Postanowienie - I FZ 92/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 1 czerwca 2026
Teza
Oddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 kwietnia 2026 r., sygn. akt I SA/Po 707/25 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 31 lipca 2025 r., nr 3001-IOA-4105.11.2025 w przedmiocie odmOddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 kwietnia 2026 r., sygn. akt I SA/Po 707/25 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 31 lipca 2025 r., nr 3001-IOA-4105.11.2025 w przedmiocie odm
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
1 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Marek Kołaczek
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 10 kwietnia 2026 r., sygn. akt I SA/Po 707/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: Sąd pierwszej instancji) odmówił K.K. (dalej: Skarżąca) przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi Skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 31 lipca 2025 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym.W uzasadnieniu wskazał, że Skarżąca, jako należycie dbająca o własne interesy, posiadająca wiedzę prawniczą, powinna dochować należytej staranności przy składaniu skargi. Uznał, że Skarżąca ponosi winę w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i to ona ponosi negatywne konsekwencje niesprostania temu obowiązkowi. Wyjaśnił, że kierował korespondencję na adres podany w postępowaniu podatkowym, ponieważ Skarżąca przy w pierwszym piśmie – skardze nie wskazała adresu zamieszkania ani adresu do doręczeń. Nie udzieliła również upoważnienia żadnej osobie do odbioru korespondencji kierowanej do niej na dotychczasowy adres. Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wskazał, że podnoszone przez Skarżącą okoliczności nie mogły skutkować przywróceniem terminu, gdyż to Skarżąca winna należycie dbać o swoje interesy, zaś Skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów, które świadczyłyby na jej korzyść. Na marginesie wskazał, że nie podważa prawdziwości wyjaśnień Skarżącej, co do problemów zdrowotnych, jednakże, wystąpiły one w późniejszym okresie, tj. od 14 listopada 2025 r., zatem nie mają wpływu na rozpatrzenie przedmiotowego wniosku.Od powyższego postanowienia zażalenie wywiodła Skarżąca, zarzucając naruszenie:1) art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do usunięcia braków formalnych skargi, mimo że wykazała istnienie obiektywnych i niezależnych od niej przeszkód uniemożliwiających dokonanie czynności w terminie;2) art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., przez wadliwą ocenę przesłanki braku winy, dokonaną w sposób nadmiernie rygorystyczny, z pominięciem tego, że na etapie wniosku o przywrócenie terminu wymagane jest jedynie uprawdopodobnienie okoliczności, a nie ich pełne udowodnienie;3) art. 46 § 2 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 86 § 1 p.p.s.a., przez błędne uznanie, że samo niewskazanie w skardze adresu zamieszkania lub adresu do doręczeń przesądza o zawinieniu uchybienia terminowi, mimo że ocena braku winy powinna obejmować całokształt okoliczności konkretnej sprawy, w tym faktyczny brak możliwości zapoznania się z korespondencją;4) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 86 § 1 p.p.s.a., przez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału przedstawionego przez Skarżącą, w szczególności przez pominięcie znaczenia umowy najmu, dokumentacji lekarskiej oraz twierdzeń dotyczących odbioru przesyłek przez osoby trzecie nieuprawnione;5) art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez nadmiernie formalistyczne zastosowanie przepisów procesowych, skutkujące pozbawieniem Skarżącej prawa do sądowej kontroli decyzji podatkowej w sprawie dotyczącej odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku.W rezultacie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, przywrócenie terminu do usunięcie braków formalnych skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz rozpoznanie skargi merytorycznie, wobec jednoczesnego usunięcia braków formalnych skargi.Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.Brak winy w uchybieniu terminu jest podstawową przesłanką do jego przywrócenia. Skoro art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynnościw terminie.Z treści przepisu art. 46 § 2 pkt 1 lit. a) wynika, że pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie - oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby i adresów stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników. Zgodnie z art.70 § 1 strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, w tym adresu elektronicznego, lub siedziby.Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swym orzecznictwie wskazywał, że kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminudo dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. O braku winyw uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku(zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 66/24).Jak wynika z akt sprawy Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarządzeniem z 16 października 2025 r. wezwał Skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez podanie numeru PESEL oraz podanie wartości przedmiotu zaskarżenia. Z uwagi na to, że Skarżąca w skardze nie wskazała adresu zamieszkania to wezwanie zostało wysłane na adres wskazany przez nią w aktach administracyjnych, tj. [...]. Wezwanie zostało doręczone w dniu 23 października 2025 r. Wobec nieusunięcia braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 20 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Po 707/25 odrzucił skargę. Przesyłka z ww. postanowieniem została doręczona 2 grudnia 2025 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 23 grudnia 2025 r., sygn. akt I SA/Po 707/25 stwierdził, że ww. postanowienie jest prawomocne od dnia 10 grudnia 2025 r.Tymczasem Skarżąca dopiero w piśmie z 16 marca 2026 r. wniosła o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Wskazała, że Sąd pierwszej instancji doręczał korespondencje pod adres [...], który od 1 września 2025 r. nie był aktualny. W tym czasie nie zamieszkiwała pod ww. adresem, nie odbierała korespondencji, jak również nie miała wiedzy o kierowanych przez Sąd pierwszej instancji pismach. Nie miała wiedzy, kto odbierał wskazane przesyłki. Jednocześnie Skarżąca podkreśliła, że nie udzieliła żadnej osobie upoważnienia do odbioru kierowanej do niej korespondencji.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowią o braku winy w uchybieniu terminu. Fakt przebywania Skarżącej pod adresem innym niż uprzednio wskazywany nie uzasadniał bowiem uznania, że nie ponosi ona winy w uchybieniu terminowi. Skarżąca należycie dbając o swoje interesy powinna zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. a) oznaczyć miejsce zamieszkania lub adres do doręczeń w skardze kierowanej do Sądu pierwszej instancji. Skarżąca w toku postępowania sądowego także nie poinformowała Sądu pierwszej instancji, stosownie do art. 70 § 1 p.p.s.a., o zmianie adresu zamieszkania. Tym samym wskazany uprzednio adres należało uznać, jak słusznie poczynił to Sąd pierwszej instancji, za aktualny adres zamieszkania Skarżącej. Prawidłowości tej oceny tym bardziej nie podważa podniesione w uzasadnieniu zażalenia stanowisko Skarżącej. Okoliczności te nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznając,że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a..