Wyrok - III OSK 2732/23 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 2 czerwca 2026
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia delegowany WSA Kazimierz Bandarzewski (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Magdalena Zając po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1404/22 w sprawie ze skargi P. R. na decyzję Rektora Uniwersytetu WarszOddalono skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia delegowany WSA Kazimierz Bandarzewski (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Magdalena Zając po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1404/22 w sprawie ze skargi P. R. na decyzję Rektora Uniwersytetu Warsz
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
nieustalone
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
rozprawa
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
2 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Kazimierz Bandarzewski
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1404/22 oddalił skargę P. R. (dalej "skarżący") na decyzję Rektora Uniwersytetu Warszawskiego (dalej "Rektor" lub "organ") z dnia 8 czerwca 2022 r. nr BPM-SAS/S/462/2022, utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia 29 kwietnia 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego na semestr letni roku akademickiego 2021/2022.Zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja została wydana na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 93 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 z późn. zm.) dalej jako "P.s.w.n." oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) dalej jako "K.p.a." oraz § 25 ust. 3 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu Warszawskiego, stanowiącego Załącznik do zarządzenia nr 142 Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 1 października 2019 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu Warszawskiego (Monitor UW z 2021 r. poz. 215 z późn. zm.), dalej jako Regulamin. Rektor odmówił przyznania skarżącemu stypendium socjalnego, ponieważ łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 P.s.w.n. wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Tymczasem dwunastym i ostatnim semestrem, w którym skarżącemu przysługiwało prawo do stypendium socjalnego, był semestr letni roku akademickiego 2012/2013.Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Rektor prawidłowo zastosował przepisy art. 86 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 93 ust. 4 P.s.w.n. - przyjmując zasadnie, że nie ma podstaw do przyznania skarżącemu pomocy materialnej w postaci stypendium socjalnego z uwagi na fakt, że ukończył z upływem semestru letniego roku akademickiego 2012/2013 dwunasty semestr studiowania.Sąd pierwszej instancji podkreślił, że okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy nie są sporne - wynika z nich, że skarżący od 1.10.2003 do 24.09.2004, a więc przez dwa semestry, był studentem politologii na Uniwersytecie [...] (studia jednolite magisterskie); od 1.10.2004 do 27.09.2007, a więc przez sześć semestrów, studiował politologię w Szkole Wyższej im. [...] (studia pierwszego stopnia); od 1.10.2007 do 7.05.2008, tj. przez dwa semestry, posiadał status studenta socjologii w Szkole Wyższej [...] w W. (studia drugiego stopnia), natomiast od 1.10.2012 do 10.03.2015, a więc przez sześć semestrów - status studenta filozofii na Uniwersytecie [...] w W. (studia drugiego stopnia). Od 1.10.2018 do dnia wydania zaskarżonej decyzji skarżący był studentem filozofii na Uniwersytecie Warszawskim (studia drugiego stopnia)Zdaniem Sądu, w świetle przedstawionych przepisów prawa oraz niespornych okoliczności faktycznych sprawy, całkowicie nieuzasadnione jest zapatrywanie pełnomocnika skarżącego, że istotny jest okres, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określone w ustawie i jednocześnie był beneficjentem takiej pomocy. Ustawodawca nowelizacją ustawy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce dokonaną przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232), zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 18 grudnia 2021 r. jednoznacznie zmienił wcześniejszą normę z pierwotnie uregulowanym czasem przysługiwania stypendium stricte od daty otrzymywania świadczeń stypendialnych (co znalazło potwierdzenie w cytowanym przez pełnomocnika skarżącego orzecznictwie) doprecyzował, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na pierwszy i drugi stopnień studiów), bez względu na to, czy są pobierane przez studenta, czy też nie. Skoro więc semestr letni roku akademickiego 2012/2013 był dwunastym, a więc ostatnim semestrem, w którym skarżącemu przysługiwało prawo do stypendium socjalnego, to zasadnie Rektor odmówił mu przyznania wnioskowanego świadczenia.Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, zaskarżając go w całości.Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) dalej jako P.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich niewłaściwą wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie, tj.: art. 184 ust. 5 w związku z art. 173 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1842 z późn. zm.), dalej jako P.s.w., poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że sformułowanie "przez okres 3 lat" oznacza okres trzech lat dalszego kształcenia się, rozumianego jako łączny czas kiedy dana osoba miała status studenta, podczas gdy przedmiotowe sformułowanie oznacza okres trzech lat, w którym danej osobie przysługuje możliwość pobierania świadczenia, o którym mowa w art. 173 ww. ustawy.W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono, na podstawie art. 176 P.p.s.a., o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, a także o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu niepłaconych w całości ani w części.Skarżący wniósł nadto o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako oczywiście bezzasadnej oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w przedmiotowej sprawie nie zaistniała.Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.Skarga kasacyjna nie jest zasadna, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.Strona skarżąca kasacyjnie podniosła jedynie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego polegający na dokonaniu błędnej wykładni art. 184 ust. 5 w związku z art. 173 P.s.w. poprzez przyjęcie, że sformułowanie "przez okres 3 lat" oznacza okres trzech lat dalszego kształcenia się rozumianego jako łączny czas kiedy dana osoba miała status studenta, podczas gdy przedmiotowe sformułowanie oznacza okres trzech lat, w którym danej osobie przysługuje możliwość pobierania świadczenia, o którym mowa w art. 173 ww. ustawy.Powołane przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym utraciły moc obowiązywania z dniem 1 października 2018 r. na podstawie art. 169 pkt 3 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669 z późn. zm.).Tym samym w kontrolowanej przez Sąd pierwszej instancji sprawie administracyjnej ani art. 173 P.s.w., ani też art. 184 ust. 5 P.s.w. nie miały zastosowania. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek z dnia 21 lutego 2021 r. a decyzja organu drugiej instancji została wydana w dniu 8 czerwca 2022 r. Organy nie stosowały przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, tylko przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 z późn. zm.), dalej P.s.w.n.Art. 173 ust. 1 pkt 1 P.s.w. regulował jedną z form pomocy materialnej dla studentów w postaci stypendium socjalnego i także art. 86 ust. 1 pkt 1 P.s.w.n. określa formę pomocy materialnej jako stypendium socjalne. Można więc stwierdzić, że przepisy te określały podobne formy pomocy materialnej.Normy prawne zawarte w art. 93 ust. 4 P.s.w.n. i art. 184 ust. 5 P.s.w. nie są tożsame. Zgodnie z art. 184 ust. 5 P.s.w. studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuował naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługiwały świadczenia o których mowa w art. 173 P.s.w., chyba że kontynuował on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat.Natomiast stosownie do treści art. 93 ust. 4 P.s.w.n. łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 tej ustawy wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Art. 93 ust. 4 P.s.w.n. stanowił w tej sprawie podstawę do rozstrzygania administracyjnego w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego.Tym samym skoro w tej sprawie ani organy administracyjne nie stosowały art. 184 ust. 5 P.s.w. i art. 173 P.s.w. i Sąd pierwszej instancji trafnie kontrolując zaskarżoną decyzję nie stwierdził naruszenia prawa materialnego w zakresie zarówno zastosowania, jak i wykładni art. 93 ust. 4 i art. 86 ust. 1 pkt 1 P.s.w.n., to zarzut naruszenia prawa poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, które nie mogły być i nie były w sprawie stosowanie, czyni ten zrzut bezzasadnym.Ponieważ innych zarzutów nie zawiera skarga kasacyjna, to Naczelny Sąd Administracyjny w punkcie pierwszym wyroku oddalił ją na podstawie art. 184 P.p.s.a.W odniesieniu do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy wyjaśnić, że o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu rozstrzyga zawsze wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu uregulowanym w art. 250 i następnych Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 254 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stąd w postępowaniu kasacyjnym wniosek ten nie podlegał rozpoznaniu.W punkcie drugim wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stosując art. 207 § 2 P.p.s.a. uznał, że w tej sprawie zachodzi szczególny przypadek uzasadniający odstąpienie od zasądzenia w całości od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.. uznał, że w tej sprawie zachodzi szczególny przypadek uzasadniający odstąpienie od zasądzenia w całości od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.