Postanowienie - III OZ 243/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 2 czerwca 2026
Teza
Oddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Gl 1640/25 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi W.F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 23 października 2025 r., nr SKO/41.9/821/2025/14791/AK w przedmiOddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Gl 1640/25 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi W.F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 23 października 2025 r., nr SKO/41.9/821/2025/14791/AK w przedmi
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
biegły
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
2 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Mirosław Wincenciak
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 24 listopada 2025 r. W.F. (dalej w skrócie: "skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 23 października 2025 r. nr SKO/41.9/821/2025/14791/AK w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.W wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 2 stycznia 2026 r., skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 100 zł, wraz z pouczeniem, że nieuiszczenie wpisu w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania spowoduje odrzucenie skargi.Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została awizowana w dniu 12 stycznia 2026 r., zaś jej ponowna awizacja została dokonana w dniu 20 stycznia 2026 r. Z uwagi na niepodjęcie przesyłki w terminie 14 dni od pierwszej próby doręczenia, została ona zwrócona do nadawcy, a następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 2 lutego 2026 r. uznana za skutecznie doręczoną z dniem 26 stycznia 2026 r. w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.").Brak fiskalny skargi nie został przez skarżącego uzupełniony, w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 19 lutego 2026 r. sygn. akt II SA/GI 1640/25 odrzucił skargę.Wnioskiem z dnia 18 lutego 2026 r. skarżący zwrócił się do Sądu o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie miał wiedzy o tym, że w ogóle było do niego wystosowane wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi. Podniósł, że nie otrzymał awiza informującego go o próbie doręczenia przesyłki i możliwości jej odbioru w placówce pocztowej. Wskazał ponadto, że o korespondencji dowiedział się w dniu 17 lutego 2026 r. i bezzwłocznie po otrzymaniu tej informacji uiścił wymagany wpis i złożył wniosek o przywrócenie terminu.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 30 marca 2026 r. sygn. akt II SA/GI 1640/25 odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołał treść art. 85, art. 86 § 1 i art. 87 § 1-4 p.p.s.a., wskazując, że skarżący dochował wprawdzie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jednak podniesione w nim okoliczności nie uprawdopodobniły braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący jako okoliczność uprawdopodobniającą brak zawinienia w uchybieniu terminu wskazał, że wezwanie do uzupełnienia braków skargi nie zostało mu doręczone i dowiedział się o nim dopiero w drodze telefonicznej. Z akt sprawy wynika natomiast, że przesyłka zawierająca wezwanie skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi została nadana na wskazany w skardze adres skarżącego, zaś z poczynionych na niej adnotacji wynika, że była dwukrotnie awizowana (w dniu 12 stycznia 2026 r. oraz w dniu 20 stycznia 2026 r. – karta nr 21 akt sądowych), a następnie, z uwagi na niepodjęcie przesyłki w terminie 14 dni od pierwszej próby doręczenia, została zwrócona do nadawcy. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki widnieje adnotacja, że awizo było pozostawione w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, tj. skarżącego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 2 lutego 2026 r. (karta nr 22 akt sądowych) przesyłka została uznana za skutecznie doręczoną z dniem 26 stycznia 2026 r. w trybie art. 73 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on bowiem z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 1861/11). Skarżący w treści wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że nie miał wiedzy o nadaniu do niego przesyłki, ani nie otrzymał awizo, co stoi w sprzeczności z przedstawionym na ZPO faktem jego pozostawienia w skrzynce oddawczej. Podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące braku doręczenia mu przesyłki, czy też pozostawienia awizo, nie zostały przez niego w żaden sposób udowodnione, ani nawet uprawdopodobnione. W konsekwencji okoliczności te nie mogły stanowić podstawy do podważenia informacji wynikających ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, a więc informacji o pozostawieniu awizo w skrzynce pocztowej skarżącego. W ocenie WSA w Gliwicach, w niniejszej sprawie nie wystąpiły zatem okoliczności, które stanowiłyby o braku winy w uchybieniu terminu i umożliwiałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącego.Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia W.F. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postaci uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a także uznanie, że dokonana w dniu 17 lutego 2026 r. wpłata wpisu sądowego w kwocie 100 zł, złożona łącznie z wnioskiem o przywrócenie terminu, wywołuje skutki procesowe. W przypadku uznania, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może samodzielnie przywrócić terminu, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżący zwrócił się o dołączenie do akt postępowania pełnej dokumentacji doręczeniowej dotyczącej przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, a w szczególności kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru wraz ze wszystkimi adnotacjami operatora pocztowego. Dodatkowo wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:1) naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że skarżący ponosi winę w uchybieniu terminowi, mimo że nie miał żadnego wpływu na prawidłowość czynności doręczyciela, posiadał prawidłową oddawczą skrzynkę pocztową, nie otrzymał awiza, a po uzyskaniu informacji o sprawie zareagował niezwłocznie;2) naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a., poprzez przyjęcie wobec skarżącego standardu faktycznego pełnego udowodnienia braku winy, podczas gdy ustawa wymaga jedynie uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi;3) naruszenie art. 87 § 4 p.p.s.a., poprzez niedanie należytej wagi temu, że skarżący równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonał czynności, której wcześniej nie dokonał w terminie, tj. uiścił wpis sądowy w kwocie 100 zł w dniu 17 lutego 2026 r.;4) naruszenie art. 49 § 1 i § 3 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe rozdzielenie skutków usunięcia braku formalnego pisma od oceny całego wniosku, mimo że po uzupełnieniu podpisu w terminie pismo powinno wywoływać skutki od dnia jego pierwotnego wniesienia;5) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na bezkrytycznym uznaniu za miarodajną wyłącznie wersji wynikającej z adnotacji operatora pocztowego i odmowie waloru wiarygodności twierdzeniom skarżącego, mimo że skarżący nie dysponuje żadnymi realnymi mechanizmami weryfikacji wewnętrznych danych Poczty Polskiej, ani czynności konkretnego doręczyciela;6) naruszenie art. 73 p.p.s.a., poprzez przyjęcie skuteczności doręczenia zastępczego, mimo niewyjaśnienia w sposób dostateczny, czy zawiadomienie zostało rzeczywiście pozostawione w prawidłowej oddawczej skrzynce pocztowej skarżącego, skoro istnienie takiej skrzynki wyłącza potrzebę pozostawiania zawiadomienia w innych miejscach;7) naruszenie art. 194 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., poprzez wadliwą ocenę materiału przedstawionego przez skarżącego i przyjęcie nadmiernie formalistycznej wykładni przesłanek przywrócenia terminu, mimo że obywatel nie dysponuje żadnymi realnymi, ani prawnymi, instrumentami bieżącej kontroli pracy doręczyciela.W uzasadnieniu zażalenia skarżący przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w nim zarzutów, powołując się m.in. na postanowienie NSA z dnia 24 maja 2023 r. sygn. akt III OZ 235/23.W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie, wskazując, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.W piśmie procesowym z dnia 4 czerwca 2026 r. skarżący podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 5 p.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych.Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności. Przy ocenie winy należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, publ. LEX nr 50679; 7 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12).W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, iż przesyłka zawierająca wezwanie W.F. do usunięcia braków fiskalnych skargi została skarżącemu prawidłowo doręczona na podstawie art. 73 p.p.s.a.Przepis art. 73 p.p.s.a. wskazuje na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Z adnotacji operatora pocztowego umieszczonych na kopercie, w której wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało przesłane skarżącemu na wskazany przez niego adres wynika, że przedmiotowa przesyłka została prawidłowo dwukrotnie awizowana. Pierwsze awizowanie miało miejsce w dniu 12 stycznia 2026 r., zaś ponowne – w dniu 20 stycznia 2026 r. Przesyłkę – jako niepodjętą w terminie – zwrócono do nadawcy w dniu 27 stycznia 2026 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika również, iż w dniu 12 stycznia 2026 r. w oddawczej skrzynce pocztowej umieszczono zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu pisma we wskazanym urzędzie pocztowym. Wobec powyższego zasadnie uznano, że w/w przesyłka została skutecznie doręczona skarżącemu z dniem 26 stycznia 2026 r. na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, korzystającym z domniemania prawdziwości, do którego podważenia konieczne jest przedstawienie stosownego przeciwdowodu. Niewystarczające są zatem gołosłowne twierdzenia dotyczące nieprawdziwości zawartych w nim informacji. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być zatem obalone jedynie wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością, co w tej sprawie nie miało miejsca, gdyż świadectwo faktu i daty awizowanej przesyłki nie zostały przez skarżącego skutecznie obalone. Należy zaznaczyć, iż skarżący nie zakwestionował prawidłowości doręczenia mu przedmiotowej przesyłki chociażby poprzez wystąpienie do Poczty Polskiej o wyjaśnienie tej kwestii. Co istotne, powołanym przez skarżącego w zażaleniu postanowieniem z dnia 24 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt III OZ 235/23 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w istocie właśnie dlatego, że skarżąca w tej sprawie wszczęła stosowne postępowanie reklamacyjne, zaś odpowiedź Poczty Polskiej przedstawiła Sądowi, który uznał, że odpowiedź ta nie potwierdza prawidłowości doręczenia przesyłki sądowej. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący w/w kroków w ogóle nie podjął, a zatem jego gołosłowne twierdzenia nie mogą stanowić wystarczającego dowodu obalającego wspomniane domniemanie z art. 73 p.p.s.a.Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja skarżącego podniesiona zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak również powtórzona w zażaleniu, nie zasługuje na uwzględnienie i nie uzasadnia braku jego winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków fiskalnych skargi, gdyż nie sposób dopatrzyć się w niej obiektywnych i niezależnych od skarżącego przeszkód w prawidłowym i terminowym wykonaniu wezwania Sądu, których nie można było usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Twierdzenia skarżącego skupiają się na kwestii niedoręczenia mu przesyłki zawierającej wezwanie do usunięcia braków fiskalnych skargi, tymczasem – jak już wyżej wykazano – prawidłowość doręczenia zastępczego w okolicznościach niniejszej sprawy nie została w sposób właściwy podważona i doręczenie to należy uznać za skuteczne. Podkreślenia wymaga, że stwierdzenie skarżącego, że awiza nie otrzymał, może być rozważane wyłącznie jako przypuszczenie. Żeby przyznać mu charakter faktu, skarżący musiałby uprawdopodobnić, że tak rzeczywiście było, czego jednak w okolicznościach niniejszej sprawy nie uczynił. Skarżący zmierza bowiem do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego jedynie na podstawie własnego twierdzenia, co godzi w samą istotę instytucji doręczenia zastępczego. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizowania, poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło. Twierdzenie skarżącego o braku awiza w skrzynce pocztowej jest zatem jednostronne, a na jego poparcie nie przedstawił on przekonywujących dowodów. Podkreślić jeszcze raz należy, iż w kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić wyłącznie oświadczenie strony.W konsekwencji Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, a zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.., orzekł, jak w sentencji postanowienia.