Postanowienie - II SA/Rz 576/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie - z dnia 28 maja 2026
Teza
Odrzucono skargę. 28 maja 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Asesor WSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu 28 maja 2026 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. W. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z 24 lutego 2014 r. nr N-VIII.7532.1.42.2014 w przedmiocie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę UZASADNIENIE W dniu 18 marca 2026 r. P. W. (dalej: Skarżący) wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu AdminiOdrzucono skargę. 28 maja 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Asesor WSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu 28 maja 2026 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. W. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z 24 lutego 2014 r. nr N-VIII.7532.1.42.2014 w przedmiocie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę UZASADNIENIE W dniu 18 marca 2026 r. P. W. (dalej: Skarżący) wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Admini
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
odrzucono środek zaskarżenia
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
prokurator
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
28 maja 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Przewodniczący
Jolanta Kłoda-Szeliga
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę
UZASADNIENIE
W dniu 18 marca 2026 r. P. W. (dalej: Skarżący) wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Wojewody Podkarpackiego (dalej: Wojewoda lub organ) z 24 lutego 2014 r. nr N-VIII.7532.1.42.2014, stwierdzającą nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonej w [...], gm. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. 0,05 ha i nr [...] o pow. 0,10 ha.Pismem z 18 marca 2026 r. WSA w Rzeszowie przekazał Wojewodzie ww. skargę, wskazując, że nie została wniesiona za pośrednictwem organu, czym naruszono art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.).W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że wnosi "o wzruszenie i uchylenie" ww. decyzji, bowiem droga Skarbu Państwa została przejęta bezprawnie i milcząco, gdyż jak twierdzi brak jest potwierdzenia doręczenia przedmiotowej decyzji. Ponadto Skarżący nakreślił, że działka nr [...] o pow. 0,05 ha objęta zaskarżoną decyzją Wojewody nie jest tożsama z działką nr [...] o pow. 0,0632 ha ujawnioną obecnie w operacie ewidencji gruntów i budynków. Skarżący wskazał również na odmienny przebieg ww. drogi w porównaniu z mapą katastralną.W odpowiedzi na skargę Wojewoda nakreślił rys sprawy wskazując, że ww. działki objęte były księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...], w której prawo własności ujawnione zostało na rzecz Skarbu Państwa. Przedmiotowa decyzja została doręczona stronom postępowania, tj. Gminie [...] oraz Staroście [...] w dniu 27 lutego 2014 r. Wobec faktu, że w ustawowym terminie żadna ze stron postępowania nie wniosła odwołania, przedmiotowa decyzja stała się ostateczna. W związku z powyższym za nietrafny należy uznać zarzut Skarżącego odnośnie braku potwierdzenia doręczenia zaskarżonej decyzji. Podano Wojewoda wskazał, że Skarżący nie był stroną ww. postępowania komunalizacyjnego.Kolejno podniesiono, że wnioskiem z 10 października 2025 r., doprecyzowanym pismami z 12 oraz z 24 kwietnia 2025 r., Skarżący zwrócił się do organu o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z 24 lutego 2014 r. Jako podstawę wznowienia wskazał przepis art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm. dalej: K.p.a.).Pismem z 22 maja 2025 r., Wojewoda wezwał Skarżącego do usunięcia braków wniosku z 10 października 2025 r., poprzez przedłożenie dokumentu, na podstawie którego wywodzi swój interes prawny do występowania w sprawie. Pismem z 1 października 2025 r. Skarżący uzupełnił złożony uprzednio wniosek, przedkładając:- kserokopię wypisu z rejestru gruntów sporządzonego dla działki nr [...] położonej w obrębie [...] , gm. [...],- kserokopię wypisu z rejestru gruntów sporządzonego dla działek nr [...] , nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], położonych w obrębie [...], gm. [...],- kserokopię aktu własności ziemi z 26 września 1974 r., Nr [...], wydanego przez Naczelnika Powiatu w [...] na rzecz E. W., obejmującego działki nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 0,86 ha, położone w [...].Jednocześnie wskazał, że poza wzruszeniem ostatecznej decyzji Wojewody z 24 lutego 2014 r., w trybie wznowienia postępowania, wnosi również o stwierdzenie nieważności ww. decyzji w myśl art. 156 K.p.a.Wojewoda wskazał, że mając na uwadze fakt, że Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałby odmienny stan faktyczny niż ten wynikający z dokumentacji stanowiącej podstawę wydania decyzji z 24 lutego 2014 r., postanowieniem z 2 grudnia 2025 r., nr N-ll.7532.1.11.2025, odmówił wznowienia postępowania administracyjnego.Końcowo Wojewoda podniósł, że Skarżący został poinformowany, że w kwestii stwierdzenia nieważności decyzji z 24 lutego 2014 r. należy złożyć odrębny wniosek do organu wyższego stopnia, którym w sprawach z tego zakresu jest Minister SWiA. Na ww. postanowienie nie zostało złożone zażalenie, a Wojewoda nie posiada informacji czy Skarżący wystąpił do Ministra z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji organu z 24 lutego 2014 r.Wobec powyższego, Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi wniesionej przez Skarżącego jako osobę niebędącą stroną postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody z 24 lutego 2014 r.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Skarga podlegała odrzuceniu.Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny obowiązany jest z urzędu badać, czy wniesienie skargi jest dopuszczalne. Negatywny wynik takiej kontroli skutkuje brakiem możliwości rozstrzygnięcia sporu i wydania w sprawie wyroku.Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Z kolei przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2).Wyczerpanie środków zaskarżenia, o których mowa w art. 52 § 2 p.p.s.a., przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia danego aktu. Obowiązek ten wynika z założenia, że sąd nie wyręcza organów administracji wyższego stopnia i nie narusza podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wspomniana zasada daje natomiast stronie prawo do domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administracyjne. Rangę tej zasady potwierdza art. 78 Konstytucji RP, w myśl którego każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji.W niniejszej sprawie Skarżący wystąpił ze skargą na wskazaną wyżej decyzję organu z 24 lutego 2014 r., od której to decyzji przysługiwało prawo złożenia, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, odwołania do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej. W treści odpowiedzi na skargę Wojewoda wskazał, że stronami postępowania komunalizacyjnego byli: Gmina [...] oraz Starosta [...] – którym doręczono przedmiotową decyzję. Wobec faktu, że w ustawowym terminie żadna ze stron postępowania nie wniosła odwołania, przedmiotowa decyzja stała się ostateczna. Podano jak podał Wojewoda - Skarżący nie był stroną ww. postępowania.Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżący wnioskiem z 10 października 2025 r., zwrócił się do Wojewody o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z 24 lutego 2014 r. Pomimo wezwania do usunięcia braków wniosku tj. dokumentu, na podstawie którego wywodzi swój interes prawny do występowania w sprawie, Skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów. Mając na uwadze powyższe Wojewoda postanowieniem z 2 grudnia 2025 r., nr N-ll.7532.1.11.2025, odmówił wznowienia postępowania administracyjnego. Powyższe postanowienie zostało nadane na adres Skarżącego wraz z pouczeniem o trybie i sposobie zaskarżenia. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, ze Skarżący odebrał je osobiście w dniu 4 grudnia 2025 r. Brak jest informacji czy wniósł zażalenie do organu wyższego stopnia tj. do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej. Niemniej jednak Skarżący w dniu 14 marca 2026 r. wniósł Skargę na decyzję Organu I instancji z 24 lutego 2014 r.Z powołanego art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że skargę do sądu administracyjnego można wnieść na decyzję, która nie podlega już zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji poprzez odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z tego względu, że taki środek prawny został już w stosunku do kwestionowanego orzeczenia wykorzystany albo dlatego, że postępowanie w danej sprawie jest jednoinstancyjne, co wynikać musi z przepisów szczególnych.Oznacza to zatem, że w sprawach, w których od decyzji organu pierwszej instancji przysługuje odwołanie, przedmiotem skargi skierowanej do sądu administracyjnego może być tylko decyzja organu odwoławczego. Niedopuszczalna jest natomiast skarga na decyzję organu pierwszej instancji, wydana w tej sprawie (tak m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 462/22; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 110/22).Wykładnię art. 52 § 1 p.p.s.a. trafnie prezentuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 116/13). Otóż o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić dopiero po rozpoznaniu przez organ administracji publicznej wniesionego środka zaskarżenia. Zatem niezachowanie przewidzianego w art. 52 § 1 p.p.s.a. trybu ma miejsce zarówno wówczas, gdy strona w ogóle nie wniosła przysługujących jej w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia, jak też w przypadku złożenia do sądu administracyjnego skargi po uprzednim wniesieniu środka zaskarżenia, ale przed jego rozpoznaniem przez właściwy organ. Innymi słowy nie wystarczy samo złożenie środka zaskarżenia od kwestionowanych decyzji czy postanowienia organu I instancji, lecz wymagane jest, aby skarga została wniesiona na stosowne działanie organu podjęte po rozpatrzeniu takiego środka prawnego. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu złożonego przez stronę środka zaskarżenia, przysługującego jej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w danej sprawie, otwiera tej stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego.Niedopełnienie przez Skarżącego warunku określonego w powyższych przepisach, tj. wniesienie skargi na decyzję Organu I instancji tj. Wojewodę w sytuacji braku czerpania drogi postepowania administracyjnego, skutkuje odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., w myśl którego, sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Użyte w tym przepisie sformułowanie "innych" wskazuje na inne przyczyny, niż te wymienione w pkt 1-5 art. 58 § 1 p.p.s.a. Niedopuszczalność skargi z innych przyczyn występuje zwłaszcza, gdy skarga zostanie wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia (por. postanowienie NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 635/22).Kierując się wskazaną argumentacją, Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.., orzekł jak w sentencji postanowienia.