Wyrok - I SAB/Wr 40/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - z dnia 3 czerwca 2026
Teza
Stwierdzono bezczynność organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Horobiowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Tadeusz Haberka, Dagmara Stankiewicz-Rajchman, po rozpoznaniu w Wydziale I, na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, w dniu 3 czerwca 2026 r., sprawy ze skargi E. G. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę: I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynStwierdzono bezczynność organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Horobiowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Tadeusz Haberka, Dagmara Stankiewicz-Rajchman, po rozpoznaniu w Wydziale I, na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, w dniu 3 czerwca 2026 r., sprawy ze skargi E. G. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę: I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczyn
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
umorzono postępowanie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
powód
odwołujący
płatnik składek / pracodawca
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
3 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Przewodniczący
Dagmara Stankiewicz-Rajchman
Podstawa prawna
art. 12
kpa
art. 35
kpa
art. 36
kpa
art. 61
kpa
art. 3
ppsa
art. 134
ppsa
art. 119
ppsa
art. 120
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono bezczynność organu
UZASADNIENIE
1. Postępowanie przed organem administracji publicznej.1.1. Przedmiotem skargi E. G. (dalej: skarżący, strona), obywatela T., jest 0bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: organ, Wojewoda) w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.1.2. Z akt sprawy wynika, że strona wnioskiem datowanym na dzień 23 lipca 2024 r., złożonym w tym samym dniu, wystąpiła o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP.1.3. Pismem z dnia 23 lipca 2025 r. organ wezwał stronę do przedłożenia wskazanych w piśmie dokumentów, wyznaczając jej w tym celu termin 30 dni pod rygorem wydania decyzji w oparciu o materiał zgromadzony w aktach.1.4. Pismami z dnia 29 lipca 2024 r. 17 lutego 2025 r., 6 maja 2025 r., 27 czerwca 2025 r. i 24 października 2025 r. strona uzupełniała lub aktualizowała dokumentację zgromadzoną w aktach sprawy.1.5. Pismem z dnia 24 października 2025 r., które wpłynęło do Wojewody w tym samym dniu, strona skierowała do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponaglenie na bezczynność w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie (por. pismo strony, nadane pocztą dnia 6 lutego 2026 r., w sprawie uzupełnienia skargi na k. 19-20 akt sądowych).1.6. Następnie, w dniu 30 grudnia 2025 r., strona przedłożyła aktualny załącznik nr 1 do wniosku, potwierdzający jej zatrudnienie przez innego przedsiębiorcę w Polsce, a to w związku z informacją jej dotychczasowego pracodawcy z dnia 4 grudnia 2025 r. do Wojewody o zakończeniu wykonywania przez nią pracy.1.7. Powołując się na informację poprzedniego pracodawcy strony z dnia 4 grudnia 2025 r. o zakończeniu wykonywania przez nią pracy, pismem z dnia 7 stycznia 2026 r., organ zawiadomił stronę o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia się co do zgromadzonych w sprawie dokumentów, wzywając o przedłożenie w terminie 14 dni – pod rygorem wydania decyzji niezgodnej z wnioskiem – dokumentów uzasadniających pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące.1.8. Pismem z dnia 17 grudnia 2025 r., które wpłynęło do Wojewody w dniu 31 grudnia 2025 r., strona skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność organu.1.9. Decyzją z dnia 9 stycznia 2026 r. organ udzielił stronie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do dnia 9 stycznia 2029 r.2. Postępowanie przed Sądem.2.1. W dniu 21 stycznia 2026 r. do tutejszego Sądu wpłynęła skarga strony na bezczynność Wojewody w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.W skardze wniesiono o:1. stwierdzenie bezczynności z rażącym naruszeniem prawa,2. zobowiązanie organu do wydania decyzji pobytowej bez zbędnej zwłoki,3. przyznanie od Wojewody na rzecz strony kwoty pieniężnej w wysokości 3000 zł oraz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.Strona zarzuciła organowi, że mimo upływu ustawowych terminów i złożonego ponaglenia jej sprawa pozostaje wciąż niezałatwiona.2.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.Organ opisał przebieg postępowania od dnia jego zainicjowania złożonym wnioskiem do dnia wpływu do organu skargi skierowanej do tutejszego Sądu. Wskazał również, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830), zgodnie z którą w okresie od dnia 15 kwietnia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r., następnie przedłużonym do dnia 4 marca 2026 r., został zawieszony bieg terminów załatwienia sprawy.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.3.1. Skarga jest zasadna.3.2. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (w pkt. 1 art. 3 § 2 p.p.s.a. zawarto przypadek decyzji administracyjnych). Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.3.3. Warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one stronie w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej. Dotyczy to także skargi na bezczynność i przewlekłość organu, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis artykuł 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Strona spełniła formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedziła ją wniesieniem stosownego ponaglenia do właściwego organu.3.4. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe prowadzenie postępowania", zatem odwołując się do jednej z dyrektyw wykładni językowej, tj. zakazu wykładni synonimicznej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami.Z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Takie rozumienie bezczynności wynika wprost z treści art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm.; dalej: k.p.a.). W myśl tego przepisu bezczynność oznacza, że nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 [k.p.a.] lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 [k.p.a.].Sąd – uznając za zasadną skargę na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – uwzględnia skargę i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego.3.5. Na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a., uwzględniając skargę, sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r. o sygn. akt II SAB/Wr 14/14 – ten i wszystkie dalsze orzeczenia opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA).3.6. Aby ocenić zasadność zarzutów skargi według określonych wyżej kryteriów, należy uwzględnić regulacje prawne i procedury, w jakich działał organ administracji, którego bezczynność jest przedmiotem skargi.Jak stanowi art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 k.p.a.). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, [...], okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 k.p.a.). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.).3.7. Specyfika postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wymaga złożenia osobiście na formularzu przez zainteresowanego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz ze stosownymi załącznikami w myśl art. 98, art. 105, art. 106 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2025 r., poz. 1079 ze zm.). Jako, że organ administracji zobowiązany jest do dokonania konsultacji z innymi organami (komendant oddziału Straży Granicznej, komendant wojewódzki Policji, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także konsul właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub inny organ) przed wydaniem decyzji, a ww. organy mają termin na udzielenie informacji od 30 do 60 dni (art. 109 ww. ustawy), to należy tę okoliczność uwzględnić w ocenie bezczynności organu. Należy mieć jednak na uwadze, że obowiązek konsultacji nie występuje w odniesieniu do cudzoziemca, który w dniu złożenia wniosku nie ukończył 13. roku życia.3.8. Odnotować należy, że w dniu 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 91; dalej ustawa zmieniająca). W art. 7 ust. 1 ww. ustawa stanowi, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem art. 8-11 i art. 13. Na mocy ustawy zmieniającej do ustawy o cudzoziemcach wprowadzono art. 112a, stosownie termin na wydanie decyzji wynosi 60 dni, a biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:- cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub- cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub- cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.Należy również mieć na uwadze, że w dniu 15 kwietnia 2022 r. na mocy ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830) został wprowadzony do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 583 ze zm.; dalej ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy) art. 100c. Stosownie do ust. 1 ww. artykułu, w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie wskazanych w nim spraw w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jak stanowi ust. 3 ww. artykułu w okresie do 31 grudnia 2022 r.:- przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;- organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.W myśl art. 100c ust. 4 ww. ustawy, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Przepis ten miał zastosowanie od dnia 15 kwietnia 2022 r.Następnie do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadzono z dniem 1 stycznia 2023 r. przepis art. 100d, który zasady tożsame do zasad wprowadzonych art. 100c, dotyczycące biegu terminu załatwiania spraw, wprowadził w okresie do dnia 24 sierpnia 2023 r. (czyli w istocie przedłużył do dnia 24 sierpnia 2023 r. obowiązywanie ww. zasad biegu terminu załatwiania spraw wprowadzone z dniem 15 kwietnia 2022 r.). Kolejnymi zmianami ustawy przedłużano ten termin do dnia: 4 marca 2024 r., 30 czerwca 2024 r., 30 września 2024 r., 4 marca 2026 r., a ostatnią zmianą tego przepisu – do dnia 4 marca 2027 r.Wskazać należy, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2025 r. o sygn. akt II OSK 2926/24 zwrócono uwagę na epizodyczny (czasowy) charakter regulacji art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. NSA zwrócił uwagę, że wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne" – dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. NSA doszedł do przekonania, że nadzwyczajne okoliczności, nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania, dlatego ocenił, że po dniu 30 czerwca 2024 r., zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, w związku z czym nie powinna być ona stosowana. Stanowisko to zostało podzielone w kolejnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. z dnia: 12 czerwca 2025 r. o sygn. akt II OSK 2942/24; 3 lipca 2025 r. o sygn. akt II OSK 2695/24; 5 sierpnia 2025 r. o sygn. akt OSK 2743/24; 28 sierpnia 2025 r. o sygn. akt II OSK 3109/24; 25 września 2025 r. o sygn. akt II OSK 2646/24; 1 października 2025 r. o sygn. akt II OSK 2732/24).Odnotować przy tym należy, jak przyjmował NSA we wcześniejszych orzeczeniach, że art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie naruszają Konstytucji RP, prawa unijnego, ani EKPCz (np. wyroki z dnia : 23 października 2024 r. o sygn. akt II OSK 801/24; 30 października 2024 r. o sygn. akt II OSK 1303/24; 18 listopada 2024 r. o sygn. akt II OSK 926/24; 17 grudnia 2024 r. o sygn. akt II OSK 1355/24; 21 stycznia 2025 r. o sygn. akt II OSK 1123/24; 18 lutego 2025 r. o sygn. akt II OSK 2057/24; 20 lutego 2025 r. o sygn. akt II OSK 1961/24; 26 lutego 2025 r. o sygn. akt II OSK 1287/24; 27 lutego 2025 r. o sygn. akt II OSK 2470/24; 2 kwietnia 2025 r. o sygn. akt II OSK 2316/24; 9 kwietnia 2025 r. o sygn. akt II OSK 1119/24; 16 kwietnia 2025 r. o sygn. akt II OSK 1280/24; 21 stycznia 2026 r. o sygn. akt II OSK 1218/25).Dalej wskazać trzeba, że wobec wątpliwości dotyczących wykładni przepisów prawa unijnego, w zakresie możliwości czasowego wstrzymania w prawie krajowym biegu terminów wyznaczonych do przeprowadzenia postępowania administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r. o sygn. akt II SAB/Gl 19/25, a Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, postanowieniem z dnia 30 października 2025 r. o sygn. akt IV SAB/Wr 649/25, skierowały do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) w tym zakresie pytania prejudycjalne.W opinii Rzecznika Generalnego Deana Spielmanna, przedstawionej w dniu 16 kwietnia 2026 r. w sprawie C-254/25 zainicjowanej ww. pytaniem prejudycjalnym WSA w Gliwicach, w punktach od 45 do 49, wskazano, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału pojęcie "siły wyższej" odnosi się do nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności niezależnych od powołującego się na nie podmiotu, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Z orzecznictwa wynika również, że w ramach skargi o stwierdzenie, na podstawie art. 258 TFUE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego Trybunał może wyjątkowo dopuścić zaistnienie przypadku siły wyższej jako powód uzasadniający niewypełnienie przez państwo członkowskie jego zobowiązań wynikających z prawa Unii, o ile spełnione są przesłanki charakteryzujące siłę wyższą. Państwo członkowskie zmagające się z trudnościami "niemożliwymi do natychmiastowego przezwyciężenia" może w tym kontekście powoływać się na siłę wyższą jedynie w odniesieniu do okresu stricte niezbędnego do zaradzenia tym trudnościom. Standard wymagany przy dowodzeniu istnienia takiego uzasadnienia jest szczególnie rygorystyczny. Powołanie się na siłę wyższą jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy obiektywna niemożność wywiązania się ze zobowiązań wynikających z prawa Unii została należycie wykazana. Nawet w nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okolicznościach państwo członkowskie pozostaje zobowiązane do podjęcia wszelkich odpowiednich środków leżących w jego mocy, aby zapewnić poszanowanie prawa Unii. W szczególności z orzecznictwa wynika, że skutki zaistnienia sytuacji siły wyższej nie mogą utrzymywać się dłużej niż przez czas, który dla wykazującej zwykłą staranność administracji jest rzeczywiście niezbędny do tego, by sytuacji tej sprostać i przystosować się do niej. Co więcej, państwo członkowskie musi przedstawić konkretne i precyzyjnie określone okoliczności pozwalające na dowiedzenie zaistnienia przypadku "siły wyższej", a nadto zdarzenia, na które się powołano, powinny być z założenia zdarzeniami o krótkim czasie trwania i o ograniczonym oddziaływaniu.Rzecznik Generalny zaproponował, aby na pytania prejudycjalne zadane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Trybunał udzielił odpowiedzi, że artykuł 34 ust. 1 i 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/801 z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia studiów, szkoleń, udziału w wolontariacie, programach wymiany młodzieży szkolnej lub projektach edukacyjnych oraz podjęcia pracy w charakterze au pair, odczytywany w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie krajowym przepisom ustawowym, które – w odniesieniu do obywatela państwa trzeciego – wyłączają, w braku przypadku siły wyższej w rozumieniu orzecznictwa Trybunału, przewidzianą w prawie krajowym możliwość skorzystania ze skutecznego środka prawnego przed sądem służącego przeciwdziałaniu bezczynności lub opieszałości właściwego organu administracyjnego przy badaniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt w celu odbycia studiów, a także doprowadzenia do tego, by w przedmiocie tego wniosku rozstrzygnięto w określonym terminie.Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę, przepis art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie powinien mieć w sprawie zastosowania, z uwagi na to, że zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. W ocenie Sądu, okres od dnia 15 kwietnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. należy uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych z uwagi na wystąpienie niemożliwych do przezwyciężenia trudności. Stąd w ocenie Sądu, który podziela stanowisko NSA zaprezentowane w przywołanym wyżej wyroku z dnia 19 maja 2025 r. o sygn. akt II OSK 2926/24 oraz poglądy Rzecznika Generalnego wyrażone w ww. opinii, nie było podstaw do przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy po dniu 30 czerwca 2024 r.3.9. Przechodząc do oceny przebiegu postępowania wyjaśnić należy, że przedmiotem wyrokowania Sądu jest ocena prowadzenia przez organ postępowania od dnia jego zainicjowania wnioskiem strony do dnia złożenia skargi do Sądu na bezczynność Wojewody.Na podstawie akt sprawy Sąd ustalił, że wniosek strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu w dniu 23 lipca 2024 r. Tego samego dnia Wojewoda sporządził jedyne wezwanie do strony, która następnie sama z własnej inicjatywy dbała o bieżącą aktualizację dokumentów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, składając w tym celu kolejne pisma. Następne wezwanie, datowane na 7 stycznia 2026 r., Wojewoda skierował do strony już po wniesieniu skargi, nie dostrzegając, że żąda w nim dokumentów, które strona złożyła już osobiście w siedzibie organu. Organ zignorował wniesione w dniu 24 października 2025 r. ponaglenie na bezczynność, którego zresztą brak w przekazanych Sądowi aktach administracyjnych.Należy zauważyć, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia o czym stanowi art. 36 § 1 k.p.a. Organ nie wykonywał ww. obowiązku. Pozostawiając bez rozpoznania ponaglenie na bezczynność z dnia 28 sierpnia 2024 r., Wojewoda nie odniósł się natomiast do późniejszego ponaglenia strony z dnia 25 września 2024 r.Mając na uwadze powyższe, tj. ustalony stan faktyczny sprawy w świetle przepisów prawa znajdujących zastosowanie w wyrokowanej sprawie, Sąd ocenił, że postępowanie Wojewody prowadzone w sprawie nosi znamiona bezczynności, wobec czego należało stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku).Niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ administracji nie prowadzi postępowania i go nie kończy stosownym rozstrzygnięciem, wobec braku jakichkolwiek ku temu przeszkód. Co szczególnie istotne w świetle powołanych wyżej zasad postępowania, w ustawowym terminie i później organ nie realizował – co zaznaczono już wyżej – obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a.3.10. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność Wojewody nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do brzmienia art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Sąd wziął pod rozwagę to, że organ pozostawał w błędnym przekonaniu, że w sprawie znajdowały zastosowanie przepisy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Uznając, że ww. nieprawidłowa – zdaniem Sądu – poczyniona przez organ ocena co do dopuszczalności zastosowania w sprawie spornych przepisów nie ma postaci kwalifikowanej, Sąd uwzględnił wątpliwości z nimi związane i ewolucję poglądów dotyczących analizowanych rozwiązań prawnych (przedstawione wyżej) oraz to, że również ustawodawca nie dostrzegł, że kolejne przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy prowadzi do naruszenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Należy przy tym zauważyć, że ostatniej zmiany w ww. zakresie, to jest zmiany terminu określonego w art. 100d ust. 1 ww. ustawy na 4 marca 2027 r., dokonano przepisami ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r., a więc aktem prawnym przyjętym w czasie, gdy orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazujące na naruszenie ww. przepisem standardów konstytucyjnych było już zasadniczo utrwalone. Natomiast organ to pozostające w sprzeczności z ww. wartościami konstytucyjnymi rozwiązanie prawne zastosował, kierując się inną konstytucyjną zasadą, tj. zasadą praworządności, stosownie do której organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Podkreślić przy tym jednak należy, że sporne regulacje nie ograniczały możliwości organu w podejmowaniu czynności w sprawie i jej zakończeniu. Wprost stanowiły, że takie czynności są skuteczne (art. 100d ust. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). Przepisy te znosiły wyłącznie bezprawność zaniechań organu w załatwianiu zawisłej przed nim sprawy.W tym miejscu wyjaśnić trzeba, że Sądowi znane są z urzędu okoliczności związane ze znaczną liczbą zawisłych przed organem spraw dotyczących cudzoziemców. Należy jednak podkreślić, że właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki. Stosownie do treści art. 22 pkt 6 ustawy z dnia 11 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. z 2025 r., poz. 428 ze zm.) wojewoda odpowiada za wykonywanie polityki Rady Ministrów w województwie, a w szczególności: wykonuje inne zadania określone w odrębnych ustawach oraz ustalone przez Radę Ministrów i Prezesa Rady Ministrów. Zatem Wojewoda po zidentyfikowaniu ryzyka niezałatwiania w terminach spraw dotyczących wniosków o udzielenie zezwoleń na pobyt czasowy powinien był podjąć odpowiednie działania naprawcze. Nawet przekonanie organu, że w załatwianiu zawisłych przed nim spraw nie jest związany żadnymi terminami, nie powinno prowadzić do sytuacji, w której organ zaprzestaje procesowej aktywności. Zagadnienia związane z organizacją wykonywania zadań przez obsługujący Wojewodę urząd nie powinny bowiem powodować negatywnych konsekwencji dla uczestników postępowania, które mogą wynikać z bezczynności organu i przewlekłego prowadzenia dotyczących ich spraw.3.11. Z uwagi na wydanie już po wniesieniu skargi decyzji uwzględniającej wniosek strony, Sąd umorzył – jako bezprzedmiotowe – postępowanie w przedmiocie zobowiązania Wojewody do wydania aktu kończącego postępowanie w sprawie w określonym terminie od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stosownie do dyspozycji art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku).3.12. Mając na uwadze to, że zasadniczy cel skarżącego w postaci zobowiązania organu do załatwienia sprawy zostanie na mocy niniejszego wyroku zrealizowany, a stwierdzona bezczynność nie miała postaci kwalifikowanej, Sąd nie uwzględnił żądania w przedmiocie sumy pieniężnej, oddalając w tym zakresie skargę (pkt IV sentencji wyroku). Podkreślić należy przy tym, że uwzględnienie takiego żądania lub orzeczenie w tym przedmiocie z urzędu ma charakter wyłącznie fakultatywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Z tych też względów Sąd odstąpił od wymierzenia organowi grzywny.3.13. O kosztach postępowania sądowego (pkt V sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony wpis (100 zł), koszty zastępstwa prawnego przez pełnomocnika w osobie adwokata w wysokości 480 zł – na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.., uwzględniając uiszczony wpis (100 zł), koszty zastępstwa prawnego przez pełnomocnika w osobie adwokata w wysokości 480 zł – na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.