Wyrok - II SA/Po 206/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 2 czerwca 2026
Teza
Uchylono zaskarżone postanowienie. Dnia 2 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Daniel (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Asesor WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi L. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 listopada 2025 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądzaUchylono zaskarżone postanowienie. Dnia 2 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Daniel (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Asesor WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi L. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 listopada 2025 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
samorząd terytorialny
Role w sprawie
odwołujący
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
2 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący
Arkadiusz Skomra
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 5 maja 2025 r., znak: [...], Wójt Gminy [...] (dalej jako: "Wójt" lub "organ pierwszej instancji") ustalił na rzecz J. K. (dalej jako: "inwestor") warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie 15 budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z infrastrukturą techniczną, przewidzianej do realizacji na terenie działki nr ewid.[...] w miejscowości S., gm. [...].Pismem z dnia 4 czerwca 2025 r. (złożonym w biurze podawczym organu pierwszej instancji w dniu 6 czerwca 2025 r.) od wyżej wymienionej decyzji odwołanie wniósł L. G..Postanowieniem z dnia 21 listopada 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Kolegium" lub "organ odwoławczy") stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.W uzasadnieniu wyżej wymienionego rozstrzygnięcia Kolegium podało, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej jako: "K.p.a."), co wynika wprost z treści tego przepisu. Podkreślono przy tym, że zawiadomienie stron o decyzji Wójta miało miejsce dwutorowo, zarówno poprzez doręczenie decyzji, jak i poprzez obwieszczenie, zgodnie z art. 49 K.p.a. W przypadku zastosowania tego rozwiązania zawiadomienie lub doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni od daty publicznego ogłoszenia. Odwołanie zaś wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.Organ odwoławczy wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszcza się możliwość wniesienia odwołania przez osobę, która twierdzi, że jest stroną postępowania administracyjnego, a która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym i której organ nie doręczył i nie ogłosił decyzji, a po jej wydaniu dowiedziała się z innych źródeł, przy czym odwołanie takie może być wniesione w terminie liczonym od dnia doręczenia decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu. A zatem odnośnie obliczania terminu do wniesienia odwołania przez taką osobę, w przypadku wielości stron postępowania, powszechnie przyjmuje się, że osoba, której nie doręczono decyzji, może wnieść odwołanie dopóki nie upłynął termin do jego wniesienia dla ostatniej z osób, którym organ doręczył decyzję. Ze zwrotek znajdujących się w aktach sprawy wynika, że upływ terminu do wniesienia odwołania dla ostatniej z osób, której doręczono decyzję upływał dnia 4 czerwca 2025 r.Dalej Kolegium stwierdziło, że obowiązkiem organu odwoławczego jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy odwołanie zostało wniesione z zachowaniem terminu. Jeśli zachowano termin, to dalej organ bada czy odwołanie jest dopuszczalne z przyczyn o charakterze przedmiotowym i podmiotowym. Badanie więc interesu prawnego odwołującego nie było więc w tym wypadku konieczne.Konkludując organ odwoławczy wskazał, że odwołanie złożone bezpośrednio w siedzibie organu, co Kolegium potwierdziło w toku postępowania odwoławczego, zwracając się do Wójta o dodatkowe wyjaśnienia w tym zakresie, w dniu -6 czerwca 2025 r. złożone zostało z uchybieniem 14-dniowego terminu. Pismo L. G. z dnia 04 czerwca 2025 r. nie zawierało zaś wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co musiało skutkować wydaniem postanowienia o wskazanej treści.Pismem z dnia 4 lutego 2026 r. L. G., reprezentowany przez radcę prawnego (dalej jako: "skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wyżej opisane postanowienie Kolegium zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:1) naruszenie art. 129 § 1-2 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że termin do wniesienia odwołania dla ostatniej z osób upływał w dniu 4 czerwca 2025 r., podczas gdy jednej z osób uznanych za stronę (K. I.) nie doręczono skutecznie decyzji podlegającej zaskarżeniu i termin na wniesienie odwołania nie upłynął;2) naruszenie art. 129 § 1-2 w związku z art. 43 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że doszło do skutecznego doręczenia korespondencji dorosłemu domownikowi w toku postępowania administracyjnego, skoro wskazany w aktach administracyjnych sprawy adres nie jest adresem zamieszkania strony (K. I.).Skarżący wniósł ponadto o zobowiązanie Wójta do przesłania dokumentów potwierdzających zamieszkanie K. I. pod adresem [...], osobisty odbiór przez nią wysyłanej korespondencji, zaświadczenie o zameldowaniu oraz deklarację dotyczącą wywozu odpadów, na okoliczność ustalenia, czy jej miejscem zamieszkania jest nieruchomość pod wymienionym adresem. W skardze zawarto także wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia 05 maja 2025 r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podkreślił, że organ pierwszej instancji konsekwentnie i bezzasadnie odmawiał mu przymiotu strony.W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując przy tym stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Przeprowadzona w wyżej wskazany sposób kontrola zaskarżonego postanowienia doprowadziła Sąd do przekonania, że skarga jest zasadna, jednak z przyczyn innych niż w niej wskazane.Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, który stanowi, iż organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, że niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminowi do wniesienia odwołania stanowią dwie różne sytuacje procesowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 898/97, publ. CBOSA). Wyróżnienie przez ustawodawcę w art. 134 przesłanki terminu wniesienia odwołania po przesłance dopuszczalności odwołania oznacza, że organ odwoławczy w pierwszej kolejności powinien rozstrzygnąć kwestię dopuszczalności odwołania. Natomiast dopiero w sytuacji stwierdzenia dopuszczalności odwołania organ powinien dokonać oceny zachowania terminu do jego wniesienia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 550/13, publ. CBOSA).Z akt sprawy wynika, że skarżący nie został uznany przez organ pierwszej instancji za stronę toczącego się postępowania, wskazując że kwestia ta będzie przedmiotem rozważań w postępowaniu odwoławczym. W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że pojęcie strony postępowania w przedmiocie warunków zabudowy nie zostało odrębnie zdefiniowane w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tak, jak ma to miejsce na potrzeby postępowania o wydania pozwolenia na budowę w Prawie budowlanym. Dlatego przy określeniu kręgu stron tego postępowania należy uwzględnić ogólną definicję wynikającą z art. 28 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest przy tym stanowisko, że stosując tę definicję do specyfiki postępowań w przedmiocie warunków zabudowy, należy uznać, że stronami tego postępowania obok inwestora są właściciele i użytkownicy nieruchomości, którzy mają interes prawny aby uczestniczyć w takim postępowaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2007 r., sygn. akt II OSK 1016/, publ CBOSA). Za stronę postępowania mogą być więc uznani właściciele (użytkownicy wieczyści) działek sąsiadujących bezpośrednio z terenem inwestycji, a także i dalej położonych nieruchomości – a to z uwagi na położenie tych działek w obszarze oddziaływania inwestycji. O tym, czy danej osobie przysługuje status strony postępowania administracyjnego w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji przewidzianej na działce sąsiadującej, nie decyduje automatycznie sama bliskość danej działki od działki inwestora. W każdym przypadku należy przeprowadzić analizę, czy dana osoba ma interes prawny, aby uczestniczyć w takim postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2023 r. sygn. akt II OSK 1453/20).Sąd zauważa, że Kolegium nie poczyniło w tym przedmiocie rozważań i nie wykazało w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący posiada przymiot strony. Dopiero zaś tego rodzaju twierdzenie mogłoby skutkować wydaniem postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.Sąd nie podziela przy tym stanowiska, jakoby w pierwszej kolejności organ odwoławczy był zobowiązany do badania terminu wniesienia odwołania. Kwestia dopuszczalności odwołania wymaga od organu ustaleń o charakterze podmiotowym i przedmiotowym (por. A. Golęba [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 134, uwaga 3). W realiach niniejszej sprawy organ odwoławczy nie dokonało ustaleń w tym zakresie, przechodząc od razu do kwestii badania zachowania terminu.Mając zatem na uwadze, że Kolegium w niniejszej sprawie nie poczyniło rozważań w zakresie posiadania przez skarżącego przymiotu strony, a wydało postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, uznać trzeba że naruszyło tym przepisy postępowania tj. art. 134 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż stwierdzenie uchybienia terminu uznać należy w takim wypadku za przedwczesne. To zaś skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku.Z wymienionych wyżej powodów za niezasadne Sąd uznał odnoszenie się do zarzutów przedstawionych w skardze.O kosztach Sąd orzekł w pkt II sentencji, w oparciu o art. 205 § P.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 597 zł, na którą składają się: 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi, 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w stawce podstawowej i 17 zł tytułem opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa.Orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a..