Wyrok - III SA/Kr 1646/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - z dnia 29 maja 2026
Teza
Uchylono zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie WSA Grzegorz Karcz Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant Sekretarz Sądowy Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2026 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 16 października 2025 r. nr SKO.ŚR/4111/265/2025 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi B.Uchylono zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie WSA Grzegorz Karcz Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant Sekretarz Sądowy Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2026 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 16 października 2025 r. nr SKO.ŚR/4111/265/2025 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi B.
Data orzeczenia
29 maja 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Przewodniczący
Ewa Michna
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (2)
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi B. K. (dalej: skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: Kolegium) w Krakowie z 16 października 2025 r., o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z 9 stycznia 2023 r.Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 7 listopada 2022 r. odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką and babką. Kolegium decyzją z 9 stycznia 2023 r. utrzymało w mocy ww. decyzję organu I instancji. Wyrokiem z 3 sierpnia 2023 r. III SA/Kr 371/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę wniesioną przez skarżącego na powyższą decyzję Kolegium.Wnioskiem z 4 sierpnia 2025 r. skarżący zwrócił się do Prezydenta Miasta Krakowa o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 7 listopada 2022 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r., SK 33/23. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim nie przyznaje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w tym przepisie, sprawującej wyłączną opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i w związku z tym rezygnującej z zatrudnienia, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.Wniosek ten został przez Prezydenta Miasta Krakowa przekazany do Kolegium - jako do organu właściwego w sprawie. Kolegium w uzasadnieniu postanowienia odmawiającego wznowienia postepowania wskazało na treść art. 145 § 1 i 145a § 1 i § 2 k.p.a. oraz podało, że powołany przez skarżącego wyrok Trybunał Konstytucyjny wyroku z 8 lipca 2025 r., SK 33/23. Trybunał Konstytucyjny mógłby co do zasady stanowić podstawę wznowienia w sprawie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże zdaniem Kolegium z przepisu jednoznacznie wynikało, że wznowienie postępowania może nastąpić jeśli strona wniesie wniosek o wznowieni postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Tymczasem wyrok Trybunału Konstytucyjnego do dnia orzekania przez Kolegium nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, a tym samym nie wszedł w życie. Zatem wyrok, na który powołał się skarżący nie wywołał skutków formalnoprawnych i nie wystąpiły one do czasu prawidłowego ogłoszenia tego wyroku w dzienniku urzędowym, a nie na stronie jedynie Trybunału Konstytucyjnego.Kolegium zaznaczyło też, że w grudniu 2024 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę dotyczącą dwóch obszarów - publikacji wyroków Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego. Wskazała w niej, że wyroki Trybunału nie będą publikowane, ponieważ Trybunał w aktualnym składzie jest niezdolny do wykonywania zadań określonych w art. 188 i art. 189 Konstytucji, a ogłaszanie w dziennikach urzędowych jego rozstrzygnięć mogłoby doprowadzić do utrwalenia stanu kryzysu praworządności.Tym samym termin, o którym mowa w art. 145a § 1 i k.p.a., rozpocznie bieg od dnia, w którym wyrok Trybunału Konstytucyjnego będzie zgodnie z Konstytucją opublikowany i wywoła skutki prawne otwierając stronie postępowania możliwość wniesienia w terminie miesiąca od dnia ogłoszenia wyroku wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzja ostateczną.W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił niestosowanie się do :1. art. 145a k.p.a., z którego wynika, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego,2. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r. SK 33/23,3. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 września 2025 r., P 3/25;4. art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, według którego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne,5. art. 6 k.p.a.,6. art. 7a k.p.a., zasada rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony.Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.Zdaniem skarżącego, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, nawet jeśli nie zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw, obowiązywało. Tak uznał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 2016 r. Skarżący podkreślał, że powyższy przykład uwidaczniał, że nie o praworządność czy przestrzeganie Konstytucji, ani też o dobro obywatela tu chodzi tylko o polityczne spory, którymi negatywnymi skutkami są obciążeni obywatele. Dla zwykłego obywatela wyrok to wyrok, jeśli daje mu szansę dochodzenia sprawiedliwości, chce z niego skorzystać. Skarżący podał, że bezspornym jest, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok z 8 lipca 2025 r. SK 33/23 odnosi się do jego opieki nad babcią i przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego. Komisja Wenecka w punkcie 64 wyraziła stanowczy pogląd, że wszystkie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego powinny być publikowane. Z kolei te dotknięte wadą, w postaci uczestniczenia w ich wydaniu, nielegalnie powołanych sędziów, mogą być publikowane, z zastrzeżeniem ich potencjalnej wzruszalności (ang. potential reopening of proceedings). Komisja Wenecka argumentowała, że żaden system kontroli konstytucyjności nie może zależeć od dobrej woli władzy politycznej, w szczególności w zakresie stwierdzenia ważności orzeczeń. Skarżący podął nadto, że Rzecznik Praw Obywatelskich, w podobnej sytuacji, tj. wnuczka starającego się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad babką, nad którą jej dziecko nie wykonywało opieki – wspierał wnuka i wnosił o stwierdzenie niekonstytucyjności przepisów, które uniemożliwiały otrzymanie świadczenia w ww. sytuacji.Skarżący podał też, że prof. M. W. zwrócił uwagę, że w opinii z 7 grudnia 2024 r. Komisja Wenecka skrytykowała zwłokę w publikowaniu orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.Na rozprawie w dniu 29 maja 2026 r. skarżący podkreślił, że jako obywatel chciałby, aby władze publiczne dogadały się w sprawie funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego, ale obawia się, że w obecnej sytuacji wyroki Trybunału nie zostaną nigdy opublikowane. Skarżący powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2026 r., który w analogicznej sytuacji pozwolił sądom na przeprowadzenie rozproszonej kontroli konstytucyjnej i uwzględnienie nieopublikowanego wyroku. Podkreśla, że organy, co do zasady, nigdy nie kwestionowały faktu, że opiekował się babcią.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.Skarga została uwzględniona ponieważ Sąd dokonując rozproszonej kontroli konstytucyjnej przyjął, że kluczowy dla sprawy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został wydany w prawidłowym składzie i z poszanowaniem zasad praworządności. W konsekwencji Sąd uznał, że ogłoszony wyrok Trybunału Konstytucyjnego może stanowić podstawę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie.Kluczowy dla sprawy art. 145a §1 k.p.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Z kolei zgodnie z art. 145a § 2 k.p.a. w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.Sąd wziął pod uwagę, że w sytuacji gdy wyroki Trybunału Konstytucyjnego nie są publikowane, w orzecznictwie podkreśla się coraz częściej, że instytucja wznowienia postępowania może mieć w tej sprawie zastosowanie, a przeszkody nie stanowi w tym przypadku brak publikacji wyroku i związana z tym pewna trudność w obliczeniu terminu. Co więcej w analogicznej sprawie (skutki nieopublikowanego wyroku TK dotyczącego wnuka osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, który sprawuje nad tą osobą pełną opiekę i w związku z tym zrezygnował z zatrudnienia, gdy istnieją spokrewnione w pierwszym stopniu osoby niesprawujące ze względu na swój stan zdrowia opieki nad osobą niepełnosprawną, a nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji w zw. z art. 178 Konstytucji - w warunkach tej konkretnej sprawy - należy odmówić zastosowania regulacji, której przymiot konstytucyjności został już obalony. Odmienne zapatrywanie godziłoby bowiem w zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji RP), a także zasady sprawiedliwości społecznej, rozumianej jako "dążenie do zachowania równowagi w stosunkach społecznych i powstrzymywanie się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów dla wybranych grup obywateli" (wyrok TK z 12 kwietnia 2000 r., K 8/98). Przyjęcie przeciwnej tezy powodowałoby przy tym konieczność zastosowania w procesie stosowania prawa przepisu, któremu już - de facto - odmówiono waloru zgodności z ustawą zasadniczą. Jeszcze raz przy tym podkreślić należy - co wskazano już na wstępie - że sytuacja prawno-faktyczna zaistniała w analizowanym przypadku jest szczególna, wobec czego wymaga oceny ad casum (por. wyrok NSA z 26 lutego 2026 r., I OSK 2443/24).Istotne, zdaniem orzekającego Sądu, jest również to, że kluczowy dla sprawy wyrok zapadł w składzie nie zawierającym sędziów powołanych na stanowiska już obsadzone przez prawidłowo powołanych sędziów (Romana Hausera, Krzysztofa Ślebzaka i Andrzeja Jakubeckiego), których prawidłowość wyboru potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 3 grudnia 2015 r., K 34/15). W konsekwencji odmowy wykonania powyższego wyroku – doszło do nieprawidłowego, powtórnego, wyboru kolejnych sędziów na obsadzone prawidłowo miejsca (w osobach: Mariusza Muszyńskiego, Justyna Piskorskiego, Jarosława Wyrembaka oraz Lecha Morawskiego i Henryka Ciocha). Okoliczności nieprawidłowego powołania kolejnych osób na obsadzone już wybranymi sędziami (których kadencja formalnie zakończyła się 6 listopada 2024 r.) miejsca stały się podstawą do prezentowania w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz orzecznictwie sądów europejskich, poglądu, że obecność tych osób w składach orzekających sprawia, iż Trybunał nie jest "sądem ustanowionym ustawą" (por. wyrok ETPCz .z 7 maja 2021 r., 4907/18, Xero Flor w Polsce sp. z o.o. przeciwko Polsce, HUDOC; postanowienie SN z 13 grudnia 2023 r., I KZP 5/23; wyrok TSUE z 18 grudnia 2025 r. w sprawie C-448/23, Komisja Europejska przeciwko Polsce, ECLI:EU:C:2025:975; ).Dokonując więc rozproszonej kontroli konstytucyjności przepisów mających zastosowanie w sprawie tj. art. art. 145a §1 i k.p.a. zgodnie z powyżej przytoczonymi poglądami orzecznictwa, orzekający Sąd wskazuje, że organy zobowiązane będą do uwzględnienia wniosku skarżącego o wznowienie postępowania administracyjnego. Wniosek ten został złożony 4 sierpnia 2025 r., a wiec po wydaniu w dniu 8 lipca 2025 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, SK 33/23.Sąd akceptuje i przyjmuje za własny wyrażony w ww. wyroku pogląd, że art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim nie przyznaje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w tym przepisie, sprawującej wyłączną opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i w związku z tym rezygnującej z zatrudnienia, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.Powyższe oznacza, że orzekający w sprawie Sąd nie ma prawnego obowiązku o wystąpienie o reasumpcję uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2022r. I OPS 2/22, bowiem wydany 8 lipca 2025 r. ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 33/23 zakwestionował zgodność z Konstytucją ww. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.Organy zobowiązane będą uwzględnić stanowisko Sądu, w tym ponownie rozpatrując sprawę zobowiązane będą przyjąć, że sprawa powinna być rozpatrywana przez pryzmat przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujących przed 1 stycznia 2024 r., co stanowi efekt prawidłowego zastosowania reguły intertemporalnej z art. 63 ust. 1 tejże ustawy. Wezmą też pod uwagę fakt, że dla powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego decydująca jest data wystąpienia z wnioskiem o ustalenie tej formy wsparcia (por. wyrok NSA z 26 lutego 2026 r., I OSK 2443/24 i wskazane tam orzecznictwo w tym zakresie.).Z tych to powodów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 §1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.)..Powyższe oznacza, że orzekający w sprawie Sąd nie ma prawnego obowiązku o wystąpienie o reasumpcję uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2022r. I OPS 2/22, bowiem wydany 8 lipca 2025 r. ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 33/23 zakwestionował zgodność z Konstytucją ww. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.Organy zobowiązane będą uwzględnić stanowisko Sądu, w tym ponownie rozpatrując sprawę zobowiązane będą przyjąć, że sprawa powinna być rozpatrywana przez pryzmat przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujących przed 1 stycznia 2024 r., co stanowi efekt prawidłowego zastosowania reguły intertemporalnej z art. 63 ust. 1 tejże ustawy. Wezmą też pod uwagę fakt, że dla powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego decydująca jest data wystąpienia z wnioskiem o ustalenie tej formy wsparcia (por. wyrok NSA z 26 lutego 2026 r., I OSK 2443/24 i wskazane tam orzecznictwo w tym zakresie.).Z tych to powodów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 §1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.).