Wyrok - III OSK 143/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 28 maja 2026
Teza
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 czerwca 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 444/24 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu JagiellońskiegoUchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 czerwca 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 444/24 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono orzeczenie
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
28 maja 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Olga Żurawska - Matusiak
Podstawa prawna
art. 7
akpa
art. 77
kpa
art. 151
ppsa
art. 183
ppsa
art. 32
ppsa
art. 34
ppsa
art. 19
ppsa
art. 185
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 24 czerwca 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 444/24, w wyniku rozpoznania skargi M.S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego-Collegium Medicum, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę.W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że w wyniku rozpoznania wniosku skarżącego - studenta Wydziału Lekarskiego UJ-CM - o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024, Komisja Stypendialna decyzją z 29 listopada 2023 r. wydała decyzję odmowną stwierdzając, że uprawnienia skarżącego do ww. świadczenia upłynęły w dniu 30 września 2021 r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy przez Odwoławczą Komisję Stypendialną decyzją z 16 stycznia 2024 r., w której podano, że począwszy od roku akademickiego 2014/2015 do roku akademickiego 2023/2024 (semestr zimowy) skarżący miał łącznie 19 rozpoczętych semestrów studiów, natomiast na podstawie art. 93 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742 ze zm.) zwanej dalej "p.s.w.n.", w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232) zwaną dalej "ustawą nowelizującą", skarżący jako student studiów jednolitych magisterskich mógł wnioskować o świadczenie za maksymalny okres 14 semestrów. Podkreślono, że w aktualnym brzemieniu tego przepisu ustawodawca przewidział zarówno okres, w którym student jest uprawniony do świadczenia, ale również szczególne warunki – w tym zasadę, że przy ustaleniu okresu, przez który przysługują świadczenia wliczane są semestry bez względu na pobieranie lub niepobieranie świadczeń przez studenta.Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd I instancji uznał, że z brzmienia aktualnie obowiązującego art. 93 ust. 4 p.s.w.n. jednoznacznie wynika ograniczenie czasookresu, przez który studentom przysługuje prawo do stypendium, wiążąc ten czas z okresem samego studiowania jako podstawowej przesłanki ustawowej i związanego z nią uprawnienia do ubiegania się o świadczenia, z którego student może skorzystać. Ustawa nowelizująca pozwalała jedynie na zastosowanie art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w brzmieniu sprzed nowelizacji do świadczeń przyznawanych w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022, a tym samym w przypadku przyznania stypendium w roku akademickim 2023/2024 nie sposób zastosować poprzedniego brzmienia tego przepisu.Skargę kasacyjną wniósł skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Orzeczeniu temu zarzucił:a. naruszenie prawa materialnego, a to art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 i art. 93 ust. 5 p.s.w.n. przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że do okresów, o których mowa w powyższych przepisach p.s.w.n. zalicza się okresy studiowania przez studenta, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że do okresów tych zalicza się okresy, przez które studentowi przysługują świadczenia, w wyniku czego doszło do błędnego oddalenia skargi przez Sąd I instancji,b. naruszenie prawa materialnego, a to art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 i art. 93 ust. 5 p.s.w.n. przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że do okresów, o których mowa w powyższych przepisach, należy zaliczać okresy, które wystąpiły również pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.), podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że do okresów tych nie zalicza się okresów, które wystąpiły pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.), w wyniku czego doszło do błędnego oddalenia skargi przez Sąd I instancji,c. naruszenie prawa materialnego, a to art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7a k.p.a. oraz art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 i art. 93 ust. 5 p.s.w.n. przez błędne jego niezastosowanie prowadzące do nierozstrzygnięcia wątpliwości co do treści normy prawnej dekodowanej z art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 w zw. z art. 93 ust. 5 p.s.w.n. na korzyść skarżącego kasacyjnie, podczas gdy rozstrzygnięcie tych wątpliwości na korzyść skarżącego kasacyjnie spowodowałoby uznanie, że do okresów, o których mowa w powołanych wyżej przepisach p.s.w.n. zalicza się okresy, przez które studentowi przysługują świadczenia, jak również, że do okresów tych nie zalicza się okresów, które wystąpiły pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.), w wyniku czego doszło do błędnego oddalenia skargi przez Sąd I instancji,d. naruszenie prawa materialnego, a to art. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.; dalej: "Konstytucja RP") oraz art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 i art. 93 ust. 5 p.s.w.n. przez błędne jego niezastosowanie prowadzące do nierozstrzygnięcia wątpliwości co do treści normy prawnej dekodowanej z art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 w zw. z art. 93 ust. 5 p.s.w.n. na korzyść skarżącego kasacyjnie, podczas gdy rozstrzygnięcie tych wątpliwości na korzyść skarżącego kasacyjnie spowodowałoby uznanie, że do okresów, o których mowa w powołanych wyżej przepisach p.s.w.n. zalicza się okresy, przez które studentowi przysługują świadczenia, jak również, że do okresów tych nie zalicza się okresów, które wystąpiły pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.), w wyniku czego doszło do błędnego oddalenia skargi przez Sąd I instancji,e. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez błędne oddalenie skargi przez Sąd I instancji, pomimo tego, że w ramach postępowania administracyjnego postępowanie wyjaśniające przeprowadzono w niewystarczającym stopniu, a w konsekwencji nie dokonano ustalenia, przez jaki okres skarżącemu kasacyjnie przysługiwały świadczenia, które to ustalenie jest niezbędne dla zbadania, czy zachodzi przeszkoda do przyznania skarżącemu świadczenia, o które się ubiegał,W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto skarżący zrzekł się przeprowadzania rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podtrzymano prezentowaną wcześniej argumentację.Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie wystąpiła przesłanka nieważności postępowania sądowego, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., tj. z uwagi na nienależyte umocowanie pełnomocnika strony.Zgodnie z art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie do art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników.Z art. 86 ust. 2 i 3 p.s.w.n. wynika, że odwoławcza komisja stypendialna jest organem, który posiada kompetencję do wydawania decyzji w przedmiocie przyznania studentom pomocy materialnej. W odniesieniu do przedmiotowej sprawy kompetencje Komisji Stypendialnej oraz Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum potwierdzone zostały w Zarządzeniu nr 113 Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z 7 września 2022 roku w sprawie regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Jagiellońskiego (por. § 26 regulaminu). Legitymacja Odwoławczej Komisji Stypendialnej do działania w charakterze strony w postępowaniu sądowadministracyjnym jest więc następstwem ustrojowego umocowania jej do wydawania decyzji administracyjnych w wyżej podanym zakresie i jest potwierdzona postanowieniami art. 32 p.p.s.a.W rozpoznawanej sprawie decyzję wobec skarżącego w I instancji wydała Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum, a w II instancji Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum. Stronami postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego na skutek skargi skarżącego mogą zatem być wyłączenie skarżący oraz organ II instancji – Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum. Natomiast jak wynika z akt sprawy od początku postępowania sądowoadministracyjnego w imieniu Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum występowała r.pr. E.B., której pełnomocnictwa udzielił Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie "do reprezentowania Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie przed sądami administracyjnymi we wszystkich instancjach w sprawie skargi [skarżącego] na decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 16.01.2024 r. nr. 3/2023/2024".Z pełnomocnictwa złożonego w sprawie nie wynika zatem, aby ww. pełnomocniczka była umocowana do działania w imieniu Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.W doktrynie wskazuje się, że w sprawie świadczeń wymienionych w art. 86 ust. 1 p.s.w.n. organem właściwym jest rektor, natomiast w przypadku gdy "właściwy organ samorządu studenckiego o to wystąpi, wszystkie te świadczenia lub wybrane z nich, wskazane we wniosku samorządu studentów, przyznawane są przez komisję stypendialną, której większość członków muszą stanowić studenci." (A. Jakubowski [w:] A. Jakubowski (red.), Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, wyd. 1, 2023, art. 86, Nb 7). Odrębność bytowa Komisji Stypendialnej została również zauważona w orzecznictwie sądów administracyjnych, m.in. w wyroku NSA z 17 grudnia 2025 r. sygn. akt III OSK 239/22, w którym stwierdzono że uczelnia (reprezentowana przez rektora) oraz komisja stypendialna funkcjonują jako odrębne podmioty w sensie prawnoproceoswym i zatrudnienie sędziego na uczelni nie może stanowić podstawy wyłączeniowej z art. 19 p.p.s.a., w przypadku gdy stroną postępowania jest komisja stypendialna. Przekładając powyższe twierdzenia na rozpoznawaną sprawę, należy stwierdzić, że w sytuacji gdy zaskarżoną decyzję administracyjną wydała Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego to Rektor tej uczelni nie może samoistnie stać się stroną tego postępowania ani działać w nim jako strona wyłącznie z racji powiązania organizacyjnego z Komisją.Należy zauważyć, że na etapie postępowania przed Sądem I instancji doszło do błędnego utożsamienia Rektora z Odwoławczą Komisją Stypendialną dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego, co nie zostało dostrzeżone przez Sąd I instancji. Wprawdzie strona postępowania została formalnie oznaczona prawidłowo jako Odwoławcza Komisja Stypendialna, jednakże w toku postępowania czynności procesowe podejmowane były z udziałem podmiotu niebędącego właściwym organem. W konsekwencji pełnomocnik występujący w sprawie nie był należycie umocowany do działania w imieniu właściwego organu. Okoliczność ta skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.W takim stanie rzeczy odnoszenie się do zarzutów skargi kasacyjnej byłoby przedwczesne.Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i art. 193 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego-Collegium Medicum na rzecz skarżącego w całości, bowiem uchylenie zaskarżonego wyroku z powodu nieważności postępowania, której nie podniesiono w skardze kasacyjnej, należy uznać za szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 207 § 2 p.p.s.a..