Postanowienie - III OSK 627/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 29 maja 2026
Teza
Odmówiono uzupełnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (sprawozdawca) sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku P.M. o uzupełnienie i wykładnię wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2026 r. sygn. akt III OSK 627/25 w sprawie ze skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w WarszawOdmówiono uzupełnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (sprawozdawca) sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku P.M. o uzupełnienie i wykładnię wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2026 r. sygn. akt III OSK 627/25 w sprawie ze skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszaw
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
nie uwzględniono wniosku
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
29 maja 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Wojciech Jakimowicz
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Odmówiono uzupełnienia wyroku
UZASADNIENIE
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 6 marca 2026 r., III OSK 627/25 oddalił skargę kasacyjną Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 stycznia 2025 r., II SA/Wa 1179/24 w sprawie ze skargi P.M. (dalej: "skarżący") na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z 30 sierpnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.18 marca 2026 r. skarżący złożył wniosek o uzupełnienie wyroku lub ewentualnie o jego wykładnię oraz rozpoznanie pominiętego wniosku sygnalizacyjnego. W uzasadnieniu pisma skarżący zwrócił się w szczególności o odniesienie się do:a) skutków procesowych prowadzenia postępowania i wydania rozstrzygnięcia przez organ działający mimo uprzednio zgłoszonego i nierozpoznanego wniosku o wyłączenie organu oraz osób działających w jego imieniu,b) znaczenia braku pełnych akt postępowania administracyjnego, w tym braku metryki sprawy i niemożności ustalenia autorstwa czynności procesowych,c) znaczenia prejudycjalnego prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych przywołanych przez stronę, w tym w zakresie braku uchybienia terminowi oraz ciągłości stosunku służbowego,d) wniosku strony o skorzystanie przez Naczelny Sąd Administracyjny z kompetencji sygnalizacyjnej z art. 155 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a.").Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z treścią art. 157 § 1 p.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu.Strona może żądać uzupełnienia wyroku co do rozstrzygnięcia w przedmiocie wniesionej skargi lub też dodatkowych orzeczeń, które powinny znaleźć swoje miejsce w treści wyroku, jednakże zostały pominięte. Wniosek o uzupełnienie wyroku nie może jednak zmierzać do zmiany, czy uzupełnienia treści merytorycznej uzasadnienia (por. postanowienia NSA: z 16 października 2019 r., II OZ 725/19, 30 grudnia 2015 r., I OSK 2948/15, 7 grudnia 2007 r., II OZ 1268/07, 31 maja 2011 r., I FSK 524/10, 13 czerwca 2011 r., II FSK 2344/10). Nadmienić należy także, że art. 157 § 1 p.p.s.a. odnosi się jedynie sentencji orzeczenia sądu. Wbrew intencjom skarżącego, uzupełnienie uzasadnienia wyroku jest niemożliwe.Orzeczenie, którego uzupełnienia domaga się skarżący, rozstrzyga o niezasadności skargi kasacyjnej złożonej przez Ministra Obrony Narodowej. Wyrok z 6 marca 2026 r., III OSK 627/25, zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, jest kompletny i jako taki, nie podlega uzupełnieniu.Brak również podstaw aby wyrok z 6 marca 2026 r. został uzupełniony o rozstrzygnięcie odnośnie wniosku o skorzystanie przez Naczelny Sąd Administracyjny z postanowienia sygnalizacyjnego, o którym mowa w art. 155 § 1 p.p.s.a.Instytucja sygnalizacji stanowi instrument służący poprawie oraz udoskonaleniu działalności organów administracji publicznej. Skorzystanie z niej przez Sąd następuje w formie postanowienia, które może być wydane, gdy w toku procedowania skład orzekający dostrzeże w działaniach organu administracji publicznej wystąpienie istotnego naruszenia prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie.W tym zakresie podkreślić należy, jak słusznie wskazuje się w doktrynie, że postanowienie sygnalizacyjne musi mieć odrębną formę procesową, a ewentualne dokonanie oceny prawnej zachowania organu i zamieszczenie jej w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego nie ma charakteru wystąpienia sygnalizacyjnego (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 155). Sygnalizacja ma odrębny i nieprocesowy charakter. Uprawnienie sygnalizacyjne nie może być zatem częścią wyroku, jest to bowiem odrębna instytucja prawna, niezwiązana bezpośrednio z rozpoznawaną sprawą. (por. A. Kurzawa, P. Szustakiewicz [w:] A. Skoczylas, P. Szustakiewicz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2, 2023, art. 155, Nb 1).Użycie przez ustawodawcę sformułowania "może" wskazuje, że instytucja ta ma charakter fakultatywny, a skorzystanie z niej pozostawione jest uznaniu składu orzekającego. Z uwagi na jej odrębny i nieprocesowy charakter, strona postępowania nie ma podstawy do kierowania wniosku do sądu w tym zakresie. Tym bardziej, że art. 155 § 1 p.p.s.a. przewiduje obowiązek poinformowania o zaobserwowanych uchybieniach jedynie właściwy organ lub organ zwierzchni. W obowiązujących przepisach brakuje podstawy, aby o ewentualnym podjęciu postanowienia sygnalizacyjnego informować także skarżącego.Dodatkowo wskazać jedynie można, że jeżeli w toku postępowania skarżący zaobserwował w funkcjonowaniu Ministra Obrony Narodowej istotne naruszenia prawa lub okoliczności mające wpływ na ich powstanie, to mógł we własnym zakresie, samodzielnie skorzystać z możliwości złożenia skargi powszechnej, o której mowa w art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: "k.p.a."). Przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Użycie w art. 227 k.p.a. sformułowania "w szczególności" oznacza, że dokonane po nim wyliczenie ma charakter przykładowy. Przedmiotem skargi powszechnej, co do zasady, może być zatem także rozpoznanie istotnych naruszeń prawa oraz okoliczności mających wpływ na ich powstanie, o których stanowi art. 155 § 1 p.p.s.a. Jeżeli zatem w ocenie skarżącego, tego rodzaju sytuacja dotyczy działalności Ministra Obrony Narodowej, to mógł samodzielnie wystąpić z inicjatywą w tej sprawie i nie potrzebował pośrednictwa Sądu.W konsekwencji uznanie, że postanowienie sygnalizacyjne stanowi odrębną i nieprocesową instytucję oznacza, iż rozstrzygnięcie w tej kwestii nie mogło być częścią wyroku, a także nie było podstaw do odnoszenia się do niej w uzasadnieniu wydanego orzeczenia. Czyni to wniosek skarżącego o uzupełnienie wyroku w tym zakresie niezasadnym.Co się zaś tyczy wniosku o dokonanie wykładni wyroku z 6 marca 2026 r., należy podkreślić, że możliwość taka istnieje jedynie w przypadku zaistnienia rzeczywistych wątpliwości co do jego treści. Strona mająca wątpliwości odnośnie uzasadnienia orzeczenia powinna wskazać, który konkretny jego fragment jest dla niej niezrozumiały (por. postanowienia NSA z: 26 października 2004 r., FZ 309/04, 30 stycznia 2015 r., I OZ 66/15). Z uwagi na to potencjalna wykładnia wyroku może dotyczyć jedynie tego co zostało w nim zawarte, a nie tego czego w nim nie umieszczono. W ramach wykładni wyroku nie jest dopuszczalne formułowanie przez sąd dodatkowych powodów podjętego rozstrzygnięcia bądź zmiana uprzednio wskazanych motywów, jak również prowadzenie jakiejkolwiek polemiki w tych kwestiach, a także tłumaczenie powodów przyjętego sposobu rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienia NSA z: 17 marca 2015 r., II GZ 896/14, 21 czerwca 2011 r., I GSK 970/09).Odnosząc się do stanowiska skarżącego należy podkreślić, że skarga kasacyjna stanowi instrument prawny, służący zainicjowaniu postępowania, którego celem jest kontrola orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Jednakże inaczej niż w przypadku Sądu Wojewódzkiego, Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje on sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej. Wykroczenie poza zakres związania możliwe jest wyłącznie w sytuacji zaistnienia podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania. Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej oznacza, że sąd ten, dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia, nie może wykroczyć poza granice podstaw oraz zakres zaskarżenia.Biorąc powyższe pod uwagę zarzut skarżącego dotyczący tego, że Naczelny Sąd Administracyjny skoncentrował się wyłącznie na ocenie zarzutów kasacyjnych Ministra Obrony Narodowej jest całkowicie nieuzasadniony. Wbrew intencji skarżącego, możliwość złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w oparciu o art. 179 p.p.s.a. służy realizacji zasady kontradyktoryjności, poprzez umożliwienie stronie, która nie wniosła skargi kasacyjnej ustosunkowanie się do jej zarzutów. Przedstawiona w pismach procesowych skarżącego z 14 stycznia, 9 lutego oraz 20 lutego 2026 r. polemika nie mogła skutkować rozszerzeniem granic postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w szczególności skarżący nie miał możliwości skutecznego żądania, aby w uzasadnieniu wyroku znalazły się pożądane przez niego stwierdzenia, czy oceny. Zwłaszcza wtedy, gdy wykraczają one poza przedmiot sprawy.Odnotować należy także, że jeżeli skarżący wyrażał zastrzeżenia do uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji, kwestionując to co w nim wyrażono lub co, w jego ocenie, pomimo takiego obowiązku nie zostało w nim zawarte, to był uprawniony do złożenia skargi kasacyjnej. Niezależnie od tego, że procedura sądowoadministracyjna nie przewiduje możliwości zaskarżenia samego uzasadnienia orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, to nie wyklucza to możliwości wniesienia skargi kasacyjnej wobec całości wyroku przez stronę, dla której rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji jest wprawdzie korzystne, ale nie zgadza się ona z oceną prawną zawartą w uzasadnieniu takiego orzeczenia (por. postanowienie NSA z 16 października 2013 r., I OSK 1672/13). Próba doprowadzenia do ujęcia w uzasadnieniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego pożądanych przez skarżącego twierdzeń, poprzez zakomunikowanie takiej potrzeby w odpowiedzi na skargę kasacyjną, a następnie we wniosku o uzupełnienie lub wykładnię wyroku, nie mogła być skuteczna.Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 157 § 1 i 158 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.. orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.