Postanowienie - II OZ 559/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 2 czerwca 2026
Teza
Oddalono zażalenie. Dnia 2 czerwca 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Gl 1628/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 3 listopada 2025 r. nr SOVI.6152.221.2.2023 w przedmiocie cofniOddalono zażalenie. Dnia 2 czerwca 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Gl 1628/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 3 listopada 2025 r. nr SOVI.6152.221.2.2023 w przedmiocie cofni
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
nieustalone
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
2 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Paweł Miładowski
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 marca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", oddalił wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji o cofnięciu zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP.Sąd I instancji wskazał, że przesłanką niezbędną do udzielenia ochrony tymczasowej w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. jest możliwość wykonania aktu, którego dotyczy wniosek. W ocenie Sąd, taka przesłanka nie wynika z zaskarżonej decyzji o cofnięciu zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP. Tego rodzaju decyzja nie zawiera obowiązku, który podlegałby przymusowemu wykonaniu, a w związku z tym nie jest możliwe wstrzymanie wykonania takiej decyzji. Sąd wyjaśnił skarżącej, że mocą zaskarżonej decyzji uchylono jej prawo do pobytu stałego na terytorium RP. W samym pouczeniu zawartym w zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że pobyt skarżącej do czasu upływu terminu określonego w art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079) jest legalny. Z przywołanego przepisu wynika przy tym, że w razie niewykonania obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (który to obowiązek wynika wprost z ww. przepisu, a nie z rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji), znajdą zastosowanie dalsze przepisy ustawy o cudzoziemcach, w szczególności stanowiące podstawę do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Dopiero decyzja o zobowiązaniu do powrotu podlegać może przymusowemu wykonaniu, zgodnie z art. 329 ustawy o cudzoziemcach. To właśnie w wydaniu tej decyzji w przyszłości należy ewentualnie upatrywać zagrożeń, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 3 września 2025 r., II OZ 1254/25). Decyzja zaskarżona w przedmiotowej sprawie nie jest aktem stanowiącym tytuł do przeprowadzenia przymusowej egzekucji, nie nakłada na skarżącą obowiązków, a organy administracji publicznej nie mają możliwości użycia przymusu państwowego do doprowadzenia do stanu zgodnego z treścią zaskarżonej decyzji. Konsekwencją wydania tej decyzji jest jedynie to, że skarżącej cofnięto prawo do pobytu stałego. Skarżąca mogłaby ewentualnie ubiegać się o ochronę tymczasową w postępowaniu dotyczącym zobowiązania do powrotu. Zaskarżona decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia w postaci orzeczenia o wydaleniu skarżącej z terytorium RP, a zatem bezpośrednim jej skutkiem nie jest wydalenie cudzoziemca.W związku z takim stanem rzeczy nie dochodzi do ziszczenia podnoszonej we wniosku potrzeby udzielenia ochrony tymczasowej, motywowanej koniecznością opuszczenia terytorium RP. Skutek taki nie jest bowiem bezpośrednio związany z wykonaniem zaskarżonej decyzji.Zażalenie na postanowienie złożyła skarżąca, zarzucając błędną wykładnię art. 61 § 3 p.p.s.a. polegającą na przyjęciu, że decyzja o cofnięciu zezwolenia na pobyt stały nie podlega wykonaniu, a tym samym nie może być objęta wstrzymaniem wykonania; a także pominięcie rzeczywistych skutków decyzji, ponieważ Sąd błędnie uznał, że decyzja nie wywołuje skutków wymagających ochrony tymczasowej, podczas gdy jej konsekwencją jest utrata prawa pobytu, utrata legalności pobytu, realne ryzyko wszczęcia procedury zobowiązania do powrotu, destabilizacja życia rodzinnego i bytowego. Ponadto zarzucono naruszenie art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez całkowite pominięcie wpływu decyzji na życie rodzinne i prywatne skarżącej.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Zażalenie nie podlega uwzględnieniu.Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.Wyżej wymieniony przepis, choć przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na wniosek strony, to uzależnia skorzystanie z takiego środka prawnego w sytuacji, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została zatem ograniczona od wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06).W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że argumenty podniesione we wniosku nie dowodzą wystąpienia związku pomiędzy decyzją o cofnięciu zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania tej decyzji. We wniosku, jak i zażaleniu strona skarżąca wskazywała jakoby ww. decyzja skutkowała opuszczeniem przez cudzoziemca terytorium Polski, a tym samym destabilizacją życia rodzinnego (prywatnego) i bytowego skarżącej. Jednak wykonanie tej decyzji nie skutkuje w sposób bezpośredni wyjazdem cudzoziemca, a tym samym nie można twierdzić, że bezpośrednio na negatywny wpływ na życie rodzinne (prywatne) i bytowe skarżącej, ale w zakresie o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W odniesieniu do argumentacji zażalenia, a także stanowiska Sądu I instancji należy zauważyć, że cudzoziemiec, któremu cofnięto zezwolenie na pobyt stały, jest zobowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja w tym przedmiocie stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona (art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach). Podkreślić jednakże należy, że opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez cudzoziemca ma charakter dobrowolny, na co trafnie wskazał Sąd I instancji. Jeżeli tego nie uczyni w określonym terminie, co do zasady, zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, w ramach którego może zostać wydana decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach). Dopiero decyzja o zobowiązaniu do powrotu będzie podlegała przymusowemu wykonaniu, w warunkach określonych w art. 329 ustawy o cudzoziemcach. Zaskarżona decyzja o cofnięciu zezwolenia na pobyt stały nie zawiera rozstrzygnięcia w postaci orzeczenia o wydaleniu skarżącej z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem bezpośrednim jej skutkiem nie jest wydalenie cudzoziemca. W związku z takim stanem rzeczy w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi potrzeba udzielenia ochrony tymczasowej. Skutek, na jaki powołuje się skarżąca, nie jest bezpośrednio związany z wykonaniem zaskarżonej decyzji, lecz decyzji w przedmiocie zobowiązania do powrotu. Dlatego też nie można na aktualnym etapie postępowania skutecznie argumentować, że postanowienie Sądu I instancji o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji narusza czy to art. 61 § 3 p.p.s.a., czy – art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., zmienionej protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61 poz. 284 ze zm.), jak i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który akurat stanowi podstawę do wprowadzania ograniczeń konstytucyjnych wolności i praw. Nadto zauważyć należy, że wstrzymanie wykonania decyzji dotyczy tylko takich aktów, które nadają się do wykonania. Wydanie zaskarżonej decyzji nie wiąże się dla strony z obowiązkiem działania, zaniechania, czy też nakazem znoszenia zachowania innych podmiotów.W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że decyzja o cofnięciu zezwolenia na pobyt stały nie wywołuje żadnych skutków materialnych, nie nakłada na jego adresata obowiązków, a organy administracji publicznej nie mają możliwości użycia przymusu państwowego do doprowadzenia do stanu zgodnego z treścią zaskarżonej decyzji. Skutkiem takiej decyzji nie jest nakaz opuszczenia kraju (jak ma to miejsce w decyzji o zobowiązaniu do powrotu). A zatem zaskarżona decyzja nie wywołuje bezpośrednio skutku wydalenia i to od wyboru skarżącej zależy, czy pozostanie na terytorium Polski, czy też opuści to terytorium dobrowolnie. Nadto warto wskazać, że decyzja o zobowiązaniu do powrotu podlega osobnemu trybowi odwoławczemu, a w dalszym etapie możliwe jest poddanie jej kontroli sądowej, wobec czego w toku postępowania sądowego można skorzystać z prawa wnioskowania o udzielenie ochrony tymczasowej. Ponadto, zgodnie z art. 331 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w przypadku, gdy cudzoziemiec złoży skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję o zobowiązaniu do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, termin dobrowolnego powrotu lub termin przymusowego wykonania tej decyzji z mocy prawa przedłuża się do dnia wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w sprawie tego wniosku.Dodatkowo wskazać należy, że jeżeli zezwolenie na pobyt stały cofnięte zostało cudzoziemcowi, gdyż wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, jak w niniejszej sprawie, przyjmuje się, że kolizja interesu indywidualnego z interesem Rzeczypospolitej Polskiej nie może przesądzać o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku jednostki (por. postanowienia NSA: z 1 marca 2011 r., I OSK 289/11; z 23 października 2013 r., II OZ 1107/14). Skoro zaskarżona decyzja w istocie została wydana w celu ochrony bezpieczeństwa państwa, to jej wstrzymanie naruszałoby interes państwowy. Dlatego ważne jest zastosowanie wywodzonej z Konstytucji RP zasady proporcjonalności (wyważania różnych grup interesów) – jednej też z podstawowych zasad prawa europejskiego. Przy uwzględnieniu tej zasady kwestia pierwszeństwa interesu indywidualnego (w niniejszej sprawie ochrona rodziny i dóbr materialnych) nie jest już taka oczywista w świetle konieczności zabezpieczenia ochrony podstawowych interesów państwa, jak bezpieczeństwo i porządek publiczny. Istotna jest bowiem ochrona ww. wartości w znaczeniu szerszym, bo dotycząca też wszystkich obywateli państwa (por. postanowienia NSA z 17 lutego 2026 r., II OZ 87/26; z 23 października 2014 r., II OZ 1107/14) .Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.