znaleźć się w decyzji Il-instancyjnej. Tymczasem, jak zauważył pełnomocnik, organ odwoławczy postanowił ten zarzut "wyciągnąć" z odwołania, potraktować jak zażalenie i je odrzucić jako niedopuszczalne.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:Skarga zasługuje na uwzględnienie.Spór dotyczy zasadności stwierdzenia przez organ odwoławczy niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta G. z dnia 23 czerwca 2025 r. nr [...], którym wznowiono postępowanie z urzędu.Przystępując do rozważań przywołać należy uregulowania dotyczące formy wznowienia postępowania administracyjnego. W tym względzie należy przede wszystkim wskazać na art. 149 § 1 k.p.a. Zgodnie z nim wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Organ postanowieniem również odmawia wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Uwagę zwraca natomiast art. 149 § 4 k.p.a. Stanowi on, że zażalenie służy na postanowienie, o którym mowa w art. 149 § 3 k.p.a., a więc na postanowienie odmawiające wznowienia.Przepis art. 141 § 1 k.p.a. statuuje zasadę, że na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Oznacza to, że tylko wyraźne objęcie regulacją kodeksową postanowień o konkretnej treści uprawnia stronę do ich zaskarżenia w drodze zażalenia. Z treści art. 149 § 3 k.p.a. wynika wprost, że zaskarżeniu zażaleniem podlega tylko postanowienie o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 9 września 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 722/21, LEX nr 3245107). A contrario zażalenie nie służy natomiast na postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego. Żaden z przepisów k.p.a., normujących wznowienie postępowania, nie przewiduje bowiem możliwości zaskarżenia postanowienia dotyczącego wznowienia postępowania (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 marca 2021 r. sygn. akt IV SA/Wr 340/20, LEX nr 3190595).Nie oznacza to, że tego rodzaju akty (niezaskarżalne postanowienia) pozostają poza jakąkolwiek kontrolą. Otóż strona może zakwestionować prawidłowość takiego postanowienia w odwołaniu od decyzji. Uprawnienie do tego wynika wprost z art. 142 k.p.a. Przepis ten umożliwia więc na podniesienie zarzutów procesowych zmierzających do zanegowania podjętych w toku postępowania decyzji procesowych, których odwołujący się nie mógł inaczej zaskarżyć, gdyż nie zostało przewidziane odrębne prawo wniesienia na nie zażalenia.Podkreślić należy, że: "Organ odwoławczy ustosunkowuje się do zarzutów skierowanych przeciwko postanowieniu w uzasadnieniu decyzji odwoławczej. Niedopuszczalne jest rozstrzyganie tych kwestii odrębnie w drodze postanowienia organu odwoławczego (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2026, art. 142).Odnosząc powyższe do kontrolowanego postanowienia należy stwierdzić, że Kolegium niezasadnie stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. W tej kwestii zwrócić należy uwagę, że w postanowieniu, którym wznowiono postępowanie, zawarto pouczenie informujące, że jest ono niezaskarżalne w formie zażalenia, natomiast można jej zakwestionować w odwołaniu od decyzji. Stosując się do niego, Skarżący podniósł zarzuty dotyczące postanowienia o wznowieniu postępowania w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia 20 sierpnia 2025 r. nr [...]. Jak słusznie zauważył Skarżący, środek zaskarżenia został wniesiony w terminie zakreślonym dla odwołania od wspomnianej decyzji organu I instancji.Konkludując stwierdzić należy, że Skarżący – zgodnie z art. 142 k.p.a. - zakwestionował poprawność postanowienia o wznowieniu w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie pierwszoinstancyjne. Oznacza to, że forma zaskarżenia wskazanego postanowienia była prawidłowa. W tej sytuacji Kolegium w postępowaniu odwoławczym prowadzonym w odniesieniu do decyzji zobligowane było również do rozpatrzenia zarzutów dotyczących postanowienia o wznowieniu. Błędem zatem było wyłączenie tej części odwołania do odrębnego postępowania. Nieuprawnionym było także przyjęcia, że wniesiony przez Skarżącego środek zaskarżenia w części dotyczącej postanowienia o wznowieniu postępowania jest typowym zażaleniem. Jak zaznaczono to wcześniej, wszystko wskazywało, że forma zanegowania wskazanego postanowienia oparta została na zasadzie opisanej w art. 142 k.p.a.Sąd odstąpił od określenia wytycznych co do dalszego postępowania w kontrolowanej materii. Wynika to z faktu, że zasadność wznowienia postępowania, a tym samym poprawność postanowienia organu I instancji z dnia 23 czerwca 2025 r., będzie przedmiotem oceny w ramach postępowania sądowoadmnistracyjnego prowadzonego pod sygn. akt II SA/Gl 122/26 dotyczącego decyzji kończącej postępowanie wznowieniowe,Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie.Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Dlatego też o kosztach postępowania w kwocie 480 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając do nich wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 118).., zaliczając do nich wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 118).