sygn. II SAB/Gl 126/26 29 maja 2026 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach

Wyrok - II SAB/Gl 126/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 29 maja 2026

Teza
Zobowiązano do wydania aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja 2026 r. sprawy ze skargi Zakładu Usługowo-Handlowego "[...] " sp. z o.o. w K. na przewlekłe prowadzenie postępowania Prezydenta Miasta G. w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia 1) zobowiązuje Prezydenta Miasta G. dZobowiązano do wydania aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja 2026 r. sprawy ze skargi Zakładu Usługowo-Handlowego "[...] " sp. z o.o. w K. na przewlekłe prowadzenie postępowania Prezydenta Miasta G. w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia 1) zobowiązuje Prezydenta Miasta G. d
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono skargę
Typ sprawy sprawa cywilna
Kwota główna 1000 zł · grzywna
Etap zażalenie
Tryb posiedzenie niejawne
Tematy
planowanie przestrzenne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia 29 maja 2026
Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący Agnieszka Kręcisz-Sarna
Rozstrzygnięcie

Zobowiązano do wydania aktu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja 2026 r. sprawy ze skargi Zakładu Usługowo-Handlowego "[...] " sp. z o.o. w K. na przewlekłe prowadzenie postępowania Prezydenta Miasta G. w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia 1) zobowiązuje Prezydenta Miasta G. do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, 2) stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) przyznaje od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną 1000 (słownie: jeden tysiąc) złotych, 4) oddala skargę w pozostałym zakresie, 5) zasądza od Prezydenta Miasta G. na rzecz strony skarżącej 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

UZASADNIENIE
Pismem z dnia 26 lutego 2026 r. Zakład Usługowo - Handlowy "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: strona, skarżąca), działając przez pełnomocnika, powołując się m. in. na treść ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm. – dalej k.p.a.), wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta G. w sprawie dotyczącej wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu produkcji materiałów dla budownictwa i ogrodnictwa na działce nr [...] obręb [...], K. (znak sprawy: [...]).Zarzucono przekroczenie terminów do załatwienia sprawy i prowadzenie jej w sposób nieefektywny. Wniesiono m. in. o: 1) zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku Sądu;2) stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania;3) stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;4) przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej odpowiadającej połowie dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2025, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;5) przeprowadzenie dowodów z dokumentów na okoliczność zasadności skargi.W uzasadnieniu podano m. in. organ prowadził postępowanie w sposób skrajnie nieefektywny i opieszały oraz podejmował czynności pozornie przydatne do rozstrzygnięcia sprawy. Strona złożyła ponaglenie. Organ dotychczas nie wydał stosownego aktu administracyjnego.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej.W uzasadnieniu podał m. in., że decyzją z dnia 31 marca 2025 r. Prezydent Miasta G. odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia. W dniu 16 października 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO) orzekło o uchyleniu w całości ww. decyzji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zwrot akt sprawy wraz z decyzją SKO nastąpił w dniu 21 października 2025 r. Organ pismem z dnia 17 listopada 2025 r. zawiadomił strony o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy do dnia 16 marca 2026 r. z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Wystąpieniem z dnia 1 grudnia 2025 r. organ zwrócił się do Prezydenta Miasta K. o opinię odnośnie do zgodności zamierzenia strony z zapisami planu miejscowego oraz wydanie stosownego wypisu i wyrysu. Pismem z dnia 12 grudnia 2025 r. wystąpił do organów współdziałających o zajęcie stanowiska. Podjął również szereg czynności wyjaśniających. Opisano szczegółowo przebieg sprawy i wymianę korespondencji. Do opieszałości nie doszło a w sprawie wymagane jest podjęcie wielu czynności. Zakres podjętych, jak i wciąż podejmowanych działań jest uzasadniony samą istotą i zawiłością sprawy oraz koniecznością jej rzetelnego rozpoznania.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 – dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).Warunkiem dopuszczalności skargi jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania niezbędne jest obecnie złożenie ponaglenia, o czym stanowi art. 37 § 3 k.p.a. Dopiero po wyczerpaniu wskazanego trybu strona może wnieść skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Dla uznania wyczerpania ww. toku przez stronę wystarczające jest wykazanie, że złożyła ona stosowny środek. Przy ocenie dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie ma znaczenia sposób rozpoznania takiego ponaglenia (poprzednio zażalenia – por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 września 2016 r., sygn. II SAB/Kr 109/16). Ponaglenie zostało złożone.Skarga częściowo jest zasadna.Ogólna regulacja dotycząca sprawności postępowania znalazła się w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).Pojęcie "przewlekłości postępowania" wprowadzone zostało do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18 ze zm.) i obowiązuje od 11 kwietnia 2011 r. Celem nowelizacji było usprawnienie postępowania administracyjnego poprzez stworzenie możliwości zaskarżenia nie tylko samej czynności organu administracji publicznej, ale również prowadzenia przez te organy postępowania w sposób przewlekły. Przewlekłość postępowania, określona w art. 37 § 1 k.p.a. oraz w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma inny zakres znaczeniowy niż "bezczynność organu". Wynika to obecnie z treści art. 37 § 1 k.p.a. Z kolei NSA w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, zapadłym jeszcze przed nowelizacją k.p.a. wskazał, że "Dokonując rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, zauważyć trzeba, iż nowelizacja ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dodanie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagać będzie reinterpretacji pojęcia »bezczynności«, poprzez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Natomiast przez pojęcie »przewlekłego prowadzenia postępowania« należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (...), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (...). Pojęcie »przewlekłości postępowania« obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Tak wyodrębniona skarga na przewlekłość postępowania dotyczyć będzie sytuacji innych niż formalna bezczynność organu (...)." (zob. też wyrok WSA w Warszawie z 17 grudnia 2014 r., sygn. VII SAB/Wa 62/14). Z kolei NSA w wyroku z 5 lutego 2015 r., sygn. II GSK 2038/13, stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ może być spowodowane różnymi okolicznościami. Zaistnieje zarówno w sytuacji, gdy będzie można organowi postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się w rozsądnym terminie, jak również, kiedy będzie można postawić zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Za przejaw przewlekłego prowadzenia postępowania może być także uznana nieporadność organu, kiedy z naruszeniem przepisu art. 12 § 1 k.p.a. nie działa on w sprawie wnikliwie i szybko, a podejmuje czynności i środki dowodowe nieadekwatne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Co do zasady orzecznictwo to zachowuje aktualność również obecnie.Nie budzi wątpliwości, że doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania w powyższym rozumieniu.Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Co do zasady jednak "Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki" (art. 35 § 1 k.p.a.).Wobec przedsiębiorców zastosowanie znajdą także przepisy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1480 z późn. zm. – dalej: PP). Jej art. 27 stanowi, że "Organy działają w sprawach związanych z wykonywaniem działalności gospodarczej wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do ich załatwienia." Opóźnienia w załatwianiu tego rodzaju spraw mogą bowiem prowadzić do strat majątkowych, niekorzystnych zarówno z punktu widzenia samego przedsiębiorcy, jak i zatrudnionych tam pracowników.Prezydent Miasta powołuje się także na konieczność współdziałania organów w załatwieniu sprawy. Stąd w świetle art. 28 PP "W toku postępowania organy współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes przedsiębiorców oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy." Zatem współdziałanie (w zakresie niezbędnym) nie może prowadzić do przewlekłości postępowania (choć uwzględnić należy charakter sprawy i jej skomplikowanie).Zwrot akt z SKO po wydaniu decyzji z dnia 16 października 2025 r. nastąpił dnia 20 października 2025 r. Pierwszą czynność, którą podjął organ niemal miesiąc po dacie zwrotu akt z SKO było sporządzenie i skierowanie do strony zawiadomienia z 17 listopada 2025 r. w przedmiocie niemożności załatwienia sprawy w ustawowym terminie i wyznaczenie nowego terminu jej załatwienia, tj. 16 marca 2026 r. (termin wynoszący aż 4 miesiące). Jako uzasadnienie dla tej czynności wskazano na wielość spraw rozpatrywanych w organie i konieczność załatwiania spraw według ich kolejności oraz na obszerność materiału zgromadzonego w sprawie.Należy mieć na uwadze, że sprawa była już znana organowi, który ją wcześniej prowadził. Z kolei trudności kadrowe organów są problemem nie stron, ale władzy publicznej, która powinna zapewnić skuteczne realizowanie zadań. Innymi słowy, trudności kadrowe organu administracji publicznej ani też znaczny wpływ spraw nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, nie stanowią też tzw. przyczyny "niezależnej od organu" w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. (zob. np. wyrok NSA z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1233/19).Kolejną czynnością podjętą przez Prezydenta Miasta dnia 1 grudnia 2025 r. (niemal półtora miesiąca po wpłynięciu akt sprawy z SKO) było wystąpienie o wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu planowanej inwestycji. W dalszej kolejności, pismem z dnia 12 grudnia 2025 r., Prezydent Miasta zwrócił się do organów współdziałających o zajęcie stanowiska. Tego rodzaju korespondencja mogła być wysłana dużo wcześniej.Konieczność dokładnego wyjaśnienia sprawy i jej skomplikowanie nie są argumentami, które mogłyby usprawiedliwiać aż tak duże zwlekanie z podejmowaniem prostych czynności technicznych (jak np. wysyłka pism) i z wydaniem rozstrzygnięcia, tym bardziej, że to ten sam organ wydawał poprzednią, uchyloną decyzję i powinien widzieć czego dotyczy sprawa oraz jakie czynności są niezbędne. Wynikało to także z decyzji kasatoryjnej SKO.W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a. uwzględniając skargę sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie postępowanie organu było opieszałe, jednak przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.Rażące naruszenie prawa jest, jak stwierdził NSA w wyroku z 17 listopada 2015 r., II OSK 652/15, kwalifikowaną postacią naruszenia. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania z naruszeniem ustawowych terminów będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych.Przekładając powyższe rozważania na okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że organ rozpatrywał sprawę przewlekle, choć nie była to opieszałość rażąca. Pewne czynności dowodowe należało podjąć, nie była to zatem sprawa, która mogła być załatwiona od razu. Należało także współdziałać z innymi organami. Sprawy tego typu są skomplikowane, co oczywiście samej opieszałości nie usprawiedliwia, ale wpływa na jej ocenę.Sąd zobowiązał organ w trybie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do wydania w terminie 30 dni od otrzymania akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem stosownego aktu załatwiającego wniosek. Będzie to czas adekwatny do możliwości organu i uwzględniający prawa strony.Sąd uznał za zasadne zastosowanie dyspozycji art. 149 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Taka kwota została zasądzona w odpowiedniej wysokości 1000 złotych, która stronie zadośćuczyni. Kwota wyższa byłaby z powyższych powodów nieuzasadniona.W tej części (oraz w pozostałym zakresie, w którym nie uwzględniono żądań strony) skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (100 zł) i koszty zastępstwa procesowego (497 zł, wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa), Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.