Wyrok - II SA/Gl 193/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 29 maja 2026
Teza
Oddalono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Artur Żurawik, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja 2026 r. sprawy ze skargi P.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 grudnia 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1102/2025/14963 w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjOddalono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Artur Żurawik, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja 2026 r. sprawy ze skargi P.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 grudnia 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1102/2025/14963 w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyj
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
29 maja 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z 1 grudnia 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1102/2025/14963 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy"), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, odmówiło uchylenia decyzji własnej z 18 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.Prezydent Miasta Z. decyzją z 18 stycznia 2021 r. nr [...] odmówił przyznania P. B. (dalej "Skarżący") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Kolegium z 18 marca 2021 r. Wyrokiem z 21 lipca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 608/21 oddalił skargę Skarżącego na ww. decyzję. Od ww. wyroku została wniesiona skarga kasacyjna, która została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 2204/21.Pismem z 5 sierpnia 2025 r. Skarżący wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z 18 marca 2021 r. Jako podstawę wniosku wskazał art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej "k.p.a."). Skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r. o sygn. akt SK 33/23, OTK-A 2025, nr 78.Postanowieniem z 23 października 2025 r. Kolegium wznowiło postępowanie administracyjne zakończone decyzją z 18 marca 2021 r.We wznowionym postępowaniu Kolegium ustaliło, że Trybunał Konstytucyjny (dalej także "TK") wyrokiem z 8 lipca 2025 r. o sygn. akt SK 33/23 orzekł, że art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323 z późn. zm.; dalej "u.ś.r."), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie w jakim nie przyznaje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w tym przepisie, sprawującej wyłączną opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i w związku z tym rezygnującej z zatrudnienia, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednakże ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został ogłoszony w trybie wskazanym w art. 190 ust. 2 Konstytucji, a tym samym nie wszedł jeszcze w życie. Wobec tego wniosek Skarżącego o wznowienie postępowania jest przedwczesny. W konsekwencji, po przeprowadzeniu postępowania z art. 149 § 2 k.p.a., Kolegium stwierdziło, że należy wydać decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej. Jednocześnie pouczyło Skarżącego, że po ogłoszeniu ww. wyroku TK w Dzienniku Urzędowym RP, strona stosownie do treści art. 145a § 2 k.p.a. będzie mogła złożyć wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia TK.Skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, wniósł skargę na ww. decyzję Kolegium, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:1) art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego wadliwe zastosowanie poprzez bezpodstawną odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej, tj. decyzji Kolegium z 18 marca 2021 r. w sytuacji, gdy spełnione zostały wszelkie przesłanki do jej uchylenia, w tym wyrok TK został skutecznie opublikowany, a to w Zbiorze Urzędowym Trybunału Konstytucyjnego oraz Biuletynie Informacji Publicznej Rzecznika Praw Obywatelskich, a zaniechanie władzy wykonawczej w publikacji przedmiotowego wyroku nie może powodować uznania braku spełnienia przesłanki określonej w art. 145a § 1 k.p.a., a w konsekwencji odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej, co skutkowało bezpodstawnym niezastosowaniem art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i odmową uchylenia decyzji dotychczasowej;2) art. 8 § 2 k.p.a. przez bezpodstawne odstąpienie organów administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, a to w niniejszej sprawie odmówienie uchylenia decyzji dotychczasowej z powodu braku publikacji przedmiotowego wyroku TK, podczas gdy uprzednio w identycznym stanie faktycznym Kolegium postanowiło o wznowieniu postępowania na podstawie rzeczonego wyroku, nie kwestionując skuteczności jego publikacji.W uzasadnieniu skargi podano argumenty na poparcie wniesionych zarzutów.Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasową argumentację.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:Skarga nie jest uzasadniona.Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, nie jest dotknięta kwalifikowanymi wadami skutkującymi wznowieniem postępowania bądź stwierdzeniem nieważności ani nie uchybia regułom procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem z mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."), dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.Na wstępnie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 145a § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 145a § 2 k.p.a.).Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.; dalej "Konstytucja RP") orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W myśl art. 190 ust. 2 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawach wymienionych w art. 188 podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony. Jeżeli akt nie był ogłoszony, orzeczenie ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Stosownie do art. 190 ust. 3 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego.Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy należy wskazać, że wyrok TK z 8 lipca 2025 r., na który powołuje się Skarżący, do chwili obecnej nie został ogłoszony (opublikowany) w Dzienniku Ustaw, zgodnie z art. 190 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP. Przy tym TK nie określił innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Skoro więc ww. wyrok TK nie został ogłoszony (opublikowany) w Dzienniku Ustaw, to nie można przyjmować, że wyrok ten wywołał skutek prawny w postaci usunięcia z systemu prawnego niekonstytucyjnego rozumienia art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 u.ś.r. Z faktu wydania tego wyroku i braku jego publikacji w dzienniku urzędowym można wywodzić jedynie możność skorzystania z tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności i odmowy zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 u.ś.r. w zakresie uznanym za niekonstytucyjny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 listopada 2025 r., I OSK 2169/24; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 18 marca 2026 r., I OSK 1656/25; 27 lutego 2026 r., I OSK 1659/25; 13 października 2025 r., I OSK 1651/25 i I OSK 1650/25 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").W ocenie Sądu ogłoszenie orzeczenia TK w dzienniku urzędowym nie ma charakteru wyłącznie technicznego, lecz stanowi konstytucyjnie określony warunek jego wejścia w życie i wywołania skutków prawnych w sferze powszechnie obowiązującej. Do czasu ogłoszenia wyrok TK nie uzyskuje przymiotu skuteczności normatywnej w porządku prawnym. Wymaga podkreślenia, że w orzecznictwie TK wyraźnie rozróżnia się dwa zdarzenia prawne, tj. publiczne ogłoszenie wyroku przez Trybunał (ogłoszenie sentencji po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego) oraz jego ogłoszenie w odpowiednim dzienniku urzędowym, stanowiące warunek wejścia w życie orzeczenia w rozumieniu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP.Należy mieć na uwadze, że TK jest tzw. ustawodawcą negatywnym, to jest może usuwać z systemu prawa normy uznane za niekonstytucyjne (zob. np. postanowienie TK z 24 września 2014 r., Ts 248/13, Ts 248/13, OTK-B 2015, nr 6, poz. 580). Wykładnia przepisów dotyczących ogłaszania orzeczeń Trybunału musi zatem uwzględniać zasady ogłaszania przepisów prawa. Skoro zasadą jest, że warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie (art. 88 ust. 1 Konstytucji RP), to należy przyjąć, że warunkiem koniecznym usunięcia z systemu prawa normy uznanej przez TK za niekonstytucyjną jest ogłoszenie orzeczenia TK w taki sam sposób, w jaki zostały ogłoszone przepisy zawierające niekonstytucyjną normę. W ten sposób zostaje zrealizowana konstytucyjna zasada, że obywatele czerpią wiedzę na temat obowiązującego prawa z dzienników urzędowych. Z tą zasadą jest skorelowana zasada powszechnej znajomości prawa.Konkludując, należy stwierdzić, że ogłoszenie sentencji wyroku na sali rozpraw TK nie może być utożsamiane z jego wejściem w życie. Rozróżnienie to ma charakter systemowy i wynika wprost z art. 190 ust. 2 i 3 Konstytucji RP. Ogłoszenie wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność określonego przepisu, następujące po przeprowadzeniu rozprawy w TK, wywołuje określone skutki w sferze stosowania prawa, polegające na uchyleniu domniemania konstytucyjności konkretnego przepisu, co otwiera możliwość odmowy jego zastosowania w sprawach będących w toku. Tak więc niewątpliwie dopiero ogłoszenie wyroku TK w dzienniku urzędowym nadaje mu moc powszechnie obowiązującą w znaczeniu formalnym i prowadzi do zmiany stanu obowiązywania norm w systemie prawa.Rację ma Kolegium, że dla zastosowania art. 145a k.p.a. konieczne jest wejście w życie orzeczenia TK w rozumieniu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP. Ustawodawca wyraźnie powiązał początek biegu terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w sytuacji opisanej w art. 145a § 1 k.p.a. z "wejściem w życie" orzeczenia TK, a więc nie sposób utożsamiać tego momentu z wcześniejszym publicznym ogłoszeniem sentencji wyroku. Skoro wyrok TK z 8 lipca 2025 r. nie został opublikowany w odpowiednim dzienniku urzędowym, a więc nie doszło do jego wejścia w życie w rozumieniu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, to tym samym nie rozpoczął biegu termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. W tej sytuacji nie można zatem przyjąć, że termin z art. 145a § 2 k.p.a. został zachowany, skoro nie zaistniało zdarzenie prawne inicjujące jego bieg. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że ani Kolegium ani Sąd nie są uprawnione do badania powodów, dla których orzeczenie TK z 8 lipca 2025 r. nie zostało ogłoszone w dzienniku urzędowym.Nadto należy pamiętać, że postępowanie wznowieniowe ma charakter nadzwyczajny. Nie jest ono kolejnym etapem zwykłej kontroli instancyjnej, lecz służy wzruszeniu ostatecznej decyzji administracyjnej, korzystającej z zasady trwałości. Przedmiotem postępowania wznowieniowego, w przeciwieństwie do postępowania głównego, jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości załatwienia sprawy w postępowaniu głównym, a nie merytoryczne rozstrzyganie sprawy administracyjnej. Tym samym w przypadku tego nadzwyczajnego trybu postępowania, podstawa wznowieniowa z art. 145a k.p.a. nie może być utożsamiana wyłącznie z uchyleniem domniemania konstytucyjności przepisu prawa.W rozpoznawanej sprawie Kolegium wydało decyzję, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. decyzję o odmowie uchylenia decyzji własnej z 18 marca 2021 r. z powodu stwierdzenia braku zaistnienia podstawy wznowienia z art. 145a § 1 k.p.a., zamiast postanowienia o odmowie wznowienia postępowania z art. 149 § 3 k.p.a. Uchybienie to, zdaniem Sądu, nie jest jednak na tyle istotne, by konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne przeprowadzenie postępowania przez Kolegium. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej nie stanowi rozstrzygnięcia co do istoty sprawy – jej wydanie jest konsekwencją ustalenia braku podstawy wznowieniowej. Decyzja ta ma zatem charakter decyzji procesowej. Wobec tego i decyzja z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., i postanowienie z art. 149 § 3 k.p.a. w efekcie wywołują te same skutki prawne, tj. brak możliwości uwzględnienia wniosku o wznowienie postępowania i pozostawienie w obrocie prawnym decyzji, która wydana została w postępowaniu zwykłym.Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.., orzekł jak w sentencji wyroku.