Postanowienie - II OSK 1055/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 2 czerwca 2026
Teza
Odrzucono wnioski; Oddalono wnioski. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M. O. o wstrzymanie wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 447/24 i zaskarżonej decyzji oraz wniosku Z. O. o wstrzymanie wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 447/24,Odrzucono wnioski; Oddalono wnioski. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M. O. o wstrzymanie wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 447/24 i zaskarżonej decyzji oraz wniosku Z. O. o wstrzymanie wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 447/24,
Data orzeczenia
2 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Odrzucono wnioski; Oddalono wnioski
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 25 listopada 2025 r., II SA/Bk 447/24, oddalił skargę M. O. (dalej: skarżąca) na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z 16 maja 2024 r. nr WOP.7721.40.2024.TN utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku z 19 lutego 2024 r. nr NB.I.5160.49.2023.MK w przedmiocie nałożenia na skarżącą obowiązku sporządzenia i przedstawienia w terminie do 31 lipca 2024 r. czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego.W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca wniosła o wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji, wskazując, że Sąd I instancji oddalając skargę utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku z 19 lutego 2024 r. nr NB.I.5160.49.2023.MK, co w konsekwencji doprowadzi "do wstrzymania nakazu rozbiórki orzeczonego dnia 26 kwietnia 2025 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku decyzją znak: NB.I.5160.49.2023.MK". Zdaniem skarżącej kasacyjnej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków objętych nakazem rozbiórki dotyczy: 1. bezpośredniego zagrożenia powstania katastrof budowlanych w dwóch budynkach objętych nakazem rozbiórki polegających na: a) zawaleniu się stropu nad piętrem w wyniku rozbiórki dwóch przeciwległych ścian konstrukcyjnych; b) zawaleniu się pozostałych dwóch konstrukcyjnych ścian piętra; c) zawaleniu się klatki schodowej w części łączącej piętro z poddaszem; d) naruszeniu konstrukcji stropu nad parterem; e) naruszeniu konstrukcji ścian parteru; f) naruszeniu konstrukcji klatki schodowej w części łączącej parter z piętrem; g) naruszeniu konstrukcji stropu nad piwnicą; h) naruszeniu konstrukcji ścian piwnicy; i) naruszeniu konstrukcji klatki schodowej w części łączącej piwnicę z parterem; j) naruszeniu konstrukcji posadowienia; 2. z uwagi na zabudowę szeregową, zagrożenie powstania katastrofy budowlanej w dwóch budynkach sąsiednich w zakresie i skutkach trudnych do określenia z bezpośrednim zagrożeniem życia i zdrowia osób w nich przebywających. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że po wydaniu w dniu 16 maja 2024 r., przez Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji znak: WOP.7721.40.2024.1N, utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku z 19 lutego 2024 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, nie czekając na skarżone rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wydał decyzję nakazu rozbiórki wskazanych części dwóch budynków. W zakresie wysokości, obowiązek rozbiórki obejmuje konstrukcję dachu, w zakresie szerokości obiektów rozbiórka obejmuje część ściany zewnętrznej każdego budynku o długości 1,98 m, na parterze od strony drzwi wejściowych przy ul. [...]. Dodatkowo poza zakresem postępowania administracyjnego i postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym z nieznanych powodów Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku wskazuje konieczność rozbiórki ścian konstrukcyjnych zewnętrznych na piętrze każdego budynku, od strony ul. [...] i od strony podwórka, w części znajdującej się powyżej wybudowanej wysokości 169 cm. Wykonanie tego bezpodstawnego obowiązku polegającego na rozbiórce na całej długości dwóch przeciwległych ścian konstrukcyjnych, na których oparty jest strop doprowadzi do katastrofy budowlanej polegającej na zawaleniu się stropów nad piętrem, naruszeniem i możliwością zawalenia się ścian konstrukcyjnych piętra i klatki schodowej, a w konsekwencji naruszeniem całej konstrukcji realizowanych budynków a z uwagi na zabudowę szeregową również zagrożeniem naruszenia budynków sąsiednich, będących własnością osób trzecich. Na marginesie wskazano, że o istotnym odstąpieniu od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę nie decyduje wysokość wybranych zewnętrznych ścian, a decyduje art. 36a u.p.b., który w żaden sposób nie nawiązuje do wysokości ścian konstrukcyjnych wybranej kondygnacji. Jest to sytuacja, w której interpretacja obowiązującego przepisu w tym zakresie nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości i którego treść bez żadnych sporów może zostać ustalona, natomiast organ narusza go w sposób oczywisty nie dający się w żadnej mierze pogodzić z zasadą praworządności doprowadzając do "rażącego" naruszenia prawa i powstania szkody znacznej wartości.Pismem z 11 lutego 2026 r. Z. O. wniósł o wstrzymanie w całości wykonania: wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 25 listopada 2025 r., II SA/Bk 447/24, zaskarżonej decyzji oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku z 19 lutego 2024 r. nr NB.I.5160.49.2023.MK "nakazującej rozbiórkę wskazanych części dwóch budynków z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków". Uzasadnienie wniosku jest tożsame z uzasadnieniem wniosku skarżącej kasacyjnie.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Wnioski o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku podlegają odrzuceniu jako niedopuszczalne.Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przepis ten znajduje zastosowanie również na etapie wniesienia skargi kasacyjnej od zapadłego w sprawie wyroku przed Sądem I instancji.Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczy jednak wyłącznie wstrzymania wykonania aktów bądź czynności wydanych w postępowaniu administracyjnym i będącym przedmiotem kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego. Oznacza to, że nie może on stanowić podstawy wstrzymania wykonania wyroku, którego dotyczy skarga kasacyjna złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Brak jest również innych przepisów w p.p.s.a., jak również w ustawach szczególnych, które pozwalałyby na wstrzymanie wykonania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadku wniesienia od tego wyroku skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. postanowienie NSA z 11 kwietnia 2019 r., I OSK 774/19).Naczelny Sąd Administracyjny nie został zatem wyposażony w prawo wstrzymania wykonania orzeczenia (wyroku lub postanowienia) wojewódzkiego sądu administracyjnego, zaskarżonego skargą kasacyjną. Przepisy przewidują jedynie możliwość wstrzymania wykonania prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego w wypadku wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego (art. 284 p.p.s.a.) oraz wstrzymania wykonania orzeczenia sądowego w toku postępowania o przywrócenie uchybionego terminu (art. 89 p.p.s.a.). Znajdujące się w p.p.s.a. wyjątki – zawarte w art. 89 oraz art. 284 – nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Powyższe oznacza, że brak jest podstawy prawnej do wstrzymania wykonania wyroku, którego dotyczy skarga kasacyjna złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego.Wskutek wniesienia środka zaskarżenia, jakim jest skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zaskarżony wyrok pozostaje wyrokiem nieprawomocnym, a co za tym idzie nie wywołuje on skutków prawnych związanych z przedmiotem rozstrzygnięcia. Dopiero prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 p.p.s.a.).Skoro zatem ustawodawca nie przewidział możliwości skutecznego złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania nieprawomocnego wyroku, to przedmiotowe wnioski o wstrzymanie wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku uznać należało za niedopuszczalne. Nie ma bowiem prawnej możliwości rozważenia zasadności argumentów przedstawionych we wnioskach w kontekście przesłanek wstrzymania, ponieważ żądania te nie mają oparcia w przepisach prawa.Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1. sentencji.Natomiast wnioski o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku z 19 lutego 2024 r. nr NB.I.5160.49.2023.MK nie zasługują na uwzględnienie.Podkreślić należy, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Sąd rozpoznając wniosek nie dokonuje oceny zawartości skargi kasacyjnej, dlatego też wniosek powinien zawierać odrębne uzasadnienie.W niniejszej sprawie wnioski o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej przez organ I instancji nie zawierały w istocie żadnego uzasadnienia. Przypomnieć w tym miejscu należy, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z 16 maja 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku z 19 lutego 2024 r., którą nałożono na skarżącą obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego. Tymczasem zawarta we wnioskach argumentacja odnosi się do niebędącej przedmiotem niniejszego postępowania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku z 26 kwietnia 2025 r. znak: NB.I.5160.49.2023.MK, którą nakazano rozbiórkę wskazanych części dwóch budynków. Powyższe uniemożliwiło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie merytorycznej oceny ewentualnego zaistnienia przesłanek wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. Rolą sądu nie jest bowiem wyręczanie wnioskodawcy i poszukiwanie za niego okoliczności, które przemawiałyby za zasadnością zastosowania ochrony tymczasowej. Skoro skarżący wniosku nie uzasadnił, to nie może oczekiwać, że Sąd udzieli mu ochrony tymczasowej. W ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej wniesionego na etapie postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny nie bada prawidłowości wydania zaskarżonego wyroku w aspekcie jego zgodności z prawem w odniesieniu do zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej, lecz dokonuje oceny argumentów strony przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu w kontekście przesłanek wymienionych.Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2. sentencji.., orzekł jak w punkcie 2. sentencji.