Wyrok - I OSK 1835/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 29 maja 2026
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Joanna Skiba (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 38/24 w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 10 listopada 2023 r. nr 4Oddalono skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Joanna Skiba (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 38/24 w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 10 listopada 2023 r. nr 4
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
uczestnik
Data orzeczenia
29 maja 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Joanna Skiba
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2024r. sygn. akt II SA/Bk 38/24, oddalił skargę J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 10 listopada 2023 r. nr 400.142/C-7/8/23 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia złożył J. D. zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucił naruszenie:I. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez naruszenie funkcji kontrolnej Sądu administracyjnego w następstwie oddalenia skargi J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 10 listopada 2023r., które utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Burmistrza K. z dnia 30 sierpnia 2023 r. wydane w sprawie oznaczonej numerem Gk.6830.1.2023 o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a mianowicie:1) art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (dalej jako: k.c.) poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie w niniejszej sprawie, a w konsekwencji uznanie, że J. D. w sposób prawidłowy został obciążony przez Burmistrza K. kosztami postępowania w całości w sytuacji, gdy zgodnie z powołanym przepisem, jak i utrwalonym orzecznictwem koszty postępowania rozgraniczeniowego powinny obciążać po połowie właścicieli nieruchomości sąsiadujących, co do których istnieje spór graniczny, zaś odstępstwo od tej zasady jest dopuszczalne jedynie w wyjątkowej sytuacji, która w niniejszej sprawie nie zachodzi;II. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej: p.o.u.s.a.) poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku naruszenia przez organy:1) art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej i niepełnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkujący poczynieniem ustaleń sprzecznych z zebranym w niniejszej sprawie materiałem dowodowym, a polegających na:a) uznaniu, że jedynym zainteresowanym i posiadającym interes we wszczęciu oraz prowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego był J. D., zaś dotychczasowy przebieg granicy nie był sporny, w sytuacji gdy konieczność wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego wynika wprost z treści uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku Wydziału II Cywilnego z dnia 24 marca 2021 r. w sprawie oznaczonej sygn. akt II Ca 654/22, gdzie Sąd stwierdza zarówno sporny przebieg granicy, jak i nowe okoliczności uzasadniające wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, w związku z czym przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego było konsekwencją działania organów, a ponadto biorąc pod uwagę stwierdzenie w wyroku występowania sporu co do przebiegu granicy nie ulega wątpliwości, że obie strony miały interes w przeprowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego, dlatego też koszty postępowania powinny obciążać obu właścicieli sąsiadujących nieruchomości;b) przyjęciu, że skarżący usiłował podważyć ustalony już ostateczną decyzją przebieg granicy nieruchomości, co zdaniem Sądu uzasadnia obciążenie skarżącego kosztami postępowania rozgraniczeniowego w całości jako strony niezasadnie inicjującej postępowanie rozgraniczeniowe, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych - m.in. modernizacja ewidencji gruntów i budynków, sprzeczne oświadczenia stron co do przebiegu granicy złożone w toku postępowania, która odnowiła spór graniczny między stronami, a tym samym wszczęcie i prowadzenie postępowania było konieczne i leżało w interesie zarówno J. D., jak i S. D.Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 183 § 1 w związku z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Sąd był związany granicami skargi kasacyjnej.Granice skargi kasacyjnej wyznaczają podstawy wskazane w art. 174 p.p.s.a., tj. naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).Stosownie do art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten, jako szczególny, wyłącza w tym zakresie stosowanie wymogów określonych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a.Skarga kasacyjna jest niezasadna.W pierwszej kolejności nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, jakoby z art. 152 k.c. wynikała bezwzględna zasada rozliczania kosztów każdego postępowania rozgraniczeniowego po połowie pomiędzy właścicieli nieruchomości sąsiadujących. Taka wykładnia pozostawałaby w sprzeczności zarówno z treścią art. 262 § 1 k.p.a., jak i utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W szczególności w uchwale z dnia 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził obowiązku obciążania kosztami wszystkich uczestników postępowania w równych częściach, lecz jedynie dopuścił taką możliwość w sytuacjach, gdy odpowiada to okolicznościom konkretnej sprawy. Późniejsze orzecznictwo NSA konsekwentnie podkreślało, że rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego wymaga każdorazowo indywidualnej oceny stanu faktycznego, w szczególności ustalenia, czy istniał rzeczywisty spór graniczny, jakie było zachowanie stron oraz w czyim interesie postępowanie zostało wszczęte i przeprowadzone.Oznacza to, że zasada współponoszenia kosztów przez właścicieli nieruchomości sąsiadujących nie ma charakteru automatycznego. W sytuacji, gdy postępowanie zostało zainicjowane wyłącznie przez jedną stronę, pomimo istnienia wcześniej ustalonej granicy prawnej, a pozostali uczestnicy nie kwestionowali jej przebiegu ani nie przyczynili się do powstania kosztów, dopuszczalne jest obciążenie kosztami wyłącznie strony inicjującej postępowanie. Odmienna wykładnia prowadziłaby do niedopuszczalnego wniosku, że każdy właściciel nieruchomości sąsiedniej obowiązany jest współfinansować postępowanie rozgraniczeniowe niezależnie od tego, czy jego wszczęcie było obiektywnie uzasadnione i niezależnie od własnego zachowania w sprawie.Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący błędnego przyjęcia przez organy i Sąd pierwszej instancji, że jedynym zainteresowanym wszczęciem postępowania był J. D. oraz że nie istniał rzeczywisty spór graniczny pomiędzy stronami. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej ustalenia przyjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny znajdują oparcie w materiale zgromadzonym w sprawie. Bezsporne pozostaje, że granica pomiędzy nieruchomościami została wcześniej ustalona ostateczną decyzją administracyjną z dnia 21 grudnia 2011 r., która pozostawała w obrocie prawnym w chwili wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Również sądy powszechne, rozstrzygając spory pomiędzy stronami, konsekwentnie odwoływały się do granicy ustalonej wskazaną decyzją.Trafnie także wskazał Sąd pierwszej instancji, że modernizacja ewidencji gruntów i budynków nie prowadzi do zmiany stanu prawnego granic nieruchomości. Ewidencja gruntów ma charakter rejestru publicznego i nie służy rozstrzyganiu sporów granicznych. W konsekwencji sam fakt ujawnienia odmiennych danych ewidencyjnych nie stanowił wystarczającej podstawy do przyjęcia, że doszło do powstania nowego, obiektywnego sporu granicznego uzasadniającego ponowne przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego. Prawidłowo w tej sytuacji Sąd I instancji zaakceptował ocenę Kolegium, które wskazało, że organ I instancji prawidłowo ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego wynoszące [...] zł, które zostały zapłacone przez organ na podstawie faktury VAT nr [...], wystawionej przez uprawnionego geodetę K. T., na podstawie umowy nr [...] z 13 kwietnia 2023 r. Na wartość usługi geodezyjnej składają się: koszty administracyjne 900 zł, tj. m.in. koszty paliwa, amortyzacja samochodu, pobranie dokumentacji z ośrodka, ksero, znaczki, a także prace polowe - 3 000 zł i prace kameralne - 3 000 zł, przy czym Burmistrz zasadnie obciążył kosztami rozgraniczenia skarżącego, albowiem postępowanie rozgraniczeniowe wszczęto w jego interesie, jako właściciela działki nr [...].Nie można również podzielić stanowiska skarżącego kasacyjnie, że z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku z 24 marca 2021 r. wynikał obowiązek wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego lub że sąd ten przesądził o istnieniu rzeczywistego sporu granicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny treści tego orzeczenia i zasadnie uznał, że zawarte w nim rozważania nie podważały wiążącego charakteru decyzji rozgraniczeniowej z 2011 r. ani nie stanowiły stwierdzenia, że przebieg granicy utracił walor pewności prawnej. Odmienna interpretacja przedstawiona w skardze kasacyjnej stanowi jedynie polemikę z oceną dokonaną przez Sąd pierwszej instancji.Reasumując, w okolicznościach niniejszej sprawy zasadnie przyjęto, że wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego nastąpiło wyłącznie z inicjatywy J. D., podczas gdy właściciel nieruchomości sąsiedniej nie kwestionował przebiegu granicy ustalonej wcześniejszą decyzją administracyjną, nie podejmował działań zmierzających do jej podważenia i nie przyczynił się do powstania kosztów postępowania. W tej sytuacji obciążenie kosztami wyłącznie strony inicjującej postępowanie nie naruszało ani art. 152 k.c., ani art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.W istocie argumentacja skargi kasacyjnej sprowadza się do kwestionowania oceny okoliczności faktycznych zaakceptowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Tymczasem ocena ta nie narusza granic swobodnej oceny materiału dowodowego i znajduje dostateczne oparcie w aktach sprawy. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym nie naruszono art. 8 k.p.a. Przy czym należało nadmienić, że przepis ten składa się z dwóch paragrafów, a autor nie wskazał, który z nich został naruszony.Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.