Postanowienie - III FZ 271/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 1 czerwca 2026
Teza
Oddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2026 r., sygn. akt III SA/Wa 2217/25 w przedmiocie wyłączenia sędziego w sprawie ze skargi M. I. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2025 r., nr 1401-IEW3.4261.13.2025.10 w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia: oddalić zażaleOddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2026 r., sygn. akt III SA/Wa 2217/25 w przedmiocie wyłączenia sędziego w sprawie ze skargi M. I. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2025 r., nr 1401-IEW3.4261.13.2025.10 w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia: oddalić zażale
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
prokurator
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
1 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jan Rudowski
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
1. Postanowieniem z 25 lutego 2026 r. III SA/Wa 2217/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek M. I. (dalej: "skarżący", "strona") o wyłączenie od orzekania sędziego WSA Jarosława Trelki i sędziego WSA Konrada Aromińskiego w sprawie ze skargi strony na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 14 sierpnia 2025 r. w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości podatkowych. Jako podstawę tego rozstrzygnięcia podano art. 22 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.").2. W uzasadnieniu wskazanego wcześniej postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący, wnioskiem złożonym na rozprawie 10 lutego 2026 r., zwrócił się do sądu o wyłączenie sędziego WSA Jarosława Trelki i sędziego WSA Konrada Aromińskiego od orzekania w sprawie. Uzasadniając wniosek o wyłączenie sędziów skarżący wskazał, że ww. sędziowie w przeszłości byli w składach sądu przy wydawaniu wyroków, z którymi skarżący zdecydowanie się nie zgadza. Zdaniem skarżącego świadczy to o braku bezstronności sędziów, a w tych wyrokach został "potraktowany osobiście". W ocenie skarżącego takie postępowanie narusza art. 45 Konstytucji RP i stanowi podstawę do wyłączenia sędziów.Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyłączenie wskazanych wcześniej sędziów od orzekania w niniejszej sprawie. Skarżący nie wykazał obiektywnych okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów (pełny tekst zaskarżonego orzeczenia oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).3. Pismem z 18 marca 2026 r. skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie kwestionowanego orzeczenia. W zażaleniu odwołano się do argumentacji skargi.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.4. Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134).Z treści wniosku złożonego przez stronę wynika, że podstawy do wyłączenia wskazanych sędziów od orzekania w sprawie upatruje on w zaistnieniu okoliczności, o której mowa w art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.Za przesłankę określoną w cytowanym przepisie skarżący uznaje fakt, że sędziowie, których dotyczył wniosek orzekali w innych jego sprawach, a w wyrokach tych został "potraktowany osobiście".4.1. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazywane przez skarżącego okoliczności nie stanowią żadnej z określonych w przywołanych wcześniej przepisach przesłanek wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie.Użycie w art. 19 p.p.s.a. pojęcia "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 82).Zatem, okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. W literaturze podkreśla się, że "bezstronność" sędziego polega na tym, że traktuje on strony postępowania równorzędnie, zatem jest ona związana z obiektywizmem w rozpatrywaniu danej sprawy. Obiektywizm ten może zostać naruszony w przypadku emocjonalnego zaangażowania w sprawę poprzez wrogość czy niechęć, której dany sędzia daje wyraźne dowody np. poprzez ironiczne wypowiedzi mogące świadczyć o tym, że zajął stanowisko w sprawie jeszcze przed jej rozpoznaniem (zob. A. Wiktorowska, w: Hauser, Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 186). Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie.Należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości (tak m.in. w orzeczeniach NSA z 2 października 2024 r., III OZ 362/24, z 17 czerwca 2024 r. III FZ 160/24, z 28 marca 2024 r. III FZ 22/24, z 1 września 2023 r. I FZ 207/23). Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem strony, sposobu orzekania przez sędziego mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego. Przesłanki wyłączenia sędziego nie może, bowiem stanowić okoliczność, że sędzia brał udział w rozpoznawaniu sprawy skarżącego wyrażając przy tym określone poglądy prawne.Wymaga zaznaczenia, że wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych, które z mocy regulacji konstytucyjnych (art. 184 Konstytucji RP) i ustawowych (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji, zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał określonej oceny prawnej w innej sprawie – nawet między tymi samymi stronami postępowania – byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co – w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w złożonym w niniejszej sprawie wniosku o wyłączenie sędziego – uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który ją podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (tak m.in. w postanowieniu NSA z 1 września 2023 r. I FZ 207/23 oraz z 25 maja 2023 r., III FZ 251/23). Stanowiłoby to wyraz poszukiwania składu sędziowskiego, który wyda wyrok po myśli skarżącego.Okoliczność orzekania wnioskowanego do wyłączenia sędziego w innych sprawach strony byłaby przesłanką jego wyłączenia jedynie w przypadkach określonych w art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (to jest w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator), art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. (to jest w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie) i art. 18 § 3 p.p.s.a. (to jest w przypadku rozpoznawania skargi o wznowienie postępowania sądowego, jeżeli sędzia ten brał udział w wydaniu orzeczenia objętego tą skargą o wznowienie).Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby w przypadku wnioskowanych do wyłączenia sędziów zachodziła którakolwiek z przesłanek określonych w przywołanych wcześniej przepisach.Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny nie znajdując podstaw do podważenia stanowiska sądu pierwszej instancji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.. oddalił zażalenie.