Wyrok - I OSK 1290/23 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 2 czerwca 2026
Teza
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Krzysztof Sobieralski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy asystent sędziego Dawid Nowotka po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2/22 w sprawie ze skargi B.K. na decyzję MinUchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Krzysztof Sobieralski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy asystent sędziego Dawid Nowotka po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2/22 w sprawie ze skargi B.K. na decyzję Min
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
rozprawa
Tematy
spadek
Role w sprawie
Skarb Państwa
cedent
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
2 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Anna Wesołowska
Podstawa prawna
art. 156
kpa
art. 28
kpa
art. 107
kpa
art. 105
kpa
art. 157
kpa
art. 1
kpa
art. 174
ppsa
art. 125
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zwany dalej "Sądem I instancji", wyrokiem z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2/22, po rozpoznaniu skargi B.K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, zwanego dalej "Ministrem", z dnia 29 listopada 2021 r., nr DAP-WN-727-44/2021/WWP, w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 czerwca 2021 r., nr DAP-WPK-727-1-343/2022/ICh, a także zasądził od Ministra na rzecz B.K. kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych sprawy ustalono, że tytuł prawny do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] obecnie oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], obręb ewidencyjny [...], nr działki [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], opisanej w karcie inwentarzowej nr [...], uregulowany był jawnym wpisem na imię J. z L. H. i B.H., w równych częściach niepodzielnie na mocy aktu kupna z dnia 25 czerwca 1938 r. Do Wydziału Hipotecznego w dniu 13 listopada 1948 r. wpłynął wniosek o przeniesienie prawa własności niniejszej nieruchomości z wymienionych J. z L. H. i B.H. na imię M. z H. L. - w połowie, W.K. w 2/16 częściach, J.L. w 2/16 częściach, J. z Z. P. w 1/16 części, H. z Z. B. w 1/16, B.Z. w 1/16 części i F.Z. w 1/16 części z tytułu spadkobrania. Na mocy aktu sprzedaży z dnia 31 maja 1950 r. Rep. [...] M.L., J.L., W.K., J.P., F.Z., H.B. i B.Z. sprzedali F.B. oraz M.R. w równych między nimi częściach niepodzielnie własność domu mieszkalnego frontowego i oficyny oraz wszelkie prawa do parceli gruntu położonego przy ul. [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), zwanego dalej "dekretem warszawskim". M.L. złożyła w dniu 8 października 1949 r. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do terenu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...]. Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 10 lipca 1967 r., nr GT.III.II- 6/G/95/67 odmówiono przyznania prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości warszawskiej i jednocześnie stwierdzono, że wszystkie budynki - fragmenty znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 31 lipca 2013 r., nr KOC/1007/Go/12, stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 10 lipca 1967 r. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 10 lipca 1967 r. rodzi po stronie Prezydenta m.st. Warszawy obowiązek rozpatrzenia wniosku dekretowego z dnia 8 października 1949 r.W dniu 29 listopada 1991 r. Wojewoda Warszawski decyzją nr 14784, zwanej dalej "decyzją komunalizacyjną", na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), zwanej dalej "ustawą komunalizacyjną", stwierdził nabycie przez Dzielnicę Gminę [...] z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności opisanej wyżej nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...].Pismem z dnia 26 lutego 2020 r. B.K. oraz R.M. wystąpili do Ministra z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z dnia 29 listopada 1991 r. w części dotyczącej budynku. Wnioskodawcy interes prawny we wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywodzili z faktu nabycia roszczeń dekretowych od spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości na podstawie umów zawartych w 2016 r. Minister decyzją z dnia 15 czerwca 2021 r. zakwestionował posiadanie przez wnioskodawców interesu prawnego we wszczęciu tego nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z przyczyn o charakterze podmiotowym. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra z dnia 29 listopada 2021 r., wydaną na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.Sąd I instancji opisanym na wstępie wyrokiem, uwzględniając skargę B.K., uchylił obie decyzje Ministra. W uzasadnieniu wskazano, że wbrew twierdzeniom organu, bez znaczenia dla ustalenia interesu prawnego skarżących jest wynik postępowania z wniosku złożonego na podstawie art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. W myśl bowiem art. 8 dekretu warszawskiego przejście na własność gminy budynku położonego na spornym gruncie następuje dopiero po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia odmawiającego uwzględnienia tego wniosku. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie istotny z prawnego punktu widzenia jest stan prawny nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., a w tym dniu właścicielem budynku, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia 10 lipca 1967 r. byli następcy prawni dotychczasowych współwłaścicieli gruntu, którzy są poprzednikami prawnymi skarżących. Skoro zatem skarżący posiadają interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, należało uchylić zaskarżoną decyzję jak również decyzję poprzedzającą, która dotknięta jest taki samymi wadami. Sąd I instancji podkreślił, że B.K. i R.M. na podstawie szeregu umów kupna nabyli od następców prawnych dotychczasowych współwłaścicieli prawa i roszczenia przysługujące jej do przedmiotowej nieruchomości, a wynikające z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. oraz prawo współwłasności budynków posadowionych na przedmiotowej nieruchomości położonej przy ul. [...]. Sąd I instancji nie podzielił poglądu wyrażonego w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2022 r., w których zakwestionowano legitymację nabywców roszczeń dekretowych (ich status strony) w postępowaniach o ustanowienie, na podstawie art. 7 dekretu warszawskiego, prawa użytkowania wieczystego ( sygn. akt m.in. I OSK 2034/20).Od wyroku Sądu I instancji skargę kasacyjną złożył Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości, podniesiono obie podstawy kasacyjne przewidziane w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej "P.p.s.a.".Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:1. art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." w związku z art. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach państwowych (Dz. U. Nr 32, poz.191), nadal zwanej "ustawą komunalizacyjną", przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżący wykazał się interesem prawnym, a w konsekwencji jest legitymowany do skutecznego wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego nr 14784 z dnia 29 listopada 1991 r., znak: G.2.4.8224/337/91, stwierdzającej nabycie przez Dzielnicę Gminę [...], z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów, w jednostce ewidencyjnej [...], obręb ewidencyjny [...], nr działki [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] (obecnie KW nr: [...]), opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym, pomimo, że nie wykazał się przepisem prawa materialnego skutkującym uznaniem, że przysługuje mu przymiot strony w tym postępowaniu;2. art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności czasowej i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279), nadal zwanego "dekretem warszawskim", w związku z art. 156 § 2 K.p.a. i art. 28 K.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że na nabywcę roszczeń (w drodze umowy cywilnoprawnej) przechodzą wszystkie prawa przewidziane w art. 7 ust. 1 dekretu, pomimo, że przepis ten ogranicza krąg tych podmiotów jedynie do byłych właścicieli nieruchomości warszawskiej i ich spadkobierców, nie obejmuje natomiast tych następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości warszawskiej, którzy tytuł prawny wywodzą z czynności cywilnoprawnej, a w konsekwencji błędne uznanie, że skarżący wykazał interes prawny do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej decyzji Wojewody Warszawskiego nr 14784 z dnia 29 listopada 1991 r., znak: G.2.4.8224/337/91;3. art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2022 r. poz. 1728 ze zm.), zwanej dalej "u.k.w.h.", poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że organ administracji publicznej orzekający w niniejszej sprawie był uprawniony do oceny prawidłowości wpisu w księdze wieczystej i wzruszenia domniemania wynikającego z rękojmi publicznej wiary ksiąg wieczystych w zakresie księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości.Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 K.p.a. oraz w związku z art. 28 K.p.a. i art. 157 § 2 K.p.a., poprzez błędne ustalenie zaistnienia innego naruszenia przepisów postępowania, podczas gdy organ nadzoru po zgromadzeniu całości materiału dowodowego prawidłowo dokonał oceny ustalonego stanu faktycznego oraz jego subsumpcji i prawidłowo zastosował art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 28 K.p.a. i art. 157 § 2 K.p.a., a także z art, 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.;2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku 80 K.p.a., polegające na uwzględnieniu skargi, chociaż postępowanie nie było dotknięte żadną z wad w nich wymienionych, ponieważ Minister orzekając w niniejszej sprawie orzekł zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym.Skarżący kasacyjnie Minister w oparciu o powołane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i oddalenie skargi skarżącego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznaniaW skardze kasacyjnej sformułowano również wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie Ministra kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.W sprawie nie złożono odpowiedzi na skargę kasacyjną.W piśmie procesowym z dnia 20 kwietnia 2023 r. (data wpływu do NSA 24 kwietnia 2023 r.) pełnomocnik B.K. wniósł o odrzucenie skargi kasacyjnej z uwagi na brak legitymacji czynnej Ministra do jej złożenia oraz ewentualnie o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 6 lutego 2023 r., nr IV.7004.5.2023.MC, w przedmiocie zagadnienia prawnego dotyczącego statusu nabywców roszczeń wynikających z art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, po którym to strona zajmie stanowisko procesowe w sprawie oraz o przeprowadzenie rozprawy i zasądzenie od skarżącego kasacyjnie Ministra na rzecz strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowe według norm przepisanych.Postanowieniem z dnia 13 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1290/23, Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego w sprawie I OPS 1/23. W dniu 10 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów podjął uchwałę w sprawie o sygn. akt I OPS 1/23. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy był związany granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).Jakkolwiek w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach przewidzianych w art. 174 P.p.s.a., to zarzuty zostały rozpoznane łącznie, gdyż ich treść wskazuje, że przedmiotem sporu jest to, czy B.K. – jako nabywca w drodze umowy cywilnoprawnej od spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości warszawskiej tzw. roszczeń dekretowych posiadał status strony w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia 29 listopada 1991 r., nr 14784, znak: G.2.4.8224/337/91, stwierdzającej nabycie przez Dzielnicę Gminę [...] z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], obręb ewidencyjny [...], nr działki [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] (obecnie KW nr: [...]), opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nowym postępowaniem w stosunku do postępowania zwykłego, posiadającym odrębny przedmiot. O ile bowiem w postępowaniu zwykłym rozpoznaje się i rozstrzyga się sprawę indywidualną w formie decyzji administracyjnej lub milcząco (art. 1 pkt 1 K.p.a.), to przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest ustalenie czy decyzja wydana w postępowaniu zwykłym została wydana z ciężkim kwalifikowanym naruszeniem prawa, którego rodzaje wylicza enumeratywnie art. 156 § 1 K.p.a. Ta odrębność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma znaczenie dla ustalenia zakresu obowiązywania przepisów prawa materialnego dla wyznaczenia przymiotu strony. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że nie zawsze musi zachodzić tożsamość między podmiotami w postępowaniu zwykłym i w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności decyzji. To przedmiot decyzji badanej określa bowiem krąg podmiotów będących stroną postępowania zarówno zwykłego, jak i prowadzonego w trybie "nieważnościowym" (zob. : wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92, ONSA1995 r. nr 1, poz. 32; wyrok NSA z dnia 15 września 2000 r., sygn. akt IV SA 2328/99; wyrok NSA z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. akt OSK 802/04; wyrok NSA z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1923/18; wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 421/18, wyrok NSA z dnia 21 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 970/22; wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2025 r., sygn. akt I OSK 1228/22 CBOSA). Stroną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji będzie każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy decyzja administracyjna, której żąda weryfikacji lub która jest przedmiotem weryfikacji w postępowaniu wszczętym z urzędu. Nie jest sporne w judykaturze, że stroną postępowania "nieważnościowego" będzie więc zawsze automatycznie każda strona postępowania głównego (zwykłego, jurysdykcyjnego), w którym wydano wadliwą decyzję, z uwagi na to, że weryfikacja decyzji pod kątem kwalifikowanych wad prawnych dotykać będzie sfery interesu prawnego lub obowiązku prawnego takich podmiotów. W każdej sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji konieczne jest badanie, czyjego interesu prawnego lub obowiązku prawnego poza stronami postępowania głównego (zwykłego, jurysdykcyjnego) dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji, bowiem może zdarzyć się i tak, że skutki stwierdzenia nieważności decyzji będą dotyczyły podmiotów, które nie brały udziału w postępowaniu głównym (zwykłym, jurysdykcyjnym) i podmioty takie staną się stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel nieruchomości oraz właściwa gmina jako beneficjent komunalizacji. Inne podmioty mogą być stronami takiego postępowania jedynie wówczas, gdy wykażą, iż mienie to na datę istotną w sprawie stanowiło ich własność i nie podlegało komunalizacji.B.K. wywodzi interes prawny we wszczęciu postępowania w sprawie nieważności decyzji komunalizacyjnej z faktu nabycia od spadkobierców nieruchomości warszawskiej (dekretowej) roszczeń w drodze czynności cywilnoprawnej wierzytelności z tytułu roszczeń dekretowych do tej nieruchomości.Stosownie do treści art. 28 K.p.a., jednym z warunków uzyskania statusu strony w postępowaniu administracyjnym zarówno zwykłym (jurysdykcyjnym), jak i nadzwyczajnym jest posiadanie przez konkretny podmiot interesu prawnego w sprawie.W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 30 czerwca 2022 r. (sygn. akt I OPS 1/22) przyjął, że źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 K.p.a., jest norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego. Natomiast w uchwale z dnia 10 kwietnia 2024 r. (sygn. akt I OPS 1/23) oraz w uchwale z dnia 16 marca 2026 r. (sygn. akt I OPS 4/25) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279 ze zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu. Jakkolwiek przywołana uchwała została podjęta w odniesieniu do tzw. roszczeń dekretowych, to jednak przeprowadzona przez Sąd analiza w odniesieniu do ukształtowanego umową stosunku cywilnoprawnego jako źródła interesu prawnego w prawie publicznym pozostaje aktualna także na gruncie rozpoznawanej sprawy.Interes prawny w prawie administracyjnym - wynikający z norm prawa materialnego, których zastosowanie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych - musi być konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, tj. nadający się do urzeczywistnienia w danej sytuacji faktycznej i prawnej, jak i wiążący się z realnością, co oznacza, że powinien istnieć w dacie stosowania tych norm. Wynikanie interesu prawnego z normy prawa materialnego obiektywizuje w konsekwencji indywidualny interes prawny oparty na tej normie. Interes prawny w sferze prawa administracyjnego istnieje zatem wówczas, gdy zgłaszane żądanie oparte jest na konkretnej normie materialnoprawnej i gdy o jego istnieniu nie decyduje samo przekonanie zgłaszającego żądanie, ale ocena istnienia tego żądania w kontekście skonkretyzowanych norm materialnoprawnych. Brak ścisłego związku interesu indywidualnego z normą materialnoprawną, stanowiącą źródło tego interesu, oznacza, że jest to jedynie interes faktyczny.Źródłem interesu prawnego w prawie administracyjnym nie mogą być zatem różnego rodzaju zdarzenia prawne mieszczące się w sferze stosowania prawa, w konsekwencji czego nie można go wywieść w szczególności ze skutków czynności prawnych prawa cywilnego. Umowy cywilnoprawne nie kreują norm prawnych powszechnie obowiązujących, lecz są jedynie efektem stosowania prawa cywilnego w wyniku zgodnej woli stron. Treść czynności prawnej nie czyni bowiem z tej czynności normy prawnej.Sama podstawa cywilnoprawna zawarcia umowy nie tworzy interesu prawnego w obszarze prawa administracyjnego (publicznego), chyba że istnieje w prawie powszechnie obowiązującym norma materialna przypisująca stronom umowy nabycia praw i roszczeń interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym. Skutki czynności cywilnoprawnej mogą powodować powstanie praw podmiotowych w sferze prawa administracyjnego, jednakże tylko wtedy, gdy ustawodawca wyraźnie to unormował. Wynika to nie tylko ze szczególnego charakteru norm prawa publicznego, stanowiącego zbiór norm o charakterze ius cogens, ale również z konstrukcji władztwa administracyjnego jako elementu determinującego charakter stosunku publicznoprawnego, pozwalającego wyodrębnić stosunek oparty na prawie administracyjnym i odgraniczyć go od stosunku prawnego ze sfery prawa prywatnego. W przepisach prawa administracyjnego, a w szczególności przepisach ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. brak jest unormowania, które pozwalałoby uznać, że umowa zbycia wierzytelności związanych z nieruchomością kreuje po stronie jej beneficjenta prawo podmiotowe w sferze prawa administracyjnego, które dawałoby mu interes prawny w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Możliwość zbycia praw powinna wynikać z normy prawa materialnego. W odniesieniu do zdecydowanej większości praw publicznych takiej normy brakuje. W konsekwencji należy uznać za regułę, że publiczne prawa i obowiązki pozostają trwale związane z tą osobą, dla której zostały ustanowione, czyli – realiach prawnych dekretu warszawskiego – dotychczasowego właściciela gruntu warszawskiego i jego spadkobierców. Zbycie wierzytelności nie oznacza zastąpienia dotychczasowego właściciela gruntu przez nabywcę wierzytelności. Może natomiast oznaczać, że z chwilą tego nabycia, mienie tego nabywcy powiększyło się, gdyż w jego skład weszło nowe prawo majątkowe. Sam ten fakt nie może jednak wywoływać skutków w obszarze prawa i postępowania administracyjnego. Jeżeli kwantyfikatorem interesu prawnego jest norma prawna, z której interes ten jest bezpośrednio wywodzony, to nie sposób uznać za jego źródło prywatnoprawną czynność konsensualną, która taką normą prawa materialnego po prostu nie jest. W ramach swobody regulacyjnej ustawodawca może złączyć administracyjnoprawną sytuację (status) jakiegoś podmiotu z czynnością prawną z zakresu prawa cywilnego, ale wymagana jest wówczas wyraźna deklaracja ustawodawcy w postaci konkretnego przepisu w prawie materialnym. Omawiana czynność prawna z zakresu prawa cywilnego – umowa sprzedaży wierzytelności – nie może więc stanowić źródła interesu prawnego. Po pierwsze, dlatego, że sama w sobie nie kreuje normy prawnej, z której bezpośrednio można byłoby wywodzić interes prawny nabywcy prawa. Po drugie, z uwagi na fakt, że ustawodawca nie ustanowił w tym zakresie odrębnej normy prawnej, która w sferze skutków wiązałaby administracyjnoprawną sytuację nabywcy prawa dekretowego z czynnościami cywilnoprawnymi.Jeżeli zatem na gruncie przepisów ustawy komunalizacyjnej stronami w sprawie zakończonej decyzją komunalizacyjną są Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel nieruchomości, właściwa gmina jako beneficjent komunalizacji oraz inne podmioty, gdy wykażą, iż komunalizowane mienie na dzień 27 maja 1990 r. stanowiło ich własność i nie podlegało komunalizacji, to w rozpoznawanej sprawie - z uwagi na kontekst nieruchomości warszawskiej - status "innego podmiotu", któremu przysługiwało prawo własności do nieruchomości dekretowej nie może być odnoszony do innych podmiotów niż te, które zostały wymienione w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności czasowej i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy w rozumieniu przyjętym w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2024 r. (sygn. akt I OPS 1/23) oraz z dnia 16 marca 2026 r. (sygn. akt I OPS 4/25). W konsekwencji także interes prawny w uruchomieniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej nieruchomości warszawskiej należy wyprowadzać w oparciu o art. 7 ust. 1 przywołanego wyżej dekretu warszawskiego. Innymi słowy jeżeli status strony nie przysługuje nabywcy roszczeń dekretowych w postępowaniu dekretowym, to nie przysługuje on również w zwykłym postępowaniu komunalizacyjnym dotyczącym nieruchomości dekretowej oraz w postępowaniach nadzwyczajnych, które miałyby być prowadzone w odniesieniu do ostatecznej decyzji komunalizacyjnej dotyczącej nieruchomości dekretowej.Powyższe dowodzi, że B.K., nie posiadając interesu prawnego, nie mógł być stroną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności opisanej na wstępie decyzji komunalizacyjnej Wojewody Warszawskiego z dnia 29 listopada 1991 r. Minister prawidłowo zatem umorzył postępowanie wszczęte w tej sprawie na wniosek skarżącego, a Sąd I instancji nieprawidłowo decyzje te uchylił.W konsekwencji sformułowane w skardze kasacyjnej dwa pierwsze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego oraz zarzuty naruszenia przepisów postępowania należało uznać za zasadne. Z uwagi na skutecznie zakwestionowany brak statusu strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej bezzasadne jest odnoszenie się do – w tej sytuacji – czysto hipotetycznej kwestii naruszenia art. 3 ust. 1 i 2 u.k.w.h. poprzez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że organ administracji publicznej orzekający w niniejszej sprawie był uprawniony do oceny prawidłowości wpisu w księdze wieczystej i wzruszenia domniemania wynikającego z rękojmi publicznej wiary ksiąg wieczystych w zakresie księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości.Uznając, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a., zaskarżony wyrok uchylił, a uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę orzekając o jej oddaleniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).