sygn. I OSK 2142/24 2 czerwca 2026 Naczelny Sąd Administracyjny

Wyrok - I OSK 2142/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 2 czerwca 2026

Teza
Oddalono skargi kasacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Dawid Nowotka po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych E. J., T. J., M. J. i A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 560/23 w sprawie ze skarg R. S., J.S., A. K., E.J., M.J. i T. JOddalono skargi kasacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Dawid Nowotka po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych E. J., T. J., M. J. i A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 560/23 w sprawie ze skarg R. S., J.S., A. K., E.J., M.J. i T. J
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono skargę
Typ sprawy sprawa nieprocesowa
Etap skarga kasacyjna
Tryb posiedzenie niejawne
Role w sprawie
uczestnik postępowania apelujący / skarżący uczestnik
Data orzeczenia 2 czerwca 2026
Sąd Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący Anna Wesołowska
Rozstrzygnięcie

Oddalono skargi kasacyjne

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Dawid Nowotka po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych E. J., T. J., M. J. i A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 560/23 w sprawie ze skarg R. S., J.S., A. K., E.J., M.J. i T. J. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów oddala skargi kasacyjne.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z 10 stycznia 2024 r. II SA/Rz 560/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi R. S., J. S., A. K., E. J., M.J. i T. J. na decyzję Wojewody Podkarpackiego (Wojewoda) z [...] lutego 2023 r. nr [...]w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów.M. J., T. J. i E. zaskarżyli wyrok Sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną w całości zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.:1.Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co skutkowało brakiem zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a mianowicie poprzez:a. uznanie, że przyjęte rozwiązania w toku postępowania administracyjnego, realizują cele scalenia w sposób należyty oraz interesy uczestników scalenia, nawet jeżeli w danym przypadku nie wiążą się obiektywnie z poprawą warunków zagospodarowania na warunkach wynikających ustawy scaleniowej, podczas gdy skarżący na skutek postępowania scaleniowego otrzymali dużo gorsze działki, nie odpowiadające parametrom działek dotychczas posiadanych, gdyż dotychczasowe działki położone były blisko drogi dojazdowej, teren był nasłoneczniony, zaś działki odpowiednie do uprawy, obecnie zaś działki skarżących położone są w dużo gorszej lokalizacji, odbiegającej w znaczny sposób od parametrów wcześniejszych działek, w tym także biorąc pod uwagę ich wartość rynkową,b. uznanie, że przyjęte rozwiązania w toku postępowania administracyjnego, realizują cele scalenia w sposób należyty oraz interesy uczestników scalenia, w sytuacji gdy dotychczasowe działki skarżącej E. J., tj. działka nr [...] i [...] położone w miejscowości Z., posiadały ziemię odpowiedniej kategorii pod ich uprawę, ponadto przylegały one do drogi publicznej, co podwyższało atrakcyjność działki (także jej potencjalne zagospodarowanie w przyszłości), natomiast działka nr [...], z której wydzielono ekwiwalent znajduje się w środku, innych działek i nie odpowiada dotychczasowym parametrom działek sprzed scaleniowych,c. uznanie, że zamiana w zakresie wydzielenia ekwiwalentu nie wpłynie na pogorszenie zagospodarowania działki skarżących, w sytuacji gdy dotychczasowe działki posiadały dużo lepsze parametry oraz uwarunkowania, przede wszystkim zwracając uwagę na to, że przylegały do drogi publicznej, a więc posiadały bezpośredni dojazd, natomiast dla przykładu działka nr [...] nie znajduje się w podobnej kulturze rolnej i biorąc pod uwagę jej parametry, znacząco odbiega od działki sprzed scaleniowej (nie została zachowana tutaj zasada proporcjonalności),d. uznanie, że przyjęto rozwiązania w toku postępowania administracyjnego, realizują cele scalenia w sposób należyty oraz interesy uczestników scalenia, w sytuacji gdy jedna z otrzymanych w wyniku scalenia działek posiada uskok, który w ocenie skarżących jest bezcelowy i niepotrzebny, gdyż pole mieści się bezpośrednio przy drodzee. uznanie, że przyjęte rozwiązania w toku postępowania administracyjnego, realizują cele scalenia w sposób należyty oraz interesy uczestników scalenia, w sytuacji gdy Sąd nie uwzględnił, że działki należące do skarżącej E. J. (nr [...] i [...]) stanowią jedną całość, a w wyniku projektu scalenia zostały one podzielone na trzy działki, co sprzeciwia się ogólnym zasadom postępowania scaleniowego, dot. m.in. tworzenia korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie czy racjonalnego ukształtowania rozłogów gruntów,f. uznanie, że przyjęte rozwiązania w toku postępowania administracyjnego, realizują cele scalenia w sposób należyty oraz interesy uczestników scalenia, w sytuacji gdy działka nr [...] położona jest przy drodze publicznej i ma konfigurację, której nie powinno się zmieniać (tworzy prostokąt i trójkąt), natomiast w przyszłości możliwa będzie jej zabudowa (w przypadku działki poscaleniowej takiej możliwości nic ma),g. uznanie, że postępowanie scaleniowe przeprowadzono w sposób prawidłowy, w sytuacji gdy Sąd pominął, że nie powiadomiono skarżących o przeprowadzeniu dowodu z oględzin działek należących do skarżących,h. braku wskazania czym i jakimi kryteriami organ pierwszej instancji kierował się w zatwierdzaniu projektu scaleniowego czy i dlaczego wnioski i uwagi skarżących zostały odrzucone2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:- art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. z 2023 r., poz. 1197) poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że decyzja realizuje główny cel ustawy, a konkretnie dotyczący tworzenia korzystniejszych warunków gospodarowania, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, w sytuacji gdy w niniejszej w sprawie- art. 8 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2023 r., poz. 1197), poprzez przyznanie mocodawcom gruntów o nierównej wartości szacunkowej w zamian za grunty dotychczas posiadane;Na podstawie ww. zarzutów Skarżący wnieśli o:I. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowieewentualnie,II. uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i orzeczenie co do meritum sprawy, tj. odstąpienia od objęcia scaleniem działek skarżących położonych w Z.,III. zasądzenie od Wojewody Podkarpackiego na rzecz Skarżących kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie i kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych, w tym kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru.Jednocześnie Skarżący wnieśli o rozpoznanie sprawy na rozprawie.Kolejną skargę kasacyjną wywiodła A. K. zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości i zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.:1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. wobec braku podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co spowodowało brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w szczególności przez błędne uznanie, że przyjęte rozwiązania w toku postępowania administracyjnego realizują cele scalenia w sposób należyty oraz interesy uczestników scalenia, co w przypadku skarżącej A. K. nie wiąże się obiektywnie z poprawą warunków zagospodarowania, opierających się na przesłankach wynikających z ustawy scaleniowej, w sytuacji, gdy A. K. otrzymała dużo gorsze działki, nie odpowiadające działkom dotychczas posiadanym o numerach [...] i [...] poprzez to, że działka numer [...] z uwagi na swoją szerokość nadawała się do podziału na dwie działki, które z wolą i życzeniem skarżącej miały otrzymać jej dzieci z przeznaczeniem na zabudowę i zaspokojenie swoich potrzeb mieszkaniowych a nadto przez zaproponowanie skarżącej nowej granicy działki numer [...] przed scaleniem, co uniemożliwia obecnie odpływ wody i powoduje, że część tej działki nie nadaje się do użytkowania a ponadto przez błędne przyjęcie i uznanie, że nowo przydzielone skarżącej działki, uwzględniające częściowo zarzuty skarżącej do projektu scaleniowego nadawały się do odwzorowania w terenie na podstawie wcześniejszych zapewnień skarżącej o poprawkach uwidocznionych na mapie scaleniowej, przy czym faktycznie okazało się, iż okazane skarżącej w dniu 1 kwietnia 2022 r. nowe działki w czynnościach wyznaczania i okazania nowych granic działki numer [...] po zmianach komisyjnych nie odpowiadają wcześniejszym ustaleniom uwidocznionym w mapie scaleniowej, co spowodowało, iż skarżąca odmówiła podpisu w karcie uczestnika scalenia i rejestrze po scaleniu.2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. z 2023 r. poz. 1197) przez błędną jego wykładnię i uznanie, że decyzja realizuje główny cel ustawy, a w szczególności dotyczy tworzenia korzystniejszych warunków gospodarowania w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie skarżącej przyznano grunty o kształcie i usytuowaniu nie pozwalających na realizację planów względem dzieci w zakresie podziału nieruchomości i utworzenia dla dzieci działek budowlanych w celu zaspokojenia ich potrzeb mieszkaniowych.Na podstawie ww. zarzutów Skarżąca wniosła o:1. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie,ewentualnie:2. na zasadzie art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1a i art. 135 P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez odstąpienie od objęcia scaleniem działek skarżącej położonych w Z.,3. na zasadzie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 206 P.p.s.a. o zasądzenie od Wojewody Podkarpackiego na rzecz Skarżącej kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie i kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.Jednocześnie Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.Odpowiedź na skargi kasacyjne nie została wniesiona.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.Istota obu skarg kasacyjnych sprowadza się do zakwestionowania projektu scalenia gruntów wsi Z., gmina G., zatwierdzonego decyzją Starosty Leżajskiego (Starosta) z [...] kwietnia 2019 r., utrzymaną w mocy decyzją Wojewody z [...] lutego 2023 r. w zakresie dotyczącym działek przyznanych Skarżącym w ramach scalenia.W ocenie Skarżących E. J., M. J. i T. J. przyznano im działki o gorszych parametrach, mniejsze atrakcyjności, odmiennej kulturze rolnej, doprowadzono do podziało dotychczasowych działek na dalsze trzy, co stoi w sprzeczności z celami postępowania scaleniowego jak również doprowadzono do powstania działki z niepotrzebnym uskokiem.Skarżąca A. K. podkreśla, że otrzymała dużo gorsze działki, nie odpowiadające jej dotychczasowym działkom, z których część nie nadaje się do użytkowania i których granice nie odpowiadają wcześniejszym ustaleniom, uwidocznionym w mapie scaleniowej.Rozpoznanie obu skarg kasacyjnych należy zatem poprzedzić uwagą ogólną dotyczącą celów postępowania scaleniowego.Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 maja 2025 r., I OSK 1190/23, a skład orzekający stanowisko to w pełni podziela, scalenie gruntów rolnych i leśnych stanowi zabieg urządzeniowo-rolny mający na celu poprawę rozłogu gruntów wybranych gospodarstw. Polega on na tworzeniu korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie oraz w leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, likwidując rozdrobnienia oraz rozproszenia gruntów, szachownicę gruntów, racjonalnie kształtując rozłogi gruntów, a także dostosowując granicę nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnej, dróg oraz rzeźby terenu. Definicja legalna scalenia gruntów zawarta jest w art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scaleniu i wymianie gruntów Dz. U. z 2018 r. poz. 908 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "u.s.w.g.", który stanowi, że celem scalenia gruntów jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogu gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. Z treści tego przepisu wynika, że naczelna zasadą postępowania scaleniowego jest stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie.Zasada ta odnosi się jednak przede wszystkim do obszaru scalenia ujmowanego jako całość, a dopiero w dalszej kolejności do jednostkowych rozstrzygnięć wydawanych względem podmiotów, których nieruchomości na tym obszarze są położone. Tym samym organy administracyjne opracowujące projekt scalenia korzystają ze swobody w jego ukształtowaniu i wyborze najlepszego ich zdaniem - w danych warunkach rozwiązania, przy uwzględnieniu - w miarę możliwości - interesów i życzeń wszystkich uczestników scalenia. W tym zakresie rozstrzygnięcia organów zawierają elementy uznania administracyjnego, a kontrola sądu polega jedynie na tym, czy tego rodzaju rozstrzygnięcia nie posiadają cech dowolności, a więc czy w sposób należyty zostały wyważone interesy społeczne i uzasadnione interesy poszczególnych osób.Skoro zatem proces scalenia z reguły obejmuje duży obszar gruntów oraz ingeruje w prawo własności znacznej liczby, nie jest wykluczone, a w praktyce pozostaje wręcz bardzo prawdopodobne, że otrzymane przez część uczestników scalenia ekwiwalenty nie będą spełniały ich oczekiwań. Sytuację taką normuje sama u.s.w.g., która w art. 27 ust. 1 przewiduje możliwość zatwierdzenia projektu scalenia gruntów, jeżeli po jego okazaniu większość uczestników scalenia nie zgłosi do niego zastrzeżeń. Ponadto należy zauważyć, że pula nieruchomości objęta scaleniem jest ograniczona i zawsze będzie miała miejsca taka sytuacja, w której jakiś uczestnik postępowania otrzyma inne grunty niż wcześniej posiadane i uznaja, że nowo przydzielane grunty nie odpowiadają tym wcześniejszym, względnie nowy kształt dotychczas posiadanych gruntów, choć może racjonalny z punktu widzenia projektanta, nie będzie mu odpowiadał. Podkreślenia również wymaga, że decyzja zatwierdzająca projekt scalenia w sposób kompleksowy rozstrzyga jedną sprawę administracyjną, obejmującą krzyżujące się interesy poszczególnych uczestników scalenia. Rozstrzygana początkowo w projekcie scalenia, a następnie w zatwierdzającej go decyzji administracyjnej sytuacja prawna każdego z uczestników scalenia wpływa na ukształtowanie sytuacji pozostałych uczestników.Zatem nawet naruszenie indywidualnego interesu uczestnika scalenia nie może podważać legalności decyzji scaleniowej, jeżeli została zachowana podstawowa zasad wydzielenia gruntów określona w art. 8 ust. 1 u.s.w.g. (por. wyroki NSA z dnia 29 grudnia 2011 r., I OSK 1538/11, z 18 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 908/04). Nie zawsze zatem istnieje możliwość uwzględnienia życzeń, czy też sugerowanych przez uczestników scalenia rozwiązań, bowiem organ realizujący takie przedsięwzięcie musi również brać pod uwagę uzasadnione interesy i wnioski innych uczestników scalenia.Podkreślenia także wymaga, że koniecznym warunkiem dokonania czynności o jakiej mowa w art. 27 ust. 1 jest to, aby każdy z uczestników scalenia - zgodnie z art. 8 u.s.w.g. - otrzymał w jego wyniku w zamian za grunty dotychczas posiadane grunty o równej wartości szacunkowej (z zastrzeżeniem dopuszczalnej różnicy nieprzekraczającej 3% tej wartości), z uwzględnieniem możliwości zastosowania dopłat pieniężnych oraz by - stosownie do art. 14 ust. 2 - przy zachowaniu wartości gruntów sprzed scalenia, bez zgody danego uczestnika, różnica powierzchni wydzielonych mu gruntów w stosunku do powierzchni gruntów objętych scaleniem nie przekraczała (co do zasady) 20% powierzchni gruntów objętych scaleniem.Wynikające z przywołanych przepisów zasady zostały zachowane. Zasady szacowania gruntów zostały określone w uchwale z 30 maja 2019 r. (k. 351 akt administracyjnych). Następnie, 22 lipca 2020 r. odbyło się zebranie uczestników scalenia w toku którego zaznajomieni zostali oni z wynikami szacunku gruntów (karta 355 akt sprawy). Dokonany szacunek gruntów przyjęty został uchwałą z 12 sierpnia 2020 r.(karta 363 akt administracyjnych).Z uchwały z 30 maja 2019 r. wynika, że gruntom rolnym nadano odpowiednie wartości w zależności od poszczególnych użytków i klas. Stosowne wartości punktowe nadane zostały również rowom i wodom, lasom, zadrzewieniom i zakrzewieniom na roli, pastwisku i łące, drogom utwardzonym i nieużytkom. Wskazano również zasady określania wartości punktowej dla dróg nadających się do zaorania, sadów, użytków rolnych i zielonych leżących na ternach podmokłych. Przewidziano możliwość podniesienia lub obniżenia wartości punktowej ze względu na wystawę, nachylenie i odległość od siedliska i inne warunki lokalne.Zatem rozpoznając podniesione w skargach kasacyjnych zarzuty naruszenia przepisów postępowania sprowadzające sią do kwestionowania przyznanych Skarżących działek należy mieć na względzie wskazaną wyżej specyfikę postępowania scaleniowego, jego cele jak również ograniczoną możliwość uwzględnienia indywidualnych życzeń czy zastrzeżeń zgłaszanych przez uczestników scalenia.Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej E.J., M. J. i T. J. wyjaśnić należy zatem na wstępie, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zakresie dotyczącym przyznania dużo gorszych działek, nie odpowiadających parametrom działek dotychczas posiadanych, położonych "w środku innych działek", nie znajdujących się w podobnej kulturze rolnej, uskoku znajdującego się na jednej z działek muszą być uznane za niezasadne.Sąd kasacyjny wskazuje, że jak wynika z zaskarżonej decyzji Wojewody, E. J. posiadała na obszarze objętym scaleniem działki nr [...] i [...] o łącznej wartości punktowej 133,66 punktów szacunkowych (po odjęciu na drogi 2% - 130,99 punktów), o łącznej powierzchni 0,7315 ha. Przyznano jej ekwiwalent gruntowy w postaci działek nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,826, ha oraz o wartości 130,26 punktów, przy jednoczesnym przyznaniu dopłaty pieniężnej.T. J. posiadał działkę [...] o powierzchni 0,5589 ha oszacowaną na 43,07 punktu (po potrąceniu 2% na drogi – 42,21 punktów) oraz działkę [...] o powierzchni 0,3429 ha oszacowaną na 68,59 punktów (po potrąceniu na 0% na drogi – 67,21). W wyniku scalenia przyznano mu ekwiwalent gruntowy w postaci działki [...] o powierzchni 0,5755 ha oraz o wartości 43,06 i działkę [...] o powierzchni 0,3395 ha o wartości 67,90 punktów szacunkowych wraz z dopłatą z uwagi na potrącenia na drogi.Zatem obojgu Skarżącym przyznano grunty o równej wartości szacunkowej, jak bowiem wynika z art. 8 ust. 2 u.s.w.g. jeżeli wydzielenie gruntów o równej wartości szacunkowej jest technicznie niemożliwe lub gospodarczo nieuzasadnione za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3%.Odnosząc się do zarzutów dotyczących położenia działki nr [...] i braku jej dostępu do drogi publicznej, Sąd kasacyjny wskazuje, że jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych szkicu obejmującego działkę [...] (przed podziałem) i wydzieloną w wyniku podziału działkę [...], zarówno działka [...] jak i działka [...] położone są przy działkach o charakterze drogowym. Zarzut dotyczący tego, że stanowiące własność E. J. działki [...] i [...] stanowiły jedną całość a w wyniku scalenia zostały podzielone na trzy działki jest niezrozumiały. Jak wynika ze znajdującego się w aktach szkicu, działka [...] przylega do powstałej w wyniku scalenia działki [...]. Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że jak wynika z ustaleń Wojewody, które w tym zakresie nie były kwestionowane ani na etapie skargi ani na etapie skargi kasacyjnej, E. J. była właścicielką dwóch działek objętych scaleniem to jest [...] i [...], nie zaś działki [...].Jeżeli chodzi o działkę [...] przyznaną T. J. w zamian za działkę [...] zwrócić należy uwagę, że działka przyznana w ramach scalenia ma formę zwartego prostokąta a jej powierzchnia pokrywa się częściowo z powierzchnią działki [...]. Argumentacja dotycząca braku możliwości zabudowy działki nr [...] jest oczywiście niezasadna – postępowanie scaleniowe ma na celu poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne użytkowanie rozłogów gruntów i dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu nie zaś dostosowanie działek do ewentualnej przyszłej zabudowy. Już zatem tylko na marginesie wskazać należy, że kształt obecnej działki [...] przyznanej w zamian za działkę [...] wydaje się korzystniejszy dla jej ewentualnej zabudowy.Odnosząc się do zarzutu niepowiadomienia Skarżących E. J., T. J. oraz M. J. o przeprowadzeniu dowodu z oględzin należących o nich działek wyjaśnić należy, że stosownie do art. 31 u.s.w.g. zawiadomienia o miejscu i terminie czynności przeprowadzanych w toku postępowania scaleniowego dokonywane jest w formie obwieszczeń, które wywiesza się na tablicy ogłoszeń urzędu gminy, na której terenie położone są grunty objęte scaleniem oraz na tablicy ogłoszeń we wsi, której grunty tworzą obszar scalenia i zamieszcza się w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej starostwa powiatowego co najmniej na 7 dni przed tym terminem.Dodatkowo jak wynika z akt administracyjnych sprawy zarówno E. J. jak i T. J. informowani byli o czynnościach polegających na okazaniu projektu scalenia, które to zawiadomienia odebrane zostały przez E. J. [...] listopada 2020 r. Z adnotacji zawartej w protokole wyznaczenia punktów granicznych z 1 lutego 2022 r. wynika, że strona E.J. była obecna podczas czynności, ale odmówiła podpisu. T. J. nie uczestniczył w czynności wyznaczenia punktów granicznych, został jednak o tej czynności powiadomiony, 14 stycznia 2022 r. – zawiadomienie odebrała żona, M. J.Końcowo zwrócić również uwagę, że ustawa o scaleniu i wymianie gruntów nie przewiduje czynności polegającej na dowodzie z oględzin działek.Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku wskazania czym i jakimi kryteriami kierował się organ pierwszej instancji w zatwierdzaniu postępowania scaleniowego oraz czy i dlaczego wnioski i uwagi skarżących zostały odrzucone wyjaśnić należy, że Skarżący nie wyjaśnili wskazali wpływu powyższego uchybienia na wynik sprawy. Zwrócić należy również uwagę, że w załączniku nr 11 do decyzji Starosty wyjaśnione zostały przyczyny dla których zgłaszane przez Skarżących zastrzeżenia do projektu scalenia nie zostały przez Starostę uwzględnione. Przypomnieć należy, że przedmiotem skargi do Sądu Wojewódzkiego była decyzja Wojewody, w której wyjaśnione zostało w sposób szczegółowy z jakich przyczyn odwołania wniesione przez Skarżących nie zostały uwzględnione.Sąd kasacyjny dostrzega argumentację podnoszoną w końcowej części uzasadnienia skargi kasacyjnej a dotyczącą nieodniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do uwag Skarżących i pobieżnego skwitowania, że postępowanie nawet jeżeli w jednostkowym przypadku narusza indywidualny interes uczestnika to nie podważa to legalności zaskarżonej decyzji. Zwrócić należy jednak uwagę, że wadliwość konstrukcyjna uzasadnienia wyroku Sądu Wojewódzkiego mogłaby być kwestionowana poprzez zarzut naruszenia art. .14 § 4 p.p.s.a., który w rozpoznawanej sprawie nie został wskazany jako wzorzec kontroli.Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego to jest art. 1 i art. 8 u.s.w.g. wskazać należy, że wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze kasacyjnej, z brzmienie art. 1 ust. 1 tejże ustawy nie wynika by postępowanie scaleniowe musiało prowadzić do zachowania w całości interesów i życzeń wszystkich uczestników scalenia (str. 5 uzasadnienia skargi kasacyjnej). Jak już wskazano w części wstępnej niniejszego uzasadnienia, naczelna zasada postępowania scaleniowego jaką jest stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie odnosi się przede wszystkim do obszaru scalenia ujmowanego jako całość, a dopiero w dalszej kolejności do jednostkowych rozstrzygnięć wydawanych względem podmiotów, których nieruchomości na tym obszarze są położone. Zatem nawet subiektywne przekonanie poszczególnych uczestników scalenia, że ich interesy nie zostały uwzględnione nie może prowadzić do uchylenia decyzji.Zarzut naruszenia art. 8 u.s.w.g. sformułowany został w sposób wadliwy – przywołany przez Skarżących przepis zawiera 9 jednostek redakcyjnych o różnej treści. Skarżący nie wskazali, który konkretnie przepis przywołanego przez nich artykułu został naruszony, uzasadnienie skargi kasacyjnej nie pozwala również na odczytanie, jaka norma prawna wywiedziona z brzmienia tego artykułu jako całości została w ocenie Skarżących naruszona.Skarżąca A. K. w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślała, że nie kwestionowała scalenia w zakresie powierzchni natomiast nie wyrażała zgody na zmniejszenie dotychczasowej szerokości jej działki nr [...]. Zwracała uwagę, że Sąd Wojewódzki wyraził swoją ocenę co do prawidłowości decyzji scaleniowej w sposób zbiorczy, co w ocenie Skarżącej sprzeczne jest z jej indywidualnym interesem i zarzutami.Sąd kasacyjny wyjaśnia zatem, że zarzuty dotyczące prawidłowości skonstruowania uzasadnienia mogą być podnoszone w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który to przepis nie został przywołany jako wzorzec kontroli.Odnosząc się do argumentacji dotyczącej naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. uzasadnianego brakiem zgody Skarżącej na zmniejszenie szerokości działki nr [...] Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że jak wynika ze szkiców znajdujących się w aktach sprawy, działka przyznana Skarżącej ma zbliżoną szerokość do działki posiadanej przez nią przed scaleniem. Co więcej na skutek scalenia obie stanowiąca własność Skarżącej to jest działka nr [...] i [...] zostały połączone w jedną działkę – działkę nr [...]. Plany Skarżącej wobec działki nr [...], w tym jak to określono w skardze kasacyjnej "wobec swoich dzieci" nie są objęte zakresem, jaki organy obowiązane są uwzględnić w świetle art. 1 ust. 1 u.s.w.g. w toku postępowania scaleniowego. Argumentacja zmierzająca do wykazania, że na skutek scalenia Skarżąca nie ma faktycznego dostępu do drogi publicznej z uwagi na skonfliktowanie z sąsiadami również nie mgła odnieść zamierzonego skutku. Zwrócić należy bowiem uwagę, że Skarżąca ma utrzymany dostęp do drogi publicznej od strony północnej. Ze znajdującego się w aktach szkicu wynika też, że również od strony południowej zaplanowana została działka o charakterze drogi dojazdowej, której właścicielem ma być Gmina G. Odnosząc się do zarzutu niezgodności tego, co okazana Skarżącej na gruncie z tym co wykazano na mapach podkreślić należy, że zarzut ten uchyla się od oceny. Jak wynika z treści protokołu posiedzenia Komisji rozpatrującej zastrzeżenia Skarżącej, Komisja postanowiła pozostawić granice działki nr [...] (stary stan) na dotychczasowych zasadach w części południowej i południowo-wschodniej do dz. [...], dołączyć do ww działki obszar działki nr [...] (stary stan) we wschodniej części działki nr [...], pozostawić północną część działki [...] bez zmian oraz pomniejszyć część działki nr [...] o fragment gruntu w zachodniej części zgodnie z projektem od pkt 101367 do punktu 101369. Porównanie treści protokołu posiedzenia Komisji, w którym wzięła udział również Skarżąca ze znajdującym się w aktach sprawy szkicem przedstawiającym stan sprzed podziału i po uwzględnieniu ustaleń Komisji wskazuje, że ustalenia te zostały przyjęte i odwzorowane na mapie. Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że Skarżąca kwestionowała ukształtowanie granicy działki [...] wskazując, że ukształtowanie granic tej działki umożliwia odpływ wody na działkę nr [....]. Działka o takim numerze nie sąsiaduje jednak z działką Skarżącej.Podsumowując wskazać należy, że podnoszone przez A. K. zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczą nie tyle naruszenia przez organy procedury przewidzianej ustawą o scaleniu i wymianie gruntów w związku z przepisami k.p.a., ale stanowią wyraz jej niezadowolenia z przyznanej jej w ramach tej procedury działki (która, co należy zasygnalizować, w znacznej części pokrywa się z działką przedscaleniową). Uwzględniając przedstawione wyżej cele i zasadny postępowania scaleniowego zarzuty naruszenia przepisów postępowania uznać należało za niezasadne.Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, to jest art. 1 u.s.w.g. wskazać należy, że wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze kasacyjnej, przywołany przez Skarżącą przepis w ustępie 1 nakazuje przeprowadzenie postępowania w sposób mający na celu stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. Celem tym nie jest natomiast uwzględnienie ewentualnych zamiarów co do przyszłego zadysponowania działkami przez ich właścicieli.W konsekwencji, obie skargi kasacyjne jako niezasadne podlegały oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a..