Wyrok - III OSK 2041/23 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 28 maja 2026
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Kozik po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2023 r. , sygn. akt IV SA/Wa 2150/22 w sprawie ze skarg [...] S.A. z siedzibą w [...] i D.B. na decyzjęOddalono skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Kozik po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2023 r. , sygn. akt IV SA/Wa 2150/22 w sprawie ze skarg [...] S.A. z siedzibą w [...] i D.B. na decyzję
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
rozprawa
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
28 maja 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Olga Żurawska - Matusiak
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (5)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej "WSA w Warszawie", "Sąd I instancji") wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2150/22, po rozpoznaniu skarg [...] z siedzibą w [...] (dalej: "spółka", "skarżąca") i D.B. (dalej "skarżący") na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: "GDOŚ", "organ odwoławczy") z [...] lipca 2022 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia: I. uchylił zaskarżoną decyzję ze skargi spółki; II. oddalił skargę skarżącego; III. zasądził od GDOŚ na rzecz spółki kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Powyższy wyrok, od którego została złożona skarga kasacyjna, zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.Wnioskiem z 12 kwietnia 2018 r., uzupełnionym 29 maja 2018 r.., spółka zwróciła się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej: "RDOŚ", "organ I instancji") o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie [...] (dalej "Inwestycja"), gdyż planowana linia elektroenergetyczna zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. 2016 r. poz. 71, dalej "rozporządzenie’). należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla których prowadzenie oceny oddziaływania na środowisko jest wymagane. Pismami z 4 września 2018 r., 18 września 2018 r., 3 października 2018 r. oraz mailami z 11 października 2018 r., 16 października 2018 r. i 18 października 2018 r. spółka przedłożyła uzupełnienia raportu o oddziaływaniu na środowisko w zakresie m.in.: hydrogeologii i gospodarki wodnej, pól elektromagnetycznych, ochrony przed hałasem, ochrony przyrody. Z kolei pismem z 17 października 2018 r. przedstawiła współrzędne projektowanych stanowisk słupów [...].Pismem z 3 grudnia 2018 r., w odpowiedzi na wystąpienie RDOŚ, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zaopiniował pozytywnie przedsięwzięcie pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych wskazując, iż w pasie technologicznym o szerokości [...] m (po [...] m od osi linii w każdą stronę) nie mogą powstawać budynki mieszkalne. Ponadto Dyrektorzy Regionalnych Zarządów Gospodarki Wodnej Wód Polskich w [...] oraz w [...] odrębnymi postanowieniami z [...] listopada 2018 r. uzgodnili przedsięwzięcie, określając warunki jego realizacji, które organ I instancji uwzględnił. Po zebraniu całości materiału dowodowego RDOŚ zawiadomieniem z [...] stycznia 2019 r. poinformował strony postępowania o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Po uzyskaniu stanowisk od podmiotów biorących udział w postępowaniu RDOŚ wydał decyzję z [...] marca 2019 r., nr [...], określającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie [...], według wariantu proponowanego przez spółkę (wariant [...]). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że Inwestycja zlokalizowana jest w całości w województwie [...], ma charakter znacząco oddziaływującej na środowisko oraz znaczenie strategiczne. Polega na budowie [...] na odcinku od [...] do [...] (gm. [...]) do stacji [...] (gm. [...]) w woj. [...]. Długość trasy projektowanej linii w wariancie proponowanym przez wnioskodawcę wyniesie ok. [...] km. Pas technologiczny linii będzie mieć szerokość maks. [...] m (po [...] m od osi linii). Przedsięwzięcie realizowane będzie w wariancie proponowanym przez wnioskodawcę - wariant [...].Od decyzji RDOŚ skarżący złożył odwołanie. GDOŚ pismem 19 grudnia 2019 r. poinformował skarżącego, że z uwagi na nieprzedstawienie w terminie, wynikającym z art. 64 § 2 k.p.a., dowodów uzasadniających żądanie odwołania postępowanie nie mogło zostać skutecznie wszczęte, a tym samym wniesione odwołanie pozostawione zostało bez rozpoznania. Następnie WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 22 października 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wa 630/20, zobowiązał organ do rozpatrzenia odwołania skarżącego. Skarga kasacyjna od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4239/21. Jednocześnie na etapie postępowania odwoławczego utraciło moc rozporządzenie, ale zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839) do przedsięwzięć, w przypadku których przed dniem wejścia w życie rozporządzenia wszczęto i nie zakończono jednego z postępowań w sprawie m.in. decyzji, o których mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r. poz. 2081 ze zm, dalej "u.i.o.ś."), stosuje się przepisy dotychczasowe.Na skutek odwołania skarżącego GDOŚ decyzją z [...] lipca 2022 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w pkt I.2.16, I.3.3. oraz II.3 i orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy, a w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w wyniku konieczności ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, a co za tym idzie ponownej analizy materiału dowodowego, uznał za konieczne wprowadzenie modyfikacji do zawartych w decyzji RDOŚ ustaleń. Wobec tego w punkcie pierwszym własnej decyzji GDOŚ uszczegółowił, zawarty w punkcie 1.2.16 decyzji RDOŚ, zakres kompensacji przyrodniczej za usuwane drzewa i krzewy oraz uzupełnił warunki dotyczące minimalizacji negatywnego oddziaływania na [...]. W związku z zadeklarowanym przez inwestora w piśmie z [...] września 2018 r. zamiarem wykonania kompensacji przyrodniczej siedliska [...] oraz wykonania dwóch platform lęgowych dla [...], organ odwoławczy uznał za zasadne odpowiednie zmodyfikowanie treści warunku. W przypadku nasadzeń wprowadził także obowiązek prowadzenia monitoringu stanu zdrowotnego nasadzeń, a w przypadku stwierdzenia obecności okazów obumarłych uzupełnianie ich w stosunku 1:1. GIOŚ uznał ponadto za zasadne określenie terminu wykonania nasadzeń zastępczych oraz platform lęgowych dla [...]. W zreformowanym warunku 1.3.3. decyzji organu I instancji GDOŚ doprecyzował, że spirale typu "małego" muszą zostać zawieszone na obu przewodach odgromowych, podobnie jak spirale typu "dużego". Z kolei w punkcie trzecim decyzji organu odwoławczego doprecyzowany został zawarty w punkcie II.3. decyzji RDOŚ zakres monitoringu porealizacyjnego śmiertelności ptaków, gdyż przeprowadzenie monitoringu umożliwi określenie reakcji ptaków, a także zmiany zachowań i śmiertelności, wynikające z eksploatacji przedsięwzięcia. Dlatego też dla porównania efektywności zamontowanych ostrzegaczy, za zasadne organ odwoławczy uznał nałożenie na spółkę obowiązku monitoringu odcinka linii o długości nie mniejszej niż 10 km, przebiegającego przez różnorodne siedliska, na którym nie będą zamontowane ostrzegacze dla ptaków. GIOŚ wydłużył także do 12 miesięcy okresy trwania monitoringu, co pozwoli odpowiedzieć na pytanie, czy występujące na tym terenie gatunki lęgowe przyzwyczają się do linii wysokiego napięcia w swoim otoczeniu i nauczą się jej unikać. Jednocześnie z uwagi na brak w rozstrzygnięciu organu I instancji szczegółów dotyczących metodyki nałożonych badań monitoringowych oraz konieczność zapewnienia odpowiedniego ich wykonania organ odwoławczy wskazał by projekt planowanej metodyki przedstawić do akceptacji RDOŚ. Przy czym GDOŚ nałożył również obowiązek przedstawienia mu do wiadomości raportu z monitoringu porealizacyjnego. Natomiast odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu GDOŚ wskazał, że brak zgody w kwestii lokalizacji Inwestycji nad nieruchomością skarżącego nie może przesądzać o wadliwości zaskarżonej decyzji – dotyczącej uwarunkowań środowiskowych – ani o wadliwości postępowania poprzedzającego jej wydanie. Organom administracji publicznej orzekającym w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań w zakresie sieci przesyłowej ustawodawca nie przyznał bowiem uprawnień do korygowania lub zmiany lokalizacji inwestycji zaproponowanej przez inwestora, jak i oceny racjonalności czy słuszności przedstawionej przez niego koncepcji. Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja RDOŚ nie narusza prawa własności do nieruchomości gruntowych, ponieważ nie daje spółce żadnych praw do terenu będącego miejscem realizacji inwestycji. Na potrzeby uzyskania tej decyzji wnioskodawca nie musi zatem legitymować się tytułem prawnym do nieruchomości, na których planowana jest realizacja przedsięwzięcia, a więc roszczenia prawne nie mogą być skutecznie podnoszone w toku postępowania poprzedzającego wydanie tej decyzji. Przy czym kwestia wywłaszczenia nieruchomości skarżącego i przyznania odszkodowania będzie rozpatrywana w odrębnym postępowaniu administracyjnym, prowadzonym w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 273, dalej "specustawa przesyłowa") i ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm., dalej "u.g.n"). Dodatkowo GDOŚ zaznaczył, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że w przypadku gdy w odniesieniu do wariantu proponowanego przez inwestora nie zachodzą okoliczności wykluczające możliwość wydania pozytywnej decyzji, określone w art. 80 ust. 2 i art. 81 u.i.o.ś., wówczas organ jest zobowiązany do określenia środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia w wariancie wskazanym we wniosku. Taka sytuacja zdaniem organu odwoławczego ma miejsce w przedmiotowym postępowaniu. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, że realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia, przy zachowaniu warunków określonych w decyzji z [...] marca 2019 r. oraz w niniejszej decyzji GDOŚ, nie spowoduje znaczących negatywnych oddziaływań na środowisko. Natomiast w kwestii zarzutu dotyczącego naruszenia art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. poprzez wybór wariantu proponowanego przez inwestora, który nie uwzględnia kwestii prawa własności do nieruchomości, GDOŚ wskazał, że przedstawione w Raporcie opisy wariantów realizacji Inwestycji pozwoliły na przeprowadzenie pełnej i prawidłowej oceny oddziaływania inwestycji na środowisko, co było ich podstawowym zadaniem. Jednocześnie niezależnie od wybranego wariantu realizacyjnego przedsięwzięcie zlokalizowane będzie na nieruchomości, której właścicielem jest skarżący i tym samym w swych skutkach kształtowałoby tożsame uciążliwości. Fakt ten jednak nie ma żadnego wpływu na kwestie środowiskowe, które były przedmiotem niniejszego postępowania. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że złożona przez skarżącego dokumentacja dotycząca pozwu przeciwko Skarbowi Państwa nie jest istotna dla ustalenia okoliczności faktycznych postępowania, gdyż na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zagadnienia związane z naruszeniem interesów właścicieli nieruchomości, które są przeznaczone pod realizację linii elektroenergetycznej, nie są rozpatrywane.Decyzja GDOŚ z [...] lipca 2022 r., nr [...], stała się przedmiotem skargi zarówno skarżącego jak i spółki.Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją RDOŚ oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji o odmowie określenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia, ewentualnie uchylenie obu decyzji oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił naruszenie: 1) art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. poprzez wybór wariantu proponowanego przez inwestora, który nie uwzględnia, że planowane przedsięwzięcie w sposób rażący narusza prawo własności skarżącego; 2) art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. poprzez brak uwzględnienia alternatywnych wariantów proponowanego przedsięwzięcia, albowiem warianty uwzględnione w tej sprawie w istocie mają charakter zbliżony oraz nie uwzględniają wymogu zachowania alternatywnego charakteru inwestycji; 3) art. 21 ust. 2 Konstytucji w związku z art. 72 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. poprzez wydanie decyzji, która w realiach niniejszej sprawy doprowadzi do pozbawienia prawa własności nieruchomości skarżącego. Zrealizowanie przedmiotowej inwestycji pozbawi skarżącego "praktycznego uprawnienia do realizowania prawa własności", podczas gdy tego rodzaju wywłaszczenie winno nastąpić za "słusznym odszkodowaniem" w odrębnym postępowaniu i winno być zwieńczone wydaniem odpowiedniej decyzji; 4) art. 112 i następnych u.g.n. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy wnioskowane przedsięwzięcie prowadzi do wywłaszczenia nieruchomości skarżącego, co może nastąpić jedynie w trybie tej ustawy; 5) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez brak faktycznego i prawnego uzasadnienia decyzji w zakresie wyboru wariantu proponowanego przez inwestora, który w realiach sprawy prowadzi do wywłaszczenia skarżącego.Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 1, 2 oraz 3 sentencji decyzji, dotyczącym uchylenia i zamiany decyzji wydanej przez RDOŚ, alternatywnie o stwierdzenie nieważności całości decyzji. Uzasadniając swoje stanowisko, w pierwszej kolejności podkreśliła, że decyzja GDOŚ we wskazanej części narusza w sposób rażący interes spółki, zmieniając treść decyzji środowiskowej w taki sposób, że znacząco zwiększa zakres nałożonych na nią obowiązków. Zmiana ta ma istotne znaczenie i prowadzi do konieczności wprowadzenia nowych rozwiązań w zakresie monitoringu środowiskowego, co wymaga całkowitego przeorganizowania go w porównaniu do uwarunkowań przyjętych w decyzji wydanej w I instancji, co pociąga za sobą znaczne koszty. Ponadto wydłużenie odcinka, na którym prowadzony jest monitoring śmiertelności ptaków, może prowadzić do pogorszenia i spadku jakości i efektywności badań. Poszerzenie obszaru prowadzenia badań przyczyni się także do zniekształcenia wyników, bowiem nowe obszary są położone poza miejscami koncentrowania się ptaków. Wydłużenie czasu prowadzenia monitoringu również nie wpłynie w sposób istotny na uzyskane wyniki, a jedynie przyczyni się do zwiększenia kosztów jego prowadzenia, nie znajduje on także uzasadnienia w przyrodniczym charakterze obszaru, przez który przebiega linia energetyczna. Nałożenie dodatkowych obowiązków na spółkę nie znajduje także uzasadnienia w przepisach u.i.o.ś. i stanowi przejaw arbitralnego podejścia organu odwoławczego. GDOŚ nie uzasadnił w sposób szczegółowy, dlaczego uznał modyfikację warunków przewidzianych w treści decyzji RDOŚ za niezbędne, dlaczego przyjęte przez niego warunki są prawidłowe, nie wytłumaczył także, co stało za uznaniem dotychczas nałożonych obowiązków za niewystarczające w celach ochrony przyrody. Spółka podniosła również, że zaskarżona decyzja została wydana w warunkach zasadniczego odrzucenia argumentów wniesionego odwołania, a także po upływie znacznego okresu – dwóch i pół roku – od wydania decyzji RDOŚ i po zrealizowaniu przez spółkę części zawartych w tej decyzji obowiązków. Ponadto działo się to w warunkach pozostawania przez spółkę w przekonaniu o tym, że decyzja RDOŚ jest ostateczna. Wydanie decyzji drugoinstancyjnej w takich warunkach narusza pewność obrotu prawnego, zasadę zaufania do organów administracji publicznej, pomija słuszny interes spółki oraz narusza zasadę praworządności.GDOŚ w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie.W dniu 18 kwietnia 2023 r. WSA w Warszawie wydał opisany na wstępie wyrok. W uzasadnieniu wskazał, że skarga D.B. nie była zasadna i nie zasługiwała na uwzględnienie, w związku z czym została oddalona. Sąd I instancji zaznaczył bowiem, że zarzuty skarżącego dotyczyły w znacznym stopniu kwestii ograniczenia wykonywania prawa własności należącej do niego nieruchomości w postaci działki ew. nr [...], przez którą ma przebiegać Inwestycja. Jednakże wydawana w oparciu o treść art. 71 ust. 1 u.i.o.ś. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa jedynie środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Celem jej wydania jest określenie warunków, na jakich przedsięwzięcie może być realizowane tak, by - pomimo powodowania nadmiernej, niedopuszczalnej ingerencji w środowisko – tę ingerencję ograniczyć. Uzyskanie takiej decyzji jest elementem obligatoryjnym procesu uzyskiwania pozwolenia na budowę lub innego rodzaju zezwolenia na realizację przedsięwzięcia, jednakże postępowanie dotyczące jej wydania jest jedynie jednym z kilku składających się na ten proces. Decyzja środowiskowa nie wpływa w żaden sposób na prawo własności nieruchomości, nie daje także wnioskującemu o jej wydanie podstawy do podejmowania jakichkolwiek działań właścicielskich. Decyzja ta ustala jedynie warunki realizacji przedsięwzięcia, ale to po stronie wnioskodawcy leży zdobycie możliwości tej realizacji w kontekście nabycia prawa własności nieruchomości. Według WSA w Warszawie sam fakt wydania decyzji środowiskowej nie ma zatem bezpośredniego wpływu na możliwość realizacji przez skarżącego swoich praw właścicielskich. Natomiast kwestia wywłaszczenia działki ew. nr [...] powinna znaleźć swoje rozstrzygnięcie na drodze postępowania prowadzonego na podstawie przepisów specustawy przesyłowej, w szczególności jej rozdziału 3, przy jedynie posiłkowym stosowaniu powołanych w skardze przepisów u.g.n. Wobec tego podnoszenie kwestii wywłaszczenia i odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w postępowaniu dotyczącym ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia jest zdaniem Sądu I instancji niecelowe i nieskuteczne. Odnosząc się natomiast do kwestii rzekomego naruszenia przez GDOŚ art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. poprzez wydanie decyzji w wariancie nieuwzględniającym interesu prawnego skarżącego jako właściciela działki, przez którą przebiegać ma Inwestycja, WSA w Warszawie wskazał, że ocena wariantów realizacji przedsięwzięcia odbywa się z uwzględnieniem wielu aspektów jego wpływu na środowisko ją otaczające. Przy czym w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji GDOŚ podał, że w niniejszej sprawie przeanalizowano cztery warianty realizacji przedsięwzięcia, oraz że istotnie główną różnicą pomiędzy nimi był inny przebieg niektórych odcinków linii. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że we wszystkich tych wariantach Inwestycja przebiegała przez działkę należącą do skarżącego, a zatem ewentualny wybór innego wariantu nie miałby wpływu na ten element stanu faktycznego sprawy. W tej sytuacji jedynym rozstrzygnięciem uwzględniającym stanowisko skarżącego byłaby odmowa wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych – organy nie mają bowiem uprawnienia zarówno do modyfikowania przedstawionych przez wnioskodawcę wariantów, jak również wymagania przedstawienia innych, dodatkowych wariantów w toku postępowania. Dokonują jedynie ich oceny pod kątem wymogów ochrony środowiska i w przypadku niestwierdzenia negatywnych przesłanek wydania decyzji określonych w art. 80 ust. 2 oraz art. 81 ust. 1 u.i.o.ś. zobowiązane są do wydania decyzji i określenia warunków realizacji przedsięwzięcia w jednym z nich, możliwie najmniej ingerującym w środowisko. Mając na uwadze powyższe Sąd I instancji orzekł o oddaleniu skargi D.B.Z kolei odnosząc się do zarzutów podniesionych przez spółkę, WSA w Warszawie uznał ich zasadność i stwierdził, że w sprawie wystąpiło naruszenie przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Spółka zasadnie bowiem wskazała na naruszenie przez GDOŚ art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., a przede wszystkim art. 107 § 3 k.p.a., gdyż z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie można wywnioskować, dlaczego konkretnie organ odwoławczy uznał w realiach niniejszej sprawy obowiązki nałożone przez organ I instancji w rozstrzygnięciu z [...] marca 2019 r. za niewystarczające dla celów ochrony środowiska i stwierdził konieczność wprowadzenia nowych. Zdaniem Sądu I instancji GDOŚ istotnie w sposób lakoniczny i bez pogłębionej argumentacji poszerzył w stosunku do spółki zakres obowiązków dotyczących zarówno restytucji roślinności obszarów lęgowych [...], jak i monitorowania śmiertelności ptaków w związku z funkcjonowaniem linii energetycznej. Jednocześnie w żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego wydłużenie czasu trwania monitoringu przyczyni się do ustalenia, czy występujące na terenie objętym Inwestycją gatunki ptaków przyzwyczają się do linii wysokiego napięcia w swoim otoczeniu i nauczą się jej unikać. Organ odwoławczy nie wskazał także celowości zmiany oznaczenia przewodów linii energetycznej. W ocenie WSA w Warszawie uchybienia te stanowią o zasadności zarzutu naruszenia wskazanej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, jak również uzasadniają przyjęcie wystąpienia naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji zauważył również, że GDOŚ wprowadził te nowe zobowiązania po upływie znacznego czasu od wydania decyzji przez RDOŚ, a także po realizacji przez spółkę – pozostającej w przekonaniu o ostateczności tej decyzji – przedmiotowej Inwestycji. Według Sądu I instancji – biorąc pod uwagę fakt, że na skutek wyroków WSA w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego organ odwoławczy zobowiązany był rozpoznać odwołanie D.B. po upływie znacznego okresu od jego wniesienia – zasadnym było zwrócenie się do spółki o przedstawienie stanu realizacji Inwestycji, w tym także wypełnienia nałożonych decyzją RDOŚ obowiązków, w szczególności przedstawienie wyników prowadzonego monitoringu. Dopiero w oparciu o tak ustalony stan faktyczny GDOŚ powinien dokonać oceny, czy, a jeśli to jakie zmiany w treści rozstrzygnięcia organu I instancji są niezbędne do wprowadzenia. Tymczasem takich działań zabrakło, a GDOŚ zaniechał ustalenia stanu faktycznego sprawy i w sposób arbitralny nałożył kolejne obowiązki na skarżącą, bez wyjaśnienia ich zasadności w realiach sprawy. Zdaniem WSA w Warszawie takie postępowanie stanowi naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zebranie niepełnego materiału dowodowego w sprawie i brak pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, prowadzące w konsekwencji do naruszenia art. 80 k.p.a., jak również wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady zaufania do władzy publicznej. Sąd I instancji nie zgodził się natomiast z zarzutem wydania zaskarżonej decyzji w warunkach uzasadniających stwierdzenie jej nieważności w myśl art. 156 § 3 k.p.a. Podniósł, że jakkolwiek GDOŚ pozostawał w błędnym przekonaniu o prawidłowości pozostawienia odwołania skarżącego od decyzji RDOŚ z [...] marca 2019 r. bez rozpoznania, to w wyniku wskazanych powyżej orzeczeń WSA w Warszawie z 22 października 2020 r. oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2021 r. zobowiązany był do jego rozpatrzenia. W ocenie Sądu I instancji nie można zatem stwierdzić, że sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Jednocześnie należy zauważyć, że organ odwoławczy nie dopełnił wobec spółki obowiązku informacyjnego zawartego w art. 10 § 1 k.p.a., co w połączeniu z powyżej wskazanymi zaniedbaniami w zwróceniu się o przedstawienie informacji, które umożliwiłyby ustalenie aktualnego stanu faktycznego sprawy doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania.Pismem z 12 czerwca 2023 r. skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie wywiódł skarżący (dalej również "skarżący kasacyjnie"), zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 328 z późn. zm.) in principio w zw z art. 132 tej ustawy poprzez ograniczenie się w sentencji zaskarżonego wyroku do wskazania, iż zaskarżona decyzja zostaje uchylona "ze skargi [...]" bez jednoczesnego wskazania, czy zaskarżona decyzja zostaje uchylona w całości lub części, w związku z czym brak pewności prawnej co do tego, jaki jest zakres orzeczenia i uchylenia zaskarżonej decyzji, a to w szczególności w sytuacji, w której skarżące [...] S.A. zaskarżyły decyzję jedynie w części,a nadto niezależnie od powyższego,II. naruszenie przepisów prawa materialnego mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. oddalenie skargi D.B., w sytuacji gdy zaskarżone decyzje naruszają art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś., albowiem nie przedstawiają trzech alternatywnych wariantów przedsięwzięcia, a to w szczególności z uwagi na fakt, ze przedstawione warianty są do siebie znacznie zbliżone, w tym każdy z nich przewiduje przeprowadzenie inwestycji przez nieruchomość skarżącego, a w konsekwencji czego nie rozważono, że planowane przedsięwzięcie w sposób rażący narusza prawo własności skarżącego oraz z uwagi na związane z inwestycją ograniczenia w praktyce sprowadza się do wywłaszczenia skarżącego.W oparciu o przedstawione zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi D.B. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji GDOŚ w całości oraz poprzedzającej ją decyzji RDOŚ z [...] marca 2019 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Nadto w każdym przypadku zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, według norm przepisanych. W uzupełnieniu skargi kasacyjnej pismem z 3 lipca 2023 r. skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 72 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś., które to naruszenie skarżący kasacyjnie upatruje w braku przedstawienia w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko trzech alternatywnych wariantów przedsięwzięcia, albowiem jego zdaniem przedstawione warianty są do siebie znacznie zbliżone, w tym każdy z nich przewiduje przeprowadzenie inwestycji przez nieruchomość stanowiącą jego własność, a w konsekwencji czego nie rozważono, że planowane przedsięwzięcie w sposób rażący narusza przysługujące mu prawo do nieruchomości i prowadzi w konsekwencji do wywłaszczenia skarżącego. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji, przepis ten przewidywał konieczność przedstawienia w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko co najmniej trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia tj. poza raportem wskazanym przez wnioskodawcę do realizacji, osobny wariant alternatywny oraz kolejny wariant najbardziej korzystny dla środowiska. Taka linia wykładni wspomnianego przepisu została wielokrotnie powtórzona w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jednocześnie podkreślono, że wariant inwestycyjny- wariant wskazany przez wnioskodawcę do realizacji nie może być przedstawiony jednocześnie jako wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Nie spełnia także wymogu określonego w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. wskazanie jako wariantu najbardziej korzystnego dla środowiska tzw. wariantu zerowego. Taka interpretacja powołanego przepisu prowadziłaby do sytuacji, że nie zostałby spełniony wymóg ustawowy w zakresie ilości ocenianych wariantów. Dokonując wykładni przepisów powołanej ustawy należy uwzględnić, co stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 marca 2026 roku, sygn. akt III OSK 2324/24, że ustawa środowiskowa stanowi implementację dyrektywy Rady nr 85/337/EWG z 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz. U.UE.L.1985.175.40) i to przepisy tej dyrektywy wymagały, żeby informacje dostarczane w ramach oceny oddziaływania na środowisko przez podmiot mający zamiar realizować to przedsięwzięcie, uwzględniały co najmniej zarys zasadniczych alternatywnych rozwiązań rozważanych do realizacji, w tym także ze wskazaniem zasadniczych powodów wyboru danego wariantu, ale z uwzględnieniem skutków środowiskowych (art. 5 ust. 3 tiret czwarte cytowanej dyrektywy). Dyrektywa 85/337/EWG uchylona została następnie przez dyrektywę 2011/92/UE w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, która z kolei została zmieniona dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE. W dyrektywie 2011/92/UE w jej obecnym brzmieniu prawodawca unijny wymaga już przedstawienia rozsądnych rozwiązań alternatywnych, które są odpowiednie dla konkretnego przedsięwzięcia i jego specyfiki - art. 5 ust. 1 lit. d dyrektyw 2011/92/UE. Konsekwencją zmian w prawodawstwie unijnym była dokonana w 2015 r. nowelizacja ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (ustawa z 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2015 r. poz. 1936). Dopiero po wejściu w życie tej nowelizacji, co nastąpiło 1 stycznia 2017 r., ustawodawca krajowy zastrzegł, że zarówno wariant alternatywny, jak i wariant najkorzystniejszy dla środowiska, muszą być racjonalne (w poprzednim stanie prawnym dotyczyło to wyłącznie wariantu alternatywnego). Należy przy tym podkreślić, że wariant proponowany do realizacji nie może się pokrywać z racjonalnym wariantem alternatywnym. Ponadto, warianty inne niż proponowany przez wnioskodawcę muszą być racjonalne, co oznacza przede wszystkim, że będą możliwe do realizacji, a zatem nie mogą być pozorne i muszą dawać organowi dokonującemu oceny raportu konkretny wybór.Jednocześnie u.i.o.ś. nie wskazuje kryteriów jakimi wskazane warianty winny się różnić, aby mogłyby zostać uznane za warianty wskazane w art. 66 ust. 1 pkt 5. Orzecznictwo sądów administracyjnych dostarczyło jednak pewnych wskazówek w zakresie ocenianych wariantów ocenianych w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko podkreślając, że warianty nie mogą mieć charakteru pozornego, a powinny się różnić pod względem sposobu, w jakim przedsięwzięcie, w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018r., sygn. akt II OSK 1871/17, z dnia 20 kwietnia 2021 roku, sygn. akt III OSK 1384/22). Oznacza to, że analizowane warianty mogą być wariantami różniącymi się zarówno lokalizacją, rodzajem zastosowanej technologii realizacji przedsięwzięcia, czy nawet wariantami w zakresie eksploatacji przedsięwzięcia. Oznacza to, że w każdej tego rodzaju sprawie kryteria takie powinny być zindywidualizowane biorąc pod uwagę rodzaj przedsięwzięcia objętego wnioskiem o ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. W tym kontekście należy zauważyć, że w przypadku przedsięwzięć liniowych, obowiązek przedstawienia wariantów nie oznacza konieczności przedstawienia trzech zupełnie różnych przebiegów przedsięwzięcia, takiego jak droga, linia kolejowa czy linie sieci elektroenergetycznej, a wystarczające jest przedstawienie wariantów różniących się lokalizacją części planowanego przebiegu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2021roku, sygn. akt III OSK 528/21). Analiza zarówno akt sprawy administracyjnej, w tym sporządzonego na potrzeby niniejszego postępowania raportu oddziaływania na środowisko oraz decyzji organu I jak i Ii instancji wynika, że w raporcie przeanalizowano cztery warianty przedsięwzięcia, w tym wariant proponowany przez wnioskodawcę od realizacji [...] o długości około [...] km, oraz wariant [...] o długości około [...] km, wariant [...] o długości około [...] km, wariant [...] o długości około [...] km. Warianty te różnią się nie tylko lokalizacją, długością linii elektroenergetycznej, ilością słupów koniecznych do postawienia będącą następstwem nie tylko poszczególnych linii, ale także warunków topograficznych oraz liczby załamań przebiegu linii. W raporcie przedstawiono także porównawczą ocenę oddziaływania na środowisko wszystkich czterech wariantów przeprowadzoną metodą wielokryterialnej oceny bonitacyjnej. Jako kryteria oceny uwzględniono w niej czternaście zdaniem autorów raportu uwarunkowań i oddziaływań możliwych do ujęcia ilościowego tj: długość linii, liczba budynków mieszkalnych w odległości mniejszej niż 100 metrów od osi projektowanej linii w danym wariancie, liczba budynków mieszkalnych w pasie technologicznym projektowanej linii, łączna długość przebiegu projektowanej linii przez obszarowe formy ochrony przyrody, liczba pomników przyrody w pasie technologicznym linii, łączna powierzchnia wycinki lasów, łączna powierzchnia ochrony siedlisk przyrodniczych w pasie technologicznym, łączna powierzchnia ochrony siedlisk przyrodniczych leśnych przeznaczonych do likwidacji, łączna powierzchnia chronionych siedlisk priorytetowych, [...] do likwidacji, przebieg przez ostoje ptaków o znaczeniu [...], przebieg przez strefy ochrony ptaków [...], potencjalna ingerencja planowanej linii na kluczowe miejsca koncentrowania się ptaków [...], potencjalna ingerencja projektowanej linii w miejsca stanowiące ważne korytarze migracyjne [...], występowanie gatunków chronionych w pasie technologicznym. Dla kryteriów tych podano ich parametry oraz ocenę bonitacyjną w punktach, według skali określonej dla każdego z parametrów przyjmując, że im większa liczba punktów, tym większe oddziaływanie na środowisko, w zakresie przyjętych kryteriów oceny i ich bonitacji. Łączna suma przyznanych punktów dla poszczególnych wariantów wyniosła: [...] do [...], [...] dla [...], [...] dla [...] i [...] dla [...]. Z oceny tej zatem wynika, że najkorzystniejszym wariantem pod względem oddziaływania na środowisko przyrodniczego i ludzi dla planowanej linii jest wariant przedstawiony przez wnioskodawcę do realizacji, czyli wariant [...]. Nadto przedstawione do oceny cztery warianty nie są ani wariantami pozornymi, a nie brak jest też podstaw do przyjęcia, że są one tożsame. Za takim stanowiskiem przemawia nie tylko sama lokalizacja poszczególnych wariantów, długość linii czy też konieczna do wykonania liczba słupów, ale także wyżej przedstawione kryteria oceny tych wariantów. Nie może stanowić postawy podważenia powyższej oceny fakt, że w każdym z przyjętych wariantów linia elektroenergetyczna będzie przebiegać przez nieruchomość skarżącego kasacyjnie. Nie wpływa na powyższą ocenę na etapie postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia ewentualna konieczność przeprowadzenia procesu wywłaszczeniowego w stosunku do skarżącego kasacyjnie.Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 132 p.p.s.a., których to naruszenie przepisów skarżący kasacyjnie uparuje w braku wskazania w wyroku Sądu I instancji, czy uchylona została zaskarżona decyzja w całości czy też tylko w części, co rodzi brak pewności prawnej co do tego jaki jest zakres orzeczenia i uchylonej zaskarżonej decyzji. W punkcie I zaskarżonego wyroku Sąd I instancji stwierdził, że uchyla zaskarżoną decyzję ze skargi wniesionej przez [...] S.A. z siedzibą w [...]. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd ten podał jakie okoliczności organ winien poddać ponownej ocenie. Natomiast w punkcie 2 wyroku stwierdzono, że skarga D. B. została oddalona, a z uzasadnienia wyroku wynika, że podstawą takiego rozstrzygnięcia co do jego skargi była jej bezzasadność.Mając powyższe na uwadze uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalono skargę kasacyjną.. oddalono skargę kasacyjną.