Wyrok - II SA/Ol 318/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie - z dnia 2 czerwca 2026
Teza
Uchylono zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie nielegalnego i niezgodnego z prawem użytkowania działki I. uchyla zaskarżone postanowienie; II.Uchylono zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie nielegalnego i niezgodnego z prawem użytkowania działki I. uchyla zaskarżone postanowienie; II.
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
uczestnik
Data orzeczenia
2 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Przewodniczący
Bogusław Jażdżyk
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 14 października 2025 r. Wójt Gminy G. odmówił wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie nielegalnego i niezgodnego z prawem użytkowania, wraz z przywróceniem zagospodarowania terenu do zgodności z decyzją o warunkach zabudowy, działki nr A, obr. [...], gm. G. oraz przyległej do niej działki wodnej o nr B, obr. [...] gm. G. Postanowienie zawierało prawidłowe pouczenie o terminie do wniesienia zażalenia.Postanowienie to zostało doręczone M.S. (dalej: "skarżąca") w dniu 21 października 2025 r.Skarżąca w dniu 4 lutego 2026 r. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.Postanowieniem z dnia 23 marca 2026 r., nr SKO.73.132.2026 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "Kolegium") stwierdziło, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wskazano, że zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie albo jego ustnego ogłoszenia. W niniejszej sprawie zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało wniesione przez skarżącą po upływie 7-dniowego terminu w związku z tym nie zostało merytorycznie rozpatrzone. Jednocześnie wyjaśniono, że wniosek o przywrócenie terminu zostanie rozpoznany odrębnym aktem administracyjnym.Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jego uchylenia i zobowiązania organu do rozpatrzenia w pierwszej kolejności wniosku o przywrócenie terminu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:- art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) - dalej: "k.p.a.", poprzez nierozpoznanie wniosku o przywrócenienie terminu przed wydaniem postanowienia o uchybieniu terminu;- art. 134 k.p.a. poprzez jego przedwczesne zastosowanie;- art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów państwa;- prawa strony do skutecznego wniesienia środka zaskarżenia.W uzasadnieniu podniesiono, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu stanowi warunek oceny skuteczności wniesienia środka zaskarżenia. Do czasu jego rozstrzygnięcia nie można w sposób definitywny przyjąć, że uchybienie terminu ma charakter ostateczny. Zdaniem skarżącej, organ pominął tę kolejność i zastosowałart. 134 k.p.a. przedwcześnie.W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu(art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.").Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Termin wniesienia zażalenia reguluje art. 141 § 2 k.p.a., stanowiąc, że zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Natomiast według art. 134 k.p.a., który stanowił podstawę prawną zaskarżonego postanowienia w związku z treścią art. 144 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.Podkreślić należy, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia powinno być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy w zakresie przekroczenia 7-dniowego terminu wskazanego w art. 141 § 2 k.p.a., jak również wyjaśnieniem, czy strona występowała z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei w myśl art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.Postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia powinien zatem wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu (jeśli taki został złożony), który, co wynika wprost z art. 58 § 1 k.p.a., podlega obowiązkowi załatwienia w pierwszej kolejności.W doktrynie wskazuje się, że w przypadku wydania postanowienia o przywróceniu terminu wyłączona jest dopuszczalność wydania postanowienia o uchybieniu terminu, a zatem przed rozpatrzeniem wniosku strony o przywrócenie terminu wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu jest niezgodne z prawem(por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, s. 709; A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2016, art. 134; Z. Kmieciak, Odwołania w postępowaniu administracyjnym, Oficyna 2011, LEX nr 124769, G. Łaszczyca [w:] G. Łaszczyca, C. Marzysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269; komentarz do art. 134, LEX nr 85072). Podobne stanowisko wyrażane jest też w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z 10 września 2021 r., II GSK 744/21; wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2026 r., III OSK 2967/24, CBOSA).Jak wynika z akt sprawy, postanowienie Wójta zostało doręczone skarżącej w dniu 21 października 2025 r. Termin do wniesienia zażalenia upłynął zatem w dniu28 października 2025 r. W dniu 4 lutego 2026 r. skarżąca wniosła zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Następnie zaskarżonym postanowieniem Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Należy zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium przedstawiło ustalenia odnoszące się do uchybienia przez skarżącą terminu do złożenia zażalenia i jednocześnie poinformowało, że wniosek o przywrócenie terminu zostanie rozpoznany odrębnym aktem administracyjnym.W ocenie Sądu, wydanie przez Kolegium postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia bez wcześniejszego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 8 orazart. 134 k.p.a. Wprowadzający zasadę prawdy obiektywnej art. 7 k.p.a. zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jego rozwinięcie stanowi art. 77 § 1 k.p.a. formułujący obowiązek organu zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z kolei według art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zatem organ administracji publicznej obowiązany jest do przeprowadzenia wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w rozstrzygnięciu powinien uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.W niniejszej sprawie przedwczesne było wydanie przez Kolegium postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Jak bowiem wskazano powyżej, stwierdzenie przez organ uchybienia terminu do wniesienia zażalenianie może nastąpić przed rozstrzygnięciem w przedmiocie wniosku strony o przywrócenie tego terminu.Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.Skarga rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119pkt 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.Skarga rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119pkt 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.