sygn. III OSK 3288/23 28 maja 2026 Naczelny Sąd Administracyjny

Wyrok - III OSK 3288/23 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 28 maja 2026

Teza
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Marita Sukiennik-Sikora po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 623/23 w sprawie ze skargi K.B. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia 20Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Marita Sukiennik-Sikora po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 623/23 w sprawie ze skargi K.B. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia 20
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik uchylono orzeczenie
Typ sprawy sprawa nieprocesowa
Etap skarga kasacyjna
Tryb rozprawa
Role w sprawie
osoba uprawniona do alimentów Skarb Państwa wnioskodawca / wnioskodawczyni apelujący / skarżący wnioskodawca
Data orzeczenia 28 maja 2026
Sąd Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący Maciej Kobak
Rozstrzygnięcie

Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Marita Sukiennik-Sikora po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 623/23 w sprawie ze skargi K.B. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia 20 grudnia 2022 r., nr 9970/2022 w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 623/23, oddalił skargę K.B. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia 20 grudnia 2022 r., nr 9970/2022 w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:K.B. w dniu 26 września 2022 r. złożyła do Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] wniosek o pomoc mieszkaniową.Następnie Zarząd Dzielnicy [...], działając na podstawie § 7 ust.1 i § 32 ust. 1 pkt 3 i 6 oraz ust. 8 oraz § 35 ust.1 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2020, poz. 5791, dalej: "uchwała"), podjął w dniu 20 grudnia lipca 2022 r. uchwałę nr 9970/2022, w sprawie rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej, mocą której nie zakwalifikował wnioskodawczyni do udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobu mieszkaniowego m. st. Warszawy (§ 1). Wykonanie uchwały powierzył Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] (§ 2). Określił, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 3). W uzasadnieniu uchwały podniesiono, że pomimo pozytywnej opinii Komisji Mieszkaniowej, Zarząd Dzielnicy [...] rozstrzygnął wniosek negatywnie na podstawie § 4, § 5 ust.1 w związku z ust. 2 pkt. 2 i ust. 3 oraz § 7 ust. 1 oraz § 32 ust. 1 pkt 3 i 6 oraz ust. 8 uchwały. Przyjęto, że wnioskodawczyni zamieszkuje w lokalu przy ul. P. bez zgody właściciela pomimo, że w dniu 27 lipca 2021 r. odmówiono jej wyrażenia zgody na oddanie do bezpłatnego używania części lokalu. Ponadto warunki mieszkaniowe rodziców mogą zabezpieczyć potrzeby mieszkaniowe wnioskodawczyni wraz z dzieckiem, gdyż biorąc pod uwagę zamieszkanie zainteresowanej wraz z dzieckiem, w lokalu jej rodziców zamieszkiwałoby 5 osób (przy powierzchni mieszkalnej 36,22 m2), a metraż uprawniający do udzielenia pomocy mieszkaniowej nie może przekroczyć 32,00 m2 powierzchni mieszkalnej.Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą uchwałę wywiodła wnioskodawczyni.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: P.p.s.a.) uznał, że skarga jest niezasadna.Sąd I instancji przypomniał, że sprawa została rozpatrzona w oparciu o przepisy uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy. Przepis § 7 ust. 1 uchwały stanowi, że przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego powierzchnia mieszkalna wynosi nie więcej niż 7 m2 w przypadku zamieszkiwania w tym lokalu 1 osoby, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną zamieszkującą w tym lokalu osobę, z zastrzeżeniem ust. 2-4. Przepis § 32 ust. 1 pkt 1 uchwały stanowi, że wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej ocenę faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzoną bezpośrednio w miejscu zamieszkiwania wnioskodawcy z zastrzeżeniem ust. 9 i 10. Natomiast punkt 3) stanowi o zamieszkiwaniu wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela. Zgodnie z § 32 ust. 8 uchwały - niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej.Organ ustalił, że kryterium dochodowe dla 2-osobowego gospodarstwa domowego wynosi 4324,13 zł i 2291,29 zł. Osiągany przez skarżącą dochód wynosi 3518,60 zł (na dzień rozstrzygania wniosku). Aktualnie wizja lokalowa potwierdza zamieszkiwanie skarżącej i jej córki wraz z babką w lokalu przy ul. P. w Warszawie, którego najemcą jest babka. Lokal składa się z 1 pokoju i kuchni o powierzchni mieszkalnej 16,69 m2 i powierzchni użytkowej 27,18 m2. Metraż uprawniający do udzielenia pomocy mieszkaniowej nie może przekroczyć 20,00 m2 powierzchni mieszkalnej. Skarżąca zamieszkuje w lokalu bez zgody właściciela, gdyż w dniu 27 lipca 2021 r. odmówiono wyrażenia zgody na oddanie jej do bezpłatnego używania części lokalu. Do dnia 8 października 2020 r. skarżąca zameldowana była w lokalu przy ul. Z. w Warszawie, którego najemcami są jej rodzice. Lokal składa się z 2 pokoi, kuchni i łazienki – powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 52,10 m2 powierzchnia mieszkalna wynosi 36,22 m2. Obecnie w tym lokalu zamieszkują 3 osoby (rodzice i brat skarżącej). Skarżąca jednak, występując o zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oświadczyła, że nie pozostaje w dobrych relacjach z rodzicami. Jednakże dla organu ani dla Sądu brak dobrych relacji z rodzicami nie ma znaczenia prawnego. Przyznanie lokalu z zasobów miasta nie może nastąpić dlatego, że skarżąca nie chce mieszkać z rodzicami, bo "nie pozostaje w dobrych relacjach z rodzicami". Tymczasem warunki mieszkaniowe rodziców skarżącej mogą zabezpieczyć potrzeby mieszkaniowe jej oraz jej dziecka. Gdyby bowiem w ich mieszkaniu zamieszkała skarżąca z dzieckiem, w lokalu zamieszkiwałoby 5 osób (przy powierzchni mieszkalnej 36,22 m2) a metraż uprawniający do udzielenia pomocy mieszkaniowej nie może przekroczyć 32,00 m2 powierzchni mieszkalnej. Skarżąca zapewne zdaje sobie sprawę, że gdyby zamieszkała z rodzicami, nie kwalifikowałaby się do udzielenia pomocy mieszkaniowej, dlatego zamieszkała u babki, dzięki czemu spełniła kryterium metrażowe.Negatywną przesłankę rozpoznania wniosku skarżącej stanowił przepis § 32 ust. 1 pkt 3 uchwały, który nakazuje analizę wniosków osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową z uwzględnieniem kryterium "zamieszkiwania wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela". W sprawie nie budzi wątpliwości, że w dniu 27 lipca 2020 r. Zarząd Dzielnicy [...] nie wyraził zgody na zamieszkiwanie skarżącej w mieszkaniu babki. Z tej przyczyny pomoc mieszkaniowa nie mogła zostać skarżącej przyznana.W dniu 27 października 2023 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiodła skarżąca, zakażając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu nieopłaconej w całości ani w części. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu uchwały, pomimo iż uchwała ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało niewskazaniem w uzasadnieniu uchwały, na jakich dowodach oparł organ ustalenia faktyczne sprawy, w szczególności w zakresie możliwości zamieszkiwania skarżącej i jej małoletniej córki wraz z rodzicami i bratem, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy;2. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy, nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia zaskarżonej uchwały, co miało niewątpliwie wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło Sąd I instancji do błędnych wniosków w odniesieniu do sytuacji skarżącej, a mianowicie, że skarżąca celowo przeprowadziła się z małoletnią córką do babci aby polepszyć swoją sytuację w postępowaniu (wniosek zbyt daleko idący) oraz może zamieszkiwać z rodzicami i bratem, a także Sąd I instancji pominął zupełnie fakt, że Komisja Mieszkaniowa pozytywnie zaopiniowała wniosek skarżącej.W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie jako całkowicie niezasadnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.Skarga kasacyjna jest zasadna.Zasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegający na nieuchyleniu zaskarżonej uchwały, pomimo że organ nie przestawił szczegółowo na jakich dowodach oparł swoje ustalenia.Należy podnieść, że zgodnie ze sformułowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym "organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy". Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. "organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.Organ administracji publicznej jest obowiązany z urzędu: 1) ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; 2) ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności; 3) przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy; 4) dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z 23 lutego 2012 r., II GSK 118/12). W kontekście powyższych obowiązków organu należy podnieść, że skarżąca kasacyjnie w przesłuchaniu złożonym w toku postępowania szczegółowo wskazała, przyczyny dla których nie może zamieszkiwać w lokalu położonym przy ul. Z. Wskazywane przez skarżącą kasacyjnie okoliczności nie zostały w ogóle poddane analizie przez WSA w Warszawie, mimo, że powinny być ocenione pod względem faktycznych możliwości zamieszkiwania przez skarżącą razem z rodzicami i bratem. Tym bardziej, że zarówno jej rodzice jak i brat nie mają wobec niej jak i jej dziecka obowiązku alimentacyjnego. Nadto też fakt zaistnienia konfliktu pomiędzy skarżącą kasacyjnie, a jej matką potwierdziła podczas rozmowy w dniu 17 listopada 2022 r. jej babka (k. 14 akt administracyjnych sprawy). Do powyższych okoliczności Sąd I instancji nie odniósł się w żaden sposób w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Wobec powyższego zasadny jest zatem również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż uzasadnienie wyroku sprowadza się w istocie do przedstawienia poglądu organu oraz konkluzji bez oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej, zarzutów skargi.Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej kasacyjnie wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 P.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. Pełnomocnik skarżącej powinien złożyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stosowny wniosek w tym przedmiocie.. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. Pełnomocnik skarżącej powinien złożyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stosowny wniosek w tym przedmiocie.