Wyrok - I SA/Gd 323/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - z dnia 2 czerwca 2026
Teza
Uchylono decyzję II i I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Kotlarek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 lipca 2022 r., nr 2201-IOV-3.623.3.2022/02/09 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostateUchylono decyzję II i I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Kotlarek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 lipca 2022 r., nr 2201-IOV-3.623.3.2022/02/09 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostate
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
świadek
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
2 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Przewodniczący
Małgorzata Gorzeń
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję II i I instancji
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 28 czerwca 2021 r. G. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w G. wniosła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 grudnia 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do listopada 2014 r. Złożony wniosek skarżąca oparła na przesłance z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.), wskazując, że zaistniały nowe okoliczności oraz istnieją nowe dowody nieznane organowi w chwili wydania przedmiotowej decyzji, które mają istotne znaczenie dla niniejszej sprawy.Postanowieniem z dnia 1 września 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wznowił postępowanie podatkowe zakończone decyzją ostateczną z dnia 21 grudnia 2018 r.Decyzją z dnia 30 marca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 21 grudnia 2018 r., w związku z brakiem istnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.Organ stwierdził, że wskazane przez spółkę we wniosku dowody z zeznań świadków i opinii specjalisty ds. rolnictwa nie mogą uzyskać przymiotu nowości w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p., a w konsekwencji nie mogą stanowić wiążącej podstawy wznowieniowej. Bezspornie dowody te nie istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej. Natomiast ponowna ocena okoliczności faktycznych na potrzeby ustalenia faktycznej sprzedaży paragonowej [...] przez stronę w latach 2013-2014 nie jest dopuszczalna w postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest tryb wznowienia postępowania.Odnosząc się do powołanych przez spółkę wyroków wydanych w sprawach z powództwa członków G. przeciwko P. S.A. i P1 S.A. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że wyroki te nie mają bezpośredniego przełożenia na prawa i obowiązki spółki w postępowaniu podatkowym, jak również nie spełniają warunku koniecznego w przypadku postępowania wznowieniowego prowadzonego w oparciu o przepis art. 240 § 1 pkt 5 O.p., jakim jest, by nowy dowód istniał w dacie wydania decyzji ostatecznej.Powołaną na wstępie decyzją z dnia 29 lipca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia 30 marca 2020 r.Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że dokonana i przedstawiona w zaskarżonej decyzji ocena przedłożonych przez stronę dowodów i zgłoszonych okoliczności, pod kątem istnienia przesłanek wynikających z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., jest prawidłowa.Organ wskazał, że działania strony stanowią próbę kontynuowania postępowania w oparciu o dowody będące cały czas w posiadaniu podatnika oraz próbę polemiki z ustaleniami kwestionowanej decyzji. Zdaniem organu, sam fakt nieprzedstawienia kompletnej dokumentacji w toku postępowania instancyjnego, jeżeli dowody te mogły być powołane przez stronę, nie może być podstawą do wznowienia postępowania. Nie można uznać za zgodną z zasadą trwałości decyzji ostatecznej możliwości powoływania się przez stronę na okoliczności faktyczne, których wiedziała, ale na które nie wskazała w toku postępowania zakończonego decyzją ostateczną.W skardze na ww. decyzję skierowanej do Sądu spółka zarzuciła m.in. błędne uznanie, że w stanie faktycznym sprawy nie ziściła się przesłanka w postaci zaistnienia nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów nieznanych organowi w chwili wydania decyzji ostatecznej, określona w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Zdaniem skarżącej, zawnioskowane dowody i przedstawione okoliczności faktyczne świadczą o ziszczeniu się przesłanki, o której mowa w tym przepisie, i mogły wpłynąć na wydanie odmiennego rozstrzygnięcia, niż to zawarte w decyzji ostatecznej z dnia 21 grudnia 2018 r.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 18 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1125/22 oddalił skargę G. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w G., zwanej dalej "skarżącą", "spółką", na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 lipca 2022 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do listopada 2014 r.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że organ podatkowy przeanalizował wskazane przez skarżącą materiały w kontekście spełnienia przesłanek wznowienia postępowania i prawidłowo ocenił, że materiały te nie świadczą o wystąpieniu istotnych dla sprawy, nowych dowodów ani okoliczności w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p.Sąd ten wskazał, że we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 25 czerwca 2021 r. skarżąca nie wskazała okoliczności i dowodów, które łącznie: - zostałyby ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, - istniałyby w dniu wydania decyzji, a nie byłyby znane organowi, który wydał decyzję, - byłyby istotne dla sprawy, czyli mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie.Zdaniem tego Sądu postępowanie przeprowadzone w trybie art. 243 § 2 O.p. dowiodło, że powołane przez skarżącą dowody i okoliczności nie istniały w dniu wydania decyzji, zostały ujawnione i stanowiły podstawę ustaleń faktycznych w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, jak również mogły być powołane przez stronę w toku postępowania zwykłego, a w konsekwencji czyniłyby zadość przesłance określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Sąd zaznaczył, że Strona może się powoływać w postępowaniu wznowieniowym tylko na takie okoliczności faktyczne bądź dowody, co do których istnienia nie posiadała wiedzy w trakcie toczącego się postępowania zwykłego, nie mogła zatem żądać ich uwzględnienia w jego toku.Zdaniem WSA, dokładna analiza treści art. 240 § 1 pkt 5 O.p. jak i orzecznictwa pozwala na wyciągnięcie wniosku, że omawiany przepis wyklucza możliwość powoływania się przez stronę na okoliczności faktyczne, o których wiedziała, ale na które nie wskazała w toku postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Zaakceptowanie takiej możliwości niweczyłoby zasadę trwałości decyzji ostatecznych oraz czyniłoby tę regułę wręcz iluzoryczną.Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia i zaskarżyła je w całości, zarzucając mu, na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, tj. art. 240 § 1 pkt 5 O.p., poprzez:a) błędne uznanie, iż w stanie faktycznym sprawy nie ziściła się przesłanka w postaci zaistnienia nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów nieznanych organowi w chwili wydania decyzji ostatecznej, gdy tymczasem, w ocenie skarżącej, zawnioskowane dowody i przedstawione okoliczności faktyczne świadczą o ziszczeniu się przesłanki, o której mowa w tym przepisie, a które mogły wpłynąć na wydanie odmiennego rozstrzygnięcia niż to zawarte w decyzji ostatecznej z dnia 21 grudnia 2018 r.;b) błędne przyjęcie, iż podstawą wznowienia postępowania jest istnienie zarówno okoliczności, jak i dowodów, które łącznie zostałyby ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, istniałyby w dniu wydania decyzji, a nie znane byłyby organowi, który wydał decyzję oraz byłyby istotne dla sprawy, czyli mogłyby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, podczas gdy w treści przepisu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. celowo zastosowano spójnik "lub" a nie "i" ("nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody"), co wskazuje jednoznacznie na to, że wystąpienie co najmniej jednego z członów tej alternatywy stanowi samoistną i wystarczającą podstawę wznowienia postępowania, jeżeli równocześnie są spełnione pozostałe przesłanki z tego przepisu;c) błędne uznanie, iż skarżąca powoływała się na okoliczności faktyczne, o których wiedziała, ale na które nie wskazała w toku postępowania zakończonego decyzją ostateczną, podczas gdy skarżąca przedstawiła szereg dowodów, które nie istniały w dniu wydania zaskarżonej decyzji, z których wynikają nowe okoliczności faktyczne, nieznane wcześniej organowi, które mają istotne, a nawet kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.Ponadto, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w całości, podczas gdy Sąd pierwszej instancji winien był uchylić zaskarżoną decyzję w całości.Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto zażądała przeprowadzenia rozprawy.W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 29 stycznia 2026 r. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku i orzekł o kosztach.Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko skarżącej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dokonał błędnej wykładni art. 240 § 1 pkt 5 O.p., bezpodstawnie przyjmując, że przepis ten wyklucza możliwość powoływania się przez stronę na okoliczności faktyczne lub dowody, o których wiedziała, ale na które nie wskazała w toku postępowania zakończonego decyzją ostateczną.NSA przestawił, że stosownie do art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.NSA wskazał, że kwestia wykładni powyższego przepisu była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2025 r., sygn. akt II FPS 3/25, w której wyjaśniono występujące rozbieżności orzecznicze, uznając, że: "Na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną za przesłankę wznowienia postępowania na wniosek strony mogą być uznane nowe okoliczności lub nowe dowody, które były znane stronie w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, ale strona ich nie powołała".Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną w niniejszej sprawie podzielił stanowisko zajęte w wyżej omówionej uchwale i stwierdził, że dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wykładnia art. 240 § 1 pkt 5 O.p., zgodnie z którą przepis ten wyklucza możliwość powoływania się przez stronę na okoliczności faktyczne lub dowody, o których wiedziała, ale na które nie wskazała w toku postępowania zakończonego decyzją ostateczną, istotnie odbiega od tej dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2025 r., sygn. akt Ił FPS 3/25, i nie może zostać uznana za prawidłową.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ponownie rozpoznając sprawę zważył co następuje:Skarga jest zasadna.Sąd kierując się wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdza, że skoro w omawianej uchwale zwrócono uwagę, iż przepis jasno wskazuje, że nowe okoliczności lub nowe dowody mają doprowadzić do usunięcia stanu niewiedzy organu, a nie podatnika ("nieznane organowi"), to a contrario, te okoliczności lub dowody wcale nie muszą być nowe dla podatnika, aby wznowić postępowanie i ewentualnie uchylić decyzję pierwotną, jeśli zachodzi cecha istotności. Gdyby w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. rzeczywiście chodziło o nowość także dla podatnika, w omawianym przepisie ustawodawca wyraźnie by to zastrzegł wskazując, że aby podważyć decyzję pierwotną nowe fakty lub dowody muszą być nieznane organowi oraz podatnikowi, a nie jedynie organowi.Sąd rozpoznający sprawę niniejszą związany jest stanowiskiem NSA w sprawie I FSK 734/23, który swoje rozstrzygnięcie oparł na uchwale NSA z 13 października 2025 r., II FPS 3/25, z której wynika że "Na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną za przesłankę wznowienia postępowania na wniosek strony, mogą być uznane nowe okoliczności lub nowe dowody, które były znane stronie w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, ale strona ich nie powołała".W świetle tego co zostało wyżej wyjaśnione, w ocenie Sądu, przyjęta przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w skarżonej decyzji wykładnia przepisów o wznowieniu postępowania, stosownie do której fakt, że powoływane przez stronę okoliczności lub dowody były stronie znane w czasie prowadzenia przez organ postępowania zakończonego decyzją ostateczną i mogły być przez nią powołane w toku zwykłego postępowania, wyklucza zastosowanie w sprawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p., nie jest prawidłowa.Mając na uwadze powyższe, zasadny okazał się zarzut naruszenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku przepisu prawa procesowego przez błąd wykładni art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Powyżej stwierdzone naruszenie przepisów postępowania miało charakter istotny, tzn. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji w sprawie zaistniały podstawy do uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, o czym orzeczono w pkt I wyroku, na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a.W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ podatkowy zobowiązany jest do uwzględnienia oceny prawnej poczynionej przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu wyroku, tj. przeprowadzenia postępowania wznowionego z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni uwzględniającej, że fakt, iż powoływane przez stronę okoliczności lub dowody były stronie znane w czasie prowadzenia przez organ postępowania zakończonego decyzją ostateczną lecz nie były znane organowi, nie wyklucza wypełnienia dyspozycji normy, na którą składa się art 240 § 1 pkt 5 O.p.O kosztach postępowania sądowego (680 zł) Sąd orzekł - w punkcie II wyroku - na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a uwzględniając uiszczony wpis od skargi (200 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji (480 zł), ustalone według stawki z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 w sprawie w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964, ze zm.).-----------------------7 uwzględniając uiszczony wpis od skargi (200 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji (480 zł), ustalone według stawki z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 w sprawie w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964, ze zm.).-----------------------7