sygn. III OSK 403/25 2 czerwca 2026 Naczelny Sąd Administracyjny

Wyrok - III OSK 403/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 2 czerwca 2026

Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia delegowany WSA Kazimierz Bandarzewski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2434/23 w sprawie ze skargi H. L. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 24 sierOddalono skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia delegowany WSA Kazimierz Bandarzewski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2434/23 w sprawie ze skargi H. L. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 24 sier
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono skargę
Typ sprawy ubezpieczenia społeczne / organ rentowy
Etap skarga kasacyjna
Tryb posiedzenie niejawne
Tematy
samorząd terytorialny
Data orzeczenia 2 czerwca 2026
Sąd Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący Kazimierz Bandarzewski
Rozstrzygnięcie

Oddalono skargę kasacyjną

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia delegowany WSA Kazimierz Bandarzewski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2434/23 w sprawie ze skargi H. L. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 24 sierpnia 2023 r. nr 003267101/GSOL w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 października 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2434/23 oddalił skargę H. L. (dalej "skarżący") na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej "Prezes KRUS" lub "organ") z dnia 24 sierpnia 2023 r. nr 003267101/GSOL, utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr 003267101/GSOL o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa.Sąd pierwszej instancji wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. z 2023 poz. 1073), zwanej dalej "ustawą".Sąd dodał, że treść ww. regulacji nie pozostawia wątpliwości, że uzyskanie przewidzianego w nim świadczenia uwarunkowane jest łącznym spełnieniem wymienionych w nim przesłanek: tj. uzyskaniem wskazanego w nim wieku, a także pełnienia funkcji przez co najmniej dwie kadencje - przy jednoczesnym zastrzeżeniu minimalnego okresu pełnienia funkcji sołtysa ustalonego na 8 lat. Zdaniem Sądu, użyte przez ustawodawcę w treści art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy sformułowanie "przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat" nie pozostawia w tym zakresie pola do dokonywania jakiejkolwiek innej interpretacji. Wymóg dwóch kadencji oraz okresu pełnienia funkcji sołtysa przez nie mniej niż 8 lat nie został, w założeniu ustawodawcy, ustanowiony w formie alternatywy, tj. że dla przyznania wnioskowanego świadczenia wystarczy spełnienie jednego ze wskazanych warunków.Sąd pierwszej instancji podkreślił, że dla prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia nie mają znaczenia kwestie dotyczące niezależnej od skarżącego organizacji wyborów w sołectwie czy przyczyn skrócenia kadencji sołtysa. Nadto, wprowadzając do systemu prawnego tego rodzaju świadczenie o charakterze socjalnym, ustawodawca miał pewien margines swobody w kształtowaniu kręgu podmiotowego jego beneficjentów.Sąd pierwszej instancji wskazał też, że pismem procesowym z dnia 27 września 2024 r. organ przedłożył decyzję Prezesa KRUS z dnia 25 września 2024 r. nr 003267101/GSOL, którą, po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 3 września 2024 r., przyznano skarżącemu prawo do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa od dnia 16 września 2024 r. w kwocie 336,36 złotych miesięcznie (na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 16 września 2024 r. z mocy przepisów ustawy z dnia 24 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa oraz ustawy o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, Dz. U. z 2024 r. poz. 1246) – zwanej dalej ustawą zmieniającą.Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, zaskarżając go w całości.Zaskarżonemu orzeczeniu na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.), dalej jako P.p.s.a. zarzucono naruszenie:1) przepisów prawa materialnego tj.:a) błędną wykładnię przepisu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy, poprzez pominięcie w procesie wykładni tego przepisu wykładni systemowej i funkcjonalnej,b) niezastosowanie przepisu art. 3 pkt 1 ustawy zmieniającej, pomimo tego, że przepis ten powinien być zastosowany na etapie postępowania sądowoadministracyjnego;2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:a) art. 133 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 3 pkt 1 ustawy zmieniającej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na orzeczeniu według stanu prawnego z dnia wydania zaskarżonego aktu, podczas gdy przepis art. 3 pkt 1 ustawy zmieniającej nakazuje stosowanie przepisów według stanu prawnego ukształtowanego tą ustawą do wszystkich spraw wszczętych i niezakończonych, w tym toczących się przed sądami administracyjnymi,b) art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 3 pkt 1 ustawy zmieniającej, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na orzeczeniu tylko w granicach zarzutów i wniosków skargi i nieuwzględnieniu zmiany stanu prawnego, w wyniku której nakazano stosowanie przepisów nowych do wszystkich spraw wszczętych i niezakończonych, w tym toczących się przed sądami administracyjnymi.W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono, o 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego od skarżonego organu zwrotu poniesionych niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego; 3) przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej tj. przyznanie opłaty ustalonej według przepisów wydanych na podstawie art. 22³ ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych z jednoczesnym oświadczeniem, że opłata ta nie została zapłacona w całości ani w części; 4) przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej stanowiących koszt przesyłki pocztowej przedmiotowej skargi w kwocie 8,30 zł (przesyłka polecona ekonomiczna formatu M do 500 g wg cennika Poczty Polskiej) z jednoczesnym oświadczeniem, że koszt ten nie został zapłacony w całości ani w części; 5) dopuszczenie dowodów z dokumentów:a) wydruku druku sejmowego nr 211,b) wydruku druku sejmowego nr 407c) wydruku sprawozdania z Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu projektów ustaw na posiedzeniu w dniu 23 lipca 2024 r.d) wydruku pełnego zapisu posiedzenia Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej z dnia 23 lipca 2024 rPonadto skarżący zrzekł się rozprawy.W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes KRUS wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z jednoczesnym oświadczeniem o zrzeczeniu się rozprawy i wnosząc o rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia.Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.Skarga kasacyjna jest niezasadna.Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta zarówno na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, jak i na zarzutach naruszenia prawa materialnego. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 819/11; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt II GSK 402/13). Warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest stwierdzenie istotnego wpływu zaistniałego naruszenia na wynik sprawy.Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 133 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 3 pkt 1 ustawy zmieniającej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na orzekaniu według stanu prawnego z dnia wydania zaskarżonego aktu, skoro ww. przepis ustawy zmieniającej nakazuje stosowanie przepisów według stanu prawnego ukształtowanego tą ustawą do wszystkich spraw wszczętych i niezakończonych, w tym toczących się przed sądami administracyjnymi.Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 tej ustawy, przy czym wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" o jakim mowa w art. 133 § 1 P.p.s.a. oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania. Aktami sprawy w rozumieniu tego przepisu są zarówno akta sądowe jak i przestawione sądowi akta administracyjne (M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wydanie 3, Warszawa 2015, str. 567-569). Naruszenie zasady określonej w art. 133 § 1 P.p.s.a. może stanowić w ramach art. 174 pkt 2 P.p.s.a. usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli polega w szczególności na: 1) oddaleniu skargi mimo niekompletnych akt sprawy, 2) pominięciu istotnej części tych akt, 3) przeprowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 P.p.s.a. i 4) oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 P.p.s.a. (wyrok NSA z 22 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 1957/15; wyrok NSA z 22 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OSK 2970/15). Żadna z powyższych sytuacji w niniejszej sprawie nie zachodzi. Strona wnosząca skargę kasacyjną powyższych okoliczności nie wykazała. Sąd przestawił w uzasadnieniu wyroku wszystkie okoliczności istotne do rozstrzygnięcia sprawy, które znajdujące potwierdzenie w aktach sprawy.Ponadto całkowicie błędnie strona skarżąca kasacyjnie przyjmuje, że Sąd pierwszej instancji powinien kontrolować zaskarżoną decyzję nie na datę jej wydania, ale na datę orzekania w tej sprawie. Sąd administracyjny kontroluje działalność organów administracyjnych i nie może przyjmować w ramach tej kontroli innej daty niż data wydania zaskarżonego aktu. Na tę bowiem datę Sąd ocena, czy prawidłowo organ administracyjny ustalił stan faktyczny sprawy i dokonał właściwej wykładni przepisów prawa materialnego. Przyjęcie innej daty przeprowadzania kontroli sądowej musiałoby wprost wynikać z wyraźnego przepisu prawa, a taka sytuacja nie miała miejsca w tej sprawie. Ponadto sąd administracyjny nie wydaje decyzji administracyjnych w kolejnej instancji administracyjnej i nie rozstrzyga zamiast organów administracyjnych.Strona skarżąca kasacyjnie dokonała błędnej wykładni art. 3 pkt 1 ustawy zmieniającej. Zgodnie z jej treścią w sprawach o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (tj. przed dniem 16 września 2024 r.) świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przyznaje się osobie, która spełnia warunki określone w at. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą zmieniającą.Pojęcie sprawy wszczętej i niezakończonej dotyczy sprawy prowadzonej przez organ administracyjny, a nie sąd administracyjny. Sąd administracyjny nie prowadzi spraw administracyjnych i nie ma żadnych kompetencji do zmiany kontrolowanej decyzji administracyjnej także w przypadku, gdy w dacie orzekania o legalności tej decyzji obowiązuje zmieniony stan prawny. Istotne bowiem znaczenie ma stan prawny w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a nie dacie jej kontroli. Tym samym skoro w tej sprawie postępowanie administracyjne zakończyło się wydaniem w dniu 24 sierpnia 2023 r. decyzji przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, to z oczywistych względów nie zaistniał przypadek niezakończenia sprawy w postępowaniu administracyjnym na dzień 16 września 2024 r.Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 3 pkt 1 ustawy zmieniającej poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na orzekaniu tylko w granicach zarzutów i wniosków skargi i nieuwzględnieniu zmiany stanu prawnego w wyniku którego nakazano stosowanie przepisów ustawy zmieniającej do wszystkich spraw wszczętych i niezakończonych, w tym toczących się przed sądami administracyjnymi.Przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia zarzutu polegającego na naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. należy stwierdzić, że zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic rozpoznawania sprawy, ponieważ skarga dotyczyła decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 24 sierpnia 2023 r. nr 003267101/GSOL w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa i przedmiot tej właśnie sprawy administracyjnej został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.Z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak jest związany granicami danej sprawy, albowiem ustawodawca wprost stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy: (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1142/15). Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem, innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2633/15; wyrok NSA z 8 maja 2019 r. sygn. akt II OSK 1488/17). W żadnym zakresie nie stanowiło naruszenia ww. przepisu brak zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 3 pkt 1 ustawy zmieniającej.Błędnie intepretuje ten przepis strona skarżąca kasacyjnie, jakoby pod pojęciem spraw wszczętych i niezakończonych należało także traktować sprawy rozpoznawane przez wojewódzkie sądy administracyjne na skutek skarg wnoszonych od ostatecznych decyzji administracyjnych. Sądy administracyjne nie stanowią kolejnego szczebla rozstrzygania w przedmiocie spraw administracyjnych. Ich konstytucyjna rola sprowadza się do kontroli administracji, a nie jej zastępowania i wydawania lub zmiany już wydanych decyzji.Nie jest zasadny także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego polegającego na dokonaniu niewłaściwego zastosowania art. 2 ust. 1 ustawy w związku z art. 3 pkt 1 ustawy zmieniającej.Strona skarżąca kasacyjnie podnosząc ten zarzut argumentuje, że ww. ustawa zmieniająca zastąpiła przesłankę 8 lat pełnienia funkcji sołtysa na 7 lat jej pełnienia. Okoliczność ta nie ma znaczenia w tej sprawie, ponieważ sądy administracyjne, kontrolując zaskarżone decyzje, uwzględniają stan prawny z daty wydania takiej decyzji, a nie z daty późniejszej, w tym daty orzekania.Ustawa zmieniająca, jak już zostało to wskazane, weszła w życie z dniem 16 września 2024 r., tym samym nie mógł w dniu 24 sierpnia 2023 r. Prezes KRUS uwzględnić stanu prawnego z innej daty niż z daty wydania swojej decyzji. Także Sąd pierwszej instancji orzekając w dniu 15 października 2024 r. musiał uwzględnić stan prawny na datę 24 sierpnia 2023 r., a nie na datę 16 września 2024 r. Nie budzi zaś żadnej wątpliwości, że na datę wydania w tej sprawie decyzji koniecznym warunkiem do uzyskania świadczenia pieniężnego jest pełnienie funkcji sołtysa przez okres 8 lat (o ile stanowi to co najmniej dwie pełne kadencje).Trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro warunkiem uzyskania świadczenia jest spełnienie kryterium 8 lat (nie mniej niż 8 lat) pełnienia funkcji sołtysa, to nie można uznać, aby okres krótszy niż 8 lat stanowił realizację tej przesłanki.Takie rozumienie omawianego przepisu wynika wprost z wykładni językowej (gramatycznej). Takie też stanowisko zajmuje jednolicie orzecznictwo sądowe (por. prawomocny wyrok WSA w Bydgoszczy z 3 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Bd 450/23; prawomocny wyrok WSA w Bydgoszczy z 14 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Bd 540/23; prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 16 listopada 2023 r. sygn. akt VIII SA/Wa 597/23; prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 12 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 1928/23; wyrok NSA z 19 grudnia 2025 r. sygn. akt III OSK 2173/24; wyrok NSA z 24 września 2025 r. sygn. akt III OSK 2122/24; wyrok NSA z 8 lipca 2025 r. sygn. akt III OSK 1600/24; wyrok NSA z 24 lutego 2026 r. sygn. akt III OSK 2800/24).Stosując także wykładnię celowościową i systemową nie można uznać, aby w tej sprawie Sąd pierwszej instancji naruszył prawo. Ustawodawca w stanie prawnym obowiązującym w tej sprawie uznał, że istotną przesłanką różnicującą dostęp sołtysów do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa był okres co najmniej 8 lat sprawowania tej funkcji. Tym samym, skoro w niektórych przypadkach sołtysi nie spełniali tego kryterium, to nie mogli otrzymać wnioskowanego świadczenia. Okoliczność spełnienia innych kryteriów nie oznacza, że okres 8 lat wymagany treścią ustawy był nieznaczący lub nieistotny. Ustawodawca mógł to kryterium zmienić, podwyższając okres czasu pełnienia funkcjo sołtysa lub obniżając ten okres, jak i w ogóle z niego zrezygnować. Jednakże dopóki w ocenie ustawodawcy 8-letni czas pełnienia funkcji sołtysa był istotną przesłanką, dopóty nie stanowiło naruszenia konstytucyjnej zasady równości przyznawanie takich świadczeń sołtysom, którzy spełnili tę przesłankę i odmowa przyznania świadczeń tym z nich, którzy tej przesłanki nie spełnili. Wbrew argumentacji strony skarżącej kasacyjnie Sąd pierwszej instancji nie naruszył zasad derywacyjnej wykładni prawa w tej sprawie.Odnosząc się do treści wniosków zawartych w skardze kasacyjnej dotyczących przeprowadzenia wnioskowanych dowodów wskazać należy, że nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za celowe przeprowadzenie dowodów z tak zawnioskowanych dokumentów. Zakres postępowania dowodowego określony w art. 106 § 3 P.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest dostosowany do funkcji tego postępowania, której celem jest ocena zgodności z prawem procesu zastosowania przez organy administracji publicznej norm prawa do określonego stanu faktycznego. Postępowanie dowodowe i dokonywanie w jego trakcie ustaleń faktycznych przez sąd administracyjny jest dopuszczalne jedynie w powyższym zakresie. Celem postępowania dowodowego prowadzonego przed sądem administracyjnym jest jedynie ocena, czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania nowego stanu faktycznego sprawy. W postępowaniu przed sądem administracyjnym strona nie może oczekiwać, iż sąd będzie prowadził postępowanie dowodowe i ustalał stan faktyczny sprawy (por. wyrok NSA z 11 czerwca 2024 r. sygn. akt II OSK 2243/21; wyrok NSA z 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2747/14; wyrok NSA z 3 grudnia 2025 r. sygn. akt III OSK 1711/24).Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił, na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną.Mając na względzie sytuację życiową i majątkową strony skarżącej kasacyjnie, której przyznano prawo pomocy, uznać należy, że w sprawie tej zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek przemawiający za odstąpieniem od zasądzenia od strony skarżącej na rzecz strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Z tego względu na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku.W odniesieniu do zawartego skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy wyjaśnić, że o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu rozstrzyga zawsze wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu uregulowanym w art. 250 i następnych Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 254 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stąd w postępowaniu kasacyjnym wniosek ten nie podlegał rozpoznaniu.. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stąd w postępowaniu kasacyjnym wniosek ten nie podlegał rozpoznaniu.