Postanowienie - I OW 58/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 28 maja 2026
Teza
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy W. a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P.G. w sprawie przyznania zasiłku stałego postanawia: wskazać PrezydentaWskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy W. a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P.G. w sprawie przyznania zasiłku stałego postanawia: wskazać Prezydenta
Data orzeczenia
28 maja 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jerzy Siegień
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
UZASADNIENIE
Wnioskiem z 1 kwietnia 2026 r. Wójt Gminy W. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem m.st. Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P.G. o przyznanie jej zasiłku stałego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że P.G. jest osobą bezdomną, która od wielu lat przebywa na terenie miasta Warszawy. W przeszłości korzystała ze świadczeń w formie zasiłku stałego w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w W. co wynikało z faktu, że jej ostatni meldunek na pobyt stały w okresie od 20.5.2002 r. do 9.11.2004 r. znajdował się na terenie gminy W. Jednakże, decyzją Wójta Gminy W. nr Or.5343.3.2025 z 13.10.2025 r. uchylono czynność materialno-techniczną polegającą na zameldowaniu P.G. na pobyt stały na terenie gminy W. Od 1.12.2025 r. nie korzysta ona ze świadczeń przyznawanych przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w W. Z zaświadczenia z rejestru PESEL z 29.12.2025 r. wynika, że ostatnim adresem zameldowania na pobyt stały P.G. jest adres ul. (...) co dowodzi braku ostatniego adresu zameldowania na pobyt stały na terenie gminy W. W przekonaniu wnioskodawcy, właściwym organem do rozpoznania sprawy P.G. o przyznanie zasiłku stałego jest Prezydent m.st. Warszawy. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie (podanie, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności) wskazuje, że głównym miejscem pobytu P.G. jest miasto Warszawa (k. 2-2v. akt sądowych).W odpowiedzi na wniosek Prezydent m.st. Warszawy, reprezentowany przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy, wskazał, że bezspornym jest fakt, że P.G. jest osobą bezdomną. Okolicznością niekwestionowaną jest, że do czasu uprawomocnienia się decyzji Wójta Gminy W. nr Or.5343.3.2025 z 13.10.2025 r. P.G. była zameldowana na pobyt stały pod adresem (...). Z załączonego zaświadczenia z 2024 r. wynika, że również wcześniej P.G. była zameldowana na pobyt stały pod adresem (...) w okresie od 20.5.2002 r. do 9.11.2004 r. Natomiast z zaświadczenia z rejestru PESEL z 29.12.2025 r. wynika, że w m.st. Warszawa P.G. była zameldowana od 28.7.1997 r. do 16.4.2002 r. pod adresem ul. (...) w Warszawie (dzielnica ...). Ponadto wskazane aktualne adresy dla doręczeń P.G. na terenie Warszawy to adresy placówek dla osób bezdomnych (ul. ... - siedziba Stowarzyszenia Pomocy i Interwencji Społecznej pomagającego osobom w kryzysie bezdomności; ul. ... - noclegownie). Okolicznością faktyczną nie ulegającą żadnej wątpliwości jest więc fakt ostatniego miejsca zameldowania P.G. na pobyt stały w Gminie W. W ocenie uczestnika postępowania, decyzja o wymeldowaniu z 13.10.2025 r. nie ma żadnego znaczenia dla ustalenia właściwości Wójta Gminy W. w sprawie zasiłku stałego dla P.G. (k. 13-13v. akt sądowych).Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej ppsa), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej kpa). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, ponieważ oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy.Sprawa administracyjna dotyczy świadczeń z pomocy społecznej. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz. 639, dalej ups) reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały.Definicja osoby bezdomnej została uregulowana w art. 6 pkt 8 ups. Przepis ten stanowi, że za osobę bezdomną należy uznać osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy [...] (Dz.U. z 2023 r. poz. 725) i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2026 r. poz. 384), a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym, przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (postanowienie NSA z 25.6.2021 r. I OW 310/20, cbosa).W niniejszej sprawie bezsporne jest, że zainteresowana jest osobą w kryzysie bezdomności. Kluczowe dla rozstrzygnięcia zawisłego sporu o właściwość jest zatem ustalenie jej ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, determinującego właściwość miejscową organu administracji do rozpoznania jej wniosku w przedmiocie przyznania zasiłku stałego.Z załączonego do akt sprawy zaświadczenia z 30.8.2024 r., wydanego z upoważnienia Wójta Gminy W. wynika, że zainteresowana była zameldowana na pobyt stały pod adresem (...) w W. w okresie od 20.5.2002 r. do 9.11.2004 r. W tym aspekcie istotna jest jednak decyzja Wójta Gminy W. z 13.10.2025 r. uchylająca czynność materialno-techniczną polegającą na zameldowaniu zainteresowanej na pobyt stały pod wskazanym adresem w W. Decyzja ta nie została podważona i funkcjonuje w obrocie prawnym. W konsekwencji, meldunek zainteresowanej na pobyt stały w Gminie W. w okresie od 20.5.2002 r. do 9.11.2004 r. należy uznać za niebyły. Tym samym, decydujący w niniejszej sprawie o właściwości organu jest poprzedni udokumentowany adres zameldowania zainteresowanej. Z zaświadczenia z rejestru PESEL z 29.12.2025 r. wynika, że w okresie od 28.7.1997 r. do 16.4.2002 r. była ona zameldowana na pobyt stały pod adresem ul. (...) w Warszawie (dzielnica ...). Tym samym, ostatni adres zameldowania zainteresowanej na pobyt stały nie znajdował się na terenie Gminy W. lecz na terenie m.st. Warszawy. Z tego względu organem właściwym do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o przyznanie zasiłku stałego jest Prezydent m.st. Warszawy.Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 ppsa w zw. z art. 101 ust. 2 ups, postanowił jak w sentencji. w zw. z art. 101 ust. 2 ups, postanowił jak w sentencji.