Wyrok - IV SA/Wr 135/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - z dnia 28 maja 2026
Teza
Uchylono postanowienie organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Nikiforów Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca) Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 18 grudnia 2025 r. nr SKO 4103/270/2025 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie prawa do jUchylono postanowienie organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Nikiforów Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca) Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 18 grudnia 2025 r. nr SKO 4103/270/2025 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie prawa do j
Data orzeczenia
28 maja 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Przewodniczący
Andrzej Nikiforów
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
Rozstrzygnięcie
Uchylono postanowienie organu
UZASADNIENIE
W dniu 31 lipca 2025 r. B. P. (dalej: skarżąca) złożyła wniosek o ustalenie prawa do jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenia albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu dziecka A. P., ur. [...] r. – dalej wniosek o ustalenie prawa do jednorazowego świadczenia. Do wniosku załączyła zaświadczenie z 30 lipca 2025 r. wystawione przez pielęgniarkę położną potwierdzające pozostawanie przez skarżącą pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, z wyszczególnieniem terminów udzielania świadczeń zdrowotnych w każdym trymestrze ciąży; zaświadczenie z 27 października 2023 r. wystawione przez lekarza specjalistę pediatrii i neonatologii potwierdzające ciężkie i nieodwracalne upośledzenia albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Wałbrzychu z 10 października 2023 r. zaliczające dziecko do osób niepełnosprawnych od urodzenia do 31 października 2026 r. wraz z dokumentacją medyczną.Zawiadomieniem z 18 sierpnia 2025 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Wałbrzychu, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Wałbrzycha (dalej: organ I instancji) pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania z uwagi na złożenie wniosku po upływie terminu, o którym mowa w art. 10 ust. 4 ustawy z 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za Życiem" (Dz.U z 2024 r. poz. 1829), dalej: ustawa.Pismem z 5 września 2025 r. skarżąca wywiodła od ww. zawiadomienia odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO), wskazując dodatkowo na przyczyny w uchybieniu terminu do złożenia wniosku. Pismem z 19 września 2025 r. SKO wezwało skarżącą do wyjaśnienia, czy pismo z 5 września 2025 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu, czy też odwołanie od zawiadomienia. Następnie SKO – po sprecyzowaniu przez skarżącą, iż pismo to stanowi wniosek o przywrócenie terminu – zwróciło organowi I instancji akta sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, celem jego rozpatrzenia.Pismem z 22 października 2025 r. skierowanym do skarżącej organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy wskazać kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku. Organ podkreślił, że dołączone przez skarżąca do wniosku zaświadczenie lekarskie zostało wydane na rok i 9 miesięcy przed złożeniem wniosku. Dlatego też, organ I instancji wezwał skarżącą do udokumentowania, że w okresie od wystawienia zaświadczenia lekarskiego do dnia złożenia wniosku, nie mogła zachować terminu z przyczyn od siebie niezależnych np. pobyt w szpitalu (karty leczenia szpitalnego), pobyt w sanatorium lub inne udokumentowane zdarzenia losowe. Organ I instancji wskazał, że dokumentny należy złożyć w terminie 7 dni, od dnia doręczenia pisma, a w przypadku niezgłoszenia się we wskazanym terminie, wniosek zostanie rozpoznany w oparciu o posiadane dokumenty.Postanowieniem z 3 listopada 2025 r. (MOPS.DŚ.4329/2274/ZŻ/O/2024) organ I instancji – na podstawie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. – odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie prawa do jednorazowego świadczenia. Organ I instancji wskazał, że skarżąca jako przyczynę opóźnienia w złożeniu wniosku wskazała – w piśmie z 29 października 2025 r. – częste wizyty w szpitalu i u lekarzy specjalistów, wynikające z trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej dziecka. Zdaniem organu I instancji z przedłożonych 3 listopada 2025 r. przez skarżąca dokumentów wynika, że jej syn ze względu na stan zdrowia wymaga systematycznego leczenia oraz kontroli u wielu specjalistów nie tylko w [...] placówkach medycznych, ale również w szpitalach i poradniach klinicznych znajdujących się poza W. (W1., Ś., Ś1., W2.). Niemniej jednak na podstawie analizy dokumentów, organ I instancji stwierdził, że były to wizyty jednodniowe, a pobyty w szpitalach nie dłuższe niż czterodniowe, a zatem nie stanowiły pobytów ciągłych, które uniemożliwiałby skarżącej od listopada 2023 r. do lipca 2025 r. złożenie wniosku o ustalenie jednorazowego świadczenia. Poza tym z dołączonej przez skarżącą opinii [...] dziecka wynika, że uczęszcza ono do żłobka, a zatem w czasie jego pobytu w żłobku skarżąca mogła złożyć wniosek.Postanowieniem z 18 grudnia 2025 r. (4103/270/2025) – po rozpoznaniu zażalenia skarżącej od postanowienia organu I instancji z 3 listopada 2025 r. – SKO utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu SKO, po przywołaniu przepisów art. 58 k.p.a. i orzecznictwa dotyczącego przeszkód umożliwiających przywrócenie uchybionego terminu które nie nastąpiło z winy osoby wnioskującej wskazało, że skarżąca powinna złożyć wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. Dalej, SKO odwołując się kolejno do wskazanych przez skarżącą przyczyn uchybienia terminowi do złożenia wniosku o ustalenie prawa do jednorazowego świadczenia wskazało, że przyjmując, że przyczyną uchybienia terminowi był:- długi proces diagnostyki dziecka, a zaświadczenie zostało wystawione 27 października 2023 r., to skarżąca do 5 listopada 2023 r. winna złożyć wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o jednorazowe świadczenie, czego nie uczyniła;- zły stan [...] strony, to skoro ze skierowania do szpitala [...] z 14 lipca 2025 r. wynika, że skarżąca jest leczona ambulatoryjnie od 29 września 2023 r., a w aktach sprawy znajdują się dwa wnioski o świadczenie pielęgnacyjne na córkę skarżącej złożone do organu I instancji 27 grudnia 2023 r. i 12 września 2024 r., to skarżąca mogła w tym terminie złożyć wniosek o przyznanie świadczenia;- częste wizyty z dzieckiem u lekarzy specjalistów, pobyty w szpitalach (w okresie od października 2023 r. do lipca 2025 r.), lecz skoro były to pobyty jednodniowe lub kilkudniowe, to skarżąca pomiędzy tymi wizytami mogła złożyć wniosek o przyznanie świadczenia.Reasumując SKO za uzasadnione uznało uchybienie przez skarżąca terminowi do złożenia wniosku do czasu wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy tj. do 27 października 2023 r. będącego podstawą do ubiegania się o przyznanie świadczenia, z uwagi na długi proces diagnozowania dziecka. Niemniej jednak, zdaniem SKO od tej daty nie zachodziły już po stronie skarżącej okoliczności nie do przezwyciężenia, które uniemożliwiałby jej złożenie wniosku. O czym, zdaniem SKO, świadczy najdobitniej fakt złożenia dwóch wniosków o przyznanie zasiłków pielęgnacyjnych w grudniu 2023 r. i we wrześniu 2024 r. Poza tym pomiędzy wizytami u lekarzy skarżąca mogła złożyć wniosek.Od niniejszego postanowienia skarżąca wywiodła skargę do WSA we Wrocławiu wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów 58 k.p.a., oraz art. 7, 77 i 80 k.p.a., art. 10 ustawy i art. 2 i 69 Konstytucji podkreślając, że wydane postanowienie jest dla niej rażąco niesprawiedliwe i nie uwzględnia sytuacji rodziny wychowującej ciężko chore dziecko.W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze. zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" (Dz. U. z 2023 r. poz. 1923, dalej: ustawa) z tytułu urodzenia się żywego dziecka, posiadającego zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3, przyznaje się, na to dziecko, jednorazowe świadczenie w wysokości 4000 zł. Ust. 2 tego przepisu wskazuje, że jednorazowe świadczenie przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka bez względu na dochód. Z kolei art. 10 ust. 4 ustawy stanowi, że wniosek o wypłatę jednorazowego świadczenia składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. Wniosek złożony po terminie pozostawia się bez rozpoznania.Ponadto, Sąd zgadza się z poglądem, iż uprawnienie do jednorazowego świadczenia powstaje w momencie urzeczywistnienia się przesłanek z art. 10 ust. 1 ustawy, to jest: urodzenia się dziecka żywego i uzyskania zaświadczenia o jego chorobie lub upośledzeniu oraz okresie ich powstania. A dwunastomiesięczny termin na złożenie wniosku o wypłatę jednorazowego świadczenia ma charakter procesowy, w związku z czym może podlegać przywróceniu na podstawie art. 58 i art. 59 k.p.a. (wyrok NSA z 19 września 2024 r. I OSK 2132/23, wyrok WSA w Rzeszowie z 4 marca 2020 r., II SA/Rz 1481/19; wyrok WSA w Gliwicach z 30 kwietnia 2021 r., II SA/Gl 1530/20; M. Kobak, Jednorazowe świadczenie z ustawy "Za życiem", Przegląd Prawa Publicznego nr 3/2021, s. 37-38).Jak słusznie bowiem wskazuje się w orzecznictwie, odmienna interpretacja, w wielu stanach faktycznych gdy diagnostyka chorego dziecka jest długa, trwająca miesiące, a nawet lata, uniemożliwiałaby osobom uprawnionym skorzystanie z jednorazowego świadczenia, co jest nie do pogodzenia także z systemowymi wartościami konstytucyjnymi.Dalej, przypomnienia wymaga, że przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO) z 18 grudnia 2025 r. (4103/270/2025) utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie prawa do opisanego powyżej przez Sąd jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenia albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu na dziecko (A. P., ur. [...] r.).W sprawie bezsporne jest, że skarżąca [...] r. urodziła syna A., zaś zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy otrzymała 27 października 2023 r. Natomiast z wnioskiem o ustalenie prawa do ww. jednorazowego świadczenia wystąpiła dopiero 31 lipca 2025 r., a zatem uczyniła to z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 10 ust. 4 ustawy. Sporną kwestią w sprawie jest czy – w okolicznościach rozpoznawanej sprawy – zasadnie odmówiono skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie prawa do opisanego powyżej przez Sąd jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia dziecka.Postanowienie będące przedmiotem kontroli zostało wydane na podstawie art. 58 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że ustawodawca uzależnił przywrócenie uchybionego terminu w postępowaniu administracyjnym od łącznego spełnienia czterech warunków: uprawdopodobnienia przez zainteresowanego braku swojej winy w niedochowaniu terminu (1); wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu (2); dochowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu (musi to nastąpić w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu) (3); dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony uchybiony termin (4), przy czym zaakcentowania wymaga, że wymóg ten traktowany jest w dość elastyczny sposób. Dla przykładu, w wyroku NSA z 27 sierpnia 1999 r. (IV SA 1758/97, LEX nr 47876) stwierdzono, że brak równoczesnego złożenia prośby o przywrócenie terminu i odwołania nie uzasadnia nierozpoznania prośby o przywrócenie terminu, zwłaszcza w sytuacji, gdy w dacie złożenia prośby o przywrócenie terminu odwołanie zostało już złożone.Zdaniem SKO w okolicznościach rozpoznawanej sprawy – jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia – "zdaje się" nie zostały dopełnione dwa (z czterech) warunków (wskazane w pkt 1 i 3) tj. skarżąca nie uprawdopodobniła, że zwłoka we wniesieniu odwołania nastąpiła bez jej winy (nie wykazała okoliczności nie do przezwyciężenia) oraz nie dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie prawa do jednorazowego świadczenia. Z takim stanowiskiem SKO – w okolicznościach faktycznych sprawy – nie sposób jednak się zgodzić. Celowo zresztą Sąd użył sformułowania "zdaje się", gdyż z treści zaskarżonego postanowienia wynika, że choć SKO podniosło, że "strona powinna złożyć wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dniu od ustania przyczyny uchybienia" (art. 58 § 2 k.p.a.), to już w dalszych rozważaniach w tym zakresie odniosło się tak de facto do dwóch różnych terminów tj. do siedmiodniowego terminu na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie jednorazowego świadczenia na syna, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. oraz do dwunastomiesięcznego terminu na złożenie tegoż właśnie wniosku, o którym mowa w art. 10 ust. 4 ustawy. W konsekwencji, SKO doszło do przekonania, że gdy przyczyną uchybienia terminowi był:- długi proces diagnostyki dziecka, a zaświadczenie zostało wystawione 27 października 2023 r., to skarżąca do 5 listopada 2023 r. winna złożyć wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o jednorazowe świadczenie, czego nie uczyniła;- zły stan [...] strony, to skoro ze skierowania do szpitala [...] z 14 lipca 2025 r. wynika, że skarżąca jest leczona ambulatoryjnie od 29 września 2023 r., a w aktach sprawy znajdują się dwa wnioski o świadczenie pielęgnacyjne na córkę skarżącej złożone do organu I instancji 27 grudnia 2023 r. i 12 września 2024 r., to skarżąca mogła w tym terminie złożyć wniosek o przyznanie świadczenia;- częste wizyty z dzieckiem u lekarzy specjalistów, pobyty w szpitalach (w okresie od października 2023 r. do lipca 2025 r.), lecz skoro były to pobyty jednodniowe lub kilkudniowe, to skarżąca pomiędzy tymi wizytami mogła złożyć wniosek o przyznanie świadczenia. Taki sposób działania organu należy uznać za co najmniej nieczytelny.Poza tym, odnosząc się do przesłanki dochowania przez wnoszącego wniosek terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., wskazać należy, że jest ona pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Nadto z art. 58 § 2 k.p.a. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, jest także data uzyskania przez zainteresowaną osobę wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu, co zostało całkowicie pominięte przez organy. Jeśli zatem strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od daty uzyskania wiadomości o tym, że odwołanie (w sprawie wniosek) zostało złożone z uchybieniem terminu (wyrok WSA w Gliwicach z 23 listopada 2012 r., II SA/GL 699/12, Lex nr 1248912). Rolą strony wnoszącej o przywrócenie jest wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu. Niedopełnienie tej czynności stanowi jednak brak formalny, który podlega usunięciu w trybie art. 64 § 2 k.p.a. (wyrok WSA o sygn. akt II SA/Po 731/13 z 16 października 2013 r.). Z akt sprawy wynika natomiast, że zawiadomienie z 18 sierpnia 2025 r. o pozostawieniu wniosku o wypłatę jednorazowego świadczenia bez rozpoznania, w którym nie zawarto żadnego pouczenia zostało doręczone skarżącej 3 września 2025 r., która pismem datowanym na 5 września 2025 r. wywiodła od niego "odwołanie". W treści tegoż odwołania skarżąca wskazała na okoliczności stanowiące przyczynę uchybienia terminu do złożenia wniosku (długi proces diagnostyczny dziecka, zły stan [...] skarżącej oraz konieczność nieprzerwanej opieki nad chorym dzieckiem). Pismem z 19 września 2025 r. SKO wezwało skarżącą do sprecyzowania, czy pismo z 5 września 2025 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu, czy też odwołanie od zawiadomienia. Następnie – po wyjaśnieniu przez skarżącą, iż pismo to stanowi wniosek o przywrócenie terminu – SKO zwróciło organowi I instancji akta sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, celem jego rozpatrzenia. Dopiero zatem wówczas organ I instancji zaczął procedować nad dotychczas niezauważonym, a zawartym już w treści "odwołania", wnioskiem o przywrócenie terminu i wezwał skarżącą do uzupełnienia jego braków poprzez "udokumentowanie, że w okresie od wystawienia zaświadczenia lekarskiego do dnia złożenia wniosku, skarżąca nie mogła zachować terminu z przyczyn od siebie niezależnych np. pobyt w szpitalu (karty leczenia szpitalnego), pobyt w sanatorium lub inne udokumentowane zdarzenia losowe", wskazując przy tym, że w przypadku nieuzupełnienia wniosku zostanie on "rozpatrzony w oparciu o posiadane dokumenty" (zamiast, że zostanie pozostawiony bez rozpatrzenia). Z powyższego wynika, że organ I instancji nie wezwał wówczas skarżącej do wskazania daty w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu do złożenia wniosku o przyznanie jednorazowego świadczenia, w następstwie czego SKO przyjęło, że datą od której należy liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest data wystawienia zaświadczenia, a nie data uzyskania przez skarżącą wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu tj. data doręczenia skarżącej zawiadomienia o pozostawieniu wniosku o przyznanie jednorazowego świadczenia bez rozpoznania. W konsekwencji SKO uznało, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony z uchybieniem terminu.Takie działania organu (w tym brak prawidłowych pouczeń), nie mogą zdaniem Sądu niekorzystnie wpływać na sytuację skarżącej, która to bez wątpienia znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej (cierpi na chorobę [...]) i wychowuje trójkę dzieci, w tym ciężko chorego syna A., gdyż pozostają one w sprzeczności z zasadami ogólnymi, w tym szczególności z zasadą informowania stron (art. 89 k.p.a.), zasadą legalizmu (art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP) oraz zasadą zaufania do działań organów władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP). Z pola widzenia nie można również tracić celu świadczenia, o które wnioskowała skarżąca na chorego syna tj. ochrona zdrowia matki i dziecka oraz wyrażoną w Konstytucji RP zasadę uwzględniania dobra rodziny (art. 71 ust. 1) i wynikający z niej nakaz udzielania szczególnej pomocy ze strony władz publicznych rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej oraz kobietom zarówno w ciąży, jak i po urodzeniu dziecka (art. 71 ust. 2), a także zasadę zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku (art. 68 ust. 3).Dalej, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem SKO, iż – pomimo schorzeń [...] na które cierpi skarżąca i schorzeń na które cierpią jej dzieci, w tym A. bez wątpienia wymagający przecież stałej opieki, specjalistycznych wizyt lekarskich i pobytów w szpitalach – "od daty wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy tj. od 27 października 2023 r. nie zachodziły już po stronie skarżącej okoliczności nie do przezwyciężenia, które uniemożliwiałby jej złożenie wniosku".Wskazać należy, że w doktrynie i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Oznacza to, że przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiły dokonanie czynności w przewidzianym terminie (wyrok WSA w Warszawie z 22 sierpnia 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 794/07; wyrok NSA OZ w Katowicach z 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96; postanowienie NSA OZ w Łodzi z 25 września 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 575/98; zob. także: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 2012, s. 282-285). Innymi słowy, rozstrzygając w przedmiocie przywrócenia terminu należy wziąć pod uwagę – wszystkie okoliczności faktyczne sprawy – (co wymaga podkreślenia Sądu), w tym stan zdrowotny skarżącej i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminowi wystąpi więc jedynie wówczas gdy przeszkoda w dokonaniu czynności zestawiona z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Sądu, w sprawie skarżącej organy rozstrzygając w sprawie, nie dokonały należytej i wszechstronnej oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Podkreślenia wymaga, że skarżąca cierpi na problemy [...] i zmaga się z trudami wychowania i opieki nad trójką dzieci, przy czym dwójka z nich obarczona jest ciężkimi chorobami. Z dokumentacji lekarskiej wynika, że skarżąca cierpi na zaburzenia depresyjne i lękowe mieszane (F60 – zaburzenia osobowości), leczona jest farmakologicznie i [...] ambulatoryjnie od 29 września 2023 r. w związku z objawami nerwicowymi towarzyszącymi trudom w wychowaniu trójki dzieci. "Najstarsza córka 17 letnia z zaburzeniami osobowości typu borderline po próbie samobójczej i samookaleczeniach (dwukrotnie hospitalizowana [...]), najmłodszy syn z podejrzeniem padaczki. Pacjentka nękana przez byłego partnera. (...). Kobieta nie była w stanie podnieść się z łóżka, płaczliwa, wyczerpana problemami z córką, w nieustannym lęku, czujności. W zahamowanej aktywności złożonej. Nastawienie lękowe, negatywne postrzeganie przyszłości, niskie poczcie wartości. Zaproponowano hospitalizację na Oddziale Dziennym (...) (skierowanie do szpitala [...] z 14 lipca 2025 r., zaświadczenia specjalisty [...] z 3 lutego 2025 r. oraz z 3 lutego 2025 r.). Bez wątpienia syn skarżącej A. jest ciężko chorym dzieckiem, które względu na stan zdrowia wymaga systematycznego leczenia oraz kontroli u wielu specjalistów nie tylko w [...] placówkach medycznych, ale również w szpitalach i poradniach klinicznych znajdujących się poza W. (W1., Ś., Ś1., W2.). Wymaga też stałej opieki, gdyż choć jak podniosły organy uczęszcza do żłobka, to często jest w nim nieobecny z powodu chorób (opinia [...]).Tymczasem SKO pomimo tych wszystkich okoliczności przyjęło, że skarżąca mogła złożyć wniosek o ustalenie prawa do jednorazowego świadczenia z zachowaniem terminu do jego złożenia licząc ten termin od daty wydania zaświadczenia, gdyż po jej stronie nie zachodzą "trudności nie do przezwyciężenia". Zdaniem SKO najdobitniej świadczy o tym fakt, że skoro skarżąca pomimo leczenia [...] od 29 września 2023 r. była w stanie złożyć wnioski o świadczenie pielęgnacyjne na córkę, to mogła również złożyć w terminie wniosek o ustalenie prawa do jednorazowego świadczenia. Z taką konstatacją organu nie sposób się jednak zgodzić, gdyż jak wskazuje doświadczenie życiowe schorzenie natury [...] (bez względu na to czy cierpiąca na nie osoba leczy się ambulatoryjnie z samej swej istoty niewątpliwie, mogło uniemożliwić skarżącej załatwianie spraw życia codziennego, czy też prowadzenie spraw administracyjnych. Tym bardziej, że skarżąca cierpi na nie nieprzetrwanie od 29 września 2023 r. i zmaga się przy tym z trudami opieki nad trójką dzieci, w tym nad chorym synem. Zaburzenia [...] mogą znacząco utrudniać lub uniemożliwiać całkowicie podejmowanie racjonalnych decyzji oraz działanie, w tym w szczególności formułowanie pism procesowych i dostarczenie ich do organu w ustawowym terminie bez pomocy innych osób w szczególności w sytuacji życiowej w której znajduje się skarżąca, która przypomnienia wymaga zgodnie z opinią lekarza [...] kierującego ją na leczenie [...] "nie była w stanie podnieść się z łóżka".Dlatego też, w okolicznościach tej konkretnej sprawy, przyjąć należało, że zły stan zdrowia [...] skarżącej był wystarczający do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu przez nią terminu do złożenia wniosku o ustalenie jednorazowego świadczenia na chorego syna, o którym mowa w art. 10 ust. 4 ustawy. Podkreślenia wymaga, że prawdopodobieństwo inaczej niż udowodnienie jest środkiem dowodowym, który nie musi dawać pewności, lecz tylko uwiarygodniać twierdzenia o jakiejś okoliczności faktycznej, a zatem jeżeli skarżąca powołuje się na zły stan zdrowia związany z przewlekłą chorobą [...], potwierdzoną zaświadczeniami wydanymi przez lekarzy specjalistów i przy tym dodatkowo zmaga się z wychowaniem trójki dzieci, w tym dwójki obciążanych chorobami, to przyjąć należało, że uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu dla dokonania czynności procesowej (wyrok NSA z 21 lipca 2016 r. o sygn.. akt II FSK 1783/14).Stanowisko Sądu znajduje potwierdzenie w przyjętej linii orzeczniczej, w której podkreśla się, że "choroby [...] stanowią szeroką i złożoną grupę dysfunkcji organizmu ludzkiego przejawiającą się w różny sposób, w tym zaburzeniami emocjonalnymi, zaburzeniami działania narządów lub objawami psychosomatycznymi. Ich istota sprowadza się jednak głównie do zaburzenia przyjętych w danej grupie społecznej wzorców zachowań, sposobów myślenia, czucia, postrzegania, innych czynności umysłowych i relacji z innymi ludźmi. W przypadku chorób [...] może się zdarzyć, iż strona postępowania nie będzie obłożnie chora, będzie zdolna do samodzielnego poruszania się, jej organizm nie będzie wykazywać zaburzeń w sferze fizykalnej, lecz nie będzie ona mieć świadomości otaczającej jej rzeczywistości, ani nie będzie zdolna do prawidłowego myślenia i nadawania odpowiedniego znaczenia zdarzeniom odbywającym się z jej udziałem lub jej dotyczących. Uchybienie terminu do dokonania czynności przez stronę postępowania w takim stanie uzasadnia przyjęcie (...), iż nie dopełniła jej bez własnej winy oraz uzasadnia przywrócenie terminu do dokonania tej czynności" (wyrok WSA z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 673/23 i powołanie w nim orzecznictwo). Dlatego też kryterium należytej staranności może okazać się zawodne przy ocenie zachowania osoby chorej [...], zaś zły stan zdrowia [...] może wystarczyć do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu (wyrok NSA z 21 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1783/14, a także wyroki WSA: w Szczecinie z 23 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 122/23; w Gdańsku z 1 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 569/21; w Lublinie z 12 września 2023 r. II SA/Lu 346/23 oraz w Poznaniu z 16 maja 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 97/24).Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie SKO. Wiążące wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści uzasadnienia niniejszego wyroku (art. 153 p.p.s.a). Rzeczą organu będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i ponowne rozpoznanie wniosku skarżącej, jako złożonego w terminie, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a..