Wyrok - III SAB/Po 134/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 28 maja 2026
Teza
Oddalono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2026 r. sprawy ze skargi T. O. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia akt oddala skargę w całości. UZASADNIENIE Pismem z dnia 5 stycznia 2026 roku T. O. (dalej: skarżący lub wnioskodawca), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wójta GminOddalono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2026 r. sprawy ze skargi T. O. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia akt oddala skargę w całości. UZASADNIENIE Pismem z dnia 5 stycznia 2026 roku T. O. (dalej: skarżący lub wnioskodawca), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wójta Gmin
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
28 maja 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący
Donata Starosta
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 5 stycznia 2026 roku T. O. (dalej: skarżący lub wnioskodawca), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wójta Gminy w zakresie udostępnienia akt.Z akt administracyjnych sprawy wynikał następujący stan faktyczny:W dniu 12 października 2025 r. do Urzędu Stanu Cywilnego w [...] wpłynął wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wyciągu z systemu SRP/Źródło za okres 26 lipca 2018 – 31 lipca 2018 r. dotyczącego czynności związanych z zaświadczeniem oraz aktem stanu cywilnego z dnia 31 lipca 2018 r. obejmujących następujące pola: data i godzina każdej operacji (timestamp), rodzaj operacji (utworzenie/zmiana/podgląd/druk/przekazanie), identyfikator rekordu (RSC/ID/nr wpisu), identyfikator użytkownika/login (dopuszczalna anonimizacja nazwisk), jednostka organizacyjna/stanowisko (jeśli dostępne).Następnie pismem przesłanym wnioskodawcy w dniu 24 października 2025 r. (k. 93 akt administracyjnych) organ poinformował, że informacje, których udostępnienia domagał się wnioskodawca, dotyczą indywidualnej sprawy prowadzonej przez Urząd Stanu Cywilnego w [...]. Nie stanowią zatem informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 z późn. zm., dalej: u.d.i.p.). W związku z powyższym – w ocenie organu – wniosku nie można było rozpoznać w trybie przepisów u.d.i.p. Jednocześnie Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] poinformował skarżącego, że administratorem danych technicznych z systemu SRP/Źródło jest Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Cyfryzacji.W międzyczasie skarżący w dniu 17 października 2025 r. przesłał organowi uzupełnienie maila z dnia 12 października 2025 r. o odpowiedź udzieloną przez Ministerstwo Administracji i Spraw Wewnętrznych tj. przekazanie według właściwości do rozpatrzenia "wniosku o ocenę administracyjną USC [...]" oraz "wniosku art. 15 ROPO USC [...]". W piśmie od Ministerstwa poinformowano, że kopie zaświadczeń, w których były przetwarzane dane osobowe skarżącego zostały mu już przekazane zaszyfrowanymi plikami. Wyjaśniono także sposób udzielania informacji zgodnie z art. 15 RODO oraz powtórzono informację na temat wyciągu (danych technicznych z rejestru SRP/Źródło).W dniu 24 października 2025 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] (dalej również: Kierownik USC) przesłał skarżącemu dwie odpowiedzi na jego uzupełnienie (pismo) z dnia 17 października 2025 r. W pierwszym piśmie (k. 125 akt administracyjnych) Kierownik USC nadmienił, że kopie zapewnień i zaświadczeń przekazał skarżącemu mailem dzisiaj, tj. 24 października 2025 r. zaszyfrowanym plikiem. Ponadto, w kwestii udzielenia informacji w oparciu o art. 15 RODO organ wskazał, że uprawnienie z art. 15 RODO przysługuje jedynie osobie, której nie przysługuje status strony. W niniejszej sprawie skarżący jednak jest stroną, stąd uprawnienie to mu nie przysługuje.W drugim piśmie Kierownika USC (k. 128 akt administracyjnych) wskazano, że kopie danych osobowych znajdujących się w aktach zbiorowych małżeństwa zostały już przekazane skarżącemu w 2023, 2024 oraz w 2025 roku. Dlatego w tym zakresie wszelkie posiadane dane osobowe zawarte w dokumentach będących w posiadaniu Urzędu Stanu Cywilnego w [...] zostały już skarżącemu przekazane.Kolejno, w dniu 24 października 2025 r. skarżący przesłał kolejne pismo, w którym domagał się rozdzielenia postępowań na trzy niezależne sprawy: a) wniosek o ocenę administracyjną na podstawie art. 73 K.p.a., b) wniosek o udostępnienie informacji publicznej (dane SRP/Źródło), c) kopie danych osobowych na podstawie art. 15 RODO. W dniu 31 października 2025 r. Kierownik USC udzielił odpowiedzi na powyższe pismo, wskazując, że sprawa dotycząca wglądu do akt zbiorowych i uzyskania kopii została odpowiednio zarejestrowana, a odpowiedź w tej kwestii organ wysłał w dniu 24 października 2025 r. Wskazano także, że zgodnie z art. 73 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego postanowienie o odmowie wydaje się wyłącznie w przypadku odmowy udostępnienia akt, a w niniejszej sprawie organ udzielił odpowiedzi na pytania, które nie stanowią żądania wglądu w akta sprawy. Dalej Kierownik USC wyjaśnił, że sprawa dotycząca udostępnienia danych z SPR/Źródło dotyczy programu, którego administratorem jest Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. W tej sprawie udzielono odpowiedzi skarżącemu w dniu 24 października 2025 r. W zakresie wniosku na podstawie art. 15 RODO również udzielono stosownej odpowiedzi.W dniu 3 listopada 2025 r. skarżący odniósł się do wyjaśnień Kierownika USC. W odpowiedzi Kierownik USC pismem z dnia 17 listopada 2025 r. (k. 152 akt administracyjnych) ponownie poinformował, że wgląd do akt został zapewniony, a kopie zostały wysłane. Wskazano, że Kierownik USC może wydać zaświadczenia o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby. Skarżący żądał danych, które wykraczały poza katalog z art. 44 ust 1 pkt. 2 PASC z uwagi na fakt, że urząd nie dysponuje danymi technicznymi SRP/Źródło. W sprawie przetwarzania danych osobowych ponownie przybliżono skarżącemu cel przetwarzania danych, podstawę prawną, odbiorców oraz okresy przechowywania.W dniu 17 listopada 2025 r. skarżący wysłał kolejne pismo (k. 183 akt administracyjnych), w którym zwrócił się o digitalizację i zabezpieczenie akt dotyczących złożenia zapewnienia o braku przeszkód do zawarcia małżeństwa tj. od dnia 26 lipca 2018 r. do dnia złożenia wniosku tj. 17 listopada 2025 r. z wyznaczeniem minimalnych wymogów technicznych oraz żądaniem zabezpieczenia akt. W dniu 25 listopada 2025 r. Kierownik USC udzielił odpowiedzi skarżącemu, wskazując, że wymóg skanowania wszystkich dokumentów od 2018 r. nie znajduje uzasadnienia technicznego, ani podstaw prawnych. Odnosząc się do żądania dotyczącego zabezpieczenia akt, organ podkreślił, że takie żądanie może być nałożone na Kierownika USC jedynie przez sądy lub inne organy w drodze orzeczenia sądu lub organu.Następnie pismem z dnia 5 stycznia 2026 r., zatytułowanym "Skarga A – przeciwko Urzędowi Stanu Cywilnego w [...]" skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostepnienia informacji publicznej oraz udostępnienia akt. Jako przedmiot skargi skarżący wskazał bezczynność organu w zakresie dostępu do informacji publicznej w szczególności do metadanych/logów Źródło/SRP (audit-trail) dotyczących czynności rejestrowych/operacji związanych z załącznikiem nr 26, czyli zaświadczeniem o braku przeszkód do zawarcia małżeństwa (oraz powiązanych wpisów/operacji). Skarżący określił ten przedmiot skargi w petitum skargi jako "Tor UDIP". Oprócz tego Skarżący jako przedmiot skargi wskazał "Tor art. 73 KPA" oraz "Uzupełniająco: RODO (GDPR) art. 15".Skarga na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej została zarejestrowana w tutejszym Sądzie jako oddzielna sprawa pod sygnaturą III SAB/Po 94/26. Wyrokiem z dnia 26 marca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. akt III SAB/Po 94/26) oddalił skargę skarżącego na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Z kolei skarga na bezczynność w przedmiocie udostępnienia akt została zarejestrowana na mocy zarządzenia sędziego z dnia 25 marca 2026 r. (k. 6 akt sądowych) pod sygnaturą niniejszej sprawy, tj. III SAB/Po 134/26.W zakresie zarzutów dotyczących bezczynności organu w przedmiocie udostępnienia akt skarżący wskazał, że organ nie wydał decyzji w przedmiocie żądanej formy dostępu (kopie/skany elektroniczne), zamiast tego odesłał go do "wglądu na miejscu". Skarżący wskazał, że z art. 73 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 z późn. zm., dalej: K.p.a.) wynika obowiązek pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, prawidłowego załatwiania wniosków oraz prawo wglądu do akt wraz z obowiązkiem wydania decyzji odmownej podlegającej zaskarżeniu w razie odmowy.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazano, że organ udzielił odpowiedzi skarżącemu na każdego maila, w której zawarto odpowiedzi na wszystkie zadane przez niego pytania oraz otrzymał skany wszystkich dokumentów, które stanowią akta zbiorowe jego małżeństwa. Doprecyzowano, że w dniu 30 października 2025 r. wgląd do akt został zapewniony poprzez wysłanie kopii akt zbiorowych małżeństwa. Dlatego też nie można organowi zarzucić ani bezczynności, ani przewlekłego prowadzenia sprawy.Jednocześnie organ wskazał, że z informacji otrzymanych od żony skarżącego (J. O.) wynika, że obecnie toczy się postępowanie sądowe w sprawie stwierdzenia nieważności małżeństwa. Skarżący w dniu 26 lipca 2018 r. wraz z ówczesną narzeczoną złożyli niezbędne dokumenty, w tym zaświadczenie o zdolności prawnej do zawarcia małżeństwa z [...] Urzędu Stanu Cywilnego, które jest pierwszym niezbędnym dokumentem, który należy przedstawić w Urzędzie Stanu Cywilnego na terenie Polski.Organ nadmienił też, że charakterystyczne dla sposobu działania skarżącego jest nieuzasadnione składanie kolejnych pism, nic nie wnoszących do sprawy, które mają jedynie na celu przewlekłość jej prowadzenia oraz celowe jej komplikowanie czy zagmatwanie tak, by stworzyć wrażenie rzekomego naruszenia praw skarżącego, podczas gdy stanowi to wyłącznie uzasadnienie do angażowania kolejnego urzędu w osobiste sprawy skarżącego.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm. dalej: P.p.s.a.).Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. sądowoadministracyjna kontrola działalności administracji publicznej obejmuje także brak efektywnych działań w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie.Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 P.p.s.a.). W świetle art. 149 § 1 pkt 1-3 P.p.s.a. uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd:1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.W przypadku uwzględnienia skargi sąd stwierdza także, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Ponadto, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.).Z kolei w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).Skarga była niezasadna.Na wstępie należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że dopuszczalne jest wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia akt sprawy. Takie działanie, mające materialno-techniczny charakter, należy zaliczyć do grupy czynności, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Obowiązek udostępnienia stronie postępowania akt sprawy wynika wprost z przepisów K.p.a., zgodnie bowiem z art. 73 § 1 K.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt I OSK 9932/22, wszystkie powołane orzeczenia dostępne są w internetowej bazie orzeczeń CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). Żądanie umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy i sporządzania z nich notatek i odpisów, a także uwierzytelnienia tych odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów może być załatwione albo poprzez czynność materialno-techniczną w postaci udostępnienia stronie akt i umożliwienia jej sporządzenia odpisów (uwierzytelnienia odpisów), albo poprzez wydanie postanowienia o odmowie udostępnienia akt na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. Co istotne, przepisy K.p.a. nie przewidują odrębnych terminów dla załatwienia wniosku strony o udostępnienie akt, stąd zastosowanie tu znajduje ogólna zasada szybkości i prostoty postępowania wyrażona w art. 12 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2021 r., sygn. akt II OSK 958/21).Kolejno wskazać trzeba, że zakres badania przez sąd administracyjny sprawy ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej sprowadza się w pierwszej kolejności do rozważenia, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy wypełniono go w przepisanym terminie oraz czy ewentualne opóźnienie ma swe usprawiedliwienie (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 1256/21).Dlatego też kontrola Sądu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy Wójt Gminy podjął w sprawie czynności, do których był obowiązany.Analizując akta sprawy, nie sposób dojść do przekonania, że organ pozostawał bezczynny. W piśmie z dnia 12 października 2025 r. (k. 119 akt administracyjnych) skarżący w pkt 2 wskazał, że wnosi na podstawie art. 73 § 1 K.p.a. o umożliwienie wglądu do akt sprawy (elektronicznie) oraz przekazanie kopii (PDF/skany) dotyczących czynności Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z okresu 26 – 31 lipca 2018 r., w szczególności dotyczących wydania "Zaświadczenia" i podstaw sporządzenia aktu stanu cywilnego z dnia 31 lipca 2018 r. W odpowiedzi przesłanej do skarżącego mailem, tj. piśmie z dnia 23 października 2025 r. (k. 71-73 akt administracyjnych), organ wskazał, że zgodnie z art. 73 § 1 K.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy oraz sporządzania z nich notatek, odpisów oraz kopii. Wójt nadmienił także, że w załączeniu ponownie przesyła zaszyfrowany plik skanów następujących dokumentów: a) zapewnienia o braku okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa, b) zaświadczenia stwierdzające brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa, c) zaświadczenia stwierdzające, że oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński zostały złożone przed duchownym. W aktach administracyjnych znajdują się powyższe dokumenty (k. 74-85 akt administracyjnych). Organ odpowiedział więc na wniosek skarżącego niezwłocznie, przesyłając mu skany dokumentów w dniu 23 października 2025 r.W piśmie z dnia 2 listopada 2025 r. (k. 145-147 akt administracyjnych) skarżący przyznaje wprost, że powyższe skany dokumentów otrzymał, jednak nie otrzymał "wykazu kompletności" oraz brak jest "postanowienia". Ponadto, w piśmie z dnia 30 października 2025 r. (k. 159 akt administracyjnych) organ wskazał także, że nie posiada dostępu do akt prowadzonych przez parafię rzymsko-katolicką pw[...], stąd w celu uzyskania dostępu do dokumentów kościelnych należy zwrócić się bezpośrednio do parafii lub diecezji. Organ natomiast udostępnił już skarżącemu dokumenty, które posiada.Mając powyższe ustalenia faktyczne na uwadze, uznać należało, że organ umożliwiając stronie wgląd do akt poprzez, niezwłoczne przesłanie skarżącemu kopii akt zbiorowych małżeństwa (zapewnienia o braku okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa, zaświadczenia stwierdzające brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa, zaświadczenia stwierdzające, że oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński zostały złożone przed duchownym) wyczerpał przesłanki podjęcia czynności, o której mowa w art. 73 § 1 K.p.a., a zatem nie pozostawał w zarzucanej mu przez skarżącego bezczynności.Nie można było też przyjąć – tak jak żądał tego skarżący – że Wójt był zobowiązany w niniejszej sprawie wydać postanowienie w trybie art. 74 § 2 K.p.a. o odmowie udostępnienia akt, gdyż w rzeczywistości organ udostępnił skarżącemu akta. W orzecznictwie wskazuje się, że w ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 K.p.a. mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy (por. uchwała NSA z dnia 8 października 2018 r., sygn. akt I OPS 1/18). Skoro w niniejszej sprawie organ udostępnił skarżącemu kopie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy (k. 74-85 akt administracyjnych), to uznać należało, że tym samym organ udostępnił skarżącemu akta w myśl art. 73 § 1 K.p.a. Nie można było więc skutecznie zarzucać organowi bezczynności.Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił w całości, o czym orzekł w sentencji wyroku.., skargę oddalił w całości, o czym orzekł w sentencji wyroku.